Maria Danilewicz-Zielińska

Autorka: Ewa Maria Slaska

Sztuczna inteligencja (SI), która układa i/lub tłumaczy podpisy do wyszukiwarki google'a pisze o niej: "Polska pisarka". Myślę, że tak, że znam jej książki, zatem SI może ją uważać za pisarkę, ale ja, osoba, która stara się obyć bez SI, powiedziałabym raczej, że Maria Danilewicz-Zielińska to autorka a nie pisarka. Takie staroświeckie rozróżnienie. Może zresztą niesprawiedliwe, bo teraz, pisząc ten wpis, dowiaduję się, że jednak publikowała również opowiadania, a nie tylko bibliografie i szkice biograficzne.

A zatem pisarka.

Maria Danilewicz-Zielińska * 29 maja 1907 w Aleksandrowie Kujawskim, † 22 maja 2003 w Quinta das Romazeiras (Portugalia) – polska pisarka, prozaiczka, krytyczka literacka, bibliotekarka.

Życiorys

Ze strony: Kultura Paryska

Bibliografka, historyczka literatury, krytyczka literacka, pisarka, tłumaczka i działaczka emigracyjna.

Po wybuchu wojny przedostała się przez Rumunię, Jugosławię i Włochy do Francji. Od listopada 1939 r. do upadku Paryża pracowała najpierw w Biurze Poszukiwania Rodzin Polskiego Czerwonego Krzyża, a potem w Bibliotece Polskiej.

Lata 1940-1942 spędziła w schronisku dla uchodźców w Aix-les-Bains w Sabaudii. Dotarła do Portugalii, gdzie pracowała w Komitecie Opieki w dziale pomocy dla kraju i w placówce Ministerstwa Informacji i Dokumentacji w Lizbonie. W 1942 r. przybyła do Londynu, gdzie najpierw pracowała w biurze Funduszu Kultury Narodowej, następnie Bibliotece Polskiej w Londynie, którą kierowała do 1973 r.

Publikowała w wielu pismach emigracyjnych: w „Wiadomościach” (m.in. stała rubryka „Szkiełko i oko” pod pseudonimem „Szperacz”), w „Dzienniku Polskim i Dzienniku Żołnierza” (m.in. cykl „Jednym tchem” podpisany: a.m.z, Am, amz, M.D), w „Tygodniu Polskim” i „Na antenie”.

Autorka licznych książek, prac redakcyjnych, opracowań, rozpraw i studiów. Od 1953 r. stale współpracowała z RWE (wygłosiła ok. 500 felietonów) i z Głosem Ameryki.

Działała w Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, Towarzystwie Historycznym i Polskim Towarzystwie Naukowym na Obczyźnie. Należała do komitetów redakcyjnych „Tek Historycznych”, „Antemurale” oraz „Materiałów do bibliografii, genologii i heraldyki polskiej”. Weszła w skład jury nagród: Fundacji im. Kościelskich w Genewie i londyńskich „Wiadomości”. Została wyróżniona nagrodami: w 1960 r. literacką im. H. Naglerowej; w 1970 r. Fundacji A. Jurzykowskiego; w 1979 r. Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie; w 1996 edytorską polskiego Pen-Clubu.

Z Instytutem Literackim współpracowała od 1950 r. W „Kulturze” pisała głównie o czytelnictwie, sytuacji bibliotek w kraju i na emigracji, o historii, teorii literatury i krytyce literackiej. W latach 1963-1966 prowadziła stałą rubrykę „W oczach Londynu”, w latach 1969-1979 „Krajowe nowości wydawnicze”. Od połowy lat 80. publikowała recenzje w cyklu „Czytam”.

W „Zeszytach Historycznych” ogłosiła kilka artykułów, głównie wspomnieniowych z lat międzywojennych i z czasów wojny.

„Kultura” przyznała jej dwukrotnie nagrody: w 1977 r. za działalność literacką i kulturalną oraz w 1983 r. Literacką im. Zygmunta Hertza.

Dorobek

Za stroną Polskie pisarki emigracyjne:

Tymon Zaborowski. Życie i twórczość (1799-1828), Kasa im. Mianowskiego, Warszawa 1933.

Zagadnienie bibliografii wołyńskiej, [b.w.] Łuck1939.

Biblioteki polskie, [Polski Czerwony Krzyż we Francji], Grenoble 1941, powielone.

Losy bibliotek polskich, [b.w.], [Francja 1941], powielone; wersja angielska Libraries in Poland, J. Harasowska, Glasgow [1944].

Dawne granice ziem polskich, [Polski Czerwony Krzyż we Francji], Aix-les-Bains 1942, powielone.

Losy bibliotek polskich, Wydawnictwo Urzędu Oświaty i Spraw Szkolnych, Londyn 1942; przeł. j. ang. The libraries of Poland, przeł. H. Brochocka, St. Andrews 1943.

The universities of Poland, J. Harasowska, Glasgow 1945.

Krótki zarys bibliotekarstwa, Światowy Komitet Young Men's Christian Association. Polska Sekcja w W[ielkiej] Brytanii, London [1951], powielone.

Blisko i daleko. Opowiadania, Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas”, Londyn 1953.

Dom. Powieść, Veritas, Londyn1956; wyd. następne tamże 1957; wyd. 3, Włocławskie Towarzystwo Naukowe Rypin: „Verbum”, Włocławek 1997.

Pierścień z Herkulanum i płaszcz pokutnicy. Szkice literackie, B. Świderski, Londyn 1960.

Bibliography of Works by Polish Scholars and Scientists Published Outside Poland in Languages Other than Polish, Vol. 1: 1939-1962. (No 1-4011), [współautor:] J. Nowak, [wstęp:] B. Hełczyński, [przedmowa:] M. Danilewicz, Polish Society of Arts and Sciences Abroad, London 1964. Tytuł również w języku polskim: Bibliografia prac naukowych w językach obcych głoszonych poza Krajem przez uczonych polskich.

Catalogue of Periodicals in Polish or Relating to Poland and Other Slavonic Countries Published Outside Poland Since September 1st, 1939, [współautorka] B. Sadowska, The Polish Library, London 1964; wyd. 2 [rozszerzone]: M. Danilewicz-Zielińska, B. Jabłońska, The Polish Library, London 1971. Tytuł również w języku polskim: Katalog czasopism polskich i dotyczących Polski oraz innych krajów słowiańskich wydanych poza Polską po dniu 1 IX 1939.

Katalog Wystawy Zbiorów Historycznych, oprac. M. Danilewicz, Z. Jagodziński, Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny, Londyn 1970.

Bibliografia. „Kultura”. „Zeszyty Historyczne”. Działalność wydawnicza [Instytutu Literackiego], t. 1-3, Instytut Literacki, Paryż 1975-1989.

Szkice o literaturze emigracyjnej, Instytut Literacki, Paryż 1978; wyd. nast. Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Wrocław 1981, wyd. zminiaturyzowane Paryż 1983; [Krakowskie Towarzystwo Wydawnicze, Kraków 1983], Toruń [ok. 1988]; Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 1992; wyd. 2 rozszerzone [właśc. 6] pt. Szkice o literaturze emigracyjnej półwiecza 1939-1989, Wrocław 1999.

Wspomnienia o Bibliotece Narodowej w Warszawie, Instytut Literacki, Paryż 1978.

Literatura wolnego słowa. 1939-1986, KOS, Warszawa 1986.

Ludzie z kurzu. Do druku podał A. Kłossowski, J.Z. Golski, Warszawa [1989].

Próby przywołań. Szkice literackie, wybór, oprac. i przedmowa M. Zieliński, Biblioteka „Więzi”, Warszawa 1992.

Pierwsza miłość, Biblioteka Narodowa, Warszawa 1995.

Posłanie do torunian. Głos na wieczorze toruńskim w marcu 1995 r., wstęp A. Kłossowski, Biblioteka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika [Toruń 1995].

Przygoda bibliofilska. Do druku podał oraz słowem wstępnym opatrzył A. Kłossowski, Towarzystwo Przyjaciół Książki, Warszawa 1995.

Dialog korespondencyjny. (1958-1968), [Autorzy:] M. Danilewiczowa, S. Pigoń. Do druku przygotował, wstępem i komentarzem opatrzył C. Kłak, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 1996.

Książka i czytelnictwo polskie w Wielkiej Brytanii. Szkice, Biblioteka Narodowa, Warszawa 1996.

Opowiadania. Wybór, wybór opowiadań i oprac. kolażu Miejsca na Ziemi (o Marii Danilewicz Zielińskiej) K. Sarnowska, Włocławskie Towarzystwo Naukowe, Włocławek 1997.

Biurko Konopnickiej, wstęp, oprac. i przypisy W. Lewandowski, Open, Warszawa 2000.

Fado o moim życiu. Rozmowy z Włodzimierzem Paźniewskim, [Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika]; Biblioteka Uniwersytecka, Toruń 2000.

Polonica portugalskie, przedm. P. Kądziela, Biblioteka „Więzi”, Warszawa 2005.

Z korespondencji Bogdana Czaykowskiego i Marii Danilewicz Zielińskiej, oprac. J. Wolski, „Fraza” 2008 nr 3/4, s. 258-277.

Maria Danilewicz Zielińska/Jerzy Giedroyc. Listy 1970-1975 (wybór), oprac. A. Papieska, „Blok-Notes” Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza 16/2019, s. 37-200.

Prace redakcyjne, edytorskie [wybór]:

T. Zaborowski, Pisma zebrane, Gabinet Filologiczny. Towarzystwo Naukowe Warszawskie, Warszawa 1936.

B. Prus, Nowele warszawskie, przedmowa W. Grubiński, wybór Z. Danilewicz, Stowarzyszenie Pisarzy Polskich, Londyn 1946.

M. Konopnicka, Wybór nowel, oprac. M. Danilewiczowa, Światowy Związek Polaków z Zagranicy, Londyn 1947.

A. Mickiewicz, Pisma poetyckie. Wydanie emigracyjne w stulecie zgonu. Do druku przygotowała M. Danilewiczowa, Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas”, Londyn 1956.

J. Conrad, Listy do Johna Galsworthy'ego, oprac. M. Danilewiczowa, B. Świderski, Londyn 1957.

H. Naglerowa, Wspomnienia o pisarzach. Sieroszewski, Żeromski, Strug, Berent, Irzykowski, Leśmian, Wielopolska, Kaden-Bandrowski, Dąbrowska, przygotowała do druku M. Danilewiczowa, Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn 1960.

Portrety pisarzy angielskich. Seria 1, pod red. M. Danilewiczowej, słowo wstępne B. Dobrée. [Tłumacze różni], B. Świderski, Londyn 1962.

Katalog wystawy historycznej w stulecie Powstania Styczniowego. Zbiory ks. Józefa Jarzębowskiego, tekst oprac. Książki i druki ulotne M. Danilewiczowa z pomocą H. Smoleńskiej i H. Starzyckiej; grafikę M. Paszkiewicz, Towarzystwo Przyjaciół Fawley Court, Londyn 1964.

S. Zahorska, Warszawa – Lwów 1939. Powieść, red. M. Danilewiczowa, L. Ciołkoszowa, Polska Fundacja Kulturalna, Londyn 1964.

Mickiewicziana w zbiorach Tomasza Niewodniczańskiego w Bitburgu, t. I. Listy Adama Mickiewicza do Antoniego Edwarda Odyńca i innych adresatów 1828-1852, „Dzienniczek podróży” Antoniego Edwarda Odyńca 1830-1832, Listy i wiersze Celiny z Szymanowskich Mickiewiczowej 1834-1848. [Teksty odczytali M. Danilewiczowa, T. Niewodniczański, oprac. i komentarzem opatrzyła M. Danilewiczowa, redakcja naukowa i posłowie: J. Odrowąż-Pieniążek], Arkady, Warszawa 1989; wyd. następne tamże 1993. Część nakładu wyd. 1 ukazała się jako wydawnictwo Deutsches Polen-Institut, Darmstadt.

Przekłady:

H. Clegg, Organizacja służby zdrowia w Wielkiej Brytanii, Longmans, Green, Londyn 1945.

T. Burke, Anglia i Anglicy, Longmans, Green, London [ok. 1947].

Nagrody i odznaczenia:

Nagroda „Mention Honorable” w konkursie RWE na słuchowisko (1954)

Nagroda Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie im. H. Naglerowej (1958; 1978)

Nagroda Fundacji Alfreda Jurzykowskiego w Nowym Jorku za działalność bibliograficzną i bibliotekarską (1970)

Nagroda paryskiej „Kultury” (1977) oraz Literacka im. Zygmunta Hertza (1983)

Nagroda polskiego Pen-Clubu (1996)

Krzyż Oficerski Orderu „Polonia Restituta” (1972)

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1993)

Członkostwo:

Rada zarządzająca Interallied Book Centre w Londynie (1943-45)

Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie (od 1945)

Sub-Committee on Slavonic and East European Materials of the Standing Conference of National and University Libraries (1946-1973)

Polskie Towarzystwo Historyczne w Wielkiej Brytanii

Polskie Towarzystwo Naukowe na Obczyźnie

Rada Fundacji i Jury Nagrody im. Kościelskich w Genewie (1969-1999)

Jury Nagrody „Wiadomości” (1970-1979)

Stowarzyszenie Pisarzy Polskich (od 1989)

Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza w Warszawie (od 1989, honorowe członkostwo)

Linki

https://pl.wikipedia.org/wiki/Maria_Danilewicz_Zieli%C5%84ska

https://www.polskiepisarkiemigracyjne.pl/Danilewicz-Zielinska-Maria.html

https://kulturaparyska.com/pl/people/show/maria-danilewicz-zielinska/biography