Tola Korian

Autorka: Ewa Maria Slaska

Tola Korian

Auf Deutsch (Text von KI)

Tola Korian (eigentlich Antonina Terlecka, *1911 in Posen – 1983 in London) war eine polnische Schauspielerin, Sängerin und Lehrerin. Sie wurde in Posen geboren und starb 1983 in London. Sie spielte in mehreren Filmen mit, wie zum Beispiel in Z Cars und The Birth of a Private Man.

• Schauspielerin: Korian war eine vielseitige Schauspielerin, die in Filmen wie Z Cars und The Birth of a Private Man mitwirkte. Sie trat auch am Theater auf, und ihre Rolle in Cwojdzińskis Hipnoza wurde 1962 als die beste schauspielerische Leistung des Jahres ausgezeichnet.
• Sängerin: Sie war auch eine bekannte Sängerin, die in Polen und im Ausland auftrat, darunter in Paris, Belgien, Kanada, den Vereinigten Staaten und Italien.
• Lehrerin: Nach ihrer künstlerischen Karriere lehrte Korian von 1969 bis 1977 französische Literatur und Sprache an Universitäten in Indiana und Chicago.
• Leben: Tola Korian lebte eine Zeit lang in London und zog später nach Chicago, bevor sie 1978 nach London zurückkehrte.
• Späte Karriere: In ihren letzten Jahren setzte sie ihre künstlerische Tätigkeit fort und war in einer Produktion von Thomas' Pod mleczną drogą und in der Fernsehverfilmung von Konwickis Mała Apokalipsa zu sehen.
• Erbe: Kurz nach ihrem Tod wurde in London ein Buch mit dem Titel Tola Korian. Artysta słowa i pieśni (Tola Korian. Künstlerin des Wortes und des Liedes) veröffentlicht.

Po polsku

https://youtu.be/2dglP0nATKo?si=Blu60SjCd70ev0CO

Tola Korian artystka słowa i pieśni, Londyn 1984, Oficyna poetów i malarzy, il. Czesław Bednarczyk

Z Wikipedii:

Tola Korian, właśc. Antonina Maria Kopczyńska, primo voto Żyw, secundo voto Terlecka (ur. 23 stycznia 1911 w Poznaniu, zm. 3 marca 1983 w Londynie) – polska aktorka, pieśniarka oraz pedagog.

Życiorys

Urodziła się w rodzinie Kajetana Kopczyńskiego (1879–1940), aktora, śpiewaka, i Marii Janowskiej-Kopczyńskiej, śpiewaczki, reżyserki operowej. Początkowo kształciła się w Poznaniu (Gimnazjum Urszulanek oraz w Studium dla Dzieci przy Konserwatorium Muzycznym w Poznaniu), od 1921 w Akwizgranie, następnie w Wyższej Szkole Dramatycznej w Lipsku. Już podczas studiów pod ps. Tola Janowska występowała na scenach niemieckich w Lipsku, Zwickau, Kołobrzegu i Kassel. Od 1931 r. poświęciła się pieśniarstwu. Śpiewała utwory ludowe, rodzajowe, tradycyjne, nowoczesne w dziewięciu językach. Dawała recitale w Berlinie, Lipsku, Monachium. W 1931 r. wróciła do Poznania. W latach 1932–1933 występowała w kabaretach literacko-artystycznych: „Różowa Kukułka”, „Klub Szyderców” (Poznań), „Banda”, „Femina” (Warszawa), a także Teatrze Polskim w Warszawie. W 1933 r. wystąpiła w roli klientki Zosi w filmie Jego ekscelencja subiekt. W 1934 r. występowała w Teatrze Kameralnym w Moskwie. W tym samym roku przeniosła się do Paryża, gdzie studiowała u Yvette Guilbert. W latach 1935–1939 występowała na scenkach literackich i w kabaretach. W sezonie 1936/1937 śpiewała w Warszawskim Teatrze 13 Rzędów oraz w sezonie 1937/1938 w Małym Qui-Pro-Quo, a także w Poznaniu i Krakowie, skąd udała się na występy do Londynu, Aten, Moskwy. Jej repertuar liczył już wówczas ponad czterysta pozycji w kilkunastu językach i dialektach.

W czasie II wojny światowej dawała koncerty dla oddziałów wojska polskiego oraz była sekretarką tygodnika „Polska Walcząca” wychodzącego w Anglii pod red. Tymona Terleckiego – wkrótce jej drugiego męża.

Po wojnie, od 1948 r. dawała koncerty m.in. w Paryżu, Belgii, Kanadzie, Stanach Zjednoczonych, Francji, Włoszech. Mieszkając w Londynie, od 1949 brała udział w programach Mariana Hemara, występowała też w sekcji francusko-kanadyjskiej, potem polskiej radia BBC oraz w brytyjskiej telewizji. Grała w Teatrze ZASP w Londynie. Od 1965 r. mieszkała w Chicago, gdzie w 1969 ukończyła romanistykę i literaturę porównawczą (wykorzystywaną zwłaszcza do analiz rozwoju pieśni), a w 1977 uzyskała doktorat. Wykładała język i literaturę francuską na uniwersytetach w Indiana, Chicago i St. Xavier’s College w Chicago. W 1978 wróciła do Londynu. Tu grała m.in. w telewizyjnej adaptacji „Małej Apokalipsy” Tadeusza Konwickiego.

Dwukrotnie zamężna. Jej pierwszym mężem był malarz Aleksander Żyw, drugim, od 28 listopada 1946 – krytyk literacki i teatralny Tymon Terlecki.

10 marca 1978 Antonina Terlecka i jej mąż Tymon zostali odznaczeni przez Prezydenta RP na Uchodźstwie Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Aleksander Janta Ex libris

Ewa Maria Slaska, Uwaga osobista

O Toli Korian dowiedziałam się ze wspomnien Aleksandra Janty Duch niespokojny, wydanej nakładem emigracyjnego wydawnictwa Gryf w Londynie w roku 1957. Książka posiada exlibris Aleksandra Janty, sprawia więc wrażenie, jakby należała albo do niego samego, albo do kogoś z jego rodziny. Jako młody student ekonomii na Uniwersytecie w Poznaniu Janta czynnie udzielał się w tamtejszym życiu literackim.

Klub Szyderców pod wezwaniem "Różowej Kukułki" był scenką literacką i kabaretem artystycznym, występy co sobotę, raz na rok aktualna szopka z kukiełkami wybitnych osobistości, z których drwiło się nielitościwie. Ciągnął do nas artystyczny Poznań. Patronował temu przedsięwzięciu, jakby żywy łącznik między krakowskim "Zielonym balonikiem" sprzed świerci wieku, rzeźbiarz Ludwik Puget, uroczy starszy pan, przeżywający w naszym gronie jak gdyby drugą młodość. Tola Korian, świetna diseuse'a, tu pierwsze zbierała oklaski przed sukcesami w Berlinie, Paryżu a w czasie ostatniej wojny w Wielkiej Brytanii. Szczycę się, że pomogłem jej w stawianiu pierwszych kroków na deskach "Bandy" w Warszawie, przedstawiwszy ją Tuwimowi, który mijesca poznał się na jej talencie. (s. 120)

Aleksander Stanisław Janta-Połczyński (ur. 11 grudnia 1908 w Poznaniu, zm. 19 sierpnia 1974 w South-Hampton na Long Island) – polski prozaik,  poeta, dziennikarz, publicysta, podróżnik, tłumacz, podporucznik kawalerii Wojska Polskiego, kolekcjoner, bibliofil, posiadacz wielu „białych kruków”. Jego biblioteka posiadała trzy ex librisy, jeden z żaglowcem, jeden z łanem zboża i jeden z koszem wiklinowym z kwiatami. Ja zatem posiadam ten z koszem.