Maria Rybacka - Historia wersji

Admin o 20:55, 20 maj 2026

2026-05-20T20:55:53Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:55, 20 maj 2026
Linia 2:		Linia 2:
	[[Plik:MariaRybacka.jpg\|alt=Maria Rybacka\|mały\|Maria Rybacka]]		[[Plik:MariaRybacka.jpg\|alt=Maria Rybacka\|mały\|Maria Rybacka]]
	'''Rysunek: Anna Krenz'''		'''Rysunek: Anna Krenz'''

			Możliwe, że miała na nazwisko Rybicka. Ani jako Rybacka ani jako Rybicka nie pojawia się w aktach Gedenkstätte Plötzensee.

	Co do jej osoby istnieją trzy możliwości:		Co do jej osoby istnieją trzy możliwości:

	# Anna Krenz pisze na Instagramie: Rybacką wspomina w swojej książce [[Krystyna Wituska (DE)\|Krystyna Wituska]]. Mieszkała w Berlinie, była harcerką i członkinią Towarzystwa Oświata, a także członkinią siatki konspiracyjnej skupionej wokół [[Jadwiga Neumann (PL)\|Jadwigi Neumann]], sióstr Przybył ([[Helena Maćkowiak (DE)\|Helena Maćkowiak]] i [[Stefania Przybył (DE)\|Stefania Przybył]]), [[Marianna Gąszczak (DE)\|Marianny Gąszczak]]. Wymienia ją wraz z Jadwigą Neumann Jerzy Ślaski jako przedwojenne mieszkanki Berlina, członkinie Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech, stracone w Plötzensee.[[Plik:ZapisoRybackiej.png\|mały\|Polskie Towarzystwo Szkolne w czasie wojny]]To tę osobę sportretowała Anna Krenz. I to o niej jest mowa w notce nt. działalności Polskiego Towarzystwa Szkolnego Oświata podczas wojny. Maria Rybacka (lub Rybicka), ur. 29.06.1922, stacona w Plötzensee.		# Anna Krenz pisze na Instagramie: Rybacką wspomina w swojej książce [[Krystyna Wituska (DE)\|Krystyna Wituska]]. Mieszkała w Berlinie, była harcerką i członkinią Towarzystwa Oświata, a także członkinią siatki konspiracyjnej skupionej wokół [[Jadwiga Neumann (PL)\|Jadwigi Neumann]], sióstr Przybył ([[Helena Maćkowiak (DE)\|Helena Maćkowiak]] i [[Stefania Przybył (DE)\|Stefania Przybył]]), [[Marianna Gąszczak (DE)\|Marianny Gąszczak]]. Wymienia ją wraz z Jadwigą Neumann Jerzy Ślaski jako przedwojenne mieszkanki Berlina, członkinie Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech, stracone w Plötzensee.[[Plik:ZapisoRybackiej.png\|mały\|Polskie Towarzystwo Szkolne w czasie wojny]]To tę osobę sportretowała Anna Krenz. I to o niej jest mowa w notce nt. działalności Polskiego Towarzystwa Szkolnego Oświata podczas wojny. Maria Rybacka (lub Rybicka), ur. 29.06.1922, stacona w Plötzensee.
	#Być może jest to harcerka z drużyny „Młody Las” ~~w Bydgoszczy~~, jednej z trzech drużyn dziewczęcych wchodzących od roku 1939 w skład konspiracyjnego bydgoskiego Pogotowia Harcerek. Dziewczęta zdobywały w harcerstwie sprawności ochotniczki (najniższy stopień, którego uzyskanie łączy się ze złożeniem przyrzeczenia harcerskiego), samarytanki i pionierki. Rybacka występuje tu jako Rybicka, pseudonim "Jarzębina" od 1943 r. posiadała sprawność ochotniczki. Jednak nie do końca jest jasne, czy to rzeczywiście ona, bo w cytowanym poniżej artykule Teodory Maciejewskiej-Janke, ''Harcerstwo żeńskie w Bydgoszczy w latach 1918-1949 (cz. II), 3. Lata okupacji'' są wymienione wszystkie czynne w owym czasie harcerki i ich wojenne losy. Maria Rybacka jest tam wymieniona tylko jako druhna, ale autorka nie mówi o niej nic więcej, nie wymienia jej ani wśród harcerek, które były więzione, ani tych, które zginęły, aczkolwiek oczywiście nie jest jasne, jak szczegółowe badania poprzedziły sporządzenie tego raportu.		#Być może jest to harcerka w Bydgoszczy (w wiadomościach nt. osoby 1. pojawia się data urodzenia Marii Rybickiej, harcerki z Bydgoszczy), z drużyny „Młody Las”, jednej z trzech drużyn dziewczęcych wchodzących od roku 1939 w skład konspiracyjnego bydgoskiego Pogotowia Harcerek. Dziewczęta zdobywały w harcerstwie sprawności ochotniczki (najniższy stopień, którego uzyskanie łączy się ze złożeniem przyrzeczenia harcerskiego), samarytanki i pionierki. Rybacka występuje tu jako Rybicka, pseudonim "Jarzębina" od 1943 r. posiadała sprawność ochotniczki. Jednak nie do końca jest jasne, czy to rzeczywiście ona, bo w cytowanym poniżej artykule Teodory Maciejewskiej-Janke, ''Harcerstwo żeńskie w Bydgoszczy w latach 1918-1949 (cz. II), 3. Lata okupacji'' są wymienione wszystkie czynne w owym czasie harcerki i ich wojenne losy. Maria Rybacka jest tam wymieniona tylko jako druhna, ale autorka nie mówi o niej nic więcej, nie wymienia jej ani wśród harcerek, które były więzione, ani tych, które zginęły, aczkolwiek oczywiście nie jest jasne, jak szczegółowe badania poprzedziły sporządzenie tego raportu.
	#Nie jest jednak wykluczone, że jest to ~~zupełnie~~ inna osoba, a mianowicie urodzona cztery lata wcześniej, 13.09.1918, młoda kobieta, która uchylała się w Łodzi od pracy przymusowej, o czym donoszą przechowywane w IPN akta gestapo.		#Nie jest jednak wykluczone, że jest to jeszcze inna osoba, a mianowicie urodzona cztery lata wcześniej, 13.09.1918, młoda kobieta, która uchylała się w Łodzi od pracy przymusowej, o czym donoszą przechowywane w IPN akta gestapo.

	== Osobiste przemyślenia ==		== Osobiste przemyślenia ==
	Gdy piszę ten wpis, myślę o mojej ciotecznej babce, Karolinie "Karusi" Lubliner-Mianowskiej, też harcerce, urodzonej w roku 1899. Była Żydówką. Przetrwała wojnę ukrywając się najpierw w Krakowie w Muzeum Fizjograficznym, a potem, pod zmienionym nazwiskiem, w Konstancinie koło Warszawy, gdzie harcerki prowadziły schronisko dla sierot wojennych. Karusia pracowała tam jako osoba zajmująca się zaopatrzeniem i ogrodniczka (była botaniczką i już przed wojna zdobyła tytuł doktorki nauk przyrodniczych). Pisałam o niej na blogu [https://ewamaria.blog/category/karolina-lubliner-mianowska/ ewamaria.blog], gdzie również publikowałam jej wspomnienia z pracy w Konstancinie. Jeśli Maria była harcerką i należała do drużyny "Młody las", musiała być osobą bliską duchem Karusi. Karusia zawsze mówiła, że są ludzie, którzy lubią góry i ludzie, którzy lubią morze, a ona najbardziej lubi las. Nawet pseudonim konspiracyjny przybrała sobie leśny - nazwała się "Bukowa jagoda".		Gdy piszę ten wpis, widzę ją jako harcerkę z drużyny "Młody Las" i myślę o mojej ciotecznej babce, Karolinie "Karusi" Lubliner-Mianowskiej, też harcerce, urodzonej w roku 1899. Była Żydówką. Przetrwała wojnę ukrywając się najpierw w Krakowie w Muzeum Fizjograficznym, a potem, pod zmienionym nazwiskiem, w Konstancinie koło Warszawy, gdzie harcerki prowadziły schronisko dla sierot wojennych. Karusia pracowała tam jako osoba zajmująca się zaopatrzeniem i ogrodniczka (była botaniczką i już przed wojna zdobyła tytuł doktorki nauk przyrodniczych). Pisałam o niej na blogu [https://ewamaria.blog/category/karolina-lubliner-mianowska/ ewamaria.blog], gdzie również publikowałam jej wspomnienia z pracy w Konstancinie. Jeśli Maria była harcerką i należała do drużyny "Młody las", musiała być osobą bliską duchem Karusi. Karusia zawsze mówiła, że są ludzie, którzy lubią góry i ludzie, którzy lubią morze, a ona najbardziej lubi las. Nawet pseudonim konspiracyjny przybrała sobie leśny - nazwała się "Bukowa jagoda".

	Myślę o tym, jak niewielkie szanse przetrwania miały osoby zaangażowane w konspiracji antyniemieckiej. Im bardziej zajmuję się losami kobiet z Plötzensee, tym bardziej wiem, że tym, że jedne przeżyły, a inne nie, rządził tylko i wyłącznie przypadek. Nie dało się w żaden sposób przewidzieć, że polska harcerka w Berlinie zginie tragiczną śmiercią, a polska Żydówka w Warszawie przetrwa wojnę. Tych przypadków musiało się zresztą zdarzyć kilka, odpowiadały za uwięzienie, przetrwanie, uwolnienie lub śmierć. Osoby aresztowane rzadko były złapane na gorącym uczynku pracy konspiracyjnej, najczęściej uwięzienie dokonywało się wskutek donosu. Tak zostało aresztowanych wiele osób z Plötzensee, w tym Irena Bobowska i jej towarzysze z redakcji ''Pobudki'' w Poznaniu, a w mojej rodzinie - brat Karusi, Wiktor, jego żona i 14-letnia córka. Również to, co się z nimi działo po aresztowaniu było dziełem przypadku. [[Irena Bobowska (PL)\|Irena Bobowska]] i trzy inne osoby zostały osadzone, przewiezione do Berlina, tu osądzone i zabite. Taki sam los spotkał Marię Rybacką. Karusia nigdy nie trafiła do więzienia, jej brat został wywieziony do obozu w Stutthofie i przetrwał zimowy marsz śmierci, jego żonę i córkę AK zdołało wykupić z więzienia. Ile razy i gdzie Wszechwładny Przypadek decydował, że Wiktor, dowódca odcinka tzw obroży, czyli systemu konspiracyjnego otaczającego Warszawę, instruktor wojskowy oddziałów podchorążych, i na dodatek Żyd, przeżył, a nie przeżyła Irena, sparaliżowana dziewczyna, która w swym krótkim życiu wydała wraz z kilkorgiem innych ludzi 9 numerów nielegalnej gazety, liczącej kilka stron i przepisywanej na maszynie w kilkudziesięciu egzemplarzach? Albo [[Bronisława Czubakowska (PL)\|Bronisława Czubakowska]], młoda kobieta, która wrzuciła niedopałek papierosa do kosza na śmieci w łazience jakiegoś niemieckiego zakładu produkcyjnego? Albo [[Weronika Augustyniak\|Weronika Augustyniak,]] kobieta, która dała kawałek chleba uciekinierowi z łagru? Wydaje się, że nie istniały kryteria, za co Niemcy aresztowali Polaków, za co ich więzili, za co zwalniali lub skazywali na śmierć. Nie było hierarchii wykroczeń, przestępstw, zbrodni. Za wszystko mogła człowieka spotkać kara śmierci, wystarczyło, że prokurator, sędzia, albo donosiciel uznali, że oskarżony dopuścił się zdrady stanu. Szklanka wody dla uciekiniera była równie ciężką zbrodnią przeciw bezpieczeństwu Tysiącletniej Rzeszy, co atak z bronią w ręku na niemieckiego gubernatora. Żadna z kobiet straconych w Plötzensee nie dokonała zresztą udanego zamachu na wysokiego funkcjonariusza niemieckiego. Nawet jeśli rzeczywiście działały w konspiracji, bo część z nich rzeczywiście brała w niej czynny udział, ich czyny nie były wielkie, tylko tak, jak to zawsze funkcjonuje, były drobną częścią dużego i skomplikowanego systemu oporu. Na tym to polega. Sieć konspiracyjna, to rzadko są efektowne zamachy, napady i ucieczki jak na filmach przygodowych, to przede wszystkim drobna żmudna działalność dziesiątków, setek i tysięcy osób. Ale bez nich nie byłoby ruchu oporu. Bez nich poddalibyśmy się biernie okupantowi i do dziś stałoby to nam ością w gardle.		Myślę o tym, jak niewielkie szanse przetrwania miały osoby zaangażowane w konspiracji antyniemieckiej. Im bardziej zajmuję się losami kobiet z Plötzensee, tym bardziej wiem, że tym, że jedne przeżyły, a inne nie, rządził tylko i wyłącznie przypadek. Nie dało się w żaden sposób przewidzieć, że polska harcerka w Berlinie zginie tragiczną śmiercią, a polska Żydówka w Warszawie przetrwa wojnę. Tych przypadków musiało się zresztą zdarzyć kilka, odpowiadały za uwięzienie, przetrwanie, uwolnienie lub śmierć. Osoby aresztowane rzadko były złapane na gorącym uczynku pracy konspiracyjnej, najczęściej uwięzienie dokonywało się wskutek donosu. Tak zostało aresztowanych wiele osób z Plötzensee, w tym Irena Bobowska i jej towarzysze z redakcji ''Pobudki'' w Poznaniu, a w mojej rodzinie - brat Karusi, Wiktor, jego żona i 14-letnia córka. Również to, co się z nimi działo po aresztowaniu było dziełem przypadku. [[Irena Bobowska (PL)\|Irena Bobowska]] i trzy inne osoby zostały osadzone, przewiezione do Berlina, tu osądzone i zabite. Taki sam los spotkał Marię Rybacką. Karusia nigdy nie trafiła do więzienia, jej brat został wywieziony do obozu w Stutthofie i przetrwał zimowy marsz śmierci, jego żonę i córkę AK zdołało wykupić z więzienia. Ile razy i gdzie Wszechwładny Przypadek decydował, że Wiktor, dowódca odcinka tzw obroży, czyli systemu konspiracyjnego otaczającego Warszawę, instruktor wojskowy oddziałów podchorążych, i na dodatek Żyd, przeżył, a nie przeżyła Irena, sparaliżowana dziewczyna, która w swym krótkim życiu wydała wraz z kilkorgiem innych ludzi 9 numerów nielegalnej gazety, liczącej kilka stron i przepisywanej na maszynie w kilkudziesięciu egzemplarzach? Albo [[Bronisława Czubakowska (PL)\|Bronisława Czubakowska]], młoda kobieta, która wrzuciła niedopałek papierosa do kosza na śmieci w łazience jakiegoś niemieckiego zakładu produkcyjnego? Albo [[Weronika Augustyniak\|Weronika Augustyniak,]] kobieta, która dała kawałek chleba uciekinierowi z łagru? Wydaje się, że nie istniały kryteria, za co Niemcy aresztowali Polaków, za co ich więzili, za co zwalniali lub skazywali na śmierć. Nie było hierarchii wykroczeń, przestępstw, zbrodni. Za wszystko mogła człowieka spotkać kara śmierci, wystarczyło, że prokurator, sędzia, albo donosiciel uznali, że oskarżony dopuścił się zdrady stanu. Szklanka wody dla uciekiniera była równie ciężką zbrodnią przeciw bezpieczeństwu Tysiącletniej Rzeszy, co atak z bronią w ręku na niemieckiego gubernatora. Żadna z kobiet straconych w Plötzensee nie dokonała zresztą udanego zamachu na wysokiego funkcjonariusza niemieckiego. Nawet jeśli rzeczywiście działały w konspiracji, bo część z nich rzeczywiście brała w niej czynny udział, ich czyny nie były wielkie, tylko tak, jak to zawsze funkcjonuje, były drobną częścią dużego i skomplikowanego systemu oporu. Na tym to polega. Sieć konspiracyjna, to rzadko są efektowne zamachy, napady i ucieczki jak na filmach przygodowych, to przede wszystkim drobna żmudna działalność dziesiątków, setek i tysięcy osób. Ale bez nich nie byłoby ruchu oporu. Bez nich poddalibyśmy się biernie okupantowi i do dziś stałoby to nam ością w gardle.

Admin o 20:49, 20 maj 2026

2026-05-20T20:49:08Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:49, 20 maj 2026
Linia 2:		Linia 2:
	[[Plik:MariaRybacka.jpg\|alt=Maria Rybacka\|mały\|Maria Rybacka]]		[[Plik:MariaRybacka.jpg\|alt=Maria Rybacka\|mały\|Maria Rybacka]]
	'''Rysunek: Anna Krenz'''		'''Rysunek: Anna Krenz'''



	Maria Rybacka (lub Rybicka), ur. 29.06.1922, została wraz z Jadwigą Neumann wymieniona u Jerzego Ślaskiego jako przedwojenna mieszkanka Berlina, członkini Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech, stracona w Plötzensee.

	Co do jej osoby istnieją trzy możliwości:		Co do jej osoby istnieją trzy możliwości:

	# Anna Krenz pisze na Instagramie: Rybacką wspomina w swojej książce [[Krystyna Wituska (DE)\|Krystyna Wituska]]. ~~Rybacka mieszkała~~ w Berlinie, była harcerką i członkinią Towarzystwa Oświata, członkinią siatki konspiracyjnej wokół [[Jadwiga Neumann (PL)\|Jadwigi Neumann]], sióstr Przybył ([[Helena Maćkowiak (DE)\|Helena Maćkowiak]] i [[Stefania Przybył (DE)\|Stefania Przybył]]), [[~~Maria~~ Gąszczak\|~~Marii~~ Gąszczak]].		# Anna Krenz pisze na Instagramie: Rybacką wspomina w swojej książce [[Krystyna Wituska (DE)\|Krystyna Wituska]]. Mieszkała w Berlinie, była harcerką i członkinią Towarzystwa Oświata, a także członkinią siatki konspiracyjnej skupionej wokół [[Jadwiga Neumann (PL)\|Jadwigi Neumann]], sióstr Przybył ([[Helena Maćkowiak (DE)\|Helena Maćkowiak]] i [[Stefania Przybył (DE)\|Stefania Przybył]]), [[Marianna Gąszczak (DE)\|Marianny Gąszczak]]. Wymienia ją wraz z Jadwigą Neumann Jerzy Ślaski jako przedwojenne mieszkanki Berlina, członkinie Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech, stracone w Plötzensee.[[Plik:ZapisoRybackiej.png\|mały\|Polskie Towarzystwo Szkolne w czasie wojny]]To tę osobę sportretowała Anna Krenz. I to o niej jest mowa w notce nt. działalności Polskiego Towarzystwa Szkolnego Oświata podczas wojny. Maria Rybacka (lub Rybicka), ur. 29.06.1922, stacona w Plötzensee.
			#Być może jest to harcerka z drużyny „Młody Las” w Bydgoszczy, jednej z trzech drużyn dziewczęcych wchodzących od roku 1939 w skład konspiracyjnego bydgoskiego Pogotowia Harcerek. Dziewczęta zdobywały w harcerstwie sprawności ochotniczki (najniższy stopień, którego uzyskanie łączy się ze złożeniem przyrzeczenia harcerskiego), samarytanki i pionierki. Rybacka występuje tu jako Rybicka, pseudonim "Jarzębina" od 1943 r. posiadała sprawność ochotniczki. Jednak nie do końca jest jasne, czy to rzeczywiście ona, bo w cytowanym poniżej artykule Teodory Maciejewskiej-Janke, ''Harcerstwo żeńskie w Bydgoszczy w latach 1918-1949 (cz. II), 3. Lata okupacji'' są wymienione wszystkie czynne w owym czasie harcerki i ich wojenne losy. Maria Rybacka jest tam wymieniona tylko jako druhna, ale autorka nie mówi o niej nic więcej, nie wymienia jej ani wśród harcerek, które były więzione, ani tych, które zginęły, aczkolwiek oczywiście nie jest jasne, jak szczegółowe badania poprzedziły sporządzenie tego raportu.
	Być może jest to harcerka z drużyny „Młody Las” w Bydgoszczy, jednej z trzech drużyn dziewczęcych wchodzących od roku 1939 w skład konspiracyjnego bydgoskiego Pogotowia Harcerek. Dziewczęta zdobywały w harcerstwie sprawności ochotniczki (najniższy stopień, którego uzyskanie łączy się ze złożeniem przyrzeczenia harcerskiego), samarytanki i pionierki. Rybacka występuje tu jako Rybicka, pseudonim "Jarzębina" od 1943 r. posiadała sprawność ochotniczki. Jednak nie do końca jest jasne, czy to rzeczywiście ona, bo w cytowanym poniżej artykule Teodory Maciejewskiej-Janke, ''Harcerstwo żeńskie w Bydgoszczy w latach 1918-1949 (cz. II), 3. Lata okupacji'' są wymienione wszystkie czynne w owym czasie harcerki i ich wojenne losy. Maria Rybacka jest tam wymieniona tylko jako druhna, ale autorka nie mówi o niej nic więcej, nie wymienia jej ani wśród harcerek, które były więzione, ani tych, które zginęły, aczkolwiek oczywiście nie jest jasne, jak szczegółowe badania poprzedziły sporządzenie tego raportu.		#Nie jest jednak wykluczone, że jest to zupełnie inna osoba, a mianowicie urodzona cztery lata wcześniej, 13.09.1918, młoda kobieta, która uchylała się w Łodzi od pracy przymusowej, o czym donoszą przechowywane w IPN akta gestapo.

	Nie jest jednak wykluczone, że jest to zupełnie inna osoba, a mianowicie urodzona cztery lata wcześniej, 13.09.1918, młoda kobieta, która uchylała się w Łodzi od pracy przymusowej, o czym donoszą przechowywane w IPN akta gestapo.

	~~Dlatego wykonany przez Annę Krenz portret jest po prostu portretem młodej kobiety sprzed 80 lat.~~

	== Osobiste przemyślenia ==		== Osobiste przemyślenia ==
	Gdy piszę ten wpis, myślę o mojej ciotecznej babce, Karolinie "Karusi" Lubliner-Mianowskiej, też harcerce, urodzonej w roku 1899. Była Żydówką. Przetrwała wojnę ukrywając się najpierw w Krakowie w Muzeum Fizjograficznym, a potem, pod zmienionym nazwiskiem, w Konstancinie koło Warszawy, gdzie harcerki prowadziły schronisko dla sierot wojennych. Karusia pracowała tam jako osoba zajmująca się zaopatrzeniem i ogrodniczka (była botaniczką i już przed wojna zdobyła tytuł doktorki nauk przyrodniczych). Pisałam o niej na blogu [https://ewamaria.blog/category/karolina-lubliner-mianowska/ ewamaria.blog], gdzie również publikowałam jej wspomnienia z pracy w Konstancinie. Jeśli Maria była harcerką i należała do drużyny "Młody las", musiała być osobą bliską duchem Karusi. Karusia zawsze mówiła, że są ludzie, którzy lubią góry i ludzie, którzy lubią morze, a ona najbardziej lubi las. Nawet pseudonim konspiracyjny przybrała sobie leśny - nazwała się "Bukowa jagoda".		Gdy piszę ten wpis, myślę o mojej ciotecznej babce, Karolinie "Karusi" Lubliner-Mianowskiej, też harcerce, urodzonej w roku 1899. Była Żydówką. Przetrwała wojnę ukrywając się najpierw w Krakowie w Muzeum Fizjograficznym, a potem, pod zmienionym nazwiskiem, w Konstancinie koło Warszawy, gdzie harcerki prowadziły schronisko dla sierot wojennych. Karusia pracowała tam jako osoba zajmująca się zaopatrzeniem i ogrodniczka (była botaniczką i już przed wojna zdobyła tytuł doktorki nauk przyrodniczych). Pisałam o niej na blogu [https://ewamaria.blog/category/karolina-lubliner-mianowska/ ewamaria.blog], gdzie również publikowałam jej wspomnienia z pracy w Konstancinie. Jeśli Maria była harcerką i należała do drużyny "Młody las", musiała być osobą bliską duchem Karusi. Karusia zawsze mówiła, że są ludzie, którzy lubią góry i ludzie, którzy lubią morze, a ona najbardziej lubi las. Nawet pseudonim konspiracyjny przybrała sobie leśny - nazwała się "Bukowa jagoda".
	[[Plik:ZapisoRybackiej.png\|alt=Wzmianka o Marii Rybackiej w publikacji nt. działalności harcerek polskich podczas wojny.\|mały\|Wzmianka o Marii Rybackiej w publikacji nt. działalności harcerek polskich podczas wojny.]]

	Myślę o tym, jak niewielkie szanse przetrwania miały osoby zaangażowane w konspiracji antyniemieckiej. Im bardziej zajmuję się losami kobiet z Plötzensee, tym bardziej wiem, że tym, że jedne przeżyły, a inne nie, rządził tylko i wyłącznie przypadek. Nie dało się w żaden sposób przewidzieć, że polska harcerka w Berlinie zginie tragiczną śmiercią, a polska Żydówka w Warszawie przetrwa wojnę. Tych przypadków musiało się zresztą zdarzyć kilka, odpowiadały za uwięzienie, przetrwanie, uwolnienie lub śmierć. Osoby aresztowane rzadko były złapane na gorącym uczynku pracy konspiracyjnej, najczęściej uwięzienie dokonywało się wskutek donosu. Tak zostało aresztowanych wiele osób z Plötzensee, w tym Irena Bobowska i jej towarzysze z redakcji ''Pobudki'' w Poznaniu, a w mojej rodzinie - brat Karusi, Wiktor, jego żona i 14-letnia córka. Również to, co się z nimi działo po aresztowaniu było dziełem przypadku. [[Irena Bobowska (PL)\|Irena Bobowska]] i trzy inne osoby zostały osadzone, przewiezione do Berlina, tu osądzone i zabite. Taki sam los spotkał Marię Rybacką. Karusia nigdy nie trafiła do więzienia, jej brat został wywieziony do obozu w Stutthofie i przetrwał zimowy marsz śmierci, jego żonę i córkę AK zdołało wykupić z więzienia. Ile razy i gdzie Wszechwładny Przypadek decydował, że Wiktor, dowódca odcinka tzw obroży, czyli systemu konspiracyjnego otaczającego Warszawę, instruktor wojskowy oddziałów podchorążych, i na dodatek Żyd, przeżył, a nie przeżyła Irena, sparaliżowana dziewczyna, która w swym krótkim życiu wydała wraz z kilkorgiem innych ludzi 9 numerów nielegalnej gazety, liczącej kilka stron i przepisywanej na maszynie w kilkudziesięciu egzemplarzach? Albo [[Bronisława Czubakowska (PL)\|Bronisława Czubakowska]], młoda kobieta, która wrzuciła niedopałek papierosa do kosza na śmieci w łazience jakiegoś niemieckiego zakładu produkcyjnego? Albo [[Weronika Augustyniak\|Weronika Augustyniak,]] kobieta, która dała kawałek chleba uciekinierowi z łagru? Wydaje się, że nie istniały kryteria, za co Niemcy aresztowali Polaków, za co ich więzili, za co zwalniali lub skazywali na śmierć. Nie było hierarchii wykroczeń, przestępstw, zbrodni. Za wszystko mogła człowieka spotkać kara śmierci, wystarczyło, że prokurator, sędzia, albo donosiciel uznali, że oskarżony dopuścił się zdrady stanu. Szklanka wody dla uciekiniera była równie ciężką zbrodnią przeciw bezpieczeństwu Tysiącletniej Rzeszy, co atak z bronią w ręku na niemieckiego gubernatora. Żadna z kobiet straconych w Plötzensee nie dokonała zresztą udanego zamachu na wysokiego funkcjonariusza niemieckiego. Nawet jeśli rzeczywiście działały w konspiracji, bo część z nich rzeczywiście brała w niej czynny udział, ich czyny nie były wielkie, tylko tak, jak to zawsze funkcjonuje, były drobną częścią dużego i skomplikowanego systemu oporu. Na tym to polega. Sieć konspiracyjna, to rzadko są efektowne zamachy, napady i ucieczki jak na filmach przygodowych, to przede wszystkim drobna żmudna działalność dziesiątków, setek i tysięcy osób. Ale bez nich nie byłoby ruchu oporu. Bez nich poddalibyśmy się biernie okupantowi i do dziś stałoby to nam ością w gardle.		Myślę o tym, jak niewielkie szanse przetrwania miały osoby zaangażowane w konspiracji antyniemieckiej. Im bardziej zajmuję się losami kobiet z Plötzensee, tym bardziej wiem, że tym, że jedne przeżyły, a inne nie, rządził tylko i wyłącznie przypadek. Nie dało się w żaden sposób przewidzieć, że polska harcerka w Berlinie zginie tragiczną śmiercią, a polska Żydówka w Warszawie przetrwa wojnę. Tych przypadków musiało się zresztą zdarzyć kilka, odpowiadały za uwięzienie, przetrwanie, uwolnienie lub śmierć. Osoby aresztowane rzadko były złapane na gorącym uczynku pracy konspiracyjnej, najczęściej uwięzienie dokonywało się wskutek donosu. Tak zostało aresztowanych wiele osób z Plötzensee, w tym Irena Bobowska i jej towarzysze z redakcji ''Pobudki'' w Poznaniu, a w mojej rodzinie - brat Karusi, Wiktor, jego żona i 14-letnia córka. Również to, co się z nimi działo po aresztowaniu było dziełem przypadku. [[Irena Bobowska (PL)\|Irena Bobowska]] i trzy inne osoby zostały osadzone, przewiezione do Berlina, tu osądzone i zabite. Taki sam los spotkał Marię Rybacką. Karusia nigdy nie trafiła do więzienia, jej brat został wywieziony do obozu w Stutthofie i przetrwał zimowy marsz śmierci, jego żonę i córkę AK zdołało wykupić z więzienia. Ile razy i gdzie Wszechwładny Przypadek decydował, że Wiktor, dowódca odcinka tzw obroży, czyli systemu konspiracyjnego otaczającego Warszawę, instruktor wojskowy oddziałów podchorążych, i na dodatek Żyd, przeżył, a nie przeżyła Irena, sparaliżowana dziewczyna, która w swym krótkim życiu wydała wraz z kilkorgiem innych ludzi 9 numerów nielegalnej gazety, liczącej kilka stron i przepisywanej na maszynie w kilkudziesięciu egzemplarzach? Albo [[Bronisława Czubakowska (PL)\|Bronisława Czubakowska]], młoda kobieta, która wrzuciła niedopałek papierosa do kosza na śmieci w łazience jakiegoś niemieckiego zakładu produkcyjnego? Albo [[Weronika Augustyniak\|Weronika Augustyniak,]] kobieta, która dała kawałek chleba uciekinierowi z łagru? Wydaje się, że nie istniały kryteria, za co Niemcy aresztowali Polaków, za co ich więzili, za co zwalniali lub skazywali na śmierć. Nie było hierarchii wykroczeń, przestępstw, zbrodni. Za wszystko mogła człowieka spotkać kara śmierci, wystarczyło, że prokurator, sędzia, albo donosiciel uznali, że oskarżony dopuścił się zdrady stanu. Szklanka wody dla uciekiniera była równie ciężką zbrodnią przeciw bezpieczeństwu Tysiącletniej Rzeszy, co atak z bronią w ręku na niemieckiego gubernatora. Żadna z kobiet straconych w Plötzensee nie dokonała zresztą udanego zamachu na wysokiego funkcjonariusza niemieckiego. Nawet jeśli rzeczywiście działały w konspiracji, bo część z nich rzeczywiście brała w niej czynny udział, ich czyny nie były wielkie, tylko tak, jak to zawsze funkcjonuje, były drobną częścią dużego i skomplikowanego systemu oporu. Na tym to polega. Sieć konspiracyjna, to rzadko są efektowne zamachy, napady i ucieczki jak na filmach przygodowych, to przede wszystkim drobna żmudna działalność dziesiątków, setek i tysięcy osób. Ale bez nich nie byłoby ruchu oporu. Bez nich poddalibyśmy się biernie okupantowi i do dziś stałoby to nam ością w gardle.
Linia 55:		Linia 46:

	== Literatura ==		== Literatura ==
	Jerzy Ślaski, Polska walcząca, Instytut Wydawniczy Pax 1990, s. 472		Jerzy Ślaski, Polska walcząca, Instytut Wydawniczy Pax 1990, s. 472 (Rybacka, osoba 1)

			https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf (Rocznik Bydgoski 1998, Rybacka - osoba 2 - pojawia się na stronie)

	https://~~kpbc~~.~~umk~~.pl/~~Content~~/~~44003~~/~~kb_20~~.~~pdf (Rocznik Bydgoski 1998~~, ~~Rybacka pojawia się na stronie~~)		https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945 (Praca zbiorowa "Harcerki 1939-1945 ". Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. PWN Warszawa 1983r., str. 223) - również tu chodzi o Rybacką, osbobę 2.

	https://~~genealogia~~.~~okiem~~.pl/~~artykul/4304/harcerki~~-~~polskie~~-w-~~walce~~-z-~~okupantem~~-~~1939~~-~~1945~~ (~~Praca zbiorowa "Harcerki 1939-1945 ". Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. PWN Warszawa 1983r.~~, ~~str~~. ~~223~~)		https://www.aan.gov.pl/a,313,materialy-polskiego-harcerstwa-w-niemczech-w-archiwum-akt-nowych (Strona nie istnieje; w Archiwum Akt Nowych online nie pojawia się Maria Rybacka, ale to o niczym nie świadczy, bo moja cioteczna babka, która ma w tym archiwum oddzielną teczkę, też się nie pojawia w tej wyszukiwarce; tak czy owak jest to Maria Rybacka jako osoba 2.)

	~~https~~://~~www~~.~~aan.gov~~.pl/~~a,313,materialy~~-~~polskiego-harcerstwa-w-niemczech-w-archiwum-akt-nowych~~ (~~Strona nie istnieje; w Archiwum Akt Nowych online nie pojawia~~ się ~~Maria~~ Rybacka, ~~ale to o niczym nie świadczy, bo moja cioteczna babka, która ma w tym archiwum oddzielną teczkę, też się nie pojawia~~ w ~~tej wyszukiwarce~~)		http://wspolnotapolska.org.pl/pismo/1996-010.pdf (Pojawia się Rybacka jako osoba 2, harcerka zaangażowana w konspirację podczas wojny)

	~~http:~~/~~/wspolnotapolska.org.pl/pismo/1996~~-~~010~~.~~pdf~~		IPN, akta Geheime Staatspolizei (gestapo), sygnatura IPN Ld 1/1707 (Teczka Rybackiej w archiwum gestapo w IPN ma 21 stron, trzeba zamówić, online nie da się obejrzeć) - są to akta dotyczące osoby Marii Rybackiej jako osoby 3.

	~~IPN, akta Geheime Staatspolizei (gestapo), sygnatura IPN Ld 1~~/~~1707 (Teczka Rybackiej w archiwum gestapo w IPN ma 21 stron, trzeba zamówić, online nie da się obejrzeć)~~		<nowiki>***</nowiki>

	https://www.tekstowo.pl/edyta-geppert/dona-dona-czyli-jedzie-mojszele		https://www.tekstowo.pl/edyta-geppert/dona-dona-czyli-jedzie-mojszele

Admin o 20:38, 20 maj 2026

2026-05-20T20:38:09Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:38, 20 maj 2026
Linia 6:		Linia 6:

	Maria Rybacka (lub Rybicka), ur. 29.06.1922, została wraz z Jadwigą Neumann wymieniona u Jerzego Ślaskiego jako przedwojenna mieszkanka Berlina, członkini Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech, stracona w Plötzensee.		Maria Rybacka (lub Rybicka), ur. 29.06.1922, została wraz z Jadwigą Neumann wymieniona u Jerzego Ślaskiego jako przedwojenna mieszkanka Berlina, członkini Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech, stracona w Plötzensee.

			Co do jej osoby istnieją trzy możliwości:

			# Anna Krenz pisze na Instagramie: Rybacką wspomina w swojej książce [[Krystyna Wituska (DE)\|Krystyna Wituska]]. Rybacka mieszkała w Berlinie, była harcerką i członkinią Towarzystwa Oświata, członkinią siatki konspiracyjnej wokół [[Jadwiga Neumann (PL)\|Jadwigi Neumann]], sióstr Przybył ([[Helena Maćkowiak (DE)\|Helena Maćkowiak]] i [[Stefania Przybył (DE)\|Stefania Przybył]]), [[Maria Gąszczak\|Marii Gąszczak]].

	Być może jest to harcerka z drużyny „Młody Las” w Bydgoszczy, jednej z trzech drużyn dziewczęcych wchodzących od roku 1939 w skład konspiracyjnego bydgoskiego Pogotowia Harcerek. Dziewczęta zdobywały w harcerstwie sprawności ochotniczki (najniższy stopień, którego uzyskanie łączy się ze złożeniem przyrzeczenia harcerskiego), samarytanki i pionierki. Rybacka występuje tu jako Rybicka, pseudonim "Jarzębina" od 1943 r. posiadała sprawność ochotniczki. Jednak nie do końca jest jasne, czy to rzeczywiście ona, bo w cytowanym poniżej artykule Teodory Maciejewskiej-Janke, ''Harcerstwo żeńskie w Bydgoszczy w latach 1918-1949 (cz. II), 3. Lata okupacji'' są wymienione wszystkie czynne w owym czasie harcerki i ich wojenne losy. Maria Rybacka jest tam wymieniona tylko jako druhna, ale autorka nie mówi o niej nic więcej, nie wymienia jej ani wśród harcerek, które były więzione, ani tych, które zginęły, aczkolwiek oczywiście nie jest jasne, jak szczegółowe badania poprzedziły sporządzenie tego raportu.		Być może jest to harcerka z drużyny „Młody Las” w Bydgoszczy, jednej z trzech drużyn dziewczęcych wchodzących od roku 1939 w skład konspiracyjnego bydgoskiego Pogotowia Harcerek. Dziewczęta zdobywały w harcerstwie sprawności ochotniczki (najniższy stopień, którego uzyskanie łączy się ze złożeniem przyrzeczenia harcerskiego), samarytanki i pionierki. Rybacka występuje tu jako Rybicka, pseudonim "Jarzębina" od 1943 r. posiadała sprawność ochotniczki. Jednak nie do końca jest jasne, czy to rzeczywiście ona, bo w cytowanym poniżej artykule Teodory Maciejewskiej-Janke, ''Harcerstwo żeńskie w Bydgoszczy w latach 1918-1949 (cz. II), 3. Lata okupacji'' są wymienione wszystkie czynne w owym czasie harcerki i ich wojenne losy. Maria Rybacka jest tam wymieniona tylko jako druhna, ale autorka nie mówi o niej nic więcej, nie wymienia jej ani wśród harcerek, które były więzione, ani tych, które zginęły, aczkolwiek oczywiście nie jest jasne, jak szczegółowe badania poprzedziły sporządzenie tego raportu.
Linia 61:		Linia 65:
	http://wspolnotapolska.org.pl/pismo/1996-010.pdf		http://wspolnotapolska.org.pl/pismo/1996-010.pdf

	IPN, akta Geheime Staatspolizei (gestapo), sygnatura IPN Ld 1/1707		IPN, akta Geheime Staatspolizei (gestapo), sygnatura IPN Ld 1/1707 (Teczka Rybackiej w archiwum gestapo w IPN ma 21 stron, trzeba zamówić, online nie da się obejrzeć)

	https://www.tekstowo.pl/edyta-geppert/dona-dona-czyli-jedzie-mojszele		https://www.tekstowo.pl/edyta-geppert/dona-dona-czyli-jedzie-mojszele

Admin o 20:02, 20 maj 2026

2026-05-20T20:02:55Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:02, 20 maj 2026
Linia 7:		Linia 7:
	Maria Rybacka (lub Rybicka), ur. 29.06.1922, została wraz z Jadwigą Neumann wymieniona u Jerzego Ślaskiego jako przedwojenna mieszkanka Berlina, członkini Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech, stracona w Plötzensee.		Maria Rybacka (lub Rybicka), ur. 29.06.1922, została wraz z Jadwigą Neumann wymieniona u Jerzego Ślaskiego jako przedwojenna mieszkanka Berlina, członkini Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech, stracona w Plötzensee.

	Być może jest to harcerka z drużyny „Młody Las” w Bydgoszczy, jednej z trzech drużyn dziewczęcych wchodzących od roku 1939 w skład konspiracyjnego bydgoskiego Pogotowia Harcerek. Dziewczęta zdobywały w harcerstwie sprawności ochotniczki (najniższy stopień, którego uzyskanie łączy się ze złożeniem przyrzeczenia harcerskiego), samarytanki i pionierki. Rybacka, pseudonim "Jarzębina" od 1943 r. posiadała sprawność ochotniczki. Jednak nie do końca jest jasne, czy to rzeczywiście ona, bo w cytowanym poniżej artykule Teodory Maciejewskiej-Janke, ''Harcerstwo żeńskie w Bydgoszczy w latach 1918-1949 (cz. II), 3. Lata okupacji'' są wymienione wszystkie czynne w owym czasie harcerki i ich wojenne losy. Maria Rybacka jest tam wymieniona tylko jako druhna, ale autorka nie mówi o niej nic więcej, nie wymienia jej ani wśród harcerek, które były więzione, ani tych, które zginęły, aczkolwiek oczywiście nie jest jasne, jak szczegółowe badania poprzedziły sporządzenie tego raportu.		Być może jest to harcerka z drużyny „Młody Las” w Bydgoszczy, jednej z trzech drużyn dziewczęcych wchodzących od roku 1939 w skład konspiracyjnego bydgoskiego Pogotowia Harcerek. Dziewczęta zdobywały w harcerstwie sprawności ochotniczki (najniższy stopień, którego uzyskanie łączy się ze złożeniem przyrzeczenia harcerskiego), samarytanki i pionierki. Rybacka występuje tu jako Rybicka, pseudonim "Jarzębina" od 1943 r. posiadała sprawność ochotniczki. Jednak nie do końca jest jasne, czy to rzeczywiście ona, bo w cytowanym poniżej artykule Teodory Maciejewskiej-Janke, ''Harcerstwo żeńskie w Bydgoszczy w latach 1918-1949 (cz. II), 3. Lata okupacji'' są wymienione wszystkie czynne w owym czasie harcerki i ich wojenne losy. Maria Rybacka jest tam wymieniona tylko jako druhna, ale autorka nie mówi o niej nic więcej, nie wymienia jej ani wśród harcerek, które były więzione, ani tych, które zginęły, aczkolwiek oczywiście nie jest jasne, jak szczegółowe badania poprzedziły sporządzenie tego raportu.

	Nie jest jednak wykluczone, że jest to zupełnie inna osoba, a mianowicie urodzona cztery lata wcześniej, 13.09.1918, młoda kobieta, która uchylała się w Łodzi od pracy przymusowej, o czym donoszą przechowywane w IPN akta gestapo.		Nie jest jednak wykluczone, że jest to zupełnie inna osoba, a mianowicie urodzona cztery lata wcześniej, 13.09.1918, młoda kobieta, która uchylała się w Łodzi od pracy przymusowej, o czym donoszą przechowywane w IPN akta gestapo.
Linia 55:		Linia 55:
	https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf (Rocznik Bydgoski 1998, Rybacka pojawia się na stronie)		https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf (Rocznik Bydgoski 1998, Rybacka pojawia się na stronie)

	https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945 (Praca zbiorowa "Harcerki 1939-1945 ". Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. PWN Warszawa 1983r.)		https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945 (Praca zbiorowa "Harcerki 1939-1945 ". Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. PWN Warszawa 1983r., str. 223)

	https://www.aan.gov.pl/a,313,materialy-polskiego-harcerstwa-w-niemczech-w-archiwum-akt-nowych (Strona nie istnieje; w Archiwum Akt Nowych online nie pojawia się Maria Rybacka, ale to o niczym nie świadczy, bo moja cioteczna babka, która ma w tym archiwum oddzielną teczkę, też się nie pojawia w tej wyszukiwarce)		https://www.aan.gov.pl/a,313,materialy-polskiego-harcerstwa-w-niemczech-w-archiwum-akt-nowych (Strona nie istnieje; w Archiwum Akt Nowych online nie pojawia się Maria Rybacka, ale to o niczym nie świadczy, bo moja cioteczna babka, która ma w tym archiwum oddzielną teczkę, też się nie pojawia w tej wyszukiwarce)

Admin o 19:59, 20 maj 2026

2026-05-20T19:59:02Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:59, 20 maj 2026
Linia 53:		Linia 53:
	Jerzy Ślaski, Polska walcząca, Instytut Wydawniczy Pax 1990, s. 472		Jerzy Ślaski, Polska walcząca, Instytut Wydawniczy Pax 1990, s. 472

	https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf (Rocznik Bydgoski 1998)		https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf (Rocznik Bydgoski 1998, Rybacka pojawia się na stronie)

	https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945 (Praca zbiorowa "Harcerki 1939-1945 ". Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. PWN Warszawa 1983r.)		https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945 (Praca zbiorowa "Harcerki 1939-1945 ". Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. PWN Warszawa 1983r.)

	https://www.aan.gov.pl/a,313,materialy-polskiego-harcerstwa-w-niemczech-w-archiwum-akt-nowych (Strona nie istnieje; w Archiwum Akt Nowych nie pojawia się Maria Rybacka)		https://www.aan.gov.pl/a,313,materialy-polskiego-harcerstwa-w-niemczech-w-archiwum-akt-nowych (Strona nie istnieje; w Archiwum Akt Nowych online nie pojawia się Maria Rybacka, ale to o niczym nie świadczy, bo moja cioteczna babka, która ma w tym archiwum oddzielną teczkę, też się nie pojawia w tej wyszukiwarce)

	http://wspolnotapolska.org.pl/pismo/1996-010.pdf		http://wspolnotapolska.org.pl/pismo/1996-010.pdf

Admin o 19:51, 20 maj 2026

2026-05-20T19:51:07Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:51, 20 maj 2026
Linia 57:		Linia 57:
	https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945 (Praca zbiorowa "Harcerki 1939-1945 ". Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. PWN Warszawa 1983r.)		https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945 (Praca zbiorowa "Harcerki 1939-1945 ". Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. PWN Warszawa 1983r.)

	https://www.aan.gov.pl/a,313,materialy-polskiego-harcerstwa-w-niemczech-w-archiwum-akt-nowych		https://www.aan.gov.pl/a,313,materialy-polskiego-harcerstwa-w-niemczech-w-archiwum-akt-nowych (Strona nie istnieje; w Archiwum Akt Nowych nie pojawia się Maria Rybacka)

	http://wspolnotapolska.org.pl/pismo/1996-010.pdf		http://wspolnotapolska.org.pl/pismo/1996-010.pdf

Admin o 19:49, 20 maj 2026

2026-05-20T19:49:30Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:49, 20 maj 2026
Linia 55:		Linia 55:
	https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf (Rocznik Bydgoski 1998)		https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf (Rocznik Bydgoski 1998)

	https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945		https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945 (Praca zbiorowa "Harcerki 1939-1945 ". Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. PWN Warszawa 1983r.)

	https://www.aan.gov.pl/a,313,materialy-polskiego-harcerstwa-w-niemczech-w-archiwum-akt-nowych		https://www.aan.gov.pl/a,313,materialy-polskiego-harcerstwa-w-niemczech-w-archiwum-akt-nowych

Admin o 19:44, 20 maj 2026

2026-05-20T19:44:42Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:44, 20 maj 2026
Linia 7:		Linia 7:
	Maria Rybacka (lub Rybicka), ur. 29.06.1922, została wraz z Jadwigą Neumann wymieniona u Jerzego Ślaskiego jako przedwojenna mieszkanka Berlina, członkini Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech, stracona w Plötzensee.		Maria Rybacka (lub Rybicka), ur. 29.06.1922, została wraz z Jadwigą Neumann wymieniona u Jerzego Ślaskiego jako przedwojenna mieszkanka Berlina, członkini Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech, stracona w Plötzensee.

	Być może jest to harcerka z drużyny „Młody Las”, od 1943 r. - ~~ochotniczka~~, ~~a być~~ jest to zupełnie inna osoba, a mianowicie urodzona cztery lata wcześniej, 13.09.1918, kobieta, która uchylała się w Łodzi od pracy przymusowej		Być może jest to harcerka z drużyny „Młody Las” w Bydgoszczy, jednej z trzech drużyn dziewczęcych wchodzących od roku 1939 w skład konspiracyjnego bydgoskiego Pogotowia Harcerek. Dziewczęta zdobywały w harcerstwie sprawności ochotniczki (najniższy stopień, którego uzyskanie łączy się ze złożeniem przyrzeczenia harcerskiego), samarytanki i pionierki. Rybacka, pseudonim "Jarzębina" od 1943 r. posiadała sprawność ochotniczki. Jednak nie do końca jest jasne, czy to rzeczywiście ona, bo w cytowanym poniżej artykule Teodory Maciejewskiej-Janke, ''Harcerstwo żeńskie w Bydgoszczy w latach 1918-1949 (cz. II), 3. Lata okupacji'' są wymienione wszystkie czynne w owym czasie harcerki i ich wojenne losy. Maria Rybacka jest tam wymieniona tylko jako druhna, ale autorka nie mówi o niej nic więcej, nie wymienia jej ani wśród harcerek, które były więzione, ani tych, które zginęły, aczkolwiek oczywiście nie jest jasne, jak szczegółowe badania poprzedziły sporządzenie tego raportu.

			Nie jest jednak wykluczone, że jest to zupełnie inna osoba, a mianowicie urodzona cztery lata wcześniej, 13.09.1918, młoda kobieta, która uchylała się w Łodzi od pracy przymusowej, o czym donoszą przechowywane w IPN akta gestapo.

	Dlatego wykonany przez Annę Krenz portret jest po prostu portretem młodej kobiety sprzed 80 lat.		Dlatego wykonany przez Annę Krenz portret jest po prostu portretem młodej kobiety sprzed 80 lat.
Linia 21:		Linia 23:

	Tekst: Aaaron Zetin, tłum. Jacek Cygan, muzyka: Sholom Secunda		Tekst: Aaaron Zetin, tłum. Jacek Cygan, muzyka: Sholom Secunda



Linia 40:		Linia 43:

	Teraz marsz na targ		Teraz marsz na targ



	Dona Dona...		Dona Dona...

			Piosenka opowiada o cielaczku, który nie może stawić oporu, gdy go wiozą do rzeźni. Jest zależny i poddany. A jaskółka może sama decydować o swoim losie, symbolizuje niezależność i wolność. To napisana w jidysz piosenka o sytuacji Żydów w III Rzeszy. Powstała w 1940 roku w Ameryce do musicalu „Esterka”. Piosenka zyskała światową sławę dzięki anglojęzycznym wykonaniom Joan Baez (1960) i Donovana (1965).
	Piosenka opowiada o ~~cielaku~~, który nie może stawić oporu, gdy go wiozą do rzeźni. Jest zależny i poddany. A jaskółka może sama decydować o swoim losie, symbolizuje niezależność i wolność. To napisana w jidysz piosenka o sytuacji Żydów w III Rzeszy. Powstała w 1940 roku w Ameryce do musicalu „Esterka”. Piosenka zyskała światową sławę dzięki anglojęzycznym wykonaniom Joan Baez (1960) i Donovana (1965).

	== Literatura ==		== Literatura ==
	Jerzy Ślaski, Polska walcząca, Instytut Wydawniczy Pax 1990, s. 472		Jerzy Ślaski, Polska walcząca, Instytut Wydawniczy Pax 1990, s. 472

	https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf		https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf (Rocznik Bydgoski 1998)

	https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945		https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945

Admin o 19:02, 20 maj 2026

2026-05-20T19:02:26Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:02, 20 maj 2026
Linia 49:		Linia 49:
	== Literatura ==		== Literatura ==
	Jerzy Ślaski, Polska walcząca, Instytut Wydawniczy Pax 1990, s. 472		Jerzy Ślaski, Polska walcząca, Instytut Wydawniczy Pax 1990, s. 472

	~~https://www.wieszcz.pl/de/polska-walczaca,id42344.html~~

	https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf		https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf

Admin o 18:59, 20 maj 2026

2026-05-20T18:59:33Z

← poprzednia wersja		Wersja z 18:59, 20 maj 2026
Linia 48:		Linia 48:

	== Literatura ==		== Literatura ==
	Jerzy Ślaski, Polska walcząca, Instytut Wydawniczy Pax		Jerzy Ślaski, Polska walcząca, Instytut Wydawniczy Pax 1990, s. 472

	~~<nowiki>~~https://www.wieszcz.pl/de/polska-walczaca,id42344.html~~</nowiki>~~		https://www.wieszcz.pl/de/polska-walczaca,id42344.html

	~~<nowiki>~~https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf~~</nowiki>~~		https://kpbc.umk.pl/Content/44003/kb_20.pdf

	~~<nowiki>~~https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945~~</nowiki>~~		https://genealogia.okiem.pl/artykul/4304/harcerki-polskie-w-walce-z-okupantem-1939-1945

	~~<nowiki>~~https://www.aan.gov.pl/a,313,materialy-polskiego-harcerstwa-w-niemczech-w-archiwum-akt-nowych~~</nowiki>~~		https://www.aan.gov.pl/a,313,materialy-polskiego-harcerstwa-w-niemczech-w-archiwum-akt-nowych

	~~<nowiki>~~http://wspolnotapolska.org.pl/pismo/1996-010.pdf~~</nowiki>~~		http://wspolnotapolska.org.pl/pismo/1996-010.pdf

	IPN, akta Geheime Staatspolizei (gestapo), sygnatura IPN Ld 1/1707		IPN, akta Geheime Staatspolizei (gestapo), sygnatura IPN Ld 1/1707

	~~<nowiki>~~https://www.tekstowo.pl/edyta-geppert/dona-dona-czyli-jedzie-mojszele~~</nowiki>~~		https://www.tekstowo.pl/edyta-geppert/dona-dona-czyli-jedzie-mojszele