Maria Kalergis
Maria Nesselrode (Kalergis, Muchanow) *07.08.1822, † 22.05.1874
Maria Kalergis, polsko-niemiecka pianistka amatorka. Córka Tekli Nałęcz-Górskiej i Niemca w służbie carskiej, hr. Fryderyka Karola Nesselrode, szefa żandarmerii w Warszawie. Hr. Nesselrode odznaczył się męstwem w bitwie pod Borodina - z armią Napoleona.
Słynęła z urody, talentu muzycznego i zainteresowań artystycznych. Wychowywała się w St. Petersburgu. W wieku 16 lat poślubiła greckiego milionera, Jana Kalergisa, z którym już po roku wzięła rozwód. Miała z nim córkę, również Marię (1840–1877). Od męża otrzymała 600.000 złotych rubli pałac na Newskim Prospekcie 12.
Mieszkała na zmianę w St. Petersburgu, Warszawie, Paryżu i Baden-Baden.
Gry na pianinie uczyli ją Chopin i Franciszek List. Chopin pisał do sióstr w styczniu 1848: „Panią Calergis uczę; w istocie bardzo pięknie gra i bardzo wielki sukces ma w świecie wielkim paryskim ze wszech miar [1]”.
Poliglotka. Znała polski, francuski, niemiecki, angielski, włoski i rosyjski. Otaczała się sławnymi ludźmi, politykami, dyplomatami i artystami, wspierała utalentowanych muzyków.
W jej salonie przy rue d’Anjou 8 bywała cała elita artystyczna Paryża.
Muza Norwida. Zaprzyjaźniona m.in. z Ferencem Lisztem i Richardem Wagnerem a także Aleksanderm Dumas starszym, Alfredem de Musset.
Maria Kalergis w literaturze
Cyprian Kamil Norwid napisał dla niej trzyatową sztukę Pierścień Wielkiej Damy, czyli Ex-machina Durejko (1872). Eugène Sue uczynił z niej jedną z bohaterek swej powieści Le Juif errant (Żyd wieczny tułacz, 1844–1845), to ona jest bogatą panną Adrienne de Cardovill, córką hrabiego Rennepont.
Théophile Gautier poświęcił jej wiersz Symphonie en blanc majeu, a Heinrich Heine wiersz Biały słoń.
https://gallica.bnf.fr/essentiels/gautier/emaux-camees/symphonie-blanc-majeur
https://www.textlog.de/heine/gedichte/der-weisse-elefant
Gautier stworzył odpowiedniki dzieł malarskich, czerpiąc obficie ze słownictwa kolorów i kształtów. Symfonia w bieli dur przypomina dzieła Whistlera - obrazy o tytułach zaczerpniętych z muzyki (np. Symfonia w bieli), charakteryzujące się muzyczno-malarską harmonią dzięki użyciu różnych odcieni (tonów) tej samej barwy. Tematem wiersza jest nieskazitelna biel kobiecego ciała. By ją w pełni przedstawić, poeta posługuje się całą gamą obrazów: są tam łabędzie, gronostaje, śnieg, szron nocy polarnej, hostia. Jest to w pełni świadomy zabieg - tytuł nawiązuje i do muzyki, i malarstwa. Heinrich Heine, który zadedykował Marii Kalergis wiersz Biały słoń, inspirowany wschodnią legendą o białym słoniu, nieszczęśliwie zakochanym w istocie bielszej niż on sam, jest ironicznym komentarzem do wiersza i uczuciu Gautiera do Marii Kalergis. Heine uważał, że Francuz równie dobrze mógłby się on zakochać w szczycie Himalajów; „biała wróżka”, jak współcześni nazywali Marię, była piękna, ale nieosiągalna.
Linki i przypisy
https://chopin.nifc.pl/pl/chopin/osoba/7389
https://de.wikipedia.org/wiki/Maria_Kalergis
[1] Korespondencja Fryderyka Chopina, red. Bronisław Edward Sydow, t. II, s. 224.
https://ruchmuzyczny.pl/article/246
https://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/maria-kalergis/
