Marta Rachel - Historia wersji

Admin o 07:35, 18 lip 2026

2026-07-18T07:35:18Z

← poprzednia wersja		Wersja z 07:35, 18 lip 2026
Linia 1:		Linia 1:
			'''Autorka: Anna Krenz'''[[File:MartaRachel.jpg\|alt=Marta Rachel\|thumb\|Marta Rachel]]
	[[File:MartaRachel.jpg\|alt=Marta Rachel\|thumb\|Marta Rachel]]

	'''Marta Rachel ps. "Rona"''' ur. 26 maja 1904 r. w Kępnie, stracona 2 listopada 1943 r. w Berlinie. Była kurierem w komórce wywiadu Komendy Głównej ZWZ-AK o kryptonimie „Stragan”.		'''Marta Rachel ps. "Rona"''' ur. 26 maja 1904 r. w Kępnie, stracona 2 listopada 1943 r. w Berlinie. Była kurierem w komórce wywiadu Komendy Głównej ZWZ-AK o kryptonimie „Stragan”.

Admin o 13:20, 20 maj 2026

2026-05-20T13:20:10Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:20, 20 maj 2026
Linia 11:		Linia 11:
	W 1921 roku ukończyła Szkołę Handlową w Poznaniu. Pracowała jako księgowa w Katowicach w firmie Binder. Jej ostatnim miejscem pobytu był adres: Holtzestrasse 35 ( Mariacka 35), u pani Kacowej.		W 1921 roku ukończyła Szkołę Handlową w Poznaniu. Pracowała jako księgowa w Katowicach w firmie Binder. Jej ostatnim miejscem pobytu był adres: Holtzestrasse 35 ( Mariacka 35), u pani Kacowej.

	W 1941 r. kurierka sieci „ZR" Marta Rachel ps. ,,Rona", przekazała Zdzisławowi Maszewskiemu pisemne wytyczne do dalszej pracy i odebrała jednocześnie raport z informacjami o poczynionych dotąd obserwacjach. Raport został przewieziony do Katowic i złożony Zygmuntowi Witczakowi, u którego zbiegały się wszystkie nici systemu łączności służby kurierskiej grupy „ZR". W Katowicach dokonywano segregacji napływających z Rzeszy materiałów i z kolei odsyłano do Krakowa, do szefa „ZR" Emanuela Prowera, który wreszcie osobiście lub też za pośrednictwem kurierów przekazywał je do Warszawy. Z podobną misją Marta Rachel przybyła do Wrocławia co najmniej jeszcze raz w ciągu [[1941]] r.		W 1941 r. kurierka sieci „ZR" Marta Rachel ps. ,,Rona", przekazała Zdzisławowi Maszewskiemu pisemne wytyczne do dalszej pracy i odebrała jednocześnie raport z informacjami o poczynionych dotąd obserwacjach. Raport został przewieziony do Katowic i złożony Zygmuntowi Witczakowi, u którego zbiegały się wszystkie nici systemu łączności służby kurierskiej grupy „ZR". W Katowicach dokonywano segregacji napływających z Rzeszy materiałów i z kolei odsyłano do Krakowa, do szefa „ZR" Emanuela Prowera, który wreszcie osobiście lub też za pośrednictwem kurierów przekazywał je do Warszawy. Z podobną misją Marta Rachel przybyła do Wrocławia co najmniej jeszcze raz w ciągu 1941 r.

	Według Marii Kacprzyk-Tabeau: "Marta prawdopodobnie była związana ze Związkiem Jaszczurczym. Latem 1943 r. była moją najbliższą sąsiadką na Moabicie (cela nr 19). Była skazana na śmierć. Przez okno więzienne nic o sobie nie mówiła, ani o sprawie, z którą jest związana. Na spacerze więziennym wcisnęła mi w rękę swoją fotografię (załączam ją) oraz podała adres swojej matki (Kępno, ul. Młynarska 24). Pisałam tam po wojnie, ale list pozostał bez odpowiedzi. Gdy wyjeżdżałam z Moabitu do Fordonu 20.09.1943 r. była jeszcze w swojej celi. Niewątpliwie została ścięta".		Według Marii Kacprzyk-Tabeau: "Marta prawdopodobnie była związana ze Związkiem Jaszczurczym. Latem 1943 r. była moją najbliższą sąsiadką na Moabicie (cela nr 19). Była skazana na śmierć. Przez okno więzienne nic o sobie nie mówiła, ani o sprawie, z którą jest związana. Na spacerze więziennym wcisnęła mi w rękę swoją fotografię (załączam ją) oraz podała adres swojej matki (Kępno, ul. Młynarska 24). Pisałam tam po wojnie, ale list pozostał bez odpowiedzi. Gdy wyjeżdżałam z Moabitu do Fordonu 20.09.1943 r. była jeszcze w swojej celi. Niewątpliwie została ścięta".
Linia 25:		Linia 25:

	== Anna Krenz ==		== Anna Krenz ==


	18 października 2025: Sobotni spacer śladami działaczki ruchu oporu, Marty Rachel, zamordowanej w berlińskim więzieniu Plötzensee z jej potomkinią, zespołem pracującym nad jej upamiętneiniem i autorami książki "Cela nr 18. Historia odwagi i przyjaźni" - Simone Trieder i Larsem Skowronski. Od więzienia na Moabit (gdzie przebywały polskie więźniarki polityczne), Drzewo Pamięci Ireny Bobowskiej (jednej z nich), przez Gedenkstätte Plötzensee (gdzie dokonywano egzekucji) po Dorotheenstädtische Friedhof (gdzie pochowano szczątki osób poddanych sekcjom w Instytucie Anatomii) aż po wystawę "Sąd Wojenny Rzeszy 1936–1945" ("Das Reichskriegsgericht 1936–1945 Nationalsozialistische Militärjustiz und die Bekämpfung des Widerstands in Europa") w @Gedenkstätte Deutscher Widerstand. Po wystawie oprowadzał nas jeden z jej twórców, Lars Skowronski z Stiftung Gedenkstätten Sachsen-Anhalt.		18 października 2025: Sobotni spacer śladami działaczki ruchu oporu, Marty Rachel, zamordowanej w berlińskim więzieniu Plötzensee z jej potomkinią, zespołem pracującym nad jej upamiętneiniem i autorami książki "Cela nr 18. Historia odwagi i przyjaźni" - Simone Trieder i Larsem Skowronski. Od więzienia na Moabit (gdzie przebywały polskie więźniarki polityczne), Drzewo Pamięci Ireny Bobowskiej (jednej z nich), przez Gedenkstätte Plötzensee (gdzie dokonywano egzekucji) po Dorotheenstädtische Friedhof (gdzie pochowano szczątki osób poddanych sekcjom w Instytucie Anatomii) aż po wystawę "Sąd Wojenny Rzeszy 1936–1945" ("Das Reichskriegsgericht 1936–1945 Nationalsozialistische Militärjustiz und die Bekämpfung des Widerstands in Europa") w @Gedenkstätte Deutscher Widerstand. Po wystawie oprowadzał nas jeden z jej twórców, Lars Skowronski z Stiftung Gedenkstätten Sachsen-Anhalt.

Admin o 09:57, 21 paź 2025

2025-10-21T09:57:31Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:57, 21 paź 2025
Linia 1:		Linia 1:
	~~== Wikipedia ==~~
	[[File:MartaRachel.jpg\|alt=Marta Rachel\|thumb\|Marta Rachel]]		[[File:MartaRachel.jpg\|alt=Marta Rachel\|thumb\|Marta Rachel]]

Linia 5:		Linia 5:

	== Życiorys ==		== Życiorys ==
			'''Wikipedia:'''

	Urodziła się 26 maja 1904 w Kępnie, w rodzinie Felixa i Anny z Iwańskich, jako drugie dziecko, starszy brat Eduard i młodsze rodzeństwo Teodor i Anna.		Urodziła się 26 maja 1904 w Kępnie, w rodzinie Felixa i Anny z Iwańskich, jako drugie dziecko, starszy brat Eduard i młodsze rodzeństwo Teodor i Anna.

Linia 16:		Linia 18:

	== Upamiętnienie ==		== Upamiętnienie ==
			'''Wikipedia:'''
			[[File:Martarachel-krenz.jpg\|alt=Anna Krenz, Portret Marty Rachel (Berlin, 2024)\|thumb\|Anna Krenz, Portret Marty Rachel (Berlin, 2024)]]
	W 2007 roku została upamiętniona na Pomniku Polskiego Państwa Podziemnego w Poznaniu.		W 2007 roku została upamiętniona na Pomniku Polskiego Państwa Podziemnego w Poznaniu.

	O ruchu oporu w czasie II wojny światowej w Niemczech wiele się mówi, jednak dominuje narracja skupiona niemal wyłącznie na niemieckim ruchu oporu – Czerwonej Orkiestry, rodzeństwie Scholl i innych grupach. Prawie wcale nie wspomina się o Polkach, które również działały w konspiracji. Temu tematowi [[Quest for Women* PL / D\|Ewa Maria Slaska i Anna Krenz]] ze stowarzyszenia Ambasada Polek e.V. poświęciły projekt „Kobiety w cieniu gilotyny. Polki stracone w Plötzensee”, który zrealizowały w 2023 i 2024 roku. W ramach projektu, finansowanego przez Fundację Stiftung Erinnerung, Verantwortung und Zukunft (EVZ), odbyły się 3 warsztaty kreatywnego opracowywania biografii prawie 30 Polek straconych w więzieniu Plötzensee w Berlinie. Uczestniczki i uczestnicy tworzyli podczas nich teksty, obrazy, wiersze i performanse, które przywracały ich losy zbiorowej pamięci. Odbyła się również wystawa prezentująca opracowane biografie, które zostały opublikowane na stronie www.polkopedia.org. Portret Marty Rachel wykonany przez Annę Krenz w 2024 roku (akryl na płótnie, 20x20cm) powstał w ramach kontynuacji projektu „Kobiety w cieniu gilotyny. Polki stracone w Plötzensee”.		O ruchu oporu w czasie II wojny światowej w Niemczech wiele się mówi, jednak dominuje narracja skupiona niemal wyłącznie na niemieckim ruchu oporu – Czerwonej Orkiestry, rodzeństwie Scholl i innych grupach. Prawie wcale nie wspomina się o Polkach, które również działały w konspiracji. Temu tematowi [[Quest for Women* PL / D\|Ewa Maria Slaska i Anna Krenz]] ze stowarzyszenia Ambasada Polek e.V. poświęciły projekt „Kobiety w cieniu gilotyny. Polki stracone w Plötzensee”, który zrealizowały w 2023 i 2024 roku. W ramach projektu, finansowanego przez Fundację Stiftung Erinnerung, Verantwortung und Zukunft (EVZ), odbyły się 3 warsztaty kreatywnego opracowywania biografii prawie 30 Polek straconych w więzieniu Plötzensee w Berlinie. Uczestniczki i uczestnicy tworzyli podczas nich teksty, obrazy, wiersze i performanse, które przywracały ich losy zbiorowej pamięci. Odbyła się również wystawa prezentująca opracowane biografie, które zostały opublikowane na stronie www.polkopedia.org. Portret Marty Rachel wykonany przez Annę Krenz w 2024 roku (akryl na płótnie, 20x20cm) powstał w ramach kontynuacji projektu „Kobiety w cieniu gilotyny. Polki stracone w Plötzensee”.

			== Anna Krenz ==


			18 października 2025: Sobotni spacer śladami działaczki ruchu oporu, Marty Rachel, zamordowanej w berlińskim więzieniu Plötzensee z jej potomkinią, zespołem pracującym nad jej upamiętneiniem i autorami książki "Cela nr 18. Historia odwagi i przyjaźni" - Simone Trieder i Larsem Skowronski. Od więzienia na Moabit (gdzie przebywały polskie więźniarki polityczne), Drzewo Pamięci Ireny Bobowskiej (jednej z nich), przez Gedenkstätte Plötzensee (gdzie dokonywano egzekucji) po Dorotheenstädtische Friedhof (gdzie pochowano szczątki osób poddanych sekcjom w Instytucie Anatomii) aż po wystawę "Sąd Wojenny Rzeszy 1936–1945" ("Das Reichskriegsgericht 1936–1945 Nationalsozialistische Militärjustiz und die Bekämpfung des Widerstands in Europa") w @Gedenkstätte Deutscher Widerstand. Po wystawie oprowadzał nas jeden z jej twórców, Lars Skowronski z Stiftung Gedenkstätten Sachsen-Anhalt.
			[[File:Wycieczka-martarachel.jpg\|alt=Wycieczka śladami Marty Rachel (więzienie Plötzensee)\|thumb\|Wycieczka śladami Marty Rachel (więzienie Plötzensee)]]
			Przypadkowe zdarzenia, wspólna pasja do polsko-niemieckiej historii i poszukiwania śladów oraz determinacja - to nas łączy. Dziękuję Nina Rachel, Magdalena Pabich za wspaniały dzień, pełen wrażeń, emocji i refleksji.

			<nowiki>**</nowiki>

			18. Oktober 2025: Spaziergang am Samstag auf den Spuren der polnischen Widerstandsaktivistin Marta Rachel, die im Berliner Gefängnis Plötzensee ermordet wurde, mit ihrem Nachkommen, dem Team, das an ihrem Gedenken arbeitet, und den Autoren des Buches „Zelle Nr. 18: Eine Geschichte von Mut und Freundschaft“ – Simone Trieder und Lars Skowronski. Vom Gefängnis in Moabit (wo polnische politische Gefangene festgehalten wurden), dem Gedenkbaum von Irena Bobowska (eine von ihnen), über die Gedenkstätte Plötzensee (wo Hinrichtungen stattfanden), zum Dorotheenstädtischen Friedhof (wo die Überreste von im Anatomischen Institut sezierten Menschen begraben wurden), zur Ausstellung „Das Reichskriegsgericht 1936–1945, Nationalsozialistische Militärjustiz und die Bekämpfung des Widerstands in Europa“ in der Gedenkstätte Deutscher Widerstand. Durch die Ausstellung wurden wir von einem ihrer Autoren, Lars Skowronski von der Stiftung Gedenkstätten Sachsen-Anhalt, geführt.

			Zufall, gemeinsame Leidenschaft für die polnisch-deutsche Geschichte und Spurensuche sowie Zielstrebigkeit – das verbindet uns. Vielen Dank für einen wunderschönen Tag voller Eindrücke, Emotionen und Reflexionen.

			<nowiki>#</nowiki>MartaRachel #IrenaBobowska #Cela18 #MariaKacprzyk #LenaDobrzycka #KrystynaWituska

	== List pożegnalny ==		== List pożegnalny ==
			[[File:Wycieczka-martarachel2.jpg\|alt=Wycieczka śladami Marty Rachel (więzienie Plötzensee)\|thumb\|Wycieczka śladami Marty Rachel (więzienie Plötzensee)]]
	„Moja ukochana Matko! Przede wszystkim dziękuję Ci za Twoje odwiedziny. Nie mogę Tobie opisać, jak szczęśliwą byłam z tego, że Cię jeszcze raz widziałam. Dzisiaj o godzinie 5-tej po południu muszę umierać i przesyłam Tobie, moja ukochana dobra Matko, i Tobie Anno, dobrej Siostrze, moje ostatnie pozdrowienia i błogosławieństwo. Nie boję się, jestem spokojną i przygotowaną, co Wam wszystkim ma być pociechą. Przeżyłam dużo w areszcie śledczym, śmierć wybawi mnie z wszystkiego. Dłużej nie byłabym już, Matko, wytrzymała. Jest mi pociechą wiedzieć w ostatnich moich minutach, jak Wy wszyscy przywiązani byliście do mnie, jak myśmy się rozumieli. Myślałam tysiące razy o Was. Śmierć moja przyniesie Wam błogosławieństwo prócz smutku. Jedno mam tylko życzenie, jeśli to kiedyś będzie możliwe, weźmijcie mnie do ojczyzny, nie pozostawiajcie mnie tutaj, chciałabym być przy Was. Nie chcę Wam pisać o tem, kto ponosi winę w mojej śmierci, jest też obojętnie i lepiej dla Was tego nie wiedzieć. Dzisiaj w nocy śniłam jeszcze o Was wszystkich, byłam jak prawie każdą noc przy Tobie w domu i wszyscy, wszyscy byli dookoła mnie. Matko i Anno, bądźcie pozdrowieni i tysiąckrotnie ucałowani od waszej Marty.		„Moja ukochana Matko! Przede wszystkim dziękuję Ci za Twoje odwiedziny. Nie mogę Tobie opisać, jak szczęśliwą byłam z tego, że Cię jeszcze raz widziałam. Dzisiaj o godzinie 5-tej po południu muszę umierać i przesyłam Tobie, moja ukochana dobra Matko, i Tobie Anno, dobrej Siostrze, moje ostatnie pozdrowienia i błogosławieństwo. Nie boję się, jestem spokojną i przygotowaną, co Wam wszystkim ma być pociechą. Przeżyłam dużo w areszcie śledczym, śmierć wybawi mnie z wszystkiego. Dłużej nie byłabym już, Matko, wytrzymała. Jest mi pociechą wiedzieć w ostatnich moich minutach, jak Wy wszyscy przywiązani byliście do mnie, jak myśmy się rozumieli. Myślałam tysiące razy o Was. Śmierć moja przyniesie Wam błogosławieństwo prócz smutku. Jedno mam tylko życzenie, jeśli to kiedyś będzie możliwe, weźmijcie mnie do ojczyzny, nie pozostawiajcie mnie tutaj, chciałabym być przy Was. Nie chcę Wam pisać o tem, kto ponosi winę w mojej śmierci, jest też obojętnie i lepiej dla Was tego nie wiedzieć. Dzisiaj w nocy śniłam jeszcze o Was wszystkich, byłam jak prawie każdą noc przy Tobie w domu i wszyscy, wszyscy byli dookoła mnie. Matko i Anno, bądźcie pozdrowieni i tysiąckrotnie ucałowani od waszej Marty.

Linia 36:		Linia 56:
	* Źródło: Simone Trieder, Lars Skowronski - Cela nr 18 Historia odwagi i przyjaźni		* Źródło: Simone Trieder, Lars Skowronski - Cela nr 18 Historia odwagi i przyjaźni
	*<nowiki>https://www.porta-polonica.de/pl/wojenne/berlin-plotzensee</nowiki>		*<nowiki>https://www.porta-polonica.de/pl/wojenne/berlin-plotzensee</nowiki>
	*~~zob. też.~~ archiwum gen. Elżbiety Zawackiej Rachel Marta - Inhalt der Veröffentlichung - Kujavisch-Pommersche Digitale Bibliothek (umk.pl)		*archiwum gen. Elżbiety Zawackiej: Rachel Marta - Inhalt der Veröffentlichung - Kujavisch-Pommersche Digitale Bibliothek (umk.pl)
	*<nowiki>https://pamiec.pl/pa/teksty/artykuly/13916,KALKSTEIN-I-KACZOROWSKA-W-SWIETLE-AKT-UB.html</nowiki>		*<nowiki>https://pamiec.pl/pa/teksty/artykuly/13916,KALKSTEIN-I-KACZOROWSKA-W-SWIETLE-AKT-UB.html</nowiki>
	*<nowiki>https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ca.22195</nowiki>		*<nowiki>https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ca.22195</nowiki>

Admin o 09:44, 21 paź 2025

2025-10-21T09:44:59Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:44, 21 paź 2025
Linia 1:		Linia 1:
	== Wikipedia ==		== Wikipedia ==
	[[File:MartaRachel.jpg\|alt=Marta Rachel\|thumb\|Marta Rachel]]		[[File:MartaRachel.jpg\|alt=Marta Rachel\|thumb\|Marta Rachel]]


	'''Marta Rachel ps. "Rona"''' ur. 26 maja 1904 r. w Kępnie, stracona 2 listopada 1943 r. w Berlinie. Była kurierem w komórce wywiadu Komendy Głównej ZWZ-AK o kryptonimie „Stragan”.		'''Marta Rachel ps. "Rona"''' ur. 26 maja 1904 r. w Kępnie, stracona 2 listopada 1943 r. w Berlinie. Była kurierem w komórce wywiadu Komendy Głównej ZWZ-AK o kryptonimie „Stragan”.
Linia 19:		Linia 18:
	W 2007 roku została upamiętniona na Pomniku Polskiego Państwa Podziemnego w Poznaniu.		W 2007 roku została upamiętniona na Pomniku Polskiego Państwa Podziemnego w Poznaniu.

	O ruchu oporu w czasie II wojny światowej w Niemczech wiele się mówi, jednak dominuje narracja skupiona niemal wyłącznie na niemieckim ruchu oporu – ~~[[Czerwona Orkiestra\|~~Czerwonej Orkiestry]], ~~[[Rodzeństwo Schollów\|~~rodzeństwie Scholl]] i innych grupach. Prawie wcale nie wspomina się o Polkach, które również działały w konspiracji. Temu tematowi [[Ewa Maria Slaska]] i Anna Krenz ze stowarzyszenia Ambasada Polek e.V. poświęciły projekt „Kobiety w cieniu gilotyny. Polki stracone w Plötzensee”, który zrealizowały w 2023 i 2024 roku. W ramach projektu, finansowanego przez Fundację Stiftung Erinnerung, Verantwortung und Zukunft (EVZ), odbyły się 3 warsztaty kreatywnego opracowywania biografii prawie 30 Polek straconych w więzieniu Plötzensee w Berlinie. Uczestniczki i uczestnicy tworzyli podczas nich teksty, obrazy, wiersze i performanse, które przywracały ich losy zbiorowej pamięci. Odbyła się również wystawa prezentująca opracowane biografie, które zostały opublikowane na stronie www.polkopedia.org. Portret Marty Rachel wykonany przez Annę Krenz w 2024 roku (akryl na płótnie, 20x20cm) powstał w ramach kontynuacji projektu „Kobiety w cieniu gilotyny. Polki stracone w Plötzensee”.		O ruchu oporu w czasie II wojny światowej w Niemczech wiele się mówi, jednak dominuje narracja skupiona niemal wyłącznie na niemieckim ruchu oporu – Czerwonej Orkiestry, rodzeństwie Scholl i innych grupach. Prawie wcale nie wspomina się o Polkach, które również działały w konspiracji. Temu tematowi [[Quest for Women* PL / D\|Ewa Maria Slaska i Anna Krenz]] ze stowarzyszenia Ambasada Polek e.V. poświęciły projekt „Kobiety w cieniu gilotyny. Polki stracone w Plötzensee”, który zrealizowały w 2023 i 2024 roku. W ramach projektu, finansowanego przez Fundację Stiftung Erinnerung, Verantwortung und Zukunft (EVZ), odbyły się 3 warsztaty kreatywnego opracowywania biografii prawie 30 Polek straconych w więzieniu Plötzensee w Berlinie. Uczestniczki i uczestnicy tworzyli podczas nich teksty, obrazy, wiersze i performanse, które przywracały ich losy zbiorowej pamięci. Odbyła się również wystawa prezentująca opracowane biografie, które zostały opublikowane na stronie www.polkopedia.org. Portret Marty Rachel wykonany przez Annę Krenz w 2024 roku (akryl na płótnie, 20x20cm) powstał w ramach kontynuacji projektu „Kobiety w cieniu gilotyny. Polki stracone w Plötzensee”.

	~~== Galeria ==~~

	== ~~Przypisy~~ ==		== List pożegnalny ==
			„Moja ukochana Matko! Przede wszystkim dziękuję Ci za Twoje odwiedziny. Nie mogę Tobie opisać, jak szczęśliwą byłam z tego, że Cię jeszcze raz widziałam. Dzisiaj o godzinie 5-tej po południu muszę umierać i przesyłam Tobie, moja ukochana dobra Matko, i Tobie Anno, dobrej Siostrze, moje ostatnie pozdrowienia i błogosławieństwo. Nie boję się, jestem spokojną i przygotowaną, co Wam wszystkim ma być pociechą. Przeżyłam dużo w areszcie śledczym, śmierć wybawi mnie z wszystkiego. Dłużej nie byłabym już, Matko, wytrzymała. Jest mi pociechą wiedzieć w ostatnich moich minutach, jak Wy wszyscy przywiązani byliście do mnie, jak myśmy się rozumieli. Myślałam tysiące razy o Was. Śmierć moja przyniesie Wam błogosławieństwo prócz smutku. Jedno mam tylko życzenie, jeśli to kiedyś będzie możliwe, weźmijcie mnie do ojczyzny, nie pozostawiajcie mnie tutaj, chciałabym być przy Was. Nie chcę Wam pisać o tem, kto ponosi winę w mojej śmierci, jest też obojętnie i lepiej dla Was tego nie wiedzieć. Dzisiaj w nocy śniłam jeszcze o Was wszystkich, byłam jak prawie każdą noc przy Tobie w domu i wszyscy, wszyscy byli dookoła mnie. Matko i Anno, bądźcie pozdrowieni i tysiąckrotnie ucałowani od waszej Marty.

	~~# <nowiki>https://onlinelibrary~~.~~wiley.com/doi/full/10.1002/ca.22195</nowiki>~~		Tutaj przyciskam ostatni pocałunek dla Ciebie, kochana Matuchno.”

	~~== Bibliografia ==~~		(na podstawie IPN Ka 85/1075 oraz A. Konieczny)

			== Bibliografia i Linki ==
	* Źródło: Por. akt oskarżenia naczelnego prokuratora przy Trybunale Narodowym przeciwko Marcie Rachel z 11 VI 1943 r.; AAN, Reichsjustizministerium 1742, mikrofilm nr 25282, kl. 5 i 7.		* Źródło: Por. akt oskarżenia naczelnego prokuratora przy Trybunale Narodowym przeciwko Marcie Rachel z 11 VI 1943 r.; AAN, Reichsjustizministerium 1742, mikrofilm nr 25282, kl. 5 i 7.
	* Andreas Winkelmann The “economy of truth” – New historical sources allow new insights into Hermann Stieveʼs use of bodies of execution victims for research		* Andreas Winkelmann, The “economy of truth” – New historical sources allow new insights into Hermann Stieveʼs use of bodies of execution victims for research
	* <nowiki>https://www.katowice.ipn.gov.pl/pl3/aktualnosci/170687,Marta-Rachel-19041943.pdf</nowiki>		* <nowiki>https://www.katowice.ipn.gov.pl/pl3/aktualnosci/170687,Marta-Rachel-19041943.pdf</nowiki>
	* <nowiki>https://ambasadapolek.org/24-2-2024-polkopedia-ausstellung/</nowiki>		* <nowiki>https://ambasadapolek.org/24-2-2024-polkopedia-ausstellung/</nowiki>
Linia 36:		Linia 35:
	* <nowiki>https://www.berlinsko.com/2023/12/o-polkach-straconych-w-plotzensee.html</nowiki>		* <nowiki>https://www.berlinsko.com/2023/12/o-polkach-straconych-w-plotzensee.html</nowiki>
	* Źródło: Simone Trieder, Lars Skowronski - Cela nr 18 Historia odwagi i przyjaźni		* Źródło: Simone Trieder, Lars Skowronski - Cela nr 18 Historia odwagi i przyjaźni
			*<nowiki>https://www.porta-polonica.de/pl/wojenne/berlin-plotzensee</nowiki>
			*zob. też. archiwum gen. Elżbiety Zawackiej Rachel Marta - Inhalt der Veröffentlichung - Kujavisch-Pommersche Digitale Bibliothek (umk.pl)
			*<nowiki>https://pamiec.pl/pa/teksty/artykuly/13916,KALKSTEIN-I-KACZOROWSKA-W-SWIETLE-AKT-UB.html</nowiki>
			*<nowiki>https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ca.22195</nowiki>

Admin o 09:34, 21 paź 2025

2025-10-21T09:34:57Z

← poprzednia wersja		Wersja z 09:34, 21 paź 2025
Linia 1:		Linia 1:
	== Wikipedia ==		== Wikipedia ==
			[[File:MartaRachel.jpg\|alt=Marta Rachel\|thumb\|Marta Rachel]]

Admin: Created page with "== Wikipedia == '''Marta Rachel ps. "Rona"''' ur. 26 maja 1904 r. w Kępnie, stracona 2 listopada 1943 r. w Berlinie. Była kurierem w komórce wywiadu Komendy Głównej ZWZ..."

2025-10-21T09:32:37Z

Created page with "== Wikipedia == '''Marta Rachel ps. "Rona"''' ur. 26 maja 1904 r. w Kępnie, stracona 2 listopada 1943 r. w Berlinie. Była kurierem w komórce wywiadu Komendy Głównej ZWZ..."

Nowa strona

== Wikipedia ==

'''Marta Rachel ps. "Rona"''' ur. 26 maja 1904 r. w Kępnie, stracona 2 listopada 1943 r. w Berlinie. Była kurierem w komórce wywiadu Komendy Głównej ZWZ-AK o kryptonimie „Stragan”.

== Życiorys ==
Urodziła się 26 maja 1904 w Kępnie, w rodzinie Felixa i Anny z Iwańskich, jako drugie dziecko, starszy brat Eduard i młodsze rodzeństwo Teodor i Anna.

W 1921 roku ukończyła Szkołę Handlową w Poznaniu. Pracowała jako księgowa w Katowicach w firmie Binder. Jej ostatnim miejscem pobytu był adres: Holtzestrasse 35 ( Mariacka 35), u pani Kacowej.

W 1941 r. kurierka sieci „ZR" Marta Rachel ps. ,,Rona", przekazała Zdzisławowi Maszewskiemu pisemne wytyczne do dalszej pracy i odebrała jednocześnie raport z informacjami o poczynionych dotąd obserwacjach. Raport został przewieziony do Katowic i złożony Zygmuntowi Witczakowi, u którego zbiegały się wszystkie nici systemu łączności służby kurierskiej grupy „ZR". W Katowicach dokonywano segregacji napływających z Rzeszy materiałów i z kolei odsyłano do Krakowa, do szefa „ZR" Emanuela Prowera, który wreszcie osobiście lub też za pośrednictwem kurierów przekazywał je do Warszawy. Z podobną misją Marta Rachel przybyła do Wrocławia co najmniej jeszcze raz w ciągu [[1941]] r.

Według Marii Kacprzyk-Tabeau: "Marta prawdopodobnie była związana ze Związkiem Jaszczurczym. Latem 1943 r. była moją najbliższą sąsiadką na Moabicie (cela nr 19). Była skazana na śmierć. Przez okno więzienne nic o sobie nie mówiła, ani o sprawie, z którą jest związana. Na spacerze więziennym wcisnęła mi w rękę swoją fotografię (załączam ją) oraz podała adres swojej matki (Kępno, ul. Młynarska 24). Pisałam tam po wojnie, ale list pozostał bez odpowiedzi. Gdy wyjeżdżałam z Moabitu do Fordonu 20.09.1943 r. była jeszcze w swojej celi. Niewątpliwie została ścięta".

Marta Rachel została skazana za szpiegostwo wojskowe w Berlinie. Po wyroku została osadzona w więzieniu Berlin Moabit, siedziała w celi numer 19 razem z Leną. W więzieniu Plötzensee została zgilotynowana 2 listopada 1943 r. o godzinie 17:09. Po śmierci ciało Marty zostało poddane eksperymentom medycznym, przeprowadzanym przez Hermana Stieve'a. Nie wiadomo, gdzie znajdują się jej szczątki.

== Upamiętnienie ==
W 2007 roku została upamiętniona na Pomniku Polskiego Państwa Podziemnego w Poznaniu.

O ruchu oporu w czasie II wojny światowej w Niemczech wiele się mówi, jednak dominuje narracja skupiona niemal wyłącznie na niemieckim ruchu oporu – [[Czerwona Orkiestra|Czerwonej Orkiestry]], [[Rodzeństwo Schollów|rodzeństwie Scholl]] i innych grupach. Prawie wcale nie wspomina się o Polkach, które również działały w konspiracji. Temu tematowi [[Ewa Maria Slaska]] i Anna Krenz ze stowarzyszenia Ambasada Polek e.V. poświęciły projekt „Kobiety w cieniu gilotyny. Polki stracone w Plötzensee”, który zrealizowały w 2023 i 2024 roku. W ramach projektu, finansowanego przez Fundację Stiftung Erinnerung, Verantwortung und Zukunft (EVZ), odbyły się 3 warsztaty kreatywnego opracowywania biografii prawie 30 Polek straconych w więzieniu Plötzensee w Berlinie. Uczestniczki i uczestnicy tworzyli podczas nich teksty, obrazy, wiersze i performanse, które przywracały ich losy zbiorowej pamięci. Odbyła się również wystawa prezentująca opracowane biografie, które zostały opublikowane na stronie www.polkopedia.org. Portret Marty Rachel wykonany przez Annę Krenz w 2024 roku (akryl na płótnie, 20x20cm) powstał w ramach kontynuacji projektu „Kobiety w cieniu gilotyny. Polki stracone w Plötzensee”.

== Galeria ==

== Przypisy ==

# <nowiki>https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ca.22195</nowiki>

== Bibliografia ==

* Źródło: Por. akt oskarżenia naczelnego prokuratora przy Trybunale Narodowym przeciwko Marcie Rachel z 11 VI 1943 r.; AAN, Reichsjustizministerium 1742, mikrofilm nr 25282, kl. 5 i 7.
* Andreas Winkelmann The “economy of truth” – New historical sources allow new insights into Hermann Stieveʼs use of bodies of execution victims for research
* <nowiki>https://www.katowice.ipn.gov.pl/pl3/aktualnosci/170687,Marta-Rachel-19041943.pdf</nowiki>
* <nowiki>https://ambasadapolek.org/24-2-2024-polkopedia-ausstellung/</nowiki>
* <nowiki>https://wiadomosci.dziennik.pl/historia/aktualnosci/artykuly/9373366,polki-w-cieniu-gilotyny-wraca-pamiec-o-zamordowanych-w-plotzensee.html</nowiki>
* <nowiki>https://www.berlinsko.com/2023/12/o-polkach-straconych-w-plotzensee.html</nowiki>
* Źródło: Simone Trieder, Lars Skowronski - Cela nr 18 Historia odwagi i przyjaźni