Anna Bilińska-Bohdanowicz
Autorka: Ewa Maria Slaska
Malarka, jedna z najwybitniejszych artystek polskich w XIX wieku, przez wiele lat osiadła w Paryżu. Urodzona w 1857 w Złotopolu na Ukrainie, zmarła w 1893 w Warszawie. Była pierwszą Polką, która zdobyła sławę w Paryżu, wówczas najważniejszym ośrodku kultury, a przede wszystkim malarstwa, oraz pierwszą polską malarką o profesjonalnym, akademickim wykształceniu artystycznym. Najważniejszą częścią twórczości Bilińskiej były portrety utrzymane w stylu realistycznym, charakteryzujące się prostotą i siłą wyrazu
Życiorys
Była córką lekarza, który prowadził praktykę w Kijowie i w innych miejscowościach na Kijowszczyźnie. Już w dzieciństwie ujawnił się jej talent muzyczny i artystyczny. W czasie pobytu w Wiatce, w latach 1869-71 pierwszych lekcji rysunku udzielał jej Michał Elwiro Andriolli. Po przeniesieniu się rodziny do Warszawy, od 1875 przez dwa lata studiowała w konserwatorium muzycznym, a następnie zapisała się do prywatnej szkoły malarstwa prowadzonej przez Wojciecha Gersona. Już w 1876 zaczęła wystawiać w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych, a jej pierwsze prace zyskały przychylną opinię krytyków, także Gerson cenił zdolności młodej malarki.
Na początku 1882 towarzyszyła chorej przyjaciółce, Klementynie Krassowskiej, w podróży zagranicznej; przebywała wówczas w Monachium, Salzburgu i Wiedniu, a także w północnych Włoszech. Wiele czasu poświęcała na zwiedzanie zabytków oraz muzeów i galerii sztuki współczesnej. W Monachium jej uwagę zwróciły obrazy Arnolda Böcklina, odwiedziła tam również pracownie polskich artystów: Wandalina Strzałeckiego, Aleksandra Świeszewskiego i Józefa Brandta. W Starej Pinakotece podziwiała dzieła Rembrandta, Rubensa i Murilla. W Wiedniu kopiowała w Akademii odlewy rzeźb Michała Anioła, Sansovina i Donatella. Tam poznała Wojciecha Grabowskiego, z którym związała się uczuciowo.
W listopadzie 1882 wyjechała do Paryża i rozpoczęła studia w Académie Julian. Kształciła się w pracowni dla kobiet pod kierunkiem Rodolphe'a Juliana i Tony'ego Roberta-Fleury. W czasach, gdy kobietom nie wolno się było kształcić na wyższych uczelniach artystyczych, wyjątkową pozycję miała właśnie Académie Julian, gdzie uczyła się Bilińska. Uczelnia była postępowa i profesjonalna. Ze zrozumiałych względów była bardzo popularna wśród kobiet. W Paryżu studiowały niemal wszystkie polskie malarki, Anna Bilińska, Zofia Stankiewiczówna, Maria Dulębianka, Olga Boznańska, Aniela Pająkówna, a w wieku XX Mela Muter, Alicja Halicka, Irena Reno Hassenberg.
W 1883 Bilińska zapisała się też do pracowni Oliviera Mersona. Jej szkolne prace cieszyły się uznaniem profesorów, już w 1883 uzyskała drugą nagrodę w konkursie organizowanym w Académie Julian. Rok później debiutowała na Salonie paryskim rysunkiem przedstawiającym portret kobiety, a w 1885 otrzymała "mention honorable" za rysunek węglem pokazany na wystawie Noir et Blanc. W Paryżu przyjaźniła się m.in. z Józefem Chełmońskim i z rodziną Władysława Mickiewicza. Pozostawała w trudnych warunkach materialnych, utrzymywała się z lekcji rysunków i muzyki, czasami znajdowała nabywców na swoje obrazy (wówczas jeszcze bardzo nisko wyceniane). Po śmierci ojca w 1884 została bez środków do życia; wówczas z pomocą przyszedł młodej artystce Rodolphe Julian, zwalniając ją z opłat za studia, a niebawem powierzając zarządzanie jedną z pracowni.
Podróżowała do Monachium, Wiednia, Salzburga, północnych Włoch czy Paryża, była też w Berlinie.
W latach 1883-1886 Bilińska kilkakrotnie przyjeżdżała do kraju, m.in. na Ukrainę do rodziny Krassowskich i do przebywającego we Lwowie Grabowskiego. Letnie miesiące często spędzała na wsi w okolicach Paryża lub Lyonu, podróżowała też do Bretanii (m.in. Oleron, Benodet, Beg-Meil). Jesienią 1884 zmarła Klementyna Krassowska (w testamencie zabezpieczyła finansowo swoją przyjaciółkę), a w czerwcu 1885 narzeczony Bilińskiej - Wojciech Grabowski. Pogrążona w depresji artystka na przełomie 1885 i 1886 spędziła kilka miesięcy w Pourville-les Bains w Normandii, pod opieką zaprzyjaźnionej malarki Marii Gażycz. W 1892 poślubiła w Paryżu lekarza, Antoniego Bohdanowicza i w tym samym roku oboje wrócili do Warszawy. Bilińska zamierzała tam otworzyć szkołę malarstwa dla kobiet, wzorowaną na uczelniach paryskich. Realizację tych planów uniemożliwiła poważna choroba serca, a wkrótce śmierć artystki.
Linki
https://culture.pl/pl/tworca/anna-bilinska-bohdanowicz
https://youtu.be/-0ZrI1GYVv0?si=8i05cr7mAk32JIfv
https://pl.wikipedia.org/wiki/Anna_Bili%C5%84ska-Bohdanowiczowa
https://niezlasztuka.net/artysta/anna-bilinska/
https://niezlasztuka.net/o-sztuce/academie-julian-kobietom-wstep-dozwolony/
https://niezlasztuka.net/o-sztuce/pracownie-polskich-malarek-w-paryzu/
