Polkopedia - Ostatnie zmiany [pl]

Lista kobiet

2026-05-10T20:59:50Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:59, 10 maj 2026
(Nie pokazano 6 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1:		Linia 1:
	<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px;">		<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px;">
	<div style="flex: 1; min-width: 300px;">		<div style="flex: 1; min-width: 300px;">
	<p>~~Put your text, images, or templates for the left side here.~~</p>		== A ==

			* [[Weronika Augustyniak]]

			== B ==
			* [[Julia Bereźnicka (PL)]]

			* [[Anna Bilińska-Bohdanowicz]]
			* [[Barbara Buczek]]

			* [[Marta Buszka (DE)]]

			* [[Ewa Bielska (PL)]]

			* [[Franciszka Brucka (PL)]]

			* [[Olga Boznańska]]

			* [[Helena Bohle-Szacka (PL)]]

			* [[Irena Bobowska (DE)]]
			* [[Irena Bobowska (PL)]]

			* [[Sara Bialas]]

			* [[Julia Bereźnicka (PL)]]

			== C ==

			== D ==

			== E ==
			*<p></p><p></p><p></p><p></p><p></p><p></p><p></p><p></p><p></p><p></p>
	</div>		</div>

	<div style="flex: 1; min-width: 300px;">		<div style="flex: 1; min-width: 300px;">
	<p>~~Put your text, images, or templates for the right side here.~~</p>		<p></p>
	</div>
			== F ==

			== G ==

			== H ==

			== I ==

			== J ==
			*

			== K ==

			== L ==

			== M ==

			== N ==
			*</div>




			<div style="flex: 1; min-width: 300px;">
			<p></p>

			== O ==

			== P ==

			== R ==

			== S ==

			== T ==

			== U ==

			== W ==

			== Y ==

			== Z ==

			== Inne ==
			* [[Posłanki z Berlina (PL)]]

			* [[Groby Polek w Berlinie]]</div>


	</div>		</div>

Lista kobiet

2026-05-10T20:45:04Z

Utworzono nową stronę "<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px;"> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <p>Put your text, images, or templates for the left side here.</p…"

Nowa strona

<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px;">
<div style="flex: 1; min-width: 300px;">
<p>Put your text, images, or templates for the left side here.</p>
</div>

<div style="flex: 1; min-width: 300px;">
<p>Put your text, images, or templates for the right side here.</p>
</div>
</div>

Test

2026-05-10T20:44:42Z

Admin usunął stronę Test treść: „<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px;"> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <p>Put your text, images, or templates for the left side here.</p> </div> <div style="flex: 1; min-width: 300px;"> <p>Put your text, images, or templates for the right side here.</p> </div> </div>”, jedyny autor: „Admin” (dyskusja)

Józefa Sadowska

2026-05-10T18:44:41Z

Created page with "'''Autorin: Olga Maslowska''' (''10.05.2026)'' '''Józefa Sadowska (14. April 1915, Wołożyn – 4. Mai 1943 Berlin)''' == Lebenslauf == File:Sterbeurkunde Józefa Sadow..."

Nowa strona

'''Autorin: Olga Maslowska''' (''10.05.2026)''

'''Józefa Sadowska (14. April 1915, Wołożyn – 4. Mai 1943 Berlin)'''

== Lebenslauf ==
[[File:Sterbeurkunde Józefa Sadowska.png|thumb]]
Nachdem deutsche Truppen am 1. September 1939 Polen überfallen hatten, marschierte am 17. September 1939 die Rote Armee von Osten in das Land ein und besetzte die östlichen Gebiete Polens. Die Schicksale vieler polnischer Bürgerinnen und Bürger sind mit zwei Besatzungsregimen tragisch verknüpft.

Das landwirtschaftliche Gut von Józef und Jadwiga Sadowski (auf Polnisch: Sadowscy) in Wołożyn (heute Belarus) wurde 1940 im Zuge der sowjetischen Besatzungspolitik unter Kontrolle der sowjetischen Behörden gestellt. Ihre älteste Tochter, Józefa Sadowska, die damals 25 Jahre alt ist, hält sich zu diesem Zeitpunkt nicht am elterlichen Wohnort auf. Sie erfährt, dass ihre Eltern und zwei Geschwister im Zuge sowjetischer Repressionsmaßnahmen nach Sibirien verschleppt wurden.

Józefa zieht nach Łomża, wo sie einen sowjetischen Offizier kennenlernt. In der Hoffnung, über ihn Informationen über das Schicksal ihrer Familie zu erhalten, beginnt sie mit ihm zu kooperieren. Er lehrt sie zu Morsen und veranlasst, dass sie nach Warschau geht, wo sie Informationen über das dortige deutsche Militär nach Moskau übermitteln soll.

Bald gerät ihre Tätigkeit in den Blick der deutschen Besatzungs- und Militärbehörden und 1940 wird Józefa festgenommen. Am 3. Dezember 1941 verurteilte das Reichskriegsgericht sie wegen „Landesverrats“ zu einer lebenslangen Zuchthausstrafe. Dieses Urteil wurde wenige Wochen später vom Oberkommando der Wehrmacht (OKW) aufgehoben. Am 25. Juni 1942 verhandelte der 1. Senat des Reichskriegsgerichts den Fall erneut und verhängte die Todesstrafe. Ein Registereintrag des Militärhistorischen Archivs Prag (Signatur 39/14.9) dokumentiert diesen Vorgang.

Józefa Sadowska wurde am 4. Mai 1943 um 19.00 Uhr im Strafgefängnis Berlin-Plötzensee hingerichtet. Die amtliche Sterbeurkunde des Standesamtes Berlin-Charlottenburg vermerkt als Todesursache die Enthauptung. Sie war zu diesem Zeitpunkt 28 Jahre alt.

[[File:Registerauszug Józefa Sadowska.png|thumb|Registerauszug Józefa Sadowska]]

== Quellen: ==
https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/sadowska-josefa

Bildquellen:

Registerauszug des Reichskriegsgerichts mit dem Todesurteil für Józefa Sadowska (Militärhistorisches Archiv, Prag 39/14.9):

Sterbeurkunde von Józefa Sadowska vom 5. Mai 1943 Ancestry, Archiv zur Ahnenforschung:

Plik:Sterbeurkunde Józefa Sadowska.png

2026-05-10T18:44:01Z

Admin przesłał Plik:Sterbeurkunde Józefa Sadowska.png

Nowa strona

Sterbeurkunde Józefa Sadowska

Plik:Registerauszug Józefa Sadowska.png

2026-05-10T18:42:25Z

Admin przesłał Plik:Registerauszug Józefa Sadowska.png

Nowa strona

Registerauszug Józefa Sadowska

MediaWiki:Mainpage

2026-05-10T18:26:05Z

Created page with "Witaj_na_Polkopedii_-_encyklopedii_Polek_za_granicą!"

Nowa strona

Witaj_na_Polkopedii_-_encyklopedii_Polek_za_granicą!

MediaWiki:Sidebar

2026-05-10T18:24:28Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:24, 10 maj 2026
Linia 1:		Linia 1:

	* navigation		* navigation
	** Witaj_na_Polkopedii_-_encyklopedii_Polek_za_granicą!\|~~Main page~~		** Witaj_na_Polkopedii_-_encyklopedii_Polek_za_granicą!\|Strona główna
	** Special:AllPages\|~~All pages~~		** Special:AllPages\|Lista kobiet

Witaj na Polkopedii - encyklopedii Polek za granicą!

2026-05-10T18:23:04Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:23, 10 maj 2026
(Nie pokazano 1 pośredniej wersji utworzonej przez tego samego użytkownika)
Linia 6:		Linia 6:
	Chcielibyśmy, żebyście wspólnie z nami współtworzyli / ły tę encyklopedię.		Chcielibyśmy, żebyście wspólnie z nami współtworzyli / ły tę encyklopedię.

	Gdy projekt powstawał latem 2021 roku, był naszą prywatną inicjatywą, moją, Ewy Marii Slaskiej i Konrada ~~Kozaczka~~, w której wspierało nas kilka osób - Karina Garsztecka, Anna Krenz, Michael Müller, Johanna Rubinroth, Monika Wrzosek-Müller, Christine ~~ZIegler~~. Nie mieliśmy instytucjonalnego wsparcia i nikt nam nie płacił za to, co robiliśmy, nie mieliśmy ani zasobów finansowych, ani sponsorów, ale nie szukaliśmy reklam. Ne zarabialiśmy pieniędzy na projekcie i w związku z tym z reguły nie mogliśmy też nikomu płacić, ale...		Gdy projekt powstawał latem 2021 roku, był naszą prywatną inicjatywą, moją, Ewy Marii Slaskiej i Konrada, w której wspierało nas kilka osób - Karina Garsztecka, Anna Krenz, Michael Müller, Johanna Rubinroth, Monika Wrzosek-Müller, Christine Ziegler. Nie mieliśmy instytucjonalnego wsparcia i nikt nam nie płacił za to, co robiliśmy, nie mieliśmy ani zasobów finansowych, ani sponsorów, ale nie szukaliśmy reklam. Ne zarabialiśmy pieniędzy na projekcie i w związku z tym z reguły nie mogliśmy też nikomu płacić, ale...

	== Pierwsze wsparcie Finansowe ==		== Pierwsze wsparcie Finansowe ==
Linia 45:		Linia 45:
	# Nawet 1 euro nas wesprze		# Nawet 1 euro nas wesprze

	Ewa Maria Slaska i Konrad ~~Kozaczek~~, redaktorzy; Konrad ~~Kozaczek~~ jest również administratorem strony.		Ewa Maria Slaska i Konrad, redaktorzy; Konrad jest również administratorem strony.

Marta Koszówna

2026-05-10T15:44:11Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:44, 10 maj 2026
Linia 82:		Linia 82:
	Aber du bist nicht mehr unbekannt.		Aber du bist nicht mehr unbekannt.

			[[File:Urteil Marta Koszówna.png\|alt=Urteil Marta Koszówna\|thumb\|Urteil Marta Koszówna]]


			== Literatur ==


			''Wikipedia: [[Marta Koszówna\|https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Kosz%C3%B3wna]]''

			<nowiki>https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/kosch-martha</nowiki>
















	~~''Quellen:''~~

	~~''Wikipedia: [[Marta Koszówna\|https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Kosz%C3%B3wna]]''~~


	Abschrift des Urteils des „Volksgerichtshofs” gegen Martha Kosch vom 10. Dezember 1943 Bundesarchiv R 3017/11803		Abschrift des Urteils des „Volksgerichtshofs” gegen Martha Kosch vom 10. Dezember 1943 Bundesarchiv R 3017/11803

	~~<nowiki>https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/kosch-martha</nowiki>~~

Plik:Urteil Marta Koszówna.png

2026-05-10T15:42:48Z

Admin przesłał Plik:Urteil Marta Koszówna.png

Nowa strona

Urteil Marta Koszówna

Marta Koszówna

2026-05-10T15:40:25Z

Created page with "'''Autorin: Olga Masłowska (''10.05.2026)''''' '''Marta Koszówna – eine (nicht)vergessene Kurierin des polnischen Widerstandes''' 27. Januar 1944. Berlin-Plötzensee...."

Nowa strona

'''Autorin: Olga Masłowska (''10.05.2026)'''''

'''Marta Koszówna – eine (nicht)vergessene Kurierin des polnischen Widerstandes'''

27. Januar 1944. Berlin-Plötzensee.

Es ist kalt.

Eine 32-jährige Polin wartet gefesselt auf ihre Hinrichtung.

In den Akten erscheint sie als „Kurierin“.

Ihr Name: Marta Koszówna.

Am Abend davor wurde sie vom Staatsanwalt informiert. Seit dem 2. Dezember 1943, als der nationalsozialistische Volksgerichtshof sie wegen Landesverrats zum Tode verurteilt hatte, wusste sie, was sie erwartete.

Ein Fallbeil.

Woran denkt ein Mensch, wenn er seinen letzten Weg über einen kleinen Hof zum Hinrichtungsschuppen geht?

Was fühlt man, wenn man den Scharfrichter und seine Gehilfen sieht, die dort warten?

Denkt man an die Vergangenheit? Bereut man eigene Entscheidungen?

Woran denkst du, Marta?

Vielleicht an deine Kindheit in Oberschlesien, wo du am 27. Juli 1911 geboren wurdest. An deine Mutter Florentyna, die hochschwanger auf deinen Vater Jan wartete, bis er müde von der Schicht in der Bismarckhütte nach Hause kam. Wie war es für euch, an einem Ort zu leben, der mal deutsch – Bismarckhütte – und mal polnisch – Hajduki Wielkie – hieß?

Du wurdest noch im Deutschen Kaiserreich geboren. Deine Kindheit fiel in eine Zeit von Volksabstimmungen, Aufständen und neuen Grenzen. Mal war dieser Ort deutsch, mal polnisch. Hajduki Wielkie wurde 1922 Teil des polnischen Staates. Die Region war geprägt von Industriearbeit, Mehrsprachigkeit und politischen Spannungen.

Hast du diese Spannungen gespürt? Wie lebt man in einer Region, die von Nationalismus, Grenzverschiebungen und industrieller Ausbeutung geprägt ist?

Macht das etwas mit einer?

Immerhin hattest du später einen sicheren Job bei der PKO-Bank in Katowice. Zumindest bis aus Katowice wieder Kattowitz wurde, nachdem die Stadt 1939 infolge der deutschen Besatzung in das Deutsche Reich eingegliedert worden war.

Aber an die Arbeit denkst du jetzt wahrscheinlich nicht.

Vielleicht eher daran, was dich letztendlich hierher vor die Guillotine gebracht hat.

An all das, was nach 1939 kam.

Hast du wirklich gedacht, dass die paar Fahrten nach Hamburg und Leipzig dich einmal den Kopf kosten würden?

Es kam, wie es kommen musste. Das junge Polen war gerade erst wieder auf der Landkarte erschienen, und für viele gehörte es sich nicht, das Land kampflos erneut denselben Mächten zu überlassen.

Aber war Kampf damals nicht Männersache? Frauen galten als „unpolitisch“ und wurden von den Besatzungsbehörden oft unterschätzt. Gerade diese patriarchale Vorstellung machte dich und viele andere für den Widerstand so wichtig.

Von Katowice aus reistest du regelmäßig nach Krakau. Im „Bahnhofshotel“ lerntest du Mitglieder des Netzwerks STRAGAN kennen. Diese polnische Nachrichtenabteilung war ein Zweig der Geheimorganisation Związek Walki Zbrojnej (ZWZ – Bewaffneter Kampfverband). Die ZWZ sammelte Informationen aus dem gesamten Herrschaftsgebiet der deutschen Wehrmacht und leitete sie an die polnische Exilregierung in London weiter.

Du übernahmst die Rolle der Kurierin. Du begannst, dich mit Zügen und Straßenbahnen durch ein von Kontrollen überzogenes Europa zu bewegen. Deine Wege führten nach Hamburg und Leipzig. In Cafés und an vereinbarten Treffpunkten trafst du Kontaktpersonen, erkanntest Parolen wie „Sosnowitz“ oder „Benzin“ und übergabst Informationen über Schiffsbewegungen und Transporte in deutschen Häfen. Du bekamst freie Fahrt, zunächst 40, später 50 Reichsmark und Lebensmittelmarken. Nachrichten lerntest du auswendig oder nähtest sie in Kleidung ein. Unauffälligkeit war überlebenswichtig.

Hattest du Angst?

Wovor hattest du Angst?

War dir das Risiko bewusst?

Würdest du es trotzdem noch einmal machen?

Im Sommer 1942 versuchtest du sogar andere für die Organisation zu gewinnen. Du sagtest, es sei gut, „für Polen tätig zu sein“.

Anfang November 1942 übernahmst du sogar die Organisationskasse der Gruppe – ein Zeichen dafür, wie sehr dir vertraut wurde. Du unterschriebst Schreiben mit der Zahl „4“.

Woran denkst du, Marta, jetzt, wo du dich der Guillotine näherst?

Denkst du daran, wie du die Unterlagen der Organisation verbranntest, als ein Kontaktmann nicht mehr aus Hamburg zurückkehrte? Denkst du an den 1. Dezember 1942, als du zusammen mit Pelagia Szewczykówna in Katowice verhaftet wurdest?

Daran, dass das Gericht darin einen Beweis deiner Schuld sah?

Denkst du daran, wie es gewesen wäre, dem Volksgerichtshof ins Gesicht zu spucken, als er dich am 2. Dezember 1943 zur „einzig möglichen und gerechten Strafe“ für Kriegsspionage verurteilte?

Oder gehst du ruhig?

Mit dem kalten Wind im Gesicht.

Gleich wird alles vorbei sein.

Und selbst die Gewalt, die nicht mit deinem Tod endet, kann dich nicht mehr berühren. Denn auch danach ließ man dir keine Ruhe: Dein Körper wurde dem Anatomen Hermann Stieve für medizinische Experimente übergeben. Bis heute ist unbekannt, wo sich deine sterblichen Überreste befinden.

Aber du bist nicht mehr unbekannt.

''Quellen:''

''Wikipedia: [[Marta Koszówna|https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Kosz%C3%B3wna]]''

Abschrift des Urteils des „Volksgerichtshofs” gegen Martha Kosch vom 10. Dezember 1943 Bundesarchiv R 3017/11803

<nowiki>https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/kosch-martha</nowiki>

Agnieszka Szukalska

2026-05-10T15:30:09Z

← poprzednia wersja		Wersja z 15:30, 10 maj 2026
(Nie pokazano 12 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1:		Linia 1:
	== '''~~Życiorys''' ==~~		'''Autorka: Ewa Maria Slaska'''
	~~'''Agnes Szukalska (Agnieszka / Szukolska) z domu Brzóska~~'''

	Ur. 12 kwietnia 1891 w ~~Cimachowie~~ koło Szamotuł, mieszkała w Kutnie na Bahnhofstr. 15, zatrudniona jako służąca. ~~Mążatka~~, rozwiedziona.		Agnes Szukalska (Agnieszka) z domu Brzóska
			[[File:Szukalska.jpg\|alt=Szukalska\|thumb\|Agnieszka Szukalska]]

			== Życiorys ==
			Ur. 12 kwietnia 1891 w Ćmachowie koło Szamotuł, mieszkała w Kutnie na Bahnhofstr. 15, zatrudniona jako służąca. Mężatka, rozwiedziona.

			Ćmachowo, wieś w powiecie szamotulskim, w gminie Wronki, przy drodze wojewódzkiej nr 182, ok. 60 kilometrów od Ponania.

	19 lutego 1943 skazana na śmierć przez 4 Senat des „Volksgerichtshofs” (4 senat Sądu Ludowego) za „schweren Verrats militärischer Geheimnisse” - zdradę ważnych tajemnic wojskowych.		19 lutego 1943 skazana na śmierć przez 4 Senat des „Volksgerichtshofs” (4 senat Sądu Ludowego) za „schweren Verrats militärischer Geheimnisse” - zdradę ważnych tajemnic wojskowych.
Linia 8:		Linia 13:
	Stracona w Plötzensee 20 maja 1943 o godzinie 19:33.		Stracona w Plötzensee 20 maja 1943 o godzinie 19:33.

	Adres miejsca straceń w metryce śmierci został zapisany jako Königsdamm 7, Charlottenburg. Nie napisano jednak, że ten adres to więzienie, choć jako przyczynę śmierci podaje się jednak ścięcie głowy, co urzędnik Stanu Cywilnego, Klaus Hapelt, zamieszkały w Berlinie na Kleine Rosenthaler Str. 12, potwierdza własnym oświadczeniem i podpisem. Co ciekawe Kutno zapisane jest w metryce przez dwa tt, choć to miasto leżące w Kraju Warty, siedziba powiatu (''Landkreisstadt'') zawsze pisało się przez jedno t, również w czasie okupacji.		Adres miejsca straceń w metryce śmierci został zapisany jako Königsdamm 7, Charlottenburg. Nie napisano jednak, że ten adres to więzienie, choć jako przyczynę śmierci podaje się jednak ścięcie głowy, co urzędnik Stanu Cywilnego, Klaus Hapelt, zamieszkały w Berlinie na Kleine Rosenthaler Str. 12, potwierdza własnym oświadczeniem i podpisem. Co ciekawe Kutno zapisane jest w metryce przez dwa tt, choć to miasto leżące w Kraju Warty, siedziba powiatu (''Landkreisstadt'') zawsze pisało się przez jedno t, również w czasie okupacji.

			== Opłata dla zdrajcy ==
			W tekście wyroku Agnieszki Szukalskiej znajduje się zastanawiający passus.
			[[File:Szukalska-doku1.jpg\|alt=Wyrok Agnieszka Szukalska\|center\|thumb\|Wyrok Agnieszka Szukalska]]

			''Der Verräterlohn in Höhe von 300 Zlotys oder der Gegenwert ist dem Reiche verfallen.'' / Nagroda dla zdrajcy w wysokości 300 złotych lub równowartości przepadła na rzecz skarbu państwa. W następnym zdaniu pojawia sią decyzja, że osądzona zapłaci za koszty procesu. Czy to te same pieniądze?

			''Der Verräterlohn'' jest tłumaczony w internecie jako zapłata judaszowa, czyli pieniądze wypłacone zdrajcy przez osobę, która odnosi korzyść ze zdrady. Ale kto tu komu zapłacił te 300 złotych? Bo jeśli to Agnieszka Szukalska została skazana za zdradę, to czy jej zapłacono te 300 złotych, a urząd niemiecki jej tę zapłatę zarekwirował, czy miano te pieniądze zapłacić komuś, kto ją zdradził, ale w końcu i tak mu tej kwoty nie wypłacono?

			Nigdy nie słyszałam o takiej opłacie. Oczywiście poza historią o Judaszu.

			Czy to przypadek, że zdrajca dostał 300 złotych? Czy to była równowartość 30 srebrników? Ile warte było w roku 1942 w Kraju Warty 300 Złotych. 30 srebrników wg jednych rachub było warte tyle co osioł, wg innych ok 10 tysięcy euro, ale wg jeszcze innych - niewiele, co miało podkreślać fakt, że Judasz sprzedał swojego mistrza za niewielkie pieniądze. Ale Judasz zanim się powiesił, oddał kapłanom te 30 srebrników, a ci kupili za nie skrawek marnego pola, na którym gdzebali biedotę; było to wyrobisko garncarskie, pełne dziur. Do dziś takie pole nazywa się w wielu językach - pole garncarza, Potters Field. Pisałam o tym szerzej w mojej autofikcjonalnej powieści "Amerykański sen. Pokolenie Solidarności", bo na takim polu pochowany został jeden z jej głównych bohaterów.

			Ciekawe, że Wikipedia podaje wprawdzie, że termin Verräterlohn był stosowany w Niemczech w czasie wojny, ale niemal natychmiast przechodzi do analizy zdrady Judasza i tego, ile była warta ta zdrada. Bez szczegółowych badań nie da się ustalić, ile było wartych owe 300 złotych nagrody za zdradę. Wiem np., że 3 marki i 50 fenigów musiała zapłacić rodzina pewnego mieszkańca KW, który zmarł w obozie koncentracyjnym, za zapakowanie prochów i przesłanie urny.

			SI w odpowiedzi na pytanie, jakich pieniędzy używano w Kraju Warty, podaje, że w Kraju Warty (Reichsgau Wartheland), czyli na ziemiach polskich wcielonych do III Rzeszy w czasie II wojny światowej, używano:

			* Marki Rzeszy (Reichsmark - RM): Była to waluta niemiecka wprowadzona jako oficjalny środek płatniczy.
			* Bilonu polskiego: W pierwszym okresie okupacji (do końca 1940 roku) w obiegu pozostały drobne polskie monety o wartości 1 zł oraz 1, 2, 5, 10, 20 groszy. Zostały one wycofane w październiku 1940 roku.

			Kluczowe fakty:

			* Niemcy przeprowadzili wymianę waluty, narzucając kurs 2 złote za 1 markę.
			* Dla ludności polskiej obowiązywały limity wymiany (ok. 1 tys. zł). <br />Zakładam, że gdy Agnieszkę aresztowano, złote polskie już oficjalnie nie istniały. 300 złotych to było 150 marek. Można sobie było za tę sumę sprowadzić prochy 35 krewnych zabitych w obozie koncentracyjnym. Tym niemniej jeszcze w roku 1943 urzędnik niemiecki zapisał, że opłata dla zdrajcy wynosiła 300 złotych. Lub jej równoważnik. Wg tejże samej SI robotnik polski zarabiał miesięcznie ok. 100 marek, co by znaczyło, że owe 300 złotych stanowiły 1,5 miesięcznej pensji traktowanego jak niewolnik Polaka. Możliwe, że Polka zatrudniona jako służąca zarabiała jeszcze mniej. Możliwe, że opłata za zdraę wynosiła dwie jej pensje.

			= Kraj Warty =
			O życiu w Kraju Warty znalazłam nieco informacji na sztetl.pl, ale nie ma w nich danych na temat życia codziennego, a co dopiero środków płatniczych, wartości pieniądza itd. Tym niemniej informacje te pozwalają zrozumieć, w jakich warunkach żyła Agnieszka Szukalska. Co zdradziła, komu? I czy naprawdę za 300 złotych?

			Zapewne nigdy się już nie dowiemy.

			'''Kraj Warty (KW)''' (niem. '''Reichsgau Wartheland''' lub '''Warthegau)''' – okręg Rzeszy Kraj Warty; do stycznia 1940 pod nazwą Reichsgau Posen, utworzony na podstawie dekretu A. Hitlera z 8.10.1939 na wcielonych do Rzeszy ziemiach polskich.

			Obszar 44 tys. km2 z 4,7 mln mieszkańców (85% Polaków, 8% Żydów i 7% Niemców); podzielony na 3 rejencje: inowrocławską, łódzką (do stycznia 1940 kaliską) i poznańską oraz 38 powiatów wiejskich i 6 miejskich. Siedzibą władz okręgu był Poznań; namiestnik (''Reichsstatthalter'') i ''Gauleiter'' NSDAP 1939–45 A. Greiser.

			Władze niemieckie uznały za swe główne zadanie germanizację okręgu i usunięcie wszelkich przejawów polskości. Okupację rozpoczęły wysiedlenia i mordowanie elity społeczeństwa polskiego (Intelligenzaktion) przeprowadzane przez Einsatzgruppen, Selbstschutz i in. formacje policyjne. W więzieniach policyjnych przetrzymywano więźniów bez postępowania i wyroków sądowych; Fort VII w Poznaniu czy Radogoszcz w Łodzi stały się symbolami niemieckiego okrucieństwa. Fizyczne eliminowanie potencjalnych i rzeczywistych przeciwników politycznych realizowano przez egzekucje i wyniszczającą pracę w obozach hitlerowskich; 1939–45 straty ludności polskiej Wielkopolski spowodowane polityką władz okupacyjnych wyniosły ok. 80 tys. osób.

			Władze oraz formacje SS i policji K.W. uczestniczyły w zagładzie Żydów; 1939–40 ludność żydowskiej skoncentrowano w gettach, z których największe powstało w Łodzi; 8 .12.1941 w Chełmnie n. Nerem powstał pierwszy na ziemiach polskich obóz zagłady. W K.W. zlikwidowano polskie organizacje polityczne, społeczne, gospodarcze, kulturalne i oświatowe, a ich majątek skonfiskowano. Prowadzono bezwzględną walkę z Kościołem katolickim uznanym za oparcie dla polskiej świadomości narodowej; spośród działających na tym terenie przed wojną 2,5 tys. księży 725 zginęło, zamknięto ponad 1,2 tys. kościołów i kaplic, a ok. 500 przekształcono w magazyny.

	~~[[File:Szukalska~~.~~jpg\|alt=Szukalska\|thumb\|Szukalska]]~~		Powołano specjalne instytucje do przeprowadzenia akcji niszczenia i rabunku dzieł kultury. Zakazano wydawania pol. książek i czasopism, skonfiskowano polskie drukarnie; zamknięto wszystkie polskie szkoły, biblioteki oraz teatry i muzea. Podejmowano działania zmierzające do zmniejszenia przyrostu naturalnego przez nadmierną eksploatację siły roboczej za płacę nie zapewniającą minimum egzystencji, niskie przydziały żywności i odzieży, obniżenie poziomu sanitarnego i niewystarczającą opiekę lekarską, utrudnianie zawierania małżeństw. Wysiedlono obywateli polskich (ogółem ok. 630 tys. osób) i osiedlono na ich miejscu Niemców (ok. 540 tys.).

	== Linki ==		== Linki i literatura ==
	https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/szukalska-agnes		https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/szukalska-agnes

			https://historykon.pl/jak-sie-zylo-podczas-okupacji-w-kraju-warty/

			Adam Pleskaczyński, Wartheland. Dzieje zbrodni (album), 2021

			https://sztetl.org.pl/pl/slownik/kraj-warty

			https://archiwum.ipn.gov.pl/pl/publikacje/nie-tylko-o-ksiazkach/154406,W-Kraju-Warty-segregacji-rasowej-holdowano-nawet-po-smierci.html

			Ewa Maria Slaska, Amerykański sen. Pokolenie Solidarności, Berlin-Szczecin 2025

Plik:Szukalska-doku1.jpg

2026-05-10T13:40:00Z

Admin przesłał Plik:Szukalska-doku1.jpg

Nowa strona

Wyrok Agnieszka Szukalsa

Agnieszka Szukalska

2026-05-10T12:49:05Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:49, 10 maj 2026
(Nie pokazano 5 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1:		Linia 1:
	'''Agnes Szukalska (Agnieszka / Szukolska) z domu ~~Brzoska~~'''		== '''Życiorys''' ==
			'''Agnes Szukalska (Agnieszka / Szukolska) z domu Brzóska'''

	Ur. 12 kwietnia 1891 w ~~Ćmachowie~~ koło Szamotuł, mieszkała w Kutnie, ~~osoba bez zawodu, pracowała~~ jako służąca. ~~Stracona w Plötzensee 20 maja 1943~~.		Ur. 12 kwietnia 1891 w Cimachowie koło Szamotuł, mieszkała w Kutnie na Bahnhofstr. 15, zatrudniona jako służąca. Mążatka, rozwiedziona.

	19 lutego 1943 skazana na śmierć przez 4 Senat des „Volksgerichtshofs” (4 senat Sądu Ludowego) za „schweren Verrats militärischer Geheimnisse” - zdradę ważnych tajemnic wojskowych.		19 lutego 1943 skazana na śmierć przez 4 Senat des „Volksgerichtshofs” (4 senat Sądu Ludowego) za „schweren Verrats militärischer Geheimnisse” - zdradę ważnych tajemnic wojskowych.

			Stracona w Plötzensee 20 maja 1943 o godzinie 19:33.

	~~<nowiki>~~https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/szukalska-agnes~~</nowiki>~~		Adres miejsca straceń w metryce śmierci został zapisany jako Königsdamm 7, Charlottenburg. Nie napisano jednak, że ten adres to więzienie, choć jako przyczynę śmierci podaje się jednak ścięcie głowy, co urzędnik Stanu Cywilnego, Klaus Hapelt, zamieszkały w Berlinie na Kleine Rosenthaler Str. 12, potwierdza własnym oświadczeniem i podpisem. Co ciekawe Kutno zapisane jest w metryce przez dwa tt, choć to miasto leżące w Kraju Warty, siedziba powiatu (''Landkreisstadt'') zawsze pisało się przez jedno t, również w czasie okupacji.




			[[File:Szukalska.jpg\|alt=Szukalska\|thumb\|Szukalska]]

			== Linki ==
			https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/szukalska-agnes

Plik:Szukalska.jpg

2026-05-09T11:59:11Z

Admin przesłał Plik:Szukalska.jpg

Nowa strona

Szukalska

Agnieszka Szukalska

2026-05-09T11:46:14Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:46, 9 maj 2026
Linia 1:		Linia 1:
	'''Agnes Szukalska (Agnieszka / Szukolska) y domu ~~Bryoska~~'''		'''Agnes Szukalska (Agnieszka / Szukolska) z domu Brzoska'''

	Ur. 12 kwietnia 1891 w Ćmachowie koło Szamotuł, mieszkała w Kutnie, osoba bez zawodu, pracowała jako służąca. Stracona w Plötzensee 20 maja 1943.		Ur. 12 kwietnia 1891 w Ćmachowie koło Szamotuł, mieszkała w Kutnie, osoba bez zawodu, pracowała jako służąca. Stracona w Plötzensee 20 maja 1943.

	19 lutego 1943 skazana na śmierć przez 4 Senat des ~~„Volks�gerichtshofs”~~ (4 senat Sądu Ludowego) za „schweren Verrats militärischer Geheimnisse” - zdradę ważnych tajemnic wojskowych.		19 lutego 1943 skazana na śmierć przez 4 Senat des „Volksgerichtshofs” (4 senat Sądu Ludowego) za „schweren Verrats militärischer Geheimnisse” - zdradę ważnych tajemnic wojskowych.


	<nowiki>https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/szukalska-agnes</nowiki>		<nowiki>https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/szukalska-agnes</nowiki>

Agnieszka Szukalska

2026-05-09T11:45:33Z

Kreate

Nowa strona

'''Agnes Szukalska (Agnieszka / Szukolska) y domu Bryoska'''

Ur. 12 kwietnia 1891 w Ćmachowie koło Szamotuł, mieszkała w Kutnie, osoba bez zawodu, pracowała jako służąca. Stracona w Plötzensee 20 maja 1943.

19 lutego 1943 skazana na śmierć przez 4 Senat des „Volks�gerichtshofs” (4 senat Sądu Ludowego) za „schweren Verrats militärischer Geheimnisse” - zdradę ważnych tajemnic wojskowych.

<nowiki>https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/szukalska-agnes</nowiki>

Lista kobiet straconych w Plötzensee

2026-05-04T12:39:35Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:39, 4 maj 2026
Linia 84:		Linia 84:
	40. '''[[Anna Maria Warszawska (DE)\|Warszawski Maria Anna DE]]'''		40. '''[[Anna Maria Warszawska (DE)\|Warszawski Maria Anna DE]]'''

	41. Węgierska Wanda		41. Węgierska Wanda - biografię wykona Zosia Paszylka

	42. '''[[Maria Wieczorek (DE)\|Wieczorek Maria DE]]'''		42. '''[[Maria Wieczorek (DE)\|Wieczorek Maria DE]]'''

	43. Wrobinski Maria		43. Wrobinski Maria