Krystyna Skarbek (PL)
Wpis przygotowała: Ewa Maria Slaska
Deutsch
Gräfin Maria Krystyna Janina Skarbek, alias Christine Granville OBE (* 1. Mai 1908 in Trzepnica bei Gorzkowice, Russisches Kaiserreich; † 15. Juni 1952 in London), war eine polnische Agentin der Spezialeinheit Special Operations Executive (SOE) des britischen Nachrichtendienst Secret Intelligence Service (SIS).
Sie war eine polnische Agentin der britischen Special Operations Executive während des Zweiten Weltkriegs. Man nannte sie Britanniens "Glamouröseste Spionin" und die "mutigste der Mutigen". Ian Fleming soll in seinen James-Bond-Romanen bei Vesper Lynd an Skarbek gedacht haben. Ihre Biografie wurde zur Vorlage eines Erfolgsromans von Maria Nurowska "Wie ein Baum ohne Schatten"
English
Edward Reid
In the shadow of Europe’s darkest hour, when the map of the continent was being drawn in blood and barbed wire, a Polish countess turned secret agent slipped across borders on skis, carrying secrets that could alter the course of war.
Krystyna Skarbek was born on May 1, 1908, in Warsaw, into the fading world of Polish aristocracy.
Her early life was a contradiction opulence shadowed by financial decline. She was a child of elegance and independence, more at home galloping horses or skiing through alpine snow than attending polite society balls.
Her spirit was steel wrapped in silk.
When Germany invaded Poland in 1939, Krystyna was in Africa with her diplomat husband. Most would have sought safety. Krystyna demanded action. She sailed to London, marched into the British intelligence offices, and offered herself as a spy.
British officials were skeptical, she was glamorous, bold, and unorthodox. But Skarbek’s proposal was daring: she would enter occupied Poland from Hungary, gather intelligence, and smuggle it back out.
And she did.
Under the alias Christine Granville, she became one of the first and most effective female agents of the newly formed Special Operations Executive (SOE).
In snowstorms and silence, she skied across the Tatra Mountains into occupied Poland, carrying false papers, radios, and hope.
She worked with the underground resistance, slipping into ghettos, collecting intelligence, and helping Jews escape the German noose.
When the Gestapo closed in, she didn’t flinch. In Hungary, facing arrest, she bit her tongue so hard it bled, faking tuberculosis to escape interrogation.
She and her fellow agent Andrzej Kowerski were smuggled across three borders in the trunk of a diplomat’s car, ending up in Cairo - alive, defiant, and undeterred.
In 1944, the SOE sent her to France, parachuting her into the Alps as the Allied invasion loomed. There, she joined Francis Cammaerts, one of the SOE’s top commanders. Under the codename Pauline Armand, she posed as a traveler, a courier, and even a relative of captured agents whatever the mission required.
Her work tied down German forces as the Allies pressed inland from the beaches of Normandy.
Then came her most legendary exploit.
In August 1944, Cammaerts and two other agents were captured by the Gestapo in Digne.
Most would have mourned. Krystyna moved.
Alone and unarmed, she walked into the lion’s den, posing as Cammaerts’ niece.
With a concoction of threats, charm, and invented radio codes, she convinced the Gestapo officer that Allied troops would soon arrive and that if the prisoners were harmed, retribution would be swift.
She offered a bribe, warned of reprisals, and waited.
Hours later, the prisoners were released into the sunlight. Cammaerts, stunned, later said: “She saved our lives, and never even blinked.”
For her service, Krystyna Skarbek was awarded the George Medal, the OBE, and the Croix de Guerre but no medal could capture her fire.
After the war, peace proved a poor fit. She struggled with anonymity. In 1952, she was murdered in London by a stalker - one final tragedy in a life of danger and defiance.
But legends don’t die.
Krystyna Skarbek remains a symbol of what a single, determined soul can do in the face of tyranny.
She was Churchill’s favorite spy, the terror of the Gestapo, and a trailblazer for women in espionage.
She didn’t just survive the war she shaped it. With skis, smuggled film, whispered names, and nerves of steel, she helped tilt the balance of history.
***
What happened to Krystyna Skarbek and those brave Polish generals is one of the most shameful betrayals of the 20th century.
These men and women risked everything,
fighting with valor and distinction not just for Poland, but for the freedom of all Europe including Britain.
They were allies, not outsiders.
And yet, after the war, they were discarded like they didn’t matter.
Heroes like General Sosabowski, Maczek, and Skarbek deserved honor, security, and dignity. Instead, they were relegated to menial jobs, stripped of recognition, and denied the citizenship and basic respect that was their due.
It was not just an oversight, it was systemic ingratitude, driven by politics and prejudice.
Poland lost millions, fought with unmatched courage, and was then erased from the victory parade.
This erasure continues in too many Western narratives to this day. It must be remembered and it must be corrected
Polski
Agata Olenderek
Była najsłynniejszym polskim „szpiegiem w spódnicy” podczas II wojny światowej. Po ojcu polska arystokratka, po matce miała żydowskie pochodzenie. Jej niewątpliwe sukcesy w pracy wywiadowczej nigdy nie zostały właściwie docenione. Zginęła zamordowana, w bardzo podejrzanych okolicznościach, mając zaledwie 44 lata, „hrabina zadźgana na śmierć w Londynie” pisał „New York Times”.
Krystyna Skarbek urodziła się 1 maja 1908 roku jako owoc bardzo głośnego mezaliansu. Jej ojciec ziemianin, Jerzy hrabia Skarbek dla poratowania swoich finansów poślubił pod koniec grudnia 1899 roku bogatą żydowską pannę, Stefanię Marię Goldfeder, której ojciec był warszawskim bankierem. Znaczny posag panny młodej spłacił długi Skarbka i pozwolił mu przez jakiś czas na życie na wysokim poziomie bez podejmowania stałej pracy. On wniósł do tego małżeństwa swoje szlacheckie pochodzenie. Rodzina była znana od już od XII wieku. Karierę zrobił Jan z Góry, który został wychowawcą przyszłego księcia Bolesława Krzywoustego. Ojciec Krystyny był też dalekim powinowatym węgierskiego regenta Miklósa Horthy Skarbek miał pierworodnego syna Andrzeja. Osiem lat po nim przyszła na świat przyszła agentka. Po urodzeniu została ochrzczona z „wody”. Dokument oficjalnego chrztu w kościele pochodzi z 1913 roku i wskazuje jako miejsce urodzenia Warszawę. Kiedy miała cztery lata jej cała rodzina przeprowadziła się do rodzinnego majątku hrabiego czyli Trzepnicy. Była „córeczką tatusia”. On uczył ją jazdy konnej. Jeździła jak mężczyzna, siedziała na koniu okrakiem, nie jak inne kobiety w siodle bocznym. Jako 10-latka w domowej stajni poznała swojego przyszłego ukochanego, Andrzeja Kowerskiego. Jej domowa edukacja zakończyła się, kiedy została wysłana do szkoły do piątej klasy. Ale nauka się skończyła w 1926 roku kiedy ukończyła 18 lat. Skarbków dopadły poważne kłopoty. Zrujnowani musieli sprzedać majątek Trzepnice. Ojciec Krystyny zmarł po długiej chorobie w 1930 roku. Nie mogli im pomóc żydowscy krewni matki. Ich rodzinny bank zbankrutował i został zamknięty w 1932 roku.
Pisarz Arkady Fiedler wspominał: „była młodą kobietą o niezwykłej urodzie i burzliwych losach. Chociaż obdarzona bujnym temperamentem, pozostaliśmy tylko przyjaciółmi; wolałem stwarzać z nią przy stole restauracyjnym czy dansingowym miłe nastroje pełne wesołych szaleństw i szampańskiej fantazji, niż wdawać się w amory. Krystyna była wyjątkowo urocza, inteligentna, lecz nabita dziwnymi kompleksami; przeżywała rodowe fanaberie i snobistyczne łamańce”. Piękna hrabianka nie miała posagu i musiała podjąć pracę zarobkową. Znalazła ją w biurze salonu samochodowego Fiata. Tam poznała swojego pierwszego męża. Gustaw Gettlich był przedsiębiorcą z łódzkiej, zamożnej rodziny niemieckiego pochodzenia. Ślub wzięli 21 kwietnia 1930 roku w kościele Seminarium Duchownego w Warszawie. Mąż był pracoholikiem. Rozwiedli się już po pół roku małżeństwa. W 1930 roku Krystyna zdobyła drugie miejsce w konkursie Miss Polski. Była szczupłą, bardzo zgrabną brunetką. Po rozwodzie wróciła do pracy w biurze Fiata. Tam zachorowała na płuca od spalin samochodowych, które wydzielały testowane samochody. Początkowo lekarze podejrzewali nawet gruźlicę, na którą zmarł jej ojciec. Otrzymała odszkodowanie od firmy ubezpieczeniowej i zalecenie, żeby jak najwięcej przebywać na świeżym powietrzu. Ratowała swoje zdrowie w podczas wędrówek w Tatrach. Pracowała jako dziennikarka w Cieszynie. Podejrzewano, że mogła też przemycać papierosy. Świetnie jeździła na nartach, została nawet „Miss Nart”. Tego sportu nauczył ją jeszcze ojciec, kiedy była dzieckiem. Na stoku narciarskim poznała w 1931 roku swojego drugiego męża, który dosłownie uratował ją przed groźnym upadkiem. Jerzy Giżycki był prawie 20 starszym pisarzem, dyplomatą i podróżnikiem. Był bogaty i miał liczne międzynarodowe koneksje. Pochodził w zamożnej polskiej rodziny z Kamieńca Podolskiego. Ukończył studia prawnicze i socjologiczne. Przed 1914 rokiem znalazł się w Ameryce, gdzie był poszukiwaczem złota, drwalem i kowbojem. Pracował również jako kierowca milionera Johna Rockefellera. Po zakończeniu I wojny światowej był sekretarzem w polskim poselstwie w Waszyngtonie. Przygotowywał organizacyjnie polską reprezentacje sportową do Olimpiady w 1924 roku w Paryżu. Dwa lata później odbył podróż swojego życia. Był sekretarzem i fotografem pisarza Ferdynanda A. Ossendowskiego podczas jego podróży do Afryki. Czarny kontynent urzekł Giżyckiego, wracał do niego wielokrotnie i poświęcił mu kilka książek podróżniczych dla młodzieży.Pobrali się z Krystyną w listopadzie 1938 roku. W 1939 roku ku niezadowoleniu swojej matki Krystyna wyjechała z mężem do Afryki. Miał on pracować w polskiej ambasadzie w Abisynii. Warunki życia okazały się tam ciężkie. Giżycki miał też zmienne nastroje, był ekscentryczny i despotyczny. Arkady Fiedler wspominał: „był wciąż piękny i zniewalający, orlisty, ale niemożliwie ponury, kapryśny i oczywiście małżeństwo musiało się szybko rozpaść”.
Po wybuchu II wojny światowej wrócili statkiem do Europy. We Francji doszło do ich separacji. Rozwód wzięli dopiero w 1946 roku. Giżyckiemu odmówiono poboru do wojska ze względu na jego stan zdrowia. Został potem zastępcą konsula generalnego Polski w Londynie. Mieszkał w Kanadzie i Meksyku, gdzie zmarł w 1970 roku. Krystyna 6 października 1939 roku była już w Londynie. Chciała pracować w brytyjskim wywiadzie, do którego polecił ją dziennikarz Frederic Voigt. Arkady Fiedler podejrzewał, że jeszcze przed wybuchem wojny była angielską agentką. Często w latach 30-tych w Warszawie widywano ją publicznie z mężczyzną z brytyjskiego wywiadu na Polskę. Wyjeżdżała też wielokrotnie do swojej rodziny w Anglii. 21 grudnia 1939 roku, już jako agentka brytyjska, wyjechała na Węgry, gdzie przez dwa lata udawała dziennikarkę. Publikowała artykuły w angielskim magazynie „Nineteenth Century and After”.W tajnych raportach opisywano ją jako „płomienną polską patriotkę, doświadczoną narciarkę i wielką, całkowicie nieustraszoną poszukiwaczkę przygód”. Pomagała w ucieczce internowanym Polakom na Węgrzech, wielokrotnie przemycała do Polski radiostacje i zbierała dane wywiadowcze. Współpracowała z polską konspiracyjną organizacją Muszkieterów. Pracowała razem ze znanym jej z dzieciństwa Andrzejem Kowerskim. Połączył ich też kilkuletni romans. W połowie 1940 roku spotkała się ze swoją żydowską matką w Warszawie. Nie udało jej się namówić na ucieczkę. Stefania została zamordowana w więzieniu na Pawiaku w styczniu 1942 roku. W styczniu Krystyna 1941 została aresztowana razem z Kowerskim w Budapeszcie przez Gestapo. Skutecznie symulowała objawy gruźlicy. Zostali zwolnieni, ale musieli ze względów bezpieczeństwa opuścić Węgry. Uciekli samochodem na Bliski Wschód. Już wtedy Skarbek miała fałszywy paszport jako Christine Granville i zmieniony rok urodzenia. Odmłodziła się o siedem lat. Jeszcze na Węgrzech przekazywała ważne materiały wywiadowcze, między innymi dotyczące planu Barbarossa. Półtora roku Skarbek mieszkała w Kairze. Ze względu na podejrzenia o zdradę byli z Kowerskim pominięci w ważnych zadaniach szpiegowskich. Wolny czas wypełniali uprawianiem sportu i intensywnym życiem towarzyskim. W czerwcu 1941 roku zostali oficjalnie zwolnienie z angielskiego wywiadu. O Krystynie pisano że jest „zbyt ekstrawagancka, aby skutecznie pracować pod przykrywką”. Zostawiono im tylko niewielkie pensje, które nie wystarczały na utrzymanie. Krystyna nie chciała podrzędnych zadań, ale w tym czasie była źle widziana zarówno przez wywiad angielski jak i polski. Dopiero w 1944 roku dostała zadanie godne jej umiejętności. Została przeszkolona spadochronowo. Przypomniano, że perfekcyjnie zna język francuski. Pod pseudonimem Pauline Armand została 6 lipca 1944 roku zrzucona do Francji. Tam dokonała swoich najbardziej spektakularnych akcji podczas II wojny światowej. Brawurowo ocaliła przed śmiercią agentów francuskiego wywiadu uwięzionych w niemieckim więzieniu. W tym celu spotkała się z komendantem lokalnego Gestapo, Zadziałał jej urok osobisty i dwa miliony franków łapówki.
Udało się jej też nakłonić, żeby kilkudziesięciu Polaków uciekło z Wermachtu. Bardzo chciała dołączyć do walki w warszawskim powstaniu 1944 roku, ale nie dostała na to zgody Anglików. Potem razem z Kowerskim mieli być zrzuceni na początku 1945 roku do Polski w ramach „Operacji Freston”, która nie doszła do skutku. W kwietniu 1945 roku została zdemobilizowana. Mimo swoich wybitnych osiągnieć wywiadowczych została przez angielski rząd zastawiona na przysłowiowym lodzie. Dostała żenująco niską odprawę w wysokości 100 funtów, mimo tego że premier Anglii Winston Churchill nazwał ją „swoim ulubionym wywiadowcą”. Została bez środków utrzymania. Nie mogła liczyć na swojego drugiego męża z którym się rozwiodła w połowie 1946. Ochłodziły się też jej relacje z Kowerskim. Próbowała znaleźć stabilizacje w Kenii u swojego dawnego przyjaciela Michaela Dunforda, ale nie dostała tam pozwolenia na pracę. Upokorzona wróciła do Londynu. Tam pracowała w sklepach min. w sklepie „Harrods”, centrali telefonicznej, była kelnerką oraz pokojówką w hotelu. W grudniu 1946 roku dostała brytyjskie obywatelstwo. Pracowała jako stewardessa na dwóch pasażerskich statkach pływających do Afryki. Tam spotkało ją kolejne upokorzenie. Musiała, jak reszta załogi, nosić wszystkie medale przyznane jej w czasie wojny. Ich ranga i liczba była imponująca: medal Jerzego, order Imperium Brytyjskiego oraz francuski Krzyż Wojenny. Budziło to niechęć pozostałej części załogi, która zaczęła ją prześladować. Podczas swojej pracy na morzu mogła poznać byłego brytyjskiego agenta Iana Fleminga. Nie mamy żadnego dokumentu to potwierdzającego. Mitem jest chyba ich roczny romans oraz że Fleming na Skarbek wzorował postać Vesper Lynd w swojej pierwszej powieści „Casino Royale” o przygodach agenta Jamesa Bonda. Na pewno jednak na statku poznała swoją przyszłą pierwszą biografkę Madeleine Masson. Kolejna znajomość z tego okresu okazała się mordercza w dosłownym tego znaczeniu. Steward Dennis Muldowney bronił ją przed resztą niechętnej załogi. Ale też obsesyjnie się w niej zakochał. Nie wiemy czy mieli ze sobą romans. Ale Krystyna zerwała z nim znajomość, „jest uparty i przerażający”. Planowała wyjazd do Niemiec i być może odnowienie związku z Kowerskim.
15 czerwca 1952 roku doszło do tragedii. Niechciany adorator oświadczył się byłej agentce. Kiedy odmówiła została zaatakowana nożem. Zmarła tego samego dnia w szpitalu. Jej morderca został od razu aresztowany. Dostał wyrok śmierci. Prosił, żeby go wykonać jak najszybciej, żeby „połączyć się jak najszybciej z ukochaną w zaświatach”. Powieszono go 30 września 1952 roku. Cała historia morderstwa nadal budzi wątpliwości czy wykorzystując psychicznie niestabilnego Dennisa nie chciano uciszyć na zawsze agentki, która zbyt dużo wiedziała nt pracy wywiadowczej w okresie wojny. Krystyna Skarbek została pochowana na cmentarzu rzymskokatolickim St Mary’s w Londynie. Po jej śmierci Kowerski skutecznie przez wiele lat chronił jej dobre imię. W 1971 roku wykupiono z hotelu, gdzie zginęła, rzeczy Skarbek. Były w nim jej dokumenty, medale, ubrania i jej słynny sztylet, które są obecnie przechowywane w Instytucie Polskim w Londynie. Kowerski zmarł w 1988 roku i został pochowany zgodnie ze swoją ostatnią wolą, w tym samym grobie co jego ukochana. Świetna agentka angielskiego wywiadu Vera Atkins określiła Skarbek słowami: „bardzo odważna, bardzo atrakcyjna, ale samotniczka stanowiącą dla siebie samej prawo”.
Linki
https://www.facebook.com/againstrevisionism
https://de.wikipedia.org/wiki/Krystyna_Skarbek
https://pl.wikipedia.org/wiki/Krystyna_Skarbek
https://1943.pl/artykul/krystyna-skarbek/
https://dzieje.pl/postacie/krystyna-skarbek-1908-1952
https://www.zarchiwummiss.eu/artykuly/210-krystyna-skarbek-czyli-bond-w-spodnicy
https://en.wikipedia.org/wiki/Krystyna_Skarbek
Biographien
- Madeleine Masson: Christine, a search for Christine Granville, G.M., O.B.E., Croix de Guerre. Hamilton, London, 1975, ISBN 0-241-89274-0. Neuauflage: Virago, London 2005, ISBN 1-84408-238-5.
- Jan Larecki: Krystyna Skarbek: Agentka o wielu twarzach. Książka i Wiedza, Warschau, 2008, ISBN 83-05-13533-0 („Krystyna Skarbek: Agentin mit vielen Gesichtern“).
- Clare Mulley: The Spy Who Loved: the Secrets and Lives of Christine Granville, Britain’s First Special Agent of World War II. Pan, London, 2012, ISBN 1-4472-0118-3 / St. Martin’s, New York 2012, ISBN 1-250-03032-3.
- Ronald Nowicki: The Elusive Madame G.: A life of Christine Granville. CreateSpace Independent Publishing Platform, 2013, ISBN 1-4949-3697-6 (ausführliche Literaturangaben auf S. 354–359).
- Maria Nurowska: Miłośnica. W.A.B., ISBN 978-8388221767 („Wie ein Baum ohne Schatten“)
