Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

z d. Kossak, primo voto Bzowska, secundo voto Pawlikowska, tertio voto Jasnorzewska (ur. 24 listopada 1891 w Krakowie, zm. 9 lipca 1945 w Manchesterze) – polska poetka i dramatopisarka dwudziestolecia międzywojennego.

Wegetarianizm

Nie piła alkoholu. Przez jakiś czas była wegetarianką, o czym świadczy ten wiersz:

Do mięsożerców

Dla nich ryby skrzelami pracują w szafliku,

mając na ustach ciszę i krwawiące rany.

Dla nich kuchnia rozbrzmiewa od wrzasku i krzyku

gardzieli podrzynanych i szyj ukręcanych.

Oni to piją grozę z krwią zabitej kaczki

i warzą głowy dzieci: — zadziwionych cieląt.

Wypruwają wnętrzności, krzycząc: flaczki, flaczki,

i jedzą je w niedzielę z rodziną się dzieląc.

Lubią wody na smaku bezradnych piszczeli,

wszechzwierzęce girlandy cynicznej kiełbasy,

krwawe raki z piekielnej wyjęte kąpieli

i baraniego ciała bronzowe atłasy.

Rozsmarowują trupy na niewinnym chlebie,

obwąchują zająca czy aby dość skruszał,

z martwym ozorem w zębach czują się jak w niebie,

i do cudzego mózgu śmieje im się dusza.

Pożerają, dymiący jak nowe cmentarze

te stroskane przystawki, te gorzkie potrawy —

Karki im nabrzmiewają, obwisają twarze,

na których śmieszek hjeny zakwita, trupawy.

Po pięknookiej sarnie nie noszą żałoby,

ale źrą ją na stypie, w dzień pogrzebu radcy,

i zezują miłośnie do gęsiej wątroby

bujni brzuchem jedynie, a łysiną gładcy,

a twardzi tylko sercem — i w całej stolicy

głośni — ale mlaskaniem, smętni biesiadnicy.

Blackpool

We wrześniu 1939 r., po wystawieniu sztuki Baba-Dziwo, będącej ostrym atakiem na hitlerowski totalitaryzm, wyjechała do Francji (szlakiem przez Zaleszczyki), a później do Anglii. Wraz z mężem osiadła w Blackpool, w ośrodku lotnictwa RAF. Poetka zachorowała na raka, nowotwór dawał bardzo szybko przerzuty, najbardziej zaatakowany był kręgosłup. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska była dwukrotnie operowana w specjalistycznym szpitalu Christie Institute. Zmarła w owym szpitalu w Manchesterze 9 lipca 1945 r. i tam została pochowana na Działce Polskiej na Southern Cemetery. Tam też został pochowany jej mąż.