Weronika Augustyniak

Autorka: Marzena Zajączkowska

Weronika Augustyniak z domu Nowak urodziła się 30 listopada 1899 w Borkach koło Konina. Była rolniczką i mieszkała z mężem Józefem, 9 letnią córką i 75-letnią mamą w Borkach. Weronika została skazana za zdradę stanu w wyroku za pomoc sowieckiemu więźniowi, Fiodorowi Asarowowi wraz z mężem Józefem Augustyniakiem, a także innymi Agnieszką Łaszkiewicz, Marianną Pietrzak, Leokadią Zbierską. Zamordowana w Berlin-Plötzense 15 sierpnia 1942.

Małżeństwo Augustyniak we wrześniu 1941 r. pomogło sowieckiemu więźniowi wojennemu Fiodorowi Azarowowi, który uciekł z niemieckiego obozu jenieckiego. Para zapewniła mu schronienie i dostarczała żywność. W związku z donosem, w listopadzie 1941 r. 28-letni Azarow został zabrany przez patrol niemieckiej żandarmerii nieopodal folwarku Augustyniaków. Następnie 25 listopada 1941 r. policja aresztowała kolejnych obywateli Polski, w tym Józefa Augustyniaka, a 21 lutego 1942 r. została aresztowana również Weronika Augustyniak. Weronikę osadzono w więzieniu w Koninie a potem w więzieniu Alt-Moabit w Berlinie.

„Sąd Ludowy” skazał małżeństwo na śmierć 28 maja 1942 r. za “działania na szkodę” Rzeszy  w “wojnie przeciwko Rzeszy Niemieckiej”, jak podawał wyrok.

Prośby o ułaskawienie zostały odrzucone przez Sekretarza Stanu Ministerstwa Sprawiedliwości Rzeszy Rolanda Freislera. W tym samym czasie Naczelny Prokurator Rzeszy został poproszony o zaplanowanie egzekucji jak „najszybciej”. 15 sierpnia 1942 r. Weronika i Józef Augustyniakowie zostali ścięci gilotyną w Berlinie-Plötzensee. Za kawałek chleba i dach dla młodego człowieka.

Nazwisko Weroniki Augustyniak pojawia się na liście doktora Hermanna Stieve pod numerem 16. Dr Stieve był anatomem i dyrektorem Instytutu Anatomii na Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma w Berlinie. Prowadził między innymi badania na temat cyklu menstruacyjnego kobiet, badając więźniarki z obozu koncentracyjnego w Ravensbrueck i z więzienia w Ploetzensee. Z jego badań wynikało, że cykl staje się nieregularny u kobiet, które żyją w stresie i/lub doświadczają nagłej traumy (na przykład są informowane dacie egzekucji). Ciała więźniarek po egzekucji natychmiast transportowane były do Instytutu Anatomii, gdzie dr Stieve prowadził badania histologiczne i publikował ich wyniki w prasie branżowej. Po wojnie dr Stieve z powodzeniem dalej prowadził swoją pracę, został dyrektorem Instytutu Anatomii w Berlinie, dziekanem Wydziału Medycyny na Uniwersytecie Berlińskim, zyskując uznanie branży medycznej. Przez wiele lat jego popiersie zdobiło salę wykładową w Szpitalu Charite w Berlinie.

Architektura pamięci. Dzisiejsi mieszkańcy Borek strzegą pamięci narodowej, stawiając pomnik tj. tablicę pamięci  trudnej historii jej mieszkańców. Nowy monument ufundował mieszkaniec wsi Borki, syn Feliksa Gruberskiego, Janusz Gruberski. Uroczyste poświęcenie pomnika odbyło się w poniedziałek, 19 września 2022 roku, a początek pomnika sięga 1986r., kiedy to  powstała pierwsza tablica z inicjatywy mieszkańców wsi  i zaczęto mówić o historii tego miejsca.

Autorka wpisu: Marzena Zajączkowska

Materiały:

Weronika Augustyniak  

Ur. 30.11.1899, mieszkała w Borki / Konin, żona

Mąż Józef Augustyniak, rolnik. Też zamordowany.

+ 15.8.1942, Berlin-Plötzense: zdrada – wyrok za pomoc sowieckiemu więźniowi, Fiodorowi Asarow.

(lista Stieve nr: 16)

WERONIKA AUGUSTYNIAK

30. November 1899, Borki/Konin – 15. August 1942

“Weronika Augustyniak, geborene Nowak, und ihr Mann Josef sind polnische Kleinbauern aus Borki im Kreis Konin.

Sie helfen im September 1941 dem aus einem deutschen Gefangenenlager entflohenen sowjetischen Kriegsgefangenen Fiodor Asarow. Das Ehepaar gewährt ihm Unterkunft und versorgt ihn mit Lebensmitteln. Im November 1941 wird der 26-jährige Asarow aufgrund einer Denunziation von einer deutschen Gendarmeriestreife in der Nähe des Hofes der Augustyniaks aufgegriffen. Die Polizei nimmt daraufhin mehrere polnische Bürgerinnen und Bürger fest, darunter am 25. November 1941 auch Josef Augustyniak. Weronika Augustyniak wird am 21. Februar 1942 ebenfalls festgenommen.

Der „Volksgerichtshof” verurteilt beide am 28. Mai 1942 zum Tode. Die Gnadengesuche werden vom Staatssekretär im Reichsjustizministerium Roland Freisler abgewiesen und der Oberreichsanwalt wird aufgefordert, die Hinrichtung mit „größter Beschleunigung” anzusetzen.

Am 15. August 1942 werden Weronika und Josef Augustyniak in Berlin-Plötzensee ermordet.”

Quelle: https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/augustyniak-weronika

LINKS:

https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/hinrichtungen-in-ploetzensee/josef-und-veronika-augustyniak

https://www.gdw-berlin.de/fileadmin/bilder/Forschungspublikationen/Ploetzensee_als_Erinnerungsort_klein.pdf