Helena Bohle-Szacka (PL) - Historia wersji

Admin o 11:01, 19 maj 2026

2026-05-19T11:01:40Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:01, 19 maj 2026
Linia 1:		Linia 1:
	[[File:Helena bohle-szacka.jpg\|thumb\|Helena Bohle-Szacka - fot. Marian Stefanowski w zbiorach [https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/helena-bohle-szacki-mode-kunst-erinnerung Porta Polonica]]]''Autorka ~~artykułu~~: Ewa Maria Slaska''		[[File:Helena bohle-szacka.jpg\|thumb\|Helena Bohle-Szacka - fot. Marian Stefanowski w zbiorach [https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/helena-bohle-szacki-mode-kunst-erinnerung Porta Polonica]]]'''Autorka: Ewa Maria Slaska'''

	Urodzona 27 lutego 1928 roku w Białymstoku; zmarła 21 sierpnia 2011 roku w Berlinie.		Urodzona 27 lutego 1928 roku w Białymstoku; zmarła 21 sierpnia 2011 roku w Berlinie.

Admin o 13:32, 28 mar 2024

2024-03-28T13:32:51Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:32, 28 mar 2024
Linia 21:		Linia 21:
	W latach 80 uczestniczyła w akcji pomocy „Solidarności”, organizując przesyłki nielegalnych materiałów drukarskich, a także żywności i lekarstw do Polski. Przede wszystkim jednak zajmowała się pomocą uciekinierom politycznym z Polski. W jej domu mieszkało przez dłuższy czas albo bywało bardzo wielu znanych intelektualistów polskich, co sprawiło, że znany był on jako „Hotel Szacki”. Kazimierz Brandys w „Miesiącach”, pamiętnikach z PRL-u wydawanych sukcesywnie przez paryską „Kulturę” pisze jak o czymś samo przez się zrozumiałym, że podczas pobytu w Berlinie Zachodnim był „jak zwykle u Szackich”. U Szackich bywali Stanisław Lem, Ewa Lipska, Adam Zagajewski, Krystyna Janda, Ryszard Krynicki, Jacek Bocheński, Władysław Bartoszewski, Sławomir Mrożek, Jan Lenica, Kazimierz Brandys, Zbigniew Herbert, Witold Wirpsza, Jerzy Lipmann.		W latach 80 uczestniczyła w akcji pomocy „Solidarności”, organizując przesyłki nielegalnych materiałów drukarskich, a także żywności i lekarstw do Polski. Przede wszystkim jednak zajmowała się pomocą uciekinierom politycznym z Polski. W jej domu mieszkało przez dłuższy czas albo bywało bardzo wielu znanych intelektualistów polskich, co sprawiło, że znany był on jako „Hotel Szacki”. Kazimierz Brandys w „Miesiącach”, pamiętnikach z PRL-u wydawanych sukcesywnie przez paryską „Kulturę” pisze jak o czymś samo przez się zrozumiałym, że podczas pobytu w Berlinie Zachodnim był „jak zwykle u Szackich”. U Szackich bywali Stanisław Lem, Ewa Lipska, Adam Zagajewski, Krystyna Janda, Ryszard Krynicki, Jacek Bocheński, Władysław Bartoszewski, Sławomir Mrożek, Jan Lenica, Kazimierz Brandys, Zbigniew Herbert, Witold Wirpsza, Jerzy Lipmann.

	Współpracowała z wydawnictwami emigracyjnymi „Pogląd” i „Archipelag”, w latach 1986 – 1999 prowadziła galerię sztuki przy Klubie Inteligencji Katolickiej w Berlinie. Zajmowała się propagowaniem kultury polskiej, a za pomoc uciekinierom politycznym w okresie stanu wojennego została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta (1994).[[~~Plik~~:ModaHBS.png\|~~mały~~\|Helena Bohle-Szacka, projekty sukienek na lato, 1965 - fot. z archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku ]]		Współpracowała z wydawnictwami emigracyjnymi „Pogląd” i „Archipelag”, w latach 1986 – 1999 prowadziła galerię sztuki przy Klubie Inteligencji Katolickiej w Berlinie. Zajmowała się propagowaniem kultury polskiej, a za pomoc uciekinierom politycznym w okresie stanu wojennego została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta (1994).[[File:ModaHBS.png\|thumb\|Helena Bohle-Szacka, projekty sukienek na lato, 1965 - fot. z archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku ]]

	W ostatnich latach życia występowała publicznie jako świadek historii, relacjonując swój wojenny los; napisała też artykuły na ten temat. W roku 2005 udzieliła po polsku wywiadu dla Zwangsarbeit-Archiv (Archiwum Pracy Przymusowej). Wystąpiła w roku 2006 w filmie Thomasa Gaeverta i Martina Hilberta ''Ausgelöscht. Bialystok und seine Juden (Wymazani. Białystok i jego Żydzi).'' W roku 2011 wystąpiła jako świadczyni historii w Jüdischen Museum Berlin (Muzeum Historii Żydów) podczas wystawy ''Zwangsarbeit. Die Deutschen, die Zwangsarbeiter und der Krieg (Praca przymusowa. Niemcy, robotnicy przymusowi i wojna.''		W ostatnich latach życia występowała publicznie jako świadek historii, relacjonując swój wojenny los; napisała też artykuły na ten temat. W roku 2005 udzieliła po polsku wywiadu dla Zwangsarbeit-Archiv (Archiwum Pracy Przymusowej). Wystąpiła w roku 2006 w filmie Thomasa Gaeverta i Martina Hilberta ''Ausgelöscht. Bialystok und seine Juden (Wymazani. Białystok i jego Żydzi).'' W roku 2011 wystąpiła jako świadczyni historii w Jüdischen Museum Berlin (Muzeum Historii Żydów) podczas wystawy ''Zwangsarbeit. Die Deutschen, die Zwangsarbeiter und der Krieg (Praca przymusowa. Niemcy, robotnicy przymusowi i wojna.''

Admin o 13:31, 28 mar 2024

2024-03-28T13:31:53Z

← poprzednia wersja		Wersja z 13:31, 28 mar 2024
Linia 1:		Linia 1:
	[[~~Plik~~:Helena bohle-szacka.jpg\|~~mały~~\|Helena Bohle-Szacka - fot. Marian Stefanowski w zbiorach [https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/helena-bohle-szacki-mode-kunst-erinnerung Porta Polonica]]]''Autorka artykułu: Ewa Maria Slaska''		[[File:Helena bohle-szacka.jpg\|thumb\|Helena Bohle-Szacka - fot. Marian Stefanowski w zbiorach [https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/helena-bohle-szacki-mode-kunst-erinnerung Porta Polonica]]]''Autorka artykułu: Ewa Maria Slaska''

	Urodzona 27 lutego 1928 roku w Białymstoku; zmarła 21 sierpnia 2011 roku w Berlinie.		Urodzona 27 lutego 1928 roku w Białymstoku; zmarła 21 sierpnia 2011 roku w Berlinie.
Linia 10:		Linia 10:
	Gdy Hitler dochodził do władzy, Aleksander Bohle przyjął obywatelstwo polskie, podczas okupacji podpisał Volkslistę; ukrywał swą żydowską żonę, współpracował z polskim podziemiem i aktywnie uczestniczył w ratowaniu innych białostockich Żydów. Matka i jej córka z pierwszego małżeństwa, Irena Aronson-Bohle, przyrodnia siostra Heleny, zostały przymusowo ulokowane w getcie; wykupione przez męża i ojca, ukrywały się. Irena została jednak złapana i zastrzelona przez Gestapo. Również Helena została aresztowana w roku 1944. Była więziona w obozach koncentracyjnych Ravensbrück i Helmbrechts. Pracowała w zakładach zbrojeniowych. Przeżyła „marsz śmierci”, docierając z grupą więźniarek do obozu Falkenau-Zwodau (Svatava), który był obozem zewnętrznym KL Flossenbürg, w Czechach, który został wyzwolony 7 kwietnia 1945 roku przez wojska amerykańskie. Po wyzwolenie na piechotę dotarła do Białegostoku – tysiąc kilometrów.		Gdy Hitler dochodził do władzy, Aleksander Bohle przyjął obywatelstwo polskie, podczas okupacji podpisał Volkslistę; ukrywał swą żydowską żonę, współpracował z polskim podziemiem i aktywnie uczestniczył w ratowaniu innych białostockich Żydów. Matka i jej córka z pierwszego małżeństwa, Irena Aronson-Bohle, przyrodnia siostra Heleny, zostały przymusowo ulokowane w getcie; wykupione przez męża i ojca, ukrywały się. Irena została jednak złapana i zastrzelona przez Gestapo. Również Helena została aresztowana w roku 1944. Była więziona w obozach koncentracyjnych Ravensbrück i Helmbrechts. Pracowała w zakładach zbrojeniowych. Przeżyła „marsz śmierci”, docierając z grupą więźniarek do obozu Falkenau-Zwodau (Svatava), który był obozem zewnętrznym KL Flossenbürg, w Czechach, który został wyzwolony 7 kwietnia 1945 roku przez wojska amerykańskie. Po wyzwolenie na piechotę dotarła do Białegostoku – tysiąc kilometrów.
	== '''Życie''' ==		== '''Życie''' ==
	[[~~Plik~~:Madonna z Ravensbrück.jpg\|~~mały~~\|Madonna z Ravensbrück, rysunek wykonany przez Helenę Bohle w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück; własność prywatna, Archiv für Zwangsarbeit]]		[[File:Madonna z Ravensbrück.jpg\|thumb\|Madonna z Ravensbrück, rysunek wykonany przez Helenę Bohle w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück; własność prywatna, Archiv für Zwangsarbeit]]
	Helena w czasie okupacji uczęszczała na zajęcia szkolne na tajnych kompletach; nauka zakończona była egzaminem maturalnym. Po wojnie rodzina wyprowadziła się z Białegostoku do Łodzi, gdzie w roku 1947 Helena rozpoczęła studia w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych – studiowała m.in. u Władysława Strzemińskiego; w r. 1951 uzyskała tytuł magistra. Jej ojciec był represjonowany przez władze reżimowe i popełnił samobójstwo. Po śmierci męża matka Heleny wyemigowała do Izraela, a potem do Brukseli. Helena była trzykrotnie zamężna (1·voto Benedykt Winer, 2·voto Jerzy Urbanowicz, 3·voto Wiktor Szacki); wszystkie trzy małżeństwa zakończyły się rozwodem; w roku 1993 jej ówczesny partner życiowy popełnił samobójstwo.		Helena w czasie okupacji uczęszczała na zajęcia szkolne na tajnych kompletach; nauka zakończona była egzaminem maturalnym. Po wojnie rodzina wyprowadziła się z Białegostoku do Łodzi, gdzie w roku 1947 Helena rozpoczęła studia w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych – studiowała m.in. u Władysława Strzemińskiego; w r. 1951 uzyskała tytuł magistra. Jej ojciec był represjonowany przez władze reżimowe i popełnił samobójstwo. Po śmierci męża matka Heleny wyemigowała do Izraela, a potem do Brukseli. Helena była trzykrotnie zamężna (1·voto Benedykt Winer, 2·voto Jerzy Urbanowicz, 3·voto Wiktor Szacki); wszystkie trzy małżeństwa zakończyły się rozwodem; w roku 1993 jej ówczesny partner życiowy popełnił samobójstwo.

Linia 31:		Linia 31:

	== '''Osobiste wspomnienie''' ==		== '''Osobiste wspomnienie''' ==
	[[~~Plik~~:Drzewo.jpg\|~~mały~~\|Drzewo, grafika Heleny Bohle-Szackiej z okresu berlińskiego - archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku]]Poznałam Helenę (Lilkę) w rok po przyjeździe do Berlina. Zaprowadził mnie do niej Leszek Szaruga, poeta, syn Marii Kureckiej i Witolda Wirpszy. Lilka i jej mąż, oboje Wirpszowie i Wojciech Drozdek byli najstarszą Polonią w Berlinie, Szaccy i Wirpszowie pojawili się tu po roku 1968, Wojtek w roku 1971. Dla nas, „uciekinierów Jaruzelskiego” to były Legendy. Gdy przyjechałam do Berlina w styczniu 1985 roku, Witold Wirpsza jeszcze żył, ale gdy jego syn przyszedł do mnie, żeby mnie poinformować, że moja książka została wydana w paryskiej „Kulturze” i przynieść mi egzemplarz i honorarium, był październik 1985 roku i Wirpsza właśnie umarł. Odszedł dwa tygodnie wcześniej, 16 września 1985 roku. Leszek zorganizował najpierw moje spotkanie z jego matką, tłumaczką i pisarką, Marią Kurecką, a potem z Lilką. Z obiema kobietami się zaprzyjaźniłam i spotykałam się z nimi aż do śmierci.		[[File:Drzewo.jpg\|thumb\|Drzewo, grafika Heleny Bohle-Szackiej z okresu berlińskiego - archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku]]Poznałam Helenę (Lilkę) w rok po przyjeździe do Berlina. Zaprowadził mnie do niej Leszek Szaruga, poeta, syn Marii Kureckiej i Witolda Wirpszy. Lilka i jej mąż, oboje Wirpszowie i Wojciech Drozdek byli najstarszą Polonią w Berlinie, Szaccy i Wirpszowie pojawili się tu po roku 1968, Wojtek w roku 1971. Dla nas, „uciekinierów Jaruzelskiego” to były Legendy. Gdy przyjechałam do Berlina w styczniu 1985 roku, Witold Wirpsza jeszcze żył, ale gdy jego syn przyszedł do mnie, żeby mnie poinformować, że moja książka została wydana w paryskiej „Kulturze” i przynieść mi egzemplarz i honorarium, był październik 1985 roku i Wirpsza właśnie umarł. Odszedł dwa tygodnie wcześniej, 16 września 1985 roku. Leszek zorganizował najpierw moje spotkanie z jego matką, tłumaczką i pisarką, Marią Kurecką, a potem z Lilką. Z obiema kobietami się zaprzyjaźniłam i spotykałam się z nimi aż do śmierci.

	Lilka przyjęła nas w tym słynnym mieszkaniu, o którym już czytałam w „Miesiącach” Brandysa i wiedziałam, że jest słynne. Siedzieliśmy przy pięknym stole w stylu Biedermeier, piliśmy herbatę, jedliśmy ciasteczka. Jej partner pojawił się na chwilę, ale poszedł do drugiego pokoju, raczej nie brał udziału w spotkaniach Lilki z Polakami. Rozmawialiśmy o czymś, przyznaję, że nawet nie pamiętam o czym, gdy Lilka nagle zażyczyła sobie, żebym wstała ze krzesła, na którym usiadłam (na brzeżku! zawsze siadam na brzeżku krzesła) i przyszła do niej na kanapę. Zrobiłam to, oczywiście, a Lilka podniosła mi brodę do góry, przyjrzała mi się uważnie i powiedziała:		Lilka przyjęła nas w tym słynnym mieszkaniu, o którym już czytałam w „Miesiącach” Brandysa i wiedziałam, że jest słynne. Siedzieliśmy przy pięknym stole w stylu Biedermeier, piliśmy herbatę, jedliśmy ciasteczka. Jej partner pojawił się na chwilę, ale poszedł do drugiego pokoju, raczej nie brał udziału w spotkaniach Lilki z Polakami. Rozmawialiśmy o czymś, przyznaję, że nawet nie pamiętam o czym, gdy Lilka nagle zażyczyła sobie, żebym wstała ze krzesła, na którym usiadłam (na brzeżku! zawsze siadam na brzeżku krzesła) i przyszła do niej na kanapę. Zrobiłam to, oczywiście, a Lilka podniosła mi brodę do góry, przyjrzała mi się uważnie i powiedziała:

Admin: Admin przeniósł stronę Helena Bohle-Szacka na Helena Bohle-Szacka (PL), bez pozostawienia przekierowania pod starym tytułem

2024-02-01T14:52:15Z

Admin przeniósł stronę Helena Bohle-Szacka na Helena Bohle-Szacka (PL), bez pozostawienia przekierowania pod starym tytułem

← poprzednia wersja	Wersja z 14:52, 1 lut 2024
(Brak różnic)

Ewa Maria o 12:18, 26 paź 2021

2021-10-26T12:18:15Z

← poprzednia wersja		Wersja z 12:18, 26 paź 2021
Linia 1:		Linia 1:
	[[Plik:Helena bohle-szacka.jpg\|mały\|Helena Bohle-Szacka - fot. Marian Stefanowski w zbiorach [https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/helena-bohle-szacki-mode-kunst-erinnerung Porta Polonica]]]Urodzona 27 lutego 1928 roku w Białymstoku; zmarła 21 sierpnia 2011 roku w Berlinie.		[[Plik:Helena bohle-szacka.jpg\|mały\|Helena Bohle-Szacka - fot. Marian Stefanowski w zbiorach [https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/helena-bohle-szacki-mode-kunst-erinnerung Porta Polonica]]]''Autorka artykułu: Ewa Maria Slaska''

			Urodzona 27 lutego 1928 roku w Białymstoku; zmarła 21 sierpnia 2011 roku w Berlinie.

	Polska plastyczka, z rodziny niemiecko-polsko-żydowskiej; projektantka mody, graficzka, poetka, wykładowczyni projektowania mody w szkołach artystycznych w Berlinie i Łodzi.		Polska plastyczka, z rodziny niemiecko-polsko-żydowskiej; projektantka mody, graficzka, poetka, wykładowczyni projektowania mody w szkołach artystycznych w Berlinie i Łodzi.

Ewa Maria o 19:13, 25 wrz 2021

2021-09-25T19:13:56Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:13, 25 wrz 2021
Linia 29:		Linia 29:

	== '''Osobiste wspomnienie''' ==		== '''Osobiste wspomnienie''' ==
	Poznałam Helenę (Lilkę) w rok po przyjeździe do Berlina. Zaprowadził mnie do niej Leszek Szaruga, poeta, syn Marii Kureckiej i Witolda Wirpszy. Lilka i jej mąż, oboje Wirpszowie i Wojciech Drozdek byli najstarszą Polonią w Berlinie, Szaccy i Wirpszowie pojawili się tu po roku 1968, Wojtek w roku 1971. Dla nas, „uciekinierów Jaruzelskiego” to były Legendy. Gdy przyjechałam do Berlina w styczniu 1985 roku, Witold Wirpsza jeszcze żył, ale gdy jego syn przyszedł do mnie, żeby mnie poinformować, że moja książka została wydana w paryskiej „Kulturze” i przynieść mi egzemplarz i honorarium, był październik 1985 roku i Wirpsza właśnie umarł. Odszedł dwa tygodnie wcześniej, 16 września 1985 roku. Leszek zorganizował najpierw moje spotkanie z jego matką, tłumaczką i pisarką, Marią Kurecką, a potem z Lilką. Z obiema kobietami się zaprzyjaźniłam i spotykałam się z nimi aż do śmierci.		[[Plik:Drzewo.jpg\|mały\|Drzewo, grafika Heleny Bohle-Szackiej z okresu berlińskiego - archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku]]Poznałam Helenę (Lilkę) w rok po przyjeździe do Berlina. Zaprowadził mnie do niej Leszek Szaruga, poeta, syn Marii Kureckiej i Witolda Wirpszy. Lilka i jej mąż, oboje Wirpszowie i Wojciech Drozdek byli najstarszą Polonią w Berlinie, Szaccy i Wirpszowie pojawili się tu po roku 1968, Wojtek w roku 1971. Dla nas, „uciekinierów Jaruzelskiego” to były Legendy. Gdy przyjechałam do Berlina w styczniu 1985 roku, Witold Wirpsza jeszcze żył, ale gdy jego syn przyszedł do mnie, żeby mnie poinformować, że moja książka została wydana w paryskiej „Kulturze” i przynieść mi egzemplarz i honorarium, był październik 1985 roku i Wirpsza właśnie umarł. Odszedł dwa tygodnie wcześniej, 16 września 1985 roku. Leszek zorganizował najpierw moje spotkanie z jego matką, tłumaczką i pisarką, Marią Kurecką, a potem z Lilką. Z obiema kobietami się zaprzyjaźniłam i spotykałam się z nimi aż do śmierci.

	Lilka przyjęła nas w tym słynnym mieszkaniu, o którym już czytałam w „Miesiącach” Brandysa i wiedziałam, że jest słynne. Siedzieliśmy przy pięknym stole w stylu Biedermeier, piliśmy herbatę, jedliśmy ciasteczka. Jej partner pojawił się na chwilę, ale poszedł do drugiego pokoju, raczej nie brał udziału w spotkaniach Lilki z Polakami. Rozmawialiśmy o czymś, przyznaję, że nawet nie pamiętam o czym, gdy Lilka nagle zażyczyła sobie, żebym wstała ze krzesła, na którym usiadłam (na brzeżku! zawsze siadam na brzeżku krzesła) i przyszła do niej na kanapę. Zrobiłam to, oczywiście, a Lilka podniosła mi brodę do góry, przyjrzała mi się uważnie i powiedziała:~~[[Plik:Drzewo.jpg\|mały\|Drzewo, grafika Heleny Bohle-Szackiej z okresu berlińskiego - archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku]]~~- Ty tu jeszcze narobisz zamieszania, w tym Berlinie. Przejmiesz moją rolę.		Lilka przyjęła nas w tym słynnym mieszkaniu, o którym już czytałam w „Miesiącach” Brandysa i wiedziałam, że jest słynne. Siedzieliśmy przy pięknym stole w stylu Biedermeier, piliśmy herbatę, jedliśmy ciasteczka. Jej partner pojawił się na chwilę, ale poszedł do drugiego pokoju, raczej nie brał udziału w spotkaniach Lilki z Polakami. Rozmawialiśmy o czymś, przyznaję, że nawet nie pamiętam o czym, gdy Lilka nagle zażyczyła sobie, żebym wstała ze krzesła, na którym usiadłam (na brzeżku! zawsze siadam na brzeżku krzesła) i przyszła do niej na kanapę. Zrobiłam to, oczywiście, a Lilka podniosła mi brodę do góry, przyjrzała mi się uważnie i powiedziała:

			- Ty tu jeszcze narobisz zamieszania, w tym Berlinie. Przejmiesz moją rolę.

	Zaczerwieniłam się i naprawdę nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Owszem, właśnie wydałam książkę u Giedroycia, to w politycznym środowisku polonijnym bardzo nobilitowało, ale ja się nie czułam żadną miarę „nobilitowana”, a tu Legenda mówi mi, no cóż, mówi mi, że też zostanę Legendą. Zanim jednak zdążyłam wymyślić jakąś celną ripostę, Lilka już zmieniła temat.		Zaczerwieniłam się i naprawdę nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Owszem, właśnie wydałam książkę u Giedroycia, to w politycznym środowisku polonijnym bardzo nobilitowało, ale ja się nie czułam żadną miarę „nobilitowana”, a tu Legenda mówi mi, no cóż, mówi mi, że też zostanę Legendą. Zanim jednak zdążyłam wymyślić jakąś celną ripostę, Lilka już zmieniła temat.

Ewa Maria o 19:13, 25 wrz 2021

2021-09-25T19:13:35Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:13, 25 wrz 2021
Linia 6:		Linia 6:
	Urodziła się w Białymstoku jako córka Marii Fanny z d. Tobolskiej, pianistki, pochodzącej ze zasymilowanej polskiej rodziny żydowskiej z Łodzi, i Aleksandra Bohle, inżyniera tekstylnego, Niemca, który był również utalentowanym artystą (studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Berlinie).		Urodziła się w Białymstoku jako córka Marii Fanny z d. Tobolskiej, pianistki, pochodzącej ze zasymilowanej polskiej rodziny żydowskiej z Łodzi, i Aleksandra Bohle, inżyniera tekstylnego, Niemca, który był również utalentowanym artystą (studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Berlinie).

	Gdy Hitler dochodził do władzy, Aleksander Bohle przyjął obywatelstwo polskie, podczas okupacji podpisał Volkslistę; ukrywał swą żydowską żonę, współpracował z polskim podziemiem i aktywnie uczestniczył w ratowaniu innych białostockich Żydów. Matka i jej córka z pierwszego małżeństwa, Irena Aronson-Bohle, przyrodnia siostra Heleny, zostały przymusowo ulokowane w getcie; wykupione przez męża i ojca, ukrywały się. Irena została jednak złapana i zastrzelona przez Gestapo. Również Helena została aresztowana w roku 1944. Była więziona w obozach koncentracyjnych Ravensbrück i Helmbrechts. Pracowała w zakładach zbrojeniowych. Przeżyła „marsz śmierci”, docierając z grupą więźniarek do obozu Falkenau-Zwodau (Svatava), który był obozem zewnętrznym KL Flossenbürg, w Czechach, który został wyzwolony 7 kwietnia 1945 roku przez wojska amerykańskie. Po wyzwolenie na piechotę dotarła do Białegostoku – tysiąc kilometrów.~~[[Plik:Madonna z Ravensbrück.jpg\|mały\|Madonna z Ravensbrück, rysunek wykonany przez Helenę Bohle w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück; własność prywatna, Archiv für Zwangsarbeit]]~~		Gdy Hitler dochodził do władzy, Aleksander Bohle przyjął obywatelstwo polskie, podczas okupacji podpisał Volkslistę; ukrywał swą żydowską żonę, współpracował z polskim podziemiem i aktywnie uczestniczył w ratowaniu innych białostockich Żydów. Matka i jej córka z pierwszego małżeństwa, Irena Aronson-Bohle, przyrodnia siostra Heleny, zostały przymusowo ulokowane w getcie; wykupione przez męża i ojca, ukrywały się. Irena została jednak złapana i zastrzelona przez Gestapo. Również Helena została aresztowana w roku 1944. Była więziona w obozach koncentracyjnych Ravensbrück i Helmbrechts. Pracowała w zakładach zbrojeniowych. Przeżyła „marsz śmierci”, docierając z grupą więźniarek do obozu Falkenau-Zwodau (Svatava), który był obozem zewnętrznym KL Flossenbürg, w Czechach, który został wyzwolony 7 kwietnia 1945 roku przez wojska amerykańskie. Po wyzwolenie na piechotę dotarła do Białegostoku – tysiąc kilometrów.
	== '''Życie''' ==		== '''Życie''' ==
			[[Plik:Madonna z Ravensbrück.jpg\|mały\|Madonna z Ravensbrück, rysunek wykonany przez Helenę Bohle w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück; własność prywatna, Archiv für Zwangsarbeit]]
	Helena w czasie okupacji uczęszczała na zajęcia szkolne na tajnych kompletach; nauka zakończona była egzaminem maturalnym. Po wojnie rodzina wyprowadziła się z Białegostoku do Łodzi, gdzie w roku 1947 Helena rozpoczęła studia w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych – studiowała m.in. u Władysława Strzemińskiego; w r. 1951 uzyskała tytuł magistra. Jej ojciec był represjonowany przez władze reżimowe i popełnił samobójstwo. Po śmierci męża matka Heleny wyemigowała do Izraela, a potem do Brukseli. Helena była trzykrotnie zamężna (1·voto Benedykt Winer, 2·voto Jerzy Urbanowicz, 3·voto Wiktor Szacki); wszystkie trzy małżeństwa zakończyły się rozwodem; w roku 1993 jej ówczesny partner życiowy popełnił samobójstwo.		Helena w czasie okupacji uczęszczała na zajęcia szkolne na tajnych kompletach; nauka zakończona była egzaminem maturalnym. Po wojnie rodzina wyprowadziła się z Białegostoku do Łodzi, gdzie w roku 1947 Helena rozpoczęła studia w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych – studiowała m.in. u Władysława Strzemińskiego; w r. 1951 uzyskała tytuł magistra. Jej ojciec był represjonowany przez władze reżimowe i popełnił samobójstwo. Po śmierci męża matka Heleny wyemigowała do Izraela, a potem do Brukseli. Helena była trzykrotnie zamężna (1·voto Benedykt Winer, 2·voto Jerzy Urbanowicz, 3·voto Wiktor Szacki); wszystkie trzy małżeństwa zakończyły się rozwodem; w roku 1993 jej ówczesny partner życiowy popełnił samobójstwo.

Linia 18:		Linia 19:
	W latach 80 uczestniczyła w akcji pomocy „Solidarności”, organizując przesyłki nielegalnych materiałów drukarskich, a także żywności i lekarstw do Polski. Przede wszystkim jednak zajmowała się pomocą uciekinierom politycznym z Polski. W jej domu mieszkało przez dłuższy czas albo bywało bardzo wielu znanych intelektualistów polskich, co sprawiło, że znany był on jako „Hotel Szacki”. Kazimierz Brandys w „Miesiącach”, pamiętnikach z PRL-u wydawanych sukcesywnie przez paryską „Kulturę” pisze jak o czymś samo przez się zrozumiałym, że podczas pobytu w Berlinie Zachodnim był „jak zwykle u Szackich”. U Szackich bywali Stanisław Lem, Ewa Lipska, Adam Zagajewski, Krystyna Janda, Ryszard Krynicki, Jacek Bocheński, Władysław Bartoszewski, Sławomir Mrożek, Jan Lenica, Kazimierz Brandys, Zbigniew Herbert, Witold Wirpsza, Jerzy Lipmann.		W latach 80 uczestniczyła w akcji pomocy „Solidarności”, organizując przesyłki nielegalnych materiałów drukarskich, a także żywności i lekarstw do Polski. Przede wszystkim jednak zajmowała się pomocą uciekinierom politycznym z Polski. W jej domu mieszkało przez dłuższy czas albo bywało bardzo wielu znanych intelektualistów polskich, co sprawiło, że znany był on jako „Hotel Szacki”. Kazimierz Brandys w „Miesiącach”, pamiętnikach z PRL-u wydawanych sukcesywnie przez paryską „Kulturę” pisze jak o czymś samo przez się zrozumiałym, że podczas pobytu w Berlinie Zachodnim był „jak zwykle u Szackich”. U Szackich bywali Stanisław Lem, Ewa Lipska, Adam Zagajewski, Krystyna Janda, Ryszard Krynicki, Jacek Bocheński, Władysław Bartoszewski, Sławomir Mrożek, Jan Lenica, Kazimierz Brandys, Zbigniew Herbert, Witold Wirpsza, Jerzy Lipmann.

	Współpracowała z wydawnictwami emigracyjnymi „Pogląd” i „Archipelag”, w latach 1986 – 1999 prowadziła galerię sztuki przy Klubie Inteligencji Katolickiej w Berlinie. Zajmowała się propagowaniem kultury polskiej, a za pomoc uciekinierom politycznym w okresie stanu wojennego została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta (1994).		Współpracowała z wydawnictwami emigracyjnymi „Pogląd” i „Archipelag”, w latach 1986 – 1999 prowadziła galerię sztuki przy Klubie Inteligencji Katolickiej w Berlinie. Zajmowała się propagowaniem kultury polskiej, a za pomoc uciekinierom politycznym w okresie stanu wojennego została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta (1994).[[Plik:ModaHBS.png\|mały\|Helena Bohle-Szacka, projekty sukienek na lato, 1965 - fot. z archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku ]]

	W ostatnich latach życia występowała publicznie jako świadek historii, relacjonując swój wojenny los; napisała też artykuły na ten temat. W roku 2005 udzieliła po polsku wywiadu dla Zwangsarbeit-Archiv (Archiwum Pracy Przymusowej). Wystąpiła w roku 2006 w filmie Thomasa Gaeverta i Martina Hilberta ''Ausgelöscht. Bialystok und seine Juden (Wymazani. Białystok i jego Żydzi).'' W roku 2011 wystąpiła jako świadczyni historii w Jüdischen Museum Berlin (Muzeum Historii Żydów) podczas wystawy ''Zwangsarbeit. Die Deutschen, die Zwangsarbeiter und der Krieg (Praca przymusowa. Niemcy, robotnicy przymusowi i wojna.''~~[[Plik:ModaHBS.png\|mały\|Helena Bohle-Szacka, projekty sukienek na lato, 1965 - fot. z archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku ]]~~Zmarła 21 sierpnia 2011 roku w Berlinie; zgodnie z jej życzeniem jej prochy zostały rozrzucone w nieznanym miejscu.		W ostatnich latach życia występowała publicznie jako świadek historii, relacjonując swój wojenny los; napisała też artykuły na ten temat. W roku 2005 udzieliła po polsku wywiadu dla Zwangsarbeit-Archiv (Archiwum Pracy Przymusowej). Wystąpiła w roku 2006 w filmie Thomasa Gaeverta i Martina Hilberta ''Ausgelöscht. Bialystok und seine Juden (Wymazani. Białystok i jego Żydzi).'' W roku 2011 wystąpiła jako świadczyni historii w Jüdischen Museum Berlin (Muzeum Historii Żydów) podczas wystawy ''Zwangsarbeit. Die Deutschen, die Zwangsarbeiter und der Krieg (Praca przymusowa. Niemcy, robotnicy przymusowi i wojna.''

			Zmarła 21 sierpnia 2011 roku w Berlinie; zgodnie z jej życzeniem jej prochy zostały rozrzucone w nieznanym miejscu.

	== '''Upamiętnienie''' ==		== '''Upamiętnienie''' ==
Linia 28:		Linia 31:
	Poznałam Helenę (Lilkę) w rok po przyjeździe do Berlina. Zaprowadził mnie do niej Leszek Szaruga, poeta, syn Marii Kureckiej i Witolda Wirpszy. Lilka i jej mąż, oboje Wirpszowie i Wojciech Drozdek byli najstarszą Polonią w Berlinie, Szaccy i Wirpszowie pojawili się tu po roku 1968, Wojtek w roku 1971. Dla nas, „uciekinierów Jaruzelskiego” to były Legendy. Gdy przyjechałam do Berlina w styczniu 1985 roku, Witold Wirpsza jeszcze żył, ale gdy jego syn przyszedł do mnie, żeby mnie poinformować, że moja książka została wydana w paryskiej „Kulturze” i przynieść mi egzemplarz i honorarium, był październik 1985 roku i Wirpsza właśnie umarł. Odszedł dwa tygodnie wcześniej, 16 września 1985 roku. Leszek zorganizował najpierw moje spotkanie z jego matką, tłumaczką i pisarką, Marią Kurecką, a potem z Lilką. Z obiema kobietami się zaprzyjaźniłam i spotykałam się z nimi aż do śmierci.		Poznałam Helenę (Lilkę) w rok po przyjeździe do Berlina. Zaprowadził mnie do niej Leszek Szaruga, poeta, syn Marii Kureckiej i Witolda Wirpszy. Lilka i jej mąż, oboje Wirpszowie i Wojciech Drozdek byli najstarszą Polonią w Berlinie, Szaccy i Wirpszowie pojawili się tu po roku 1968, Wojtek w roku 1971. Dla nas, „uciekinierów Jaruzelskiego” to były Legendy. Gdy przyjechałam do Berlina w styczniu 1985 roku, Witold Wirpsza jeszcze żył, ale gdy jego syn przyszedł do mnie, żeby mnie poinformować, że moja książka została wydana w paryskiej „Kulturze” i przynieść mi egzemplarz i honorarium, był październik 1985 roku i Wirpsza właśnie umarł. Odszedł dwa tygodnie wcześniej, 16 września 1985 roku. Leszek zorganizował najpierw moje spotkanie z jego matką, tłumaczką i pisarką, Marią Kurecką, a potem z Lilką. Z obiema kobietami się zaprzyjaźniłam i spotykałam się z nimi aż do śmierci.

	Lilka przyjęła nas w tym słynnym mieszkaniu, o którym już czytałam w „Miesiącach” Brandysa i wiedziałam, że jest słynne. Siedzieliśmy przy pięknym stole w stylu Biedermeier, piliśmy herbatę, jedliśmy ciasteczka. Jej partner pojawił się na chwilę, ale poszedł do drugiego pokoju, raczej nie brał udziału w spotkaniach Lilki z Polakami. Rozmawialiśmy o czymś, przyznaję, że nawet nie pamiętam o czym, gdy Lilka nagle zażyczyła sobie, żebym wstała ze krzesła, na którym usiadłam (na brzeżku! zawsze siadam na brzeżku krzesła) i przyszła do niej na kanapę. Zrobiłam to, oczywiście, a Lilka podniosła mi brodę do góry, przyjrzała mi się uważnie i powiedziała:		Lilka przyjęła nas w tym słynnym mieszkaniu, o którym już czytałam w „Miesiącach” Brandysa i wiedziałam, że jest słynne. Siedzieliśmy przy pięknym stole w stylu Biedermeier, piliśmy herbatę, jedliśmy ciasteczka. Jej partner pojawił się na chwilę, ale poszedł do drugiego pokoju, raczej nie brał udziału w spotkaniach Lilki z Polakami. Rozmawialiśmy o czymś, przyznaję, że nawet nie pamiętam o czym, gdy Lilka nagle zażyczyła sobie, żebym wstała ze krzesła, na którym usiadłam (na brzeżku! zawsze siadam na brzeżku krzesła) i przyszła do niej na kanapę. Zrobiłam to, oczywiście, a Lilka podniosła mi brodę do góry, przyjrzała mi się uważnie i powiedziała:[[Plik:Drzewo.jpg\|mały\|Drzewo, grafika Heleny Bohle-Szackiej z okresu berlińskiego - archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku]]- Ty tu jeszcze narobisz zamieszania, w tym Berlinie. Przejmiesz moją rolę.

	- Ty tu jeszcze narobisz zamieszania, w tym Berlinie. Przejmiesz moją rolę.

	Zaczerwieniłam się i naprawdę nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Owszem, właśnie wydałam książkę u Giedroycia, to w politycznym środowisku polonijnym bardzo nobilitowało, ale ja się nie czułam żadną miarę „nobilitowana”, a tu Legenda mówi mi, no cóż, mówi mi, że też zostanę Legendą. Zanim jednak zdążyłam wymyślić jakąś celną ripostę, Lilka już zmieniła temat.		Zaczerwieniłam się i naprawdę nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Owszem, właśnie wydałam książkę u Giedroycia, to w politycznym środowisku polonijnym bardzo nobilitowało, ale ja się nie czułam żadną miarę „nobilitowana”, a tu Legenda mówi mi, no cóż, mówi mi, że też zostanę Legendą. Zanim jednak zdążyłam wymyślić jakąś celną ripostę, Lilka już zmieniła temat.
Linia 45:		Linia 46:

	== '''Linki''' ==		== '''Linki''' ==
	~~[[Plik:Drzewo.jpg\|mały\|Drzewo, grafika Heleny Bohle-Szackiej z okresu berlińskiego - archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku]]~~
	https://de.wikipedia.org/wiki/Helena_Bohle-Szacki		https://de.wikipedia.org/wiki/Helena_Bohle-Szacki

Ewa Maria o 19:12, 25 wrz 2021

2021-09-25T19:12:57Z

← poprzednia wersja		Wersja z 19:12, 25 wrz 2021
Linia 1:		Linia 1:
	Urodzona 27 lutego 1928 roku w Białymstoku; zmarła 21 sierpnia 2011 roku w Berlinie.		[[Plik:Helena bohle-szacka.jpg\|mały\|Helena Bohle-Szacka - fot. Marian Stefanowski w zbiorach [https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/helena-bohle-szacki-mode-kunst-erinnerung Porta Polonica]]]Urodzona 27 lutego 1928 roku w Białymstoku; zmarła 21 sierpnia 2011 roku w Berlinie.

	Polska plastyczka, z rodziny niemiecko-polsko-żydowskiej; projektantka mody, graficzka, poetka, wykładowczyni projektowania mody w szkołach artystycznych w Berlinie i Łodzi.		Polska plastyczka, z rodziny niemiecko-polsko-żydowskiej; projektantka mody, graficzka, poetka, wykładowczyni projektowania mody w szkołach artystycznych w Berlinie i Łodzi.

	== '''Rodzice''' ==		== '''Rodzice''' ==
	[[Plik:Helena bohle-szacka.jpg\|mały\|Helena Bohle-Szacka - fot. Marian Stefanowski w zbiorach [https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/helena-bohle-szacki-mode-kunst-erinnerung Porta Polonica]]]
	Urodziła się w Białymstoku jako córka Marii Fanny z d. Tobolskiej, pianistki, pochodzącej ze zasymilowanej polskiej rodziny żydowskiej z Łodzi, i Aleksandra Bohle, inżyniera tekstylnego, Niemca, który był również utalentowanym artystą (studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Berlinie).		Urodziła się w Białymstoku jako córka Marii Fanny z d. Tobolskiej, pianistki, pochodzącej ze zasymilowanej polskiej rodziny żydowskiej z Łodzi, i Aleksandra Bohle, inżyniera tekstylnego, Niemca, który był również utalentowanym artystą (studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Berlinie).

	Gdy Hitler dochodził do władzy, Aleksander Bohle przyjął obywatelstwo polskie, podczas okupacji podpisał Volkslistę; ukrywał swą żydowską żonę, współpracował z polskim podziemiem i aktywnie uczestniczył w ratowaniu innych białostockich Żydów. Matka i jej córka z pierwszego małżeństwa, Irena Aronson-Bohle, przyrodnia siostra Heleny, zostały przymusowo ulokowane w getcie; wykupione przez męża i ojca, ukrywały się. Irena została jednak złapana i zastrzelona przez Gestapo. Również Helena została aresztowana w roku 1944. Była więziona w obozach koncentracyjnych Ravensbrück i Helmbrechts. Pracowała w zakładach zbrojeniowych. Przeżyła „marsz śmierci”, docierając z grupą więźniarek do obozu Falkenau-Zwodau (Svatava), który był obozem zewnętrznym KL Flossenbürg, w Czechach, który został wyzwolony 7 kwietnia 1945 roku przez wojska amerykańskie. Po wyzwolenie na piechotę dotarła do Białegostoku – tysiąc kilometrów.		Gdy Hitler dochodził do władzy, Aleksander Bohle przyjął obywatelstwo polskie, podczas okupacji podpisał Volkslistę; ukrywał swą żydowską żonę, współpracował z polskim podziemiem i aktywnie uczestniczył w ratowaniu innych białostockich Żydów. Matka i jej córka z pierwszego małżeństwa, Irena Aronson-Bohle, przyrodnia siostra Heleny, zostały przymusowo ulokowane w getcie; wykupione przez męża i ojca, ukrywały się. Irena została jednak złapana i zastrzelona przez Gestapo. Również Helena została aresztowana w roku 1944. Była więziona w obozach koncentracyjnych Ravensbrück i Helmbrechts. Pracowała w zakładach zbrojeniowych. Przeżyła „marsz śmierci”, docierając z grupą więźniarek do obozu Falkenau-Zwodau (Svatava), który był obozem zewnętrznym KL Flossenbürg, w Czechach, który został wyzwolony 7 kwietnia 1945 roku przez wojska amerykańskie. Po wyzwolenie na piechotę dotarła do Białegostoku – tysiąc kilometrów.[[Plik:Madonna z Ravensbrück.jpg\|mały\|Madonna z Ravensbrück, rysunek wykonany przez Helenę Bohle w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück; własność prywatna, Archiv für Zwangsarbeit]]

	== '''Życie''' ==		== '''Życie''' ==
	Helena w czasie okupacji uczęszczała na zajęcia szkolne na tajnych kompletach; nauka zakończona była egzaminem maturalnym. Po wojnie rodzina wyprowadziła się z Białegostoku do Łodzi, gdzie w roku 1947 Helena rozpoczęła studia w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych – studiowała m.in. u Władysława Strzemińskiego; w r. 1951 uzyskała tytuł magistra. Jej ojciec był represjonowany przez władze reżimowe i popełnił samobójstwo. Po śmierci męża matka Heleny wyemigowała do Izraela, a potem do Brukseli. Helena była trzykrotnie zamężna (1·voto Benedykt Winer, 2·voto Jerzy Urbanowicz, 3·voto Wiktor Szacki); wszystkie trzy małżeństwa zakończyły się rozwodem; w roku 1993 jej ówczesny partner życiowy popełnił samobójstwo.		Helena w czasie okupacji uczęszczała na zajęcia szkolne na tajnych kompletach; nauka zakończona była egzaminem maturalnym. Po wojnie rodzina wyprowadziła się z Białegostoku do Łodzi, gdzie w roku 1947 Helena rozpoczęła studia w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych – studiowała m.in. u Władysława Strzemińskiego; w r. 1951 uzyskała tytuł magistra. Jej ojciec był represjonowany przez władze reżimowe i popełnił samobójstwo. Po śmierci męża matka Heleny wyemigowała do Izraela, a potem do Brukseli. Helena była trzykrotnie zamężna (1·voto Benedykt Winer, 2·voto Jerzy Urbanowicz, 3·voto Wiktor Szacki); wszystkie trzy małżeństwa zakończyły się rozwodem; w roku 1993 jej ówczesny partner życiowy popełnił samobójstwo.
Linia 17:		Linia 15:

	Wydała dwie autorskie książki – „Ślady, cienie” oraz „Od drzewa do drzewa” z własnymi ilustracjami.		Wydała dwie autorskie książki – „Ślady, cienie” oraz „Od drzewa do drzewa” z własnymi ilustracjami.
	~~[[Plik:Madonna z Ravensbrück.jpg\|mały\|Madonna z Ravensbrück, rysunek wykonany przez Helenę Bohle w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück; własność prywatna, Archiv für Zwangsarbeit]]~~
	W latach 80 uczestniczyła w akcji pomocy „Solidarności”, organizując przesyłki nielegalnych materiałów drukarskich, a także żywności i lekarstw do Polski. Przede wszystkim jednak zajmowała się pomocą uciekinierom politycznym z Polski. W jej domu mieszkało przez dłuższy czas albo bywało bardzo wielu znanych intelektualistów polskich, co sprawiło, że znany był on jako „Hotel Szacki”. Kazimierz Brandys w „Miesiącach”, pamiętnikach z PRL-u wydawanych sukcesywnie przez paryską „Kulturę” pisze jak o czymś samo przez się zrozumiałym, że podczas pobytu w Berlinie Zachodnim był „jak zwykle u Szackich”. U Szackich bywali Stanisław Lem, Ewa Lipska, Adam Zagajewski, Krystyna Janda, Ryszard Krynicki, Jacek Bocheński, Władysław Bartoszewski, Sławomir Mrożek, Jan Lenica, Kazimierz Brandys, Zbigniew Herbert, Witold Wirpsza, Jerzy Lipmann.		W latach 80 uczestniczyła w akcji pomocy „Solidarności”, organizując przesyłki nielegalnych materiałów drukarskich, a także żywności i lekarstw do Polski. Przede wszystkim jednak zajmowała się pomocą uciekinierom politycznym z Polski. W jej domu mieszkało przez dłuższy czas albo bywało bardzo wielu znanych intelektualistów polskich, co sprawiło, że znany był on jako „Hotel Szacki”. Kazimierz Brandys w „Miesiącach”, pamiętnikach z PRL-u wydawanych sukcesywnie przez paryską „Kulturę” pisze jak o czymś samo przez się zrozumiałym, że podczas pobytu w Berlinie Zachodnim był „jak zwykle u Szackich”. U Szackich bywali Stanisław Lem, Ewa Lipska, Adam Zagajewski, Krystyna Janda, Ryszard Krynicki, Jacek Bocheński, Władysław Bartoszewski, Sławomir Mrożek, Jan Lenica, Kazimierz Brandys, Zbigniew Herbert, Witold Wirpsza, Jerzy Lipmann.

	Współpracowała z wydawnictwami emigracyjnymi „Pogląd” i „Archipelag”, w latach 1986 – 1999 prowadziła galerię sztuki przy Klubie Inteligencji Katolickiej w Berlinie. Zajmowała się propagowaniem kultury polskiej, a za pomoc uciekinierom politycznym w okresie stanu wojennego została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta (1994).		Współpracowała z wydawnictwami emigracyjnymi „Pogląd” i „Archipelag”, w latach 1986 – 1999 prowadziła galerię sztuki przy Klubie Inteligencji Katolickiej w Berlinie. Zajmowała się propagowaniem kultury polskiej, a za pomoc uciekinierom politycznym w okresie stanu wojennego została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta (1994).

	W ostatnich latach życia występowała publicznie jako świadek historii, relacjonując swój wojenny los; napisała też artykuły na ten temat. W roku 2005 udzieliła po polsku wywiadu dla Zwangsarbeit-Archiv (Archiwum Pracy Przymusowej). Wystąpiła w roku 2006 w filmie Thomasa Gaeverta i Martina Hilberta ''Ausgelöscht. Bialystok und seine Juden (Wymazani. Białystok i jego Żydzi).'' W roku 2011 wystąpiła jako świadczyni historii w Jüdischen Museum Berlin (Muzeum Historii Żydów) podczas wystawy ''Zwangsarbeit. Die Deutschen, die Zwangsarbeiter und der Krieg (Praca przymusowa. Niemcy, robotnicy przymusowi i wojna.''		W ostatnich latach życia występowała publicznie jako świadek historii, relacjonując swój wojenny los; napisała też artykuły na ten temat. W roku 2005 udzieliła po polsku wywiadu dla Zwangsarbeit-Archiv (Archiwum Pracy Przymusowej). Wystąpiła w roku 2006 w filmie Thomasa Gaeverta i Martina Hilberta ''Ausgelöscht. Bialystok und seine Juden (Wymazani. Białystok i jego Żydzi).'' W roku 2011 wystąpiła jako świadczyni historii w Jüdischen Museum Berlin (Muzeum Historii Żydów) podczas wystawy ''Zwangsarbeit. Die Deutschen, die Zwangsarbeiter und der Krieg (Praca przymusowa. Niemcy, robotnicy przymusowi i wojna.''[[Plik:ModaHBS.png\|mały\|Helena Bohle-Szacka, projekty sukienek na lato, 1965 - fot. z archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku ]]Zmarła 21 sierpnia 2011 roku w Berlinie; zgodnie z jej życzeniem jej prochy zostały rozrzucone w nieznanym miejscu.

	Zmarła 21 sierpnia 2011 roku w Berlinie; zgodnie z jej życzeniem jej prochy zostały rozrzucone w nieznanym miejscu.

	== '''Upamiętnienie''' ==		== '''Upamiętnienie''' ==
Linia 30:		Linia 26:

	== '''Osobiste wspomnienie''' ==		== '''Osobiste wspomnienie''' ==
	~~[[Plik:ModaHBS.png\|mały\|Helena Bohle-Szacka, projekty sukienek na lato, 1965 - fot. z archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku ]]~~
	Poznałam Helenę (Lilkę) w rok po przyjeździe do Berlina. Zaprowadził mnie do niej Leszek Szaruga, poeta, syn Marii Kureckiej i Witolda Wirpszy. Lilka i jej mąż, oboje Wirpszowie i Wojciech Drozdek byli najstarszą Polonią w Berlinie, Szaccy i Wirpszowie pojawili się tu po roku 1968, Wojtek w roku 1971. Dla nas, „uciekinierów Jaruzelskiego” to były Legendy. Gdy przyjechałam do Berlina w styczniu 1985 roku, Witold Wirpsza jeszcze żył, ale gdy jego syn przyszedł do mnie, żeby mnie poinformować, że moja książka została wydana w paryskiej „Kulturze” i przynieść mi egzemplarz i honorarium, był październik 1985 roku i Wirpsza właśnie umarł. Odszedł dwa tygodnie wcześniej, 16 września 1985 roku. Leszek zorganizował najpierw moje spotkanie z jego matką, tłumaczką i pisarką, Marią Kurecką, a potem z Lilką. Z obiema kobietami się zaprzyjaźniłam i spotykałam się z nimi aż do śmierci.		Poznałam Helenę (Lilkę) w rok po przyjeździe do Berlina. Zaprowadził mnie do niej Leszek Szaruga, poeta, syn Marii Kureckiej i Witolda Wirpszy. Lilka i jej mąż, oboje Wirpszowie i Wojciech Drozdek byli najstarszą Polonią w Berlinie, Szaccy i Wirpszowie pojawili się tu po roku 1968, Wojtek w roku 1971. Dla nas, „uciekinierów Jaruzelskiego” to były Legendy. Gdy przyjechałam do Berlina w styczniu 1985 roku, Witold Wirpsza jeszcze żył, ale gdy jego syn przyszedł do mnie, żeby mnie poinformować, że moja książka została wydana w paryskiej „Kulturze” i przynieść mi egzemplarz i honorarium, był październik 1985 roku i Wirpsza właśnie umarł. Odszedł dwa tygodnie wcześniej, 16 września 1985 roku. Leszek zorganizował najpierw moje spotkanie z jego matką, tłumaczką i pisarką, Marią Kurecką, a potem z Lilką. Z obiema kobietami się zaprzyjaźniłam i spotykałam się z nimi aż do śmierci.

Ewa Maria: Poprawiłam błędy w podpisach pod ilustracjami

2021-09-04T21:22:11Z

Poprawiłam błędy w podpisach pod ilustracjami

← poprzednia wersja		Wersja z 21:22, 4 wrz 2021
Linia 17:		Linia 17:

	Wydała dwie autorskie książki – „Ślady, cienie” oraz „Od drzewa do drzewa” z własnymi ilustracjami.		Wydała dwie autorskie książki – „Ślady, cienie” oraz „Od drzewa do drzewa” z własnymi ilustracjami.
	[[Plik:Madonna z Ravensbrück.jpg\|mały\|Madonna z Ravensbrück, rysunek wykonany przez Helenę Bohle~~-Szacką~~ w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück; własność prywatna, Archiv für Zwangsarbeit]]		[[Plik:Madonna z Ravensbrück.jpg\|mały\|Madonna z Ravensbrück, rysunek wykonany przez Helenę Bohle w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück; własność prywatna, Archiv für Zwangsarbeit]]
	W latach 80 uczestniczyła w akcji pomocy „Solidarności”, organizując przesyłki nielegalnych materiałów drukarskich, a także żywności i lekarstw do Polski. Przede wszystkim jednak zajmowała się pomocą uciekinierom politycznym z Polski. W jej domu mieszkało przez dłuższy czas albo bywało bardzo wielu znanych intelektualistów polskich, co sprawiło, że znany był on jako „Hotel Szacki”. Kazimierz Brandys w „Miesiącach”, pamiętnikach z PRL-u wydawanych sukcesywnie przez paryską „Kulturę” pisze jak o czymś samo przez się zrozumiałym, że podczas pobytu w Berlinie Zachodnim był „jak zwykle u Szackich”. U Szackich bywali Stanisław Lem, Ewa Lipska, Adam Zagajewski, Krystyna Janda, Ryszard Krynicki, Jacek Bocheński, Władysław Bartoszewski, Sławomir Mrożek, Jan Lenica, Kazimierz Brandys, Zbigniew Herbert, Witold Wirpsza, Jerzy Lipmann.		W latach 80 uczestniczyła w akcji pomocy „Solidarności”, organizując przesyłki nielegalnych materiałów drukarskich, a także żywności i lekarstw do Polski. Przede wszystkim jednak zajmowała się pomocą uciekinierom politycznym z Polski. W jej domu mieszkało przez dłuższy czas albo bywało bardzo wielu znanych intelektualistów polskich, co sprawiło, że znany był on jako „Hotel Szacki”. Kazimierz Brandys w „Miesiącach”, pamiętnikach z PRL-u wydawanych sukcesywnie przez paryską „Kulturę” pisze jak o czymś samo przez się zrozumiałym, że podczas pobytu w Berlinie Zachodnim był „jak zwykle u Szackich”. U Szackich bywali Stanisław Lem, Ewa Lipska, Adam Zagajewski, Krystyna Janda, Ryszard Krynicki, Jacek Bocheński, Władysław Bartoszewski, Sławomir Mrożek, Jan Lenica, Kazimierz Brandys, Zbigniew Herbert, Witold Wirpsza, Jerzy Lipmann.

Linia 50:		Linia 50:

	== '''Linki''' ==		== '''Linki''' ==
	[[Plik:Drzewo.jpg\|mały\|Drzewo, grafika Heleny Bohle-Szackiej - archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku]]		[[Plik:Drzewo.jpg\|mały\|Drzewo, grafika Heleny Bohle-Szackiej z okresu berlińskiego - archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku]]
	https://de.wikipedia.org/wiki/Helena_Bohle-Szacki		https://de.wikipedia.org/wiki/Helena_Bohle-Szacki

Ewa Maria: wstawiłam ilustracje

2021-09-04T21:20:11Z

wstawiłam ilustracje

← poprzednia wersja		Wersja z 21:20, 4 wrz 2021
Linia 4:		Linia 4:

	== '''Rodzice''' ==		== '''Rodzice''' ==
			[[Plik:Helena bohle-szacka.jpg\|mały\|Helena Bohle-Szacka - fot. Marian Stefanowski w zbiorach [https://www.porta-polonica.de/de/atlas-der-erinnerungsorte/helena-bohle-szacki-mode-kunst-erinnerung Porta Polonica]]]
	Urodziła się w Białymstoku jako córka Marii Fanny z d. Tobolskiej, pianistki, pochodzącej ze zasymilowanej polskiej rodziny żydowskiej z Łodzi, i Aleksandra Bohle, inżyniera tekstylnego, Niemca, który był również utalentowanym artystą (studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Berlinie).		Urodziła się w Białymstoku jako córka Marii Fanny z d. Tobolskiej, pianistki, pochodzącej ze zasymilowanej polskiej rodziny żydowskiej z Łodzi, i Aleksandra Bohle, inżyniera tekstylnego, Niemca, który był również utalentowanym artystą (studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Berlinie).

Linia 16:		Linia 17:

	Wydała dwie autorskie książki – „Ślady, cienie” oraz „Od drzewa do drzewa” z własnymi ilustracjami.		Wydała dwie autorskie książki – „Ślady, cienie” oraz „Od drzewa do drzewa” z własnymi ilustracjami.
			[[Plik:Madonna z Ravensbrück.jpg\|mały\|Madonna z Ravensbrück, rysunek wykonany przez Helenę Bohle-Szacką w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück; własność prywatna, Archiv für Zwangsarbeit]]
	W latach 80 uczestniczyła w akcji pomocy „Solidarności”, organizując przesyłki nielegalnych materiałów drukarskich, a także żywności i lekarstw do Polski. Przede wszystkim jednak zajmowała się pomocą uciekinierom politycznym z Polski. W jej domu mieszkało przez dłuższy czas albo bywało bardzo wielu znanych intelektualistów polskich, co sprawiło, że znany był on jako „Hotel Szacki”. Kazimierz Brandys w „Miesiącach”, pamiętnikach z PRL-u wydawanych sukcesywnie przez paryską „Kulturę” pisze jak o czymś samo przez się zrozumiałym, że podczas pobytu w Berlinie Zachodnim był „jak zwykle u Szackich”. U Szackich bywali Stanisław Lem, Ewa Lipska, Adam Zagajewski, Krystyna Janda, Ryszard Krynicki, Jacek Bocheński, Władysław Bartoszewski, Sławomir Mrożek, Jan Lenica, Kazimierz Brandys, Zbigniew Herbert, Witold Wirpsza, Jerzy Lipmann.		W latach 80 uczestniczyła w akcji pomocy „Solidarności”, organizując przesyłki nielegalnych materiałów drukarskich, a także żywności i lekarstw do Polski. Przede wszystkim jednak zajmowała się pomocą uciekinierom politycznym z Polski. W jej domu mieszkało przez dłuższy czas albo bywało bardzo wielu znanych intelektualistów polskich, co sprawiło, że znany był on jako „Hotel Szacki”. Kazimierz Brandys w „Miesiącach”, pamiętnikach z PRL-u wydawanych sukcesywnie przez paryską „Kulturę” pisze jak o czymś samo przez się zrozumiałym, że podczas pobytu w Berlinie Zachodnim był „jak zwykle u Szackich”. U Szackich bywali Stanisław Lem, Ewa Lipska, Adam Zagajewski, Krystyna Janda, Ryszard Krynicki, Jacek Bocheński, Władysław Bartoszewski, Sławomir Mrożek, Jan Lenica, Kazimierz Brandys, Zbigniew Herbert, Witold Wirpsza, Jerzy Lipmann.

Linia 29:		Linia 30:

	== '''Osobiste wspomnienie''' ==		== '''Osobiste wspomnienie''' ==
			[[Plik:ModaHBS.png\|mały\|Helena Bohle-Szacka, projekty sukienek na lato, 1965 - fot. z archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku ]]
	Poznałam Helenę (Lilkę) w rok po przyjeździe do Berlina. Zaprowadził mnie do niej Leszek Szaruga, poeta, syn Marii Kureckiej i Witolda Wirpszy. Lilka i jej mąż, oboje Wirpszowie i Wojciech Drozdek byli najstarszą Polonią w Berlinie, Szaccy i Wirpszowie pojawili się tu po roku 1968, Wojtek w roku 1971. Dla nas, „uciekinierów Jaruzelskiego” to były Legendy. Gdy przyjechałam do Berlina w styczniu 1985 roku, Witold Wirpsza jeszcze żył, ale gdy jego syn przyszedł do mnie, żeby mnie poinformować, że moja książka została wydana w paryskiej „Kulturze” i przynieść mi egzemplarz i honorarium, był październik 1985 roku i Wirpsza właśnie umarł. Odszedł dwa tygodnie wcześniej, 16 września 1985 roku. Leszek zorganizował najpierw moje spotkanie z jego matką, tłumaczką i pisarką, Marią Kurecką, a potem z Lilką. Z obiema kobietami się zaprzyjaźniłam i spotykałam się z nimi aż do śmierci.		Poznałam Helenę (Lilkę) w rok po przyjeździe do Berlina. Zaprowadził mnie do niej Leszek Szaruga, poeta, syn Marii Kureckiej i Witolda Wirpszy. Lilka i jej mąż, oboje Wirpszowie i Wojciech Drozdek byli najstarszą Polonią w Berlinie, Szaccy i Wirpszowie pojawili się tu po roku 1968, Wojtek w roku 1971. Dla nas, „uciekinierów Jaruzelskiego” to były Legendy. Gdy przyjechałam do Berlina w styczniu 1985 roku, Witold Wirpsza jeszcze żył, ale gdy jego syn przyszedł do mnie, żeby mnie poinformować, że moja książka została wydana w paryskiej „Kulturze” i przynieść mi egzemplarz i honorarium, był październik 1985 roku i Wirpsza właśnie umarł. Odszedł dwa tygodnie wcześniej, 16 września 1985 roku. Leszek zorganizował najpierw moje spotkanie z jego matką, tłumaczką i pisarką, Marią Kurecką, a potem z Lilką. Z obiema kobietami się zaprzyjaźniłam i spotykałam się z nimi aż do śmierci.

Linia 48:		Linia 50:

	== '''Linki''' ==		== '''Linki''' ==
			[[Plik:Drzewo.jpg\|mały\|Drzewo, grafika Heleny Bohle-Szackiej - archiwum artystki w Galerii Sleńdzińskich w Białymstoku]]
	https://de.wikipedia.org/wiki/Helena_Bohle-Szacki		https://de.wikipedia.org/wiki/Helena_Bohle-Szacki