Maria Czapska

Autorka: Ewa Maria Slaska

Poska pisarka. Pojawiła się na Polkopedii w artykule o Zofii Hertz, ale niewątpliwie sama też zasługuje na osobną stronę, zwłaszcza, że z Zofią bardzo się nie lubiły.

Życiorys

Maria Dorota Leopoldyna Czapska, herbu Leliwa, właściwie niemiecka hrabianka Hutten-Czapska, która jednak nigdy nie używała swego tytułu. Urodziła się 6 lutego 1894 roku w Pradze, zmarła 11 czerwca 1981 roku w Maisons-Laffitte, które, jak wiadomo, jest nie tylko przedmieściem Paryża, ale przede wszystkim miejscem, gdzie działał Józef Giedroyc i jego Kultura. Maria (Marynia) Czapska, literaturoznawczyni i autorka, siostra znanego malarza i pisarza polskiego, Józefa Czapskiego, była przez lata (1947-1981) współpracowniczką Kultury, o czym w historii wydawnictwa często się zapomina, a w każdym razie nie wspomina. Mieszkała w siedzibie redakcji przy avenue Poissy 91, w pokoju na poddaszu, i tam, w swoim pokoju, zmarła.

Pochodziła z nadzwyczaj bogatej rodziny, która posiadała olbrzymie majątki na Podlasiu i Wołyniu, odziedziczone po Radziwiłłach. Wychowywała się w majątku w Przyłukach pod Mińskiem.

Od roku 1921 studiowała polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

W latach 1925–1930 pracowała w Paryżu nad biografią Adama Mickiewicza, opublikowaną w roku 1931 (La vie de Mickiewicz). Od roku 1931 przebywała w Polsce, gdzie w roku 1925 uzyskała stopień doktora nauk filozoficznych na Uniwersytecie Jagiellońskim pracą na temat polemiki religijnej pierwszego okresu reformacji w Polsce.

Była aktywną publicystką i współpracownicą Polskiego Słownika Biograficznego. W roku 1938 opublikowała biografię Ludwiki Śniadeckiej, za którą otrzymała nagrodę Wiadomości Literackich.

Była tłumaczką z francuskiego, między innymi tłumaczyła książkę Antoine’a de Saint-Exupery Nocny lot.

W czasie okupacji niemieckiej mieszkali z bratem na Ochocie na ulicy Mianowskiego 15. Działali w Radzie Pomocy Żydom, Żegota. W swoim mieszkaniu ukrywali Żydów, m.in. małą Hannę Krall. Czapska cały czas pracowała naukowo, tworząc biogramy Narcyzy Żmichowskiej, Władysławy Zamojskiej i Heleny Radlińskiej. Ta jej praca uległa zniszczeniu w pożarze w czasie powstania warszawskiego. W roku 1945 Czapska przedostała się przez zieloną granicę do Francji, gdzie pozostała do końca życia.

Była członkinią Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.

W roku 1975 otrzymała nagrodę Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie.

Prace Marii Czapskiej

La vie de Mickiewicz, Paryż 1931
Ludwika Śniadecka, Kraków 1938
Szkice mickiewiczowskie, Londyn 1963
Dwugłos wspomnień (pisane z bratem), Londyn 1965
Europa w rodzinie, Paryż 1970 (najsłynniejsza książka Czapskiej o jej własnej polsko-niemieckiej rodzinie)
Czas odmieniony, Paryż 1978
Gwiazda Dawida, Londyn 1975
Polacy w ZSRR (1939–1942) (antologia), Paryż 1963
Ostatnie odwiedziny i inne szkice, Warszawa 2006