Difference between revisions of "Zofia Herz"

From Polkopedia
Jump to navigation Jump to search
 
Line 1: Line 1:
[[File:Zofiaherz1.jpg|alt=Zofia Herz (domena publiczna)|thumb|Zofia Herz / Hertz (domena publiczna)]]
[[File:Zofiaherz1.jpg|alt=Zofia Herz (domena publiczna)|thumb|Zofia Herz / Hertz (domena publiczna)]]
Urodzona w Warszawie w roku 1910 (lub 1911), zmarła w Paryżu w roku 2003. Prawniczka, pierwsza kobieta notariusz w międzywojennej Polsce. Żołnierz Armii Andersa. Współzałożycielka Instytutu Literackiego i jego kierowniczk po śmierci Jerzego Giedroyca.  
z domu Neuding. Urodzona w Warszawie w roku 1910 (lub 1911), zmarła w Paryżu w roku 2003. Prawniczka, pierwsza kobieta notariusz w międzywojennej Polsce. Żołnierz Armii Andersa. Współzałożycielka Instytutu Literackiego, a po śmierci Jerzego Giedroycia - jego kierowniczka.  
 




<nowiki>***</nowiki>
<nowiki>***</nowiki>


Urodziła się w Warszawie, wyrastała w Łodzi. Studiowała prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Przed wojną pracowała w Łodzi jako notariuszka. Wyszła za mąż za Zygmunta Hertza. Po napaści Związku Sowieckiego na Polskę oboje z mężem zostali aresztowani przez NKWD i do sowieckiej republiki Mari, gdzie przez rok i 2 miesiące pracowali jako drwale. Zostali zwolnieni dzięki amnestii dla więźniów politycznej ogłoszonej w ZSRS po podpisaniu w roku 1941 (po napadzie Niemiec na ZSRS) porozumienia Sikorski-Maiski w sprawie ponownego nawiązania stosunków dyplomatycznych, które zostały zerwane 17 września 1939 r. W Buzuluk, gdzie formowało się polskie wojsko pod dowództwem generała Władysława Andersa, wstąpili oboje do wojska, Zofia do Wojskowej Służby Kobiet Wolontariuszek; została pracownicą Biura Propagandy, a ściślej rzecz biorąc gazet wojskowych  „Orzeł Biały“ i „Parada“.  W wojsku poznali się oboje z Józefem Czapskim i Jerzym Giedroyciem. Gdy wszyscy czworo dotarli do Paryża, stali się współzakłożycielami i pracownikami Instytutu Literackiego  i legendarnego wydawnictwa „Kultura“, od roku 1947 do końca jego istnienia w roku 2000. Redakcja mieściła się w Maisons-Laffitte na przedmieściach Paryża. Oficjalnie Zofia prowadziła tylko biuro wydawnictwa, ale tak naprawdę miała znaczny udział w kształtowaniu tego niezwykłego w dziejach Polonii zjawiska, jakim była redakcja ''Kultury''.
Urodziła się w Warszawie w rodzinie asymilowanych Żydów, od roku 1921 mieszkała w Łodzi. Studiowała prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Przed wojną pracowała w Łodzi jako notariuszka. W roku 1939 wyszła za mąż za Zygmunta Hertza. Małżonkowie zamieszkali we Lwowie. Po napaści Związku Sowieckiego na Polskę oboje z mężem zostali aresztowani przez NKWD i zesłani do sowieckiej republiki Mari (republika Maryjska), gdzie przez rok i 2 miesiące pracowali jako drwale. Zostali zwolnieni dzięki amnestii dla więźniów politycznej ogłoszonej w ZSRS po podpisaniu w roku 1941 (po napadzie Niemiec na ZSRS) porozumienia Sikorski-Maiski w sprawie ponownego nawiązania stosunków dyplomatycznych, które zostały zerwane 17 września 1939 r. W Buzuluk, gdzie formowało się polskie wojsko pod dowództwem generała Władysława Andersa, wstąpili oboje do wojska, Zofia do Wojskowej Służby Kobiet Wolontariuszek; została pracownicą Biura Propagandy, a ściślej rzecz biorąc gazet wojskowych  „Orzeł Biały“ i „Parada“.  W wojsku poznali się oboje z Józefem Czapskim i Jerzym Giedroyciem. Gdy wszyscy czworo dotarli do Paryża, stali się współzakłożycielami i pracownikami Instytutu Literackiego  i legendarnego wydawnictwa „Kultura“, od roku 1947 do końca jego istnienia w roku 2000.  


An Streitigkeiten und Kontroversen mangelte es nicht, was nicht wundert, da das Anwesen in Maisons-Laffitte nicht nur der Sitz der Redaktion und des Verlags war, sowie ein Ort, wo die „Arbeit für polnische Rezipienten“ stattfand, sondern auch ein Wohnhaus für mehrere nicht miteinander verwandte Personen. Unter einem Dach mussten Menschen mit unterschiedlichen Eigenarten, Charakteren und Erwartungen zusammenleben: das Ehepaar Hertz, Jerzy Giedroyc, Józef Czapski, Maria Czapska und Henryk Giedroyc, der jeden Tag dort war. Dazu kamen regelmäßige, kürzere und längere Besuche von Freunden der „Kultura“ und Gästen aus Polen. So suchte Gustaw Herling-Grudziński ab 1956 das Haus in Maisons-Laffitte häufig für einige Wochen auf, und 1951 verweilte dort für längere Zeit Czesław Miłosz.
Redakcja skupiała wybitnych polskich pisarzy i publicystów emigracyjnych, autorów objętych cenzurą w komunistycznej Polsce. Instytut został powołany do życia w Rzymie, ale od 1947 roku jego siedziba mieściła się w Maisons-Laffitte na przedmieściach Paryża. Oficjalnie Zofia prowadziła tylko biuro wydawnictwa, ale tak naprawdę miała znaczny udział w kształtowaniu tego niezwykłego w dziejach Polonii zjawiska, jakim była redakcja ''Kultury''. Maison Lafitte był nie tylko biurem redakcji i wydawnictwa, ale też domem, w którym mieszkała cała grupa tych jakże różnych ludzi: państwo Hertz, Jerzy Giedroyc, Józef Czapski, Maria Czapska. Niemal na stałe przebywał tem też Henryk Giedroyc, najmłodszy brat Jerzego Giedroycia. Tam mieszkali też krócej lub dłużej goście wydawnictwa, np. w roku 1951 Czesław Miłosz, od roku 1956 regularnie Gustaw Herling-Grudziński. Praca w Kulturze była bardzo intensywna. Wydawano nie tylko kilkanaście książek rocznie i miesięcznik ''Kultura'', ale również od roku 1962 ''Zeszyty Historyczne''. Autorzy często nadsyłali rękopisy i to Zofia je przepisywała na maszynie. Wszystkie publikacje były ręcznie składane, redaktorzy byli również korektorami,Zofia była tłumaczką oraz była odpowiedzialna za korespondencję i buchhalterię; Zygmunt, z wykształcenia ekonomista, zajmował  się administracją. Grupa pracowała i żyła razem, jak prawdziwa "komuna". Pojęcie czasu wolnego i życia prywatnego nie istniało. 
[[File:Zofiaherz2.jpg|alt=Zofia|thumb|Zofia i Zygmunt]]
Z czasem grupa zaczęła maleć. Jako pierwszy odszedł w 1976 roku najbliższy współpracownik Giedroycia - Juliusz Mieroszewski, w roku 1979 zmarł Zygmunt Hertz, w roku 1993 Józef Czapski. W roku 2000 umarł Jerzy Giedroyc, w roku 2003 jako "ostatnia z rodu" odeszła Zofia.  


Die Intensität des Berufs- und Privatlebens führte unausweichlich zu Spannungen, unter anderem zwischen Czapski und Giedroyc, Zygmunt Hertz und Giedroyc oder Zofia Hertz und Maria Czapska. Die Verhältnisse im Haus der „Kultura“ waren zuweilen sonderbar (Józef Czapski und Maria Czapska führten einen eigenen Haushalt, sie hatten eine eigene Küche im ersten Stock), und so konnten sogar temporäre Gäste die Eigenart der Czapskis erkennen.
27 sierpnia 2008 roku Rada Miejska w Łodzi podjęła uchwałę nadającą nazwę ''Skwer Zofii i Zygmunta Hertzów'' dotychczas bezimiennemu skwerowi, położonemu przy ul. Matejki, pośród gmachów Uniwersytetu Łódzkiego (pomiędzy Biblioteką Uniwersytecką a Wydziałem Zarządzania).
 
----
Ungeachtet der aufkommenden Konflikte oder der mit der Zeit immer schwächer werdenden Bindungen trauerte Giedroyc zutiefst um die engsten Freunde: Zygmunt Hertz (1979), Józef Czapski (1993) und Juliusz Mieroszewski (1976). Dies waren wichtige Einschnitte sowohl in der Geschichte des Instytut Literacki als auch persönlich für Zofia Hertz und Jerzy Giedroyc.


'''Gab es etwas, was Dich besonders berührte, als Du für die Biografie von Zofia Herz recherchiert hattest?'''


Die Tatsache, wie intensiv sie gearbeitet hatten. Eigentlich bis zum Umfallen. Die „Kultura“ gaben sie monatlich heraus, dann „Zeszyty Historyczne“ (ab 1962; zuerst halbjährlich, später als Quartalzeitschrift), dazu kamen Bücher, von denen jährlich mehrere erschienen. Die Arbeit an den Texten erfolgte per Hand. Zofia Hertz tippte oft die Manuskripte ab und erst dann arbeitete sie am Text. Der Satz, die Korrektur, all das wurde in Handarbeit erledigt. Nicht zu vergessen die Verwaltungs- und Steuerangelegenheiten, das alltägliche Funktionieren sowie die umfangreiche Korrespondenz, die jedes Redaktionsmitglied führte. Sie hatten wirklich kein Privatleben, dafür war keine Zeit. Ihre Hingabe war grenzenlos.
'''Was ist heute von der Botschaft des Instytut Literacki geblieben?'''
Institutionen, Zeitschriften, Organisationen, die in Giedroyc` Sinne aktiv sind. Die einen tun es besser, die anderen schlechter, Hauptsache, seine Ideen sind immer noch lebendig. Gemeint sind die Errungenschaften und Leistungen dieses Kreises sowie die ständige Rückbesinnung polnischer Intellektueller auf das, was viele Jahrzehnte zuvor in der „Kultura“ erschien beziehungsweise vom Instytut Literacki herausgegeben wurde.
In letzter Zeit griff ich mehrmals nach alten Artikeln, die in der „Kultura“ veröffentlicht wurden und konnte es kaum fassen, wie aktuell ihre Analysen aus den späten 1940er und 1950er Jahren über russische Desinformationsaktivitäten und Versuche, die Medien zu destabilisieren, sind. Ebenfalls erinnere ich mich, wie Basil Kerski auf der Jubiläumskonferenz des Instytut Literacki in Paris darüber sprach, wie zeitgemäß das politische Denken der „Kultura“ in Bezug auf deutsch-polnische Erfahrungen im Jahr 2021 ist. Die Korrespondenz von Jerzy Giedroyc mit den am intellektuellen Exilleben (und nicht nur) Teilnehmenden wird bis heute veröffentlicht. Das bereichert unser Wissen, ab und zu wirft es sogar ein neues Licht auf ihre Verdienste in verschiedenen Bereichen.
----


https://pl.wikipedia.org/wiki/Zofia_Hertz


https://pl.wikipedia.org/wiki/Zygmunt_Hertz


https://forumdialog.eu/2023/06/02/der-gute-geist-der-kultura/
https://forumdialog.eu/2023/06/02/der-gute-geist-der-kultura/


Kamila Łabno-Hajduk, Zofia Hertz. Życie na miarę kultury, 2023
Kamila Łabno-Hajduk, Zofia Hertz. Życie na miarę kultury, 2023

Latest revision as of 19:00, 22 February 2026

Zofia Herz (domena publiczna)
Zofia Herz / Hertz (domena publiczna)

z domu Neuding. Urodzona w Warszawie w roku 1910 (lub 1911), zmarła w Paryżu w roku 2003. Prawniczka, pierwsza kobieta notariusz w międzywojennej Polsce. Żołnierz Armii Andersa. Współzałożycielka Instytutu Literackiego, a po śmierci Jerzego Giedroycia - jego kierowniczka.


***

Urodziła się w Warszawie w rodzinie asymilowanych Żydów, od roku 1921 mieszkała w Łodzi. Studiowała prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Przed wojną pracowała w Łodzi jako notariuszka. W roku 1939 wyszła za mąż za Zygmunta Hertza. Małżonkowie zamieszkali we Lwowie. Po napaści Związku Sowieckiego na Polskę oboje z mężem zostali aresztowani przez NKWD i zesłani do sowieckiej republiki Mari (republika Maryjska), gdzie przez rok i 2 miesiące pracowali jako drwale. Zostali zwolnieni dzięki amnestii dla więźniów politycznej ogłoszonej w ZSRS po podpisaniu w roku 1941 (po napadzie Niemiec na ZSRS) porozumienia Sikorski-Maiski w sprawie ponownego nawiązania stosunków dyplomatycznych, które zostały zerwane 17 września 1939 r. W Buzuluk, gdzie formowało się polskie wojsko pod dowództwem generała Władysława Andersa, wstąpili oboje do wojska, Zofia do Wojskowej Służby Kobiet Wolontariuszek; została pracownicą Biura Propagandy, a ściślej rzecz biorąc gazet wojskowych „Orzeł Biały“ i „Parada“. W wojsku poznali się oboje z Józefem Czapskim i Jerzym Giedroyciem. Gdy wszyscy czworo dotarli do Paryża, stali się współzakłożycielami i pracownikami Instytutu Literackiego i legendarnego wydawnictwa „Kultura“, od roku 1947 do końca jego istnienia w roku 2000.

Redakcja skupiała wybitnych polskich pisarzy i publicystów emigracyjnych, autorów objętych cenzurą w komunistycznej Polsce. Instytut został powołany do życia w Rzymie, ale od 1947 roku jego siedziba mieściła się w Maisons-Laffitte na przedmieściach Paryża. Oficjalnie Zofia prowadziła tylko biuro wydawnictwa, ale tak naprawdę miała znaczny udział w kształtowaniu tego niezwykłego w dziejach Polonii zjawiska, jakim była redakcja Kultury. Maison Lafitte był nie tylko biurem redakcji i wydawnictwa, ale też domem, w którym mieszkała cała grupa tych jakże różnych ludzi: państwo Hertz, Jerzy Giedroyc, Józef Czapski, Maria Czapska. Niemal na stałe przebywał tem też Henryk Giedroyc, najmłodszy brat Jerzego Giedroycia. Tam mieszkali też krócej lub dłużej goście wydawnictwa, np. w roku 1951 Czesław Miłosz, od roku 1956 regularnie Gustaw Herling-Grudziński. Praca w Kulturze była bardzo intensywna. Wydawano nie tylko kilkanaście książek rocznie i miesięcznik Kultura, ale również od roku 1962 Zeszyty Historyczne. Autorzy często nadsyłali rękopisy i to Zofia je przepisywała na maszynie. Wszystkie publikacje były ręcznie składane, redaktorzy byli również korektorami,Zofia była tłumaczką oraz była odpowiedzialna za korespondencję i buchhalterię; Zygmunt, z wykształcenia ekonomista, zajmował się administracją. Grupa pracowała i żyła razem, jak prawdziwa "komuna". Pojęcie czasu wolnego i życia prywatnego nie istniało.

Zofia
Zofia i Zygmunt

Z czasem grupa zaczęła maleć. Jako pierwszy odszedł w 1976 roku najbliższy współpracownik Giedroycia - Juliusz Mieroszewski, w roku 1979 zmarł Zygmunt Hertz, w roku 1993 Józef Czapski. W roku 2000 umarł Jerzy Giedroyc, w roku 2003 jako "ostatnia z rodu" odeszła Zofia.

27 sierpnia 2008 roku Rada Miejska w Łodzi podjęła uchwałę nadającą nazwę Skwer Zofii i Zygmunta Hertzów dotychczas bezimiennemu skwerowi, położonemu przy ul. Matejki, pośród gmachów Uniwersytetu Łódzkiego (pomiędzy Biblioteką Uniwersytecką a Wydziałem Zarządzania).


https://pl.wikipedia.org/wiki/Zofia_Hertz

https://pl.wikipedia.org/wiki/Zygmunt_Hertz

https://forumdialog.eu/2023/06/02/der-gute-geist-der-kultura/

Kamila Łabno-Hajduk, Zofia Hertz. Życie na miarę kultury, 2023

Retrieved from "https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Zofia_Herz&oldid=2097"