Ganna Walska

Wpis przygotowała: Ewa Maria Slaska

właśc. Hanna Puacz, * 24 czerwca 1887 w Brześciu Litewskim (zabór rosyjski), † 2 marca 1984 w Santa Barbara w Kalifornii – amerykańska śpiewaczka operowa (sopran) pochodzenia polskiego. Zarówno ona sama, jak i osoby, które ją wspominają, określają ją zawsze jako Polkę.

Życiorys

Ganna Walska w latach 30

Rodzicami Hanny byli Napoleon Puacz i Karolina Massalska; była to zamożna rodzina mieszczańska. Po śmierci matki ojciec odesłał dzieczynkę do wuja do St. Petersburga, gdzie Hanna odebrała staranne wykształcenie. Uczyła się m.in. malarstwa i śpiewu. W wieku 17 lat uciekła z domu z rosyjskim oficerem i arystokratą, baron Arcadie d’Eingorn.

Walska była sześciokrotnie mężatką. Jej mężami byli:

rosyjski arystokrata, baron Arkadij d'Eingorn
(1916-1920) lekarz nowojorski, neurolog Joseph Fraenkel
(ok. 1921/1922-ok. 1924) multimilioner Alexander Smith Cochran
(ok. 1925 w Paryżu-1931) amerykański multimilioner Harold Fowler McCormick
brytyjski wynalazca m.in. „promieni śmierci” Harry Grindell Matthews
Theos Bernard, adept jogi, wyznawca i mistrz tybetańskiego buddyzmu, pisarz

Broszka brylantowa Ganny Walskiej (The Valeska Brooch)

Ganna Walska w stawie lotosów w Lotusland (duże liście to Victoria Regia)
Z kolejnymi mężami Sara mieszkała w różnych krajach. Z pierwszym mężem zamieszkali w Szwajcarii. Tam oficjalnie małżeństwo zostało anulowane, plotki głosiły jednak, że baron zapił się na śmierć lub umarł na gruźlicę. Hanna wyjechała do Paryża. Ok. roku 1910 występowała w licznych w owym czasie kabaretach i teatrzykach w wielu europejskich miastach. Po wybuchu I wojny światowej Hanna wyjechała do USA, gdzie próbowała rozpocząć karierę jako piewaczka operowa. Wtedy też przybrała pseudonim Ganna Walska - „Ganna“ to rosyjska forma imienia Hanna, „Walska“ natomiast miała pochodzić od walca, muzyki tanecznej, którą Ganna najbardziej lubiła.
Z powodu zapalenia strun głosowych poszukała porady u neurologa Josepha Fraenkla, który został jej następnym mężem. Fraenkel był starszy od Ganny o 20 lat. Para znała się przed ślubem 10 dni. W roku 1918 odbył się debiut Ganny Walskiej - wystąpiła wspólnie z Enrikiem Carusow musikalu Biltmore Morning Musicals. Przy tej okazji Ganna poznała Harolda McCormicka, młodego miliardera, który był m.in. mecenasem, udzielający potężnego wsparcia finansowego Chicago Opera Company. Miał on w przyszłości zostać czwartym mężem artystki. Na razie jednak w roku 1920 zmarł Joseph Fraenkel. Ganna była zamożną wdową i należała do nowojorskiej high society. Podczas rejsu do Paryża spotkała ponownie McCormicka. Ten przedstawił jej młodego multimilionera Alexandra Smith Cochrana. Ojciec Cochrana dorobił się fortuny na handlu dywanami, syn był uważany z najbogatszego "kawalera do wzięcia" na świecie i to on został trzecim mążem Ganny. Podobno Ganna wolała właściwie McCormicka, ale ten był wówczas wciąż jeszcze żonaty z dziedziczką fortuny Rockefellerów. Państwo młodzi wzięli ślub w Paryżu, po pewnym czasie wrócili jednak do Stanów, gdzie Ganna zamierzała kontynuować karierę pieśniarki operowej. Małżeństwo nie było udane, Cochran był zazdrosny, ale jednocześnie obsypywał żonę kosztownościami - podarował jej np. serce z 21-karatowego brylantu. Jak wszystkie wyrafinowane i naszwyczaj cenne klejnoty, również ten otrzymał swoją nazwę - serce Walskiej. Para rozstała się w roku 1922.
W dwa tygodnie po rozwodzie Walska zawarła związek małżeński z Haroldem McCormickiem, który podobnie jak ona też właśnie się rozwiódł. To Harold najbardziej wspierał Walską w marzeniu o karierze divy operowej. Finansował jej lekcje piewu, obsypywał klejnotami i opłacał kosztowne kostiumy sceniczne. Ganna wkładała je niekiedy również na imprezy towarzyskiej najwyższej rangi, wystąpiła np. jako "Królowa Barbara z Polski" na słynnym balu w Operze Paryskiej. Zakładam, że był to strój Barbary Radziwiłłówny - biała suknia haftowana perłami. Część tej wspaniałej garderoby przechowywana jest w Los Angeles County Museum of Art. W roku 1926 Walska kupiła na aukcji emaliowane jako Fabergé-Ei. Również te obiekty posiadają swoje ustalone tradycją nazwy. To jajko, zamówione przez Consuelo Vanderbilt nazywa się do dziś Marlborough Egg. Piękną kolekcję jajek Faberge zgromadził Malcolm Forbes; Marlborough Egg było pierwszym obiektem w tej kolekcji.
Walska jeździła po Europie, próbując zazwyczaj bezskutecznie, czy jednak nie zostanie divą operową. W roku 1922 zakupiła nawet w tym celu Théâtre des Champs-Élysées w Paryżu. W roku 1929 przeprowadziła się do Francji i zamieszkała w Château de Galluis między Paryżem a Chartres. W czasach kiedy takie pomysły nie były tak oczywiste jak dzisiaj, Walska stworzyła (czy raczej chyba zleciła stworzenie) linii perfum. W roku 1932 rozwiodła się z McCormickiem - lub on z nią. Powodem było to, że para nie mogła się pogodzić co do tego, gdzie mają zamieszkać. Ganna nie zamierzała wracać do USA, Harold nie chciał się przeprowadzić do Europy.
W połowie lat 30 Ganna Walska przyjęła wreszcie do wiadomości, że nigdy nie zostanie słynną divą operową. Mieszkała już na stałe w Francji i zajęła się ezoteryką. W roku 1938 wzięła ślub z ekscentrycznym wynalazcą brytyjskim i miłośnikiem opery, Harrym Grindell Matthewsem, który próbował wynaleźć Promienie śmierci. Miała to być broń umożliwiająca likwidowanie samolotów nieprzyjacielskich.
W roku 1939 Walska wróciła jednak do USA. W roku 1941 rozwiodła się z Harrym Grindellem i wkrótce wzięła ślub z 20 młodszym nauczycielem Jogi Theosem Casimirem Bernardem, który jako jogin używał imienia Biały Lama. W roku 1941, namówiona przez Theosa, zakupiła 15-hektarową posiadłość Cuesta Linda w Santa Barbara, która miała się stać schronieniem dla tybetańskich mnichów. Po wybuchu wojny, w USA wprowadzono jednak ostry reżim wizowy i mnisi nie mogli przyjechać do Ameryki. Theos studiował religioznawstwo na Columbia University, a Walska wspierała go podczas studiów i sfinansowała druk doktoratu. Nie chciała, a też i z przyczyn restrykcji podatkowych, nie mogła utrzymywać zarówno męża, jak i jego ojca. Para kłóciła się o pieniądze i w końcu z powodu pieniędzy, a raczej ich braku - rozwiodła się. Podczas rozprawy rozwodowej mąż zażądał od Walskiej alimentów. Po rozwodzie Bernard wyjechał do Tybetu. Gdy zginął w Indiach podczas rozruchów religijnych w 1947 roku na himalajskiej przełęczy Rohtang-Pass w Himachal Pradesh, dało się słyszeć plotki, że było to morderstwo i że stała za nim Ganna Walska. Rzecz jest o tyle nieprawdziwa, że zdaniem Sztucznej Interligencjii i Google'a na przełęczy Rothang nigdy nie doszło do zamieszek na tle religijnym. Jest to natomiast jedna z najniebezpieczniejszych dróg samochodowych na świecie i może były mąż Walskiej zginął po prostu w wypadku.
Po rozwodzie z Bernardem w 1946 roku Walska zmieniła nazwę posiadłości na Lotusland (od kwiatu lotosu, Nelumbo nucifera, świętego w niektórych religiach Wschodu, symbolu odrodzenia i czystości dla hinduistów i buddystów), i poświęciła resztę swego życia na założenie, a następnie powiększanie i upiększanie ogrodu swych marzeń (dzisiaj jest to arboretum, ogród drzew, i muzeum, jeden z najpiękniejszych ogrodów botanicznych na świecie). W ogrodzie rosło 3200 gatunków roślin. Aby sfinansować prace w Lotusland Walska sprzedawała swoją biżuterię. Oprócz ogrodu zajmowała ją astrologia, hipnoza, numerologia, telepatia i joga oraz... prawa kobiet.
Walska zmarła w Lotusland, zostawiając ogród i majątek powołanej przez nią fundacji Ganna Walska Lotusland. Ogrodem zajmowała się po śmieri Ganny jej siostrzenica Hania Tallmadge; Hania jest oczywiście polskim imieniem.

Ciekawostki

Ganna Walska, autobiografia

W swych wspomnieniach, wydanych w Stanach Zjednoczonych pt. Always Room at the Top, Walska pisze, że odnosiła sukcesy jako śpiewaczka operowa już w Petersburgu i we Francji, gdzie miała pałacyk w dolinie Loary i gdzie najchętniej przebywała aż do wybuchu II wojny światowej, kiedy na statku Akwitania popłynęła do Stanów.

Po przybyciu do USA, kiedy próbowała zdobyć sławę jako pieśniarka operowa, nieprzychylny jej Orson Welles twierdził, że jej czwarty mąż, McCormick bezkrytycznie promował śpiewaczą karierę Walskiej, pomimo że nie dysponowała dobrym głosem. Wells "uwiecznił" ją w scenariuszu filmu Obywatel Kane, gdzie Walska została przedstawiona jako Susan.

Podobnie krytyk filmowy Roger Ebert uważał, że filmowa pozbawiona talentu postać Susan to właśnie Walska. McCormick wydał tysiące dolarów na jej lekcje śpiewu, a nawet sfinansował wystawienie opery Zaza Leoncavalla w operze chicagowskiej w roku 1920. Według tego samego źródła Walska wdała się w sprzeczkę z reżyserem Pietro Ciminim podczas próby kostiumowej i zerwała kontrakt przed premierą. Współcześni twierdzili, że głos Walskiej podobał się wyłącznie zakochanemu McCormickowi.

W 1943 roku Walska opublikowała wspomnienia Always Room at the Top.

Książka Margaret Nicol Enemy of the Average była oparta na życiorysie Ganny Walskiej.