Eleonora Kalkowska

ur. 22 czerwca 1883 w Warszawie, zm. 21 lipca 1937 w Bernie – polsko-niemiecka pisarka i aktorka.

Życiorys

Była córką polskiego architekta Emila Kalkowskiego i jego pochodzącej z Kurlandii żony Marii. Była wychowywana dwujęzycznie, po polsku i niemiecku. Po przedwczesnym zgonie ojca zamieszkała z matką we Wrocławiu, potem w Petersburgu.

Po ukończeniu szkoły średniej rozpoczęła, w roku 1901, studia przyrodnicze na paryskiej Sorbonie. Tam poznała studenta historii Marcelego Szarotę i wkrótce go poślubiła. Niedługo potem porzuciła studia, by poświęcić się pisarstwu. W roku 1904 wydała pod pseudonimem „Ire ad Sol” swój pierwszy utwór w języku polskim Głód życia. W tym samym roku urodziła córkę Elidę Marię, a w roku 1906 syna Ralfa.

W roku 1908 rozpoczęła studia aktorskie w seminarium Maxa Reinhardta w Berlinie. Została zaangażowana do teatru we Wrocławiu, potem w roku 1912 do teatru Schauspielhaus w Berlinie. W tym czasie była już po rozwodzie, jej dzieci wychowywały się u babki we Wrocławiu.

W roku 1912 ukazał się pierwszy tom jej poezji pod tytułem Die Oktave w berlińskim wydawnictwie Egon Fleischel u. Co. Kolejny tom zatytułowany Der Rauch des Opfers: Ein Frauenbuch zum Kriege (pol. Dym ofiarny. Kobieca księga wojny) ukazał się w wydawnictwie Eugena Diederichsa w Jenie. Sukces tego dzieła skłonił ją do rezygnacji z aktorstwa i poświęcenia się całkowicie literaturze.

Początkowo jej utwory sceniczne nie ukazywały się na scenach, dopiero dramat Josef został wystawiony w marcu 1929 w Dortmundzie i w miesiąc później w Berlinie. Ten dramat wzywał do zniesienia kary śmierci i piętnował bezprawie w Republice Weimarskiej. Jego tematem była sprawa robotnika rolnego Jakubowskiego, straconego w roku 1926 na podstawie fałszywego oskarżenia. Następny dramat Zeitungsnotizen (Notatki prasowe) podjął temat fali samobójstw na początku lat trzydziestych XX wieku.

Po przejęciu władzy przez Hitlera w 1933 Kalkowska była dwukrotnie aresztowana, wychodziła na wolność po interwencji polskiego konsula. Wyemigrowała do Paryża, potem do Londynu.

Zmarła 21 lipca 1937 w Bernie po przebytej operacji w jednym ze szwajcarskich sanatoriów.

Dzieła

Głód życia (opowiadania) Warszawa: Księgarnia Naukowa, 1904.
Die Oktave. (wiersze) Berlin: Egon Fleischel u. Co., 1912.
Der Rauch des Opfers: Ein Frauenbuch zum Kriege. Jena: Diederichs, 1916.
März: Dramatische Bilderfolge aus dem Jahre 48. Strassburg: J. H. E. Heitz, 1928.
Katharina: Ein Stück Welttheater: 14 Bilder mit einem Vorspiel. Berlin: Oesterheld, 1929.
Dramaty. Sprawa Jakubowskiego. Doniesienia drobne, wstęp i oprac. J. Hernik Spalińska, Warszawa 2005.
Dramaty Josef, MinusxMinus=Plus!, Zeitungsnotizen, oprac. Agnes Trapp, München 2009.
Głód życia, wstęp i oprac. A. Dżabagina, Gdańsk 2016.

Życie prywatne

Była żoną polskiego dziennikarza i dyplomaty Marcelego Szaroty (1876−1951). Ich córka Elida Maria (ur. 22 listopada 1904 w Paryżu, zm. 23 stycznia 1994 w Wolfenbüttel) germanistka i romanistka, historyczka literatury, autorka wielu podręczników do nauki języka niemieckiego, profesorka germanistyki. Po wojnie pracowała na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie Wschodnim, a następnie zamieszkała w Polsce i założyła na uniwersytecie w Warszawie pierwszą w kraju katedrę germanistyki. Tłumaczyła na język niemiecki Godzinę śródziemnomorską i Zegar słoneczny Jana Parandowskiego. Synem Elidy Marii, wnukiem Eleonory jest profesor historii, Tomasz Szarota, ur. 1940, autor takich znanych publikacji nt stosunków polsko niemieckich jak

Życie codzienne w stolicach okupowanej Europy. Szkice historyczne. Kronika wydarzeń, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, (1995)
Niemcy i Polacy. Wzajemne postrzeganie i stereotypy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa (1996).
Der deutsche Michel. Geschichte eines nationalen Symbols und Autostereotyps, Fibre Verlag, Osnabrück (1998)