Melania Kmiotek (PL)

Projekt "Frauen im Schatten der Guillotine. Polinnen im Gefängnis Plötzensee"

Beschreibung des Projekts

Beschreibung des Workshops

Autor: Wiktor Pahl

Melania

Melania Kmiotek, urodzona 17 września 1892 roku w Broniewie powiat Inowrocław – stracona gilotyną 12 września 1942 roku w więzieniu Plötzensee w Berlinie.

Portrety na ścianie - Melania i Leon Kmiotek (Za: Informator Samorządu Urzędu Marszałkowskiego w Poznaniu: W 77 rocznicę Powstania Wielkopolskiego)

Melania Kmiotek jest żoną Leona Kmiotka, założyciela i przywódcy polskiego ruchu oporu Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich (WOZZ). Organizacja założona przez byłych polskich oficerów zawodowych i planuje zbrojne powstanie przeciwko okupacji niemieckiej.

Melania Kmiotek wspiera WOZZ i jest informowana o planach organizacji. Przyjmuje członków organizacji, którzy odwiedzają Leona Kmiotka lub informuje ich o jego miejscu pobytu. Oboje współpracują również z redakcjami czasopism konspiracyjnych "Czuwajmy" i "Pobudka".

Aresztowana 28 czerwca 1940 r., skazana 11 sierpnia 1942 r. na karę śmierci przez I Senat Karny Wyższego Sądu Okręgowego w Poznaniu za „przygotowanie do zdrady stanu” i zamordowana 12 września 1942 r. w więzieniu w Plötzensee.

Bild von Anna Krenz, Februar 2024

Z archiwum gen. Elżbiety Zawackiej (nr. arch. 1075 WSK; relacja przedstawiciela Światowego Związku Żołnierzy AK, B. Gajewskiego):

"Melania Kmiotek została aresztowana przez gestapo dnia 28 czerwca 1940 roku (wg zapisu sądowego). Najpierw przebywała w areszcie Fortu VII w Poznaniu, potem w więzieniu we Wronkach a ostatnio w więzieniu berlińskim (na) Spandau. W czasie prowadzonego przewodu sądowego nie zaprzeczała swego udziału w życiu organizacyjnym WOZZ, próbując jedynie w niektórychch niezupełnie istotnych sprawach wyrazić w bardzo ludzki sposób formę obrony. Sąd uznał winę oskarżonej i skazał ją na karę śmerci, którą wykonano dnia 12 września 1942 roku w więzieniu egzekucyjnym Berlina Plötzensee przez ścięcie na gilotynie.

Wspomnienie pośmiertne o Melanii Kmiotek, Głos Wielkopolski z września 1998 roku (Z archiwum generał Elżbiety Zawackiej)

Pozostawiła pisemne pożegnanie w postaci listu do siostry. Treść tego listu (...) jest pięknym przykładem imponującej odwagi:

„Wielbij duszo moja Pana" - mogę teraz śpiewać całym sercem, bo dozwolił mi iść Pan wspaniałą królewską drogą Krzyża Świętego i oto już dochodzę do ostatniego jej kresu. Jutro rano będę już u Pana Jezusa. W moim sercu największe szczęście, najgłębszy spokój.

Leon

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 1225 lokatą w korpusie oficerów piechoty. W tym samym roku ożenił się z Melanią. Później został przeniesiony do 84 pułku piechoty w Pińsku. W grudniu 1932 ogłoszono jego przeniesienie do 64 pułku piechoty w Grudziądzu, a w czerwcu 1933 do Wojskowego Więzienia Śledczego Nr VIII w tym samym garnizonie na stanowisko komendanta. Mieszkał w Grudziądzu przy ul. Józefa Piłsudskiego 68. Z dniem 31 sierpnia 1935 został przeniesiony w stan spoczynku. 1 lipca 1937 wyrowadził się do Poznania na ul. Hetmańską 11. Kilka miesięcy przed wybuchem II wojny światowej zakupił dom przy ul. Winklera 18 i zamieszkał w nim z żoną.

Uczestniczył w wojnie obronnej 1939 r. w szeregach Armii „Poznań”. Uniknął niewoli niemieckiej i 7 października 1939 powrócił do Poznania. Już 11 października założył Wielkopolską Organizację Wojskową, na czele której stanął. 8 grudnia 1939 kierowana przez niego organizacja została włączona w struktury Wojska Ochotniczego Ziem Zachodnich, a on sam został zastępcą komendanta Leona Komorskiego. W styczniu 1940 został zmuszony opuścić z żoną własny dom i zamieszkać przy ul. św. Marcin 58. Na początku kwietnia 1940, po aresztowaniu Leona Komorskiego, przejął kierownictwo organizacji i kontynuował rozmowy scaleniowe ze Związkiem Walki Zbrojnej. Był autorem planu powstania zbrojnego „Północ–Południe”, które miało objąć Wielkopolskę i Pomorze. 6 czerwca 1940 wraz z żoną Melanią i adiutantem Aleksandrem Kubskim został aresztowany przez Gestapo. Podczas aresztowania Niemcy przejęli także archiwum organizacyjne WOW. Był więziony w Forcie VII w Poznaniu, następnie w więzieniu przy ul. Młyńskiej w Poznaniu, we Wronkach, w Berlinie-Neukölln i Wołowie. Skazany na karę śmierci za przygotowanie zdrady stanu, został stracony 15 lipca 1942 w więzieniu we Wrocławiu. Melania Kmiotek także została skazana na karę śmierci. Wyrok został wykonany 12 września 1942 w berlińskim więzieniu Plötzensee przez ścięcie na gilotynie.

- Wikipedia o Leonie Kmiotku, mężu Melanii

Wiersz

12 września nad jeziorem

Na Winklera 18

na poznański Łazarz

nie wrócą już

nigdy

nie będą się tam cieszyć

śmiać

płakać

kochać

żyć

w to samo wrześniowe

popołudnie

bardziej niż

siebie

kochali

wolność

Wsparcie finansowe[edytuj | edytuj kod][edytuj | edytuj kod]

Wpis i ilustracje powstały dzięki wsparciu finansowemu Fundacji EVZ - POP (Pamięć Odpowiedzialność Przyszłość) podczas warsztatów

"Frauen im Schatten der Guillotine. Polinnen im Gefängnis Plötzensee" w dniach 2.12.2023 oraz 20.01.2024

www.stiftung-evz.de

Niniejsza publikacja nie reprezentuje polądów Fundacji - za treść wpisu odpowiada Polkopedia