Maria Chełmońska
Opracowała Ewa Maria Slaska wychodząc od wpisu na portalu Przedwojenne fotografie na FB:
Przemoc
Wobec żony używał siły i oblewał ją zimną wodą. Maria była wtedy w ciąży. Nie uznał ojcostwa najmłodszej córki Wandy. Małżeństwo dalekie od spełnienia marzeń. Wybitny, utalentowany malarz uwikłany we własne ambicje i psychiczne rozterki. Na początku wyglądało jak historia o wielkiej miłości artystów.
On – młody, utalentowany malarz, który miał podbić Paryż i zostać jednym z najwybitniejszych polskich twórców.
Ona – Maria Korwin-Szymanowska, wykształcona, wrażliwa kobieta z rodziny związanej ze światem sztuki.
Pobrali się w 1878 roku.
Razem wyjechali do Paryża. Tam Józef Chełmoński odnosił sukcesy. Jego obrazy zachwycały publiczność, a nazwisko polskiego malarza zaczęło być znane w europejskich salonach. Maria była przy nim w najważniejszym momencie jego kariery.
Portret Marii Chełmońskiej, żony malarza, namalowany przed ich ślubem przez Stanisława Rejchana w Paryżu w roku 1884
Pierwsza córka Jadwiga urodziła się w Paryżu w lipcu 1879, po niej Maria i Zofia. I Józef. Pierworodny syn odejdzie jako małe dziecko. po nim umrze urodzona w 1888 roku Hanna, a po roku odejdzie syn Tadeusz. Malżeństwo Chełmońskich wychowa sześcioro dzieci: cztery córki i dwóch synów. Pochowa troje.
Po powrocie do Polski zamieszkali w Kuklówce. Tam powstawały najważniejsze dzieła Chełmońskiego – obrazy pełne ciszy, natury i tęsknoty za prostym życiem. Ale za spokojnymi pejzażami kryło się trudne życie prywatne.
Czy ich małżeństwo od początku było skazane na niepowodzenie? Czy rodzinne tragedie, śmierć dzieci, problemy finansowe i psychiczne obciążenie artysty doprowadziły do rozpadu ich związku? Tego dziś nie da się jednoznacznie rozstrzygnąć. Wspomnienia rodzinne i badania historyków pokazują jednak znacznie bardziej skomplikowany obraz.
Pojawiają się relacje o przemocy wobec Marii. O oblewaniu zimną wodą. Józef stosować miał siłę wobec żony, gdy ta była w ciąży.
Według jednego ze źródeł Maria wyjechała wówczas do Stanów Zjednoczonych, aby sprzedawać obrazy męża. Wróciła w ciąży. Według męża nie mogła w niej być przed wyjazdem. Według męża. Wersji żony nie znamy. Wtedy dochodzi do eskalacji konfliktu, a wkrótce do separacji.
Józef Chełmoński nie uznał ojcostwa najmłodszej córki Wandy, która urodzi się w styczniu 1891 roku, po powrocie matki ze Stanów. Sam wychowywał pozostałe trzy córki: Marię, Zofię i Jadwigę w Kuklówce, a Marię odseperował od dzieci. Maria zamieszkała u swojego brata. Pracowała jako autorka, redaktorka czasopisma dla kobiet Bluszcz i wydawczyni.
Największym dramatem jej życia stała się historia najmłodszej córki Wandy. Ta nieuznana przez Józefa córka, odziedziczyła po nim największy talent. Dzięki determinacji Marii otrzymała wykształcenie artystyczne i sama została malarką. Maria, choć sama przeżyła osobistą tragedię, nie pozwoliła, aby córka została pozbawiona własnej drogi.
Linki i bibliografia
https://pl.wikipedia.org/wiki/Maria_Che%C5%82mo%C5%84ska
Joanna Sosnowska, Poza kanonem: sztuka polskich artystek 1880–1939 (książka)
