Eleonora Kalkowska

ur. 22 czerwca 1883 w Warszawie, zm. 21 lipca 1937 w Bernie – polsko-niemiecka pisarka i aktorka.

Życiorys

Była córką polskiego architekta Emila Kalkowskiego i jego pochodzącej z Kurlandii żony Marii. Była wychowywana dwujęzycznie, po polsku i niemiecku. Po przedwczesnym zgonie ojca zamieszkała z matką we Wrocławiu, potem w Petersburgu.

Po ukończeniu szkoły średniej rozpoczęła, w roku 1901, studia przyrodnicze na paryskiej Sorbonie. Tam poznała studenta historii Marcelego Szarotę i wkrótce go poślubiła. Niedługo potem porzuciła studia, by poświęcić się pisarstwu. W roku 1904 wydała pod pseudonimem „Ire ad Sol” swój pierwszy utwór w języku polskim Głód życia. W tym samym roku urodziła córkę Elidę Marię, a w roku 1906 syna Ralfa.

W roku 1908 rozpoczęła studia aktorskie w seminarium Maxa Reinhardta w Berlinie. Została zaangażowana do teatru we Wrocławiu, potem w roku 1912 do teatru Schauspielhaus w Berlinie. W tym czasie była już po rozwodzie, jej dzieci wychowywały się u babki we Wrocławiu.

W roku 1912 ukazał się pierwszy tom jej poezji pod tytułem Die Oktave w berlińskim wydawnictwie Egon Fleischel u. Co. Kolejny tom zatytułowany Der Rauch des Opfers: Ein Frauenbuch zum Kriege (pol. Dym ofiarny. Kobieca księga wojny) ukazał się w wydawnictwie Eugena Diederichsa w Jenie. Sukces tego dzieła skłonił ją do rezygnacji z aktorstwa i poświęcenia się całkowicie literaturze.

Początkowo jej utwory sceniczne nie ukazywały się na scenach, dopiero dramat Josef został wystawiony w marcu 1929 w Dortmundzie i w miesiąc później w Berlinie. Ten dramat wzywał do zniesienia kary śmierci i piętnował bezprawie w Republice Weimarskiej. Jego tematem była sprawa robotnika rolnego Jakubowskiego, straconego w roku 1926 na podstawie fałszywego oskarżenia. Następny dramat Zeitungsnotizen (Notatki prasowe) podjął temat fali samobójstw na początku lat trzydziestych XX wieku.

Po przejęciu władzy przez Hitlera w 1933 Kalkowska była dwukrotnie aresztowana, wychodziła na wolność po interwencji polskiego konsula. Wyemigrowała do Paryża, potem do Londynu.

Zmarła 21 lipca 1937 w Bernie po przebytej operacji w jednym ze szwajcarskich sanatoriów.

Dzieła

Głód życia (opowiadania) Warszawa: Księgarnia Naukowa, 1904.
Die Oktave. (wiersze) Berlin: Egon Fleischel u. Co., 1912.
Der Rauch des Opfers: Ein Frauenbuch zum Kriege. Jena: Diederichs, 1916.
März: Dramatische Bilderfolge aus dem Jahre 48. Strassburg: J. H. E. Heitz, 1928.
Katharina: Ein Stück Welttheater: 14 Bilder mit einem Vorspiel. Berlin: Oesterheld, 1929.
Dramaty. Sprawa Jakubowskiego. Doniesienia drobne, wstęp i oprac. J. Hernik Spalińska, Warszawa 2005.
Dramaty Josef, MinusxMinus=Plus!, Zeitungsnotizen, oprac. Agnes Trapp, München 2009.
Głód życia, wstęp i oprac. A. Dżabagina, Gdańsk 2016.

Wiersze

Zwei purpurne Rosen

Zwei purpurne Rosen stehen vor mir,

Sind nicht von dir...

Ein anderer hat sie mir gebracht,

Gestern — bei nahender Nacht —

Zwei Rosen, wie meiner Lippen Pracht. ...

Und als er mich leise zu küssen gewagt,

Hab still ich gelächelt und habe gesagt:

Magst gerne mich küssen, doch dann erst den Mund,

Wenn die Lampe verlöscht in nächtlicher Stund.

Jetzt küß die geschlossenen Lider. ...

O du! da sah ich dich wieder!

Zwei purpurne Rosen stehen vor mir,

Sind nicht von dir. ...

Ein anderer hat sie mir gebracht

Beim Sinken der Nacht. ...

Vor Morgengraun hab ihn weggeschickt,

Hab dann meinen Kopf in die Kissen gedrückt. ...

Zwei purpurne Rosen stehen vor mir,

Sind nicht von dir.

Mit weichen Schleiern sollst du es umkleiden...

Mit weichen Schleiern sollst du es umkleiden,

Was zwischen uns in jenen Tagen war,

So glüh es wie ein Licht auf nebelschweren Heiden,

Ein tiefverhülltes Bild am heiligsten Altar. ...

O, sanft und silbern möge es uns strahlen,

Wie Vollmondglanz durch leichte Wolkenschalen,

In zarter Reife soll versteckt es beben

Wie Pollen, der vom Blütenkelch umgeben. ...

So tief verschlossen, vornehm soll es ruhen,

Wie zarte Spitzen in geschnitzten Truhen,

Auf daß draus süße Düfte mögen steigen,

So oft wir unser Haupt darüber neigen.

Życie prywatne

Była żoną polskiego dziennikarza i dyplomaty Marcelego Szaroty (1876−1951). Ich córka Elida Maria (ur. 22 listopada 1904 w Paryżu, zm. 23 stycznia 1994 w Wolfenbüttel) germanistka i romanistka, historyczka literatury, autorka wielu podręczników do nauki języka niemieckiego, profesorka germanistyki. Po wojnie pracowała na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie Wschodnim, a następnie zamieszkała w Polsce i założyła na uniwersytecie w Warszawie pierwszą w kraju katedrę germanistyki. Tłumaczyła na język niemiecki Godzinę śródziemnomorską i Zegar słoneczny Jana Parandowskiego. Synem Elidy Marii, wnukiem Eleonory jest profesor historii, Tomasz Szarota, ur. 1940, autor takich znanych publikacji nt stosunków polsko niemieckich jak

Życie codzienne w stolicach okupowanej Europy. Szkice historyczne. Kronika wydarzeń, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, (1995)
Niemcy i Polacy. Wzajemne postrzeganie i stereotypy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa (1996).
Der deutsche Michel. Geschichte eines nationalen Symbols und Autostereotyps, Fibre Verlag, Osnabrück (1998)