Feliza Bursztyn
Stronę utworzyła Ewa Maria Slaska
Preambuła
Feliza Bursztyn, kolumbijska rzeźbiarka, urodziła się w roku 1933 w rodzinie polskich Żydów, którzy akurat wtedy przebywali w Kolumbii i na wiadomość, że w Niemczech Adolf Hitler wygrał wybory, postanowili nie wracać do Europy. Ojciec był rabinem, który w obcym kraju założył... fabrykę tekstylną.
Feliza nie ma w Internecie strony po polsku, ma natomiast wiele stron po niemiecku i angielsku. Jako osoba opracowująca tę biografię postanowiłam utworzyć dla Felizy stronę po polsku, mimo że formalnie nie jest traktowana jako Polka. To przypisanie Polek, zwłaszcza tych z rodzin żydowskich do Polski lub nie, jest oczywiście w różnych sytuacjach różnie traktowane. Tamara Łempicka, która urodziła się w polskiej i żydowskiej rodzinie w St. Petersburgu, mieszkała we Francji i umarła w Meksyku, dopiero od kilkunastu lat jest w Polsce uznawana jako Polka, Hella Moja, urodzona w Tarnobrzegu w zaborze rosyjskim i zmarła w Niemczech, do dziś uważana jest za Niemkę.
Oczywiście nie zamierzam "zawłaszczać" dla Polski kolumbijskiej rzeźbiarki, ale korzystam z prawa umieszczenia jej biografii również na stronie Polek za granicą.
Życie
Uważała, że artysta, a zwłaszcza artystka, żeby przetrwać musi udawać szaleńca. Tak ją nauczyło życie, jako Żydówka w kraju katolickim, jako dziecko polskich emigrantów, jako artystka, jako feministka, jako lewicowa rewolucjonistka. Wszędzie i zawsze była outsajderką. Miała 19 lat, gdy wyszła za mąż, 24, gdy została rozwódką i matką, samotnie wychowującą troje dzieci. Tyle powodów, żeby wybrać tę jedną rolę, która dawała jej pewną ochronę. La Loca (Wariatka). Jej sztuka zawsze ściśle wiązała się z jej życiem i doświadczeniem. Ojciec okazał się sprawnym przedsiębiorcą, dorobił się na swojej fabryce zarówno pieniędzy jak uznania w polskiej gminie żydowskiej w Kolumbii i umożliwł córce studia artystyczne i to nie tylko w Bogocie, ale w Nowym Jorku i Parryżu. Bursztyn mogła studiować, gdzie chciała, podróżować, dokąd chciała. W Bogocie stworzyła pracownię, skupiającą międzynarodową elitę artystyczną, a ulokowała ją w garażu należącym do fabryki ojca. Tak właśnie żyła. Pomiędzy przywilejem zamożności a szaleństwem bycia niezależną artystką.
Studiowała rzeźbę, nauczyła się pracować w brązie, ale gdy wróciła z Paryża do Kolumbii, zorientowała się, że brąz jest kosztowny. Zaczęła pracować z materiałem ze złomowisk, a z czasem przeszła na trash art, sztukę ze śmieci.
Takie życie, szaleńca i wędrowca na pograniczu światów, z reguły nie trwa długo. Feliza zmarła w wieku 49 lat.
Linki
https://de.wikipedia.org/wiki/Feliza_Bursztyn
https://en.wikipedia.org/wiki/Feliza_Bursztyn
https://www.artnet.de/k%C3%BCnstler/feliza-bursztyn/
https://www.muzeumsusch.ch/de/1628/Feliza-Bursztyn-Welding-Madness
