https://polkopedia.org/wiki/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Ewa+Maria 2026-06-25T17:59:18Z Wkład użytkownika MediaWiki 1.36.1 https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Bronis%C5%82awa_Czubakowska_(PL)&diff=391 2022-06-11T08:25:50Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>''Autor: Wojtek Drozdek, maj 2022''<br /> <br /> W berlińskim więzieniu Plötzensee, w latach 1939 – 1945 stracono ponad 2.800 więźniów z 20 krajów europejskich. Wśród nich jest 248 ofiar z Polski. Miejsce pochówku wielu z nich nie jest do końca wyjaśnione. Tak jest też w przypadku Ireny Bobowskiej oraz Bronisławy Czubakowskiej. Można jednak założyć, że ich prochy znajdują się wśród dziewiędziesięciu anonimowych urn złożonych na berlińskim Cmentarzu Altglienicke.<br /> [[Plik:Czubakowska.jpg|alt=Portret pamięciowy Bronisławy Czubakowskiej|mały|Portret pamięciowy Bronisławy Czubakowskiej]]<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> „Przyjmuję do wiadomości. Nie czuję się winną.”* <br /> <br /> (Bronisława Czubakowska, do urzędnika prokuratury na wiadomość, iż wykonanie wyroku przez ścięcie gilotyną nastąpi dzień później, 15 sierpnia 1942 roku, o godzinie 5.27) <br /> <br /> Bronisława Czubakowska urodziła się 9 lipca 1916 w Zgierzu – niewielkiej miejscowości w pobliżu Łodzi. Ojciec był robotnikiem, matka gospodynią domową. Zmarła kiedy Bronisława była jeszcze dzieckiem. 9 listopada 1939 włączono Łódź - a więc i gminę i miasto Zgierz - do tzw. „Kraju Warty” (Wartheland). Od momentu wkroczenia na te tereny Niemców, Polaków obowiązywał bezwzględny przymus pracy. Do pracy w Rzeszy niemieckie urzędy werbowały początkowo robotników na zasadach dobrowolności. Jednak już na przełomie wiosny i lata 1940 roku sięgnięto po drastyczną metodę pozyskania taniej (w wielu przypadkach niewolniczej) siły roboczej. Służyły temu niespodziewane aresztowania w miejscach publicznych (tzw. łapanki). Jedną z kwietniowych ofiar takiej łapanki była właśnie Bronisława Czubakowska. Skierowano ją do zakładów przerobu juty (Fein-Jute-Garn-Spinnerei) w oddalonym od Berlina o ca. 85 km Brandenburgu nad Hawelą. W fabryce juty obok załogi niemieckiej pracowało 250 robotnic przymusowych z Polski. Produkowano tu nie tylko wyroby z juty na zamówienie szeregu cywilnych firm, ale i przemysłu zbrojeniowego. Istniały także powiązania ekonomiczne z obozami koncentracyjnymi III Rzeszy. Fabryka ta należała więc do kategorii tzw. „Spekulantów wojennych” - (Kriegsgewinnler) – firm czerpiących zyski z produkcji na rzecz „zbrojeniówki”.<br /> [[Plik:Czubakowska-fabrykajuty.png|alt=Fabryka juty|mały|Fabryka juty w Bradenburgu, gdzie pracowała Czubakowska (Luftaufnahme des Fabrikgeländes, Luftaufnahme des Fabrikgeländes. Foto:Landesvermessung und Geobasisinformation<br /> <br /> Brandenburg (LGB) vom 20. 4. 1945)]]<br /> <br /> == &quot;Zbrodnia i kara&quot; ==<br /> Co wydarzyło się 12 lipca 1941 roku i w dni następne? <br /> <br /> Z protokołów przesłuchań odnalezionych w archiwum gestapo wynika, że Czubakowska w ten dzień właśnie, w ubikacji dla niemieckich pracowników, podpaliła znajdujące się w drewnianej skrzynce - służące jako papier toaletowy - skrawki papieru gazetowego. Naftę i zapałki otrzymać miała od innej Polki, z którą pracowała. Kilka minut później – już w toalecie dla robotnic przymusowych – inna z obecnych tam pracownic poczuła swąd spalenizny i wraz z Czubakowską ugasiły ogień. Bronisława Czubakowska wielokrotnie zmieniała zeznania, by ostatecznie 25 lipca, na kolejnym przesłuchaniu, oświadczyć, że sama bez niczyjej pomocy i przez nikogo nie namawiana, podłożyła ogień. Dla gestapo sprawa była zamknięta. Akta przekazano prokuraturze a następnie do Sądu Krajowego w Poczdamie. Pierwszy wyrok zapada już 10 września 41 roku - siedem lat więzienia. Jednak już w tym samym miesiącu, na wniosek Ministerstwa Sprawiedliwości Rzeszy, zlecono prokuratorowi naczelnemu przy Sądzie Krajowym w Poczdamie, Karlowi Tetzlaffowi sprawdzenie, czy w grę nie wchodzi surowsza kara. Tetzlaff, oskarżyciel w pierwszym procesie Czubakowskiej, ulega naciskowi politycznemu przełożonych i składa wniosek rewizyjny, który następnie próbuje bezskutecznie wycofać (październik 1941). Zostanie jednocześnie zobligowany do składania regularnych raportów odnośnie rozwoju sprawy do rąk ministra sprawiedliwości.<br /> <br /> Zarówno w pierwszym, jak i w drugim - zakończonym wyrokiem śmierci – procesie, nie wyjaśniono wątpliwości, które wynikały z wykluczających się zeznań świadków oraz powodów, którymi kierować się miała Czubakowska, zmieniając wielokrotnie wersje podpalenia. Sądy nie ustaliły także przekonywującego motywu, jakim kierować się miała oskarżona, przyjmując za pewnik oświadczenie prokuratura Tetzlaffa o nienawiści Polki do Niemiec i Niemców. Nie zastosowano zasady ''in dubio pro reo'' , która mogłaby mieć wpływ na wysokość wyroku. Nie ulega także wątpliwości, że to pochodzenie oskarżonej warunkowało wymiar kary, a nie wielkość wyrządzonych przez nią szkód. Proces przeciwko Czubakowskiej oraz rewizja wyroku, łącznie z zastosowaniem „Dekretów polskich”, a następnie późniejszego „Dekretu o Polakach”, jest podręcznikowym wręcz przykładem, jak cienka była granica między jeszcze-prawem a bez-prawiem; jak obowiązujące poglądy polityczne miały oddziaływać na prawo karne, wpływać na nie, a w konsekwencji kształtować zgodnie z wolą i interesem rządzących. <br /> [[Plik:Gilotynaploetzensee.png|alt=Gilotyna w Plötzensee, Foto: Landes archiv Berlin|mały|Gilotyna w Plötzensee, Foto (negatyw): Landes archiv Berlin]]<br /> Została stracona 15 sierpnia 1942 roku, o godzinie 5.27. Miała 26 lat. <br /> <br /> == Grób ==<br /> Klaus Leutner (inicjator stworzenia Miejsca Pamięci Cmentarza Alt-Glienicke) postawił sobie za cel spełnienie ostatniego życzenia Bronisławy Czubakowskiej: być pochowaną obok swej matki. I tak w księdze pochówków cmentarza Alt-Glienicke odnalazł notatkę o anonimowym grobie zawierającym 90 urn przekazanych z działu patologii szpitala Charité. Protokoły egzekucji I. Bobowskiej i B. Czubakowskiej zawierają notatkę o przekazaniu zwłok ofiar do tego właśnie instytutu. Czy w tych urnach znajdują się prochy obydwu kobiet? Istnieje taka możliwość, choć szanse są niewielkie. <br /> <br /> == Odwołanie wyroku po 64 latach ==<br /> 29 kwietnia 2005 r. Prokurator generalny Kraju Zweiązkowego Brandenburgia anulował wyrok śmierci Bronisławy Czubakowskiej. Podstawą prawną było „Prawo na rzecz anulowania niesprawiedliwych wyroków nazistowskich” (NS-Aufhebungsgesetz) z 25 sierpnia 1998 roku.<br /> <br /> == Przestroga ==<br /> Niech historia śmierci tych dwóch Polek, Bronisławy Czubakowskiej i Ireny Bobowskiej, będzie przestrogą dla nas wszystkich, którzy uwierzyli, że faszystowskie barbarzyństwo znalazło swój finał w Norymberdze czy – najpóźniej – na wokandzie Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze. <br /> <br /> Wojna w Ukrainie, a szczególnie towarzyszący jej rosyjski terror okupacyjny, dostarczają nam niemal codziennie innych przykładów. <br /> [[Plik:GrobCzbakow.jpg|alt=Grób (cenotaf) Bronisławy Czubakowskiej w Zgierzu, r. 2005 - w grobie pochowano prochy z miejsca pamięci w Alt-Glienicke (nie są to jednak prochy Czubakowskiej, tylko prochy ofiar z miesca straceń w Plötzensee)|mały|Grób (cenotaf) Bronisławy Czubakowskiej w Zgierzu, r. 2005 - w grobie pochowano prochy z miejsca pamięci w Alt-Glienicke (nie są to jednak prochy Czubakowskiej, tylko prochy ofiar z miejsca straceń w Plötzensee)]]<br /> <br /> == Podziękowania ==<br /> Autor dziękuje Ewie Marii Slaskiej i Ani Krenz za merytoryczną pomoc i udostępnienie materiałów źródłowych, Eli Kargol za nieodpłatne przekazanie zdjęcia do publikacji, a Klausowi Leutnerowi za wgląd do archiwum. <br /> <br /> == Przypisy ==<br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Cytat za: Katalog wystawy „Losy Polaków. Życie i śmierć Bronisławy Czubakowskiej.” Poczdam 2006 <br /> <br /> == Literatura ==<br /> Klaus Leutner, Im Namen des Deutschen Volkes? Auf der Grabsuche nach Bronisława Czubakowska, [https://www.gedenkstaettenforum.de/uploads/media/GedRund135_27-40.pdf gedenkstaettenforum] <br /> <br /> Das Leben und Sterben der Bronislawa Czubakowska aus Zgierz - Ein binationales Schülerprojekt, [https://stadtmuseum.stadt-brandenburg.de/fileadmin/_Museum/Museumspaedagogik/Abgeschlossene_Projekte_Museumspaedagogik/Bronislawa_Projektbeschreibung.pdf stadtmuseum- brandenburg]<br /> <br /> == Linki ==<br /> O warunkach pracy robotnic przymusowych z Polski Autor pisał w artykule „Meine Kinder aus Lodz” https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/meine-kinder-aus-lodz-moje-dzieci-zlodzi?page=2#body-top <br /> <br /> Dekrety polskie (niem. Polenerlasse, Polen-Erlasse) – dekrety wydane przez nazistowskie Niemcy 8 marca 1940. Regulowały one sytuacje polskich robotników przymusowych w III Rzeszy - https://pl.wikipedia.org/wiki/Dekrety_polskie<br /> <br /> Dekret o Polakach (niem. Polenstrafrechtsverordnung) https://pl.wikipedia.org/wiki/Dekret_o_Polakach&amp;#x20;13.&amp;#x20;https://de.wikipedia.org/wiki/Gesetz_zur_Aufhebung_nationalsozialistischer_Unrechtsurteile_in_der&amp;#x20;_Strafrechtspflege<br /> <br /> O Irenie Bobowskiej i Bronisławie Czubakowskiej autor pisał na platformie Porta Polonica: https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/dwa-rozne-zyciorysy-wspolny-los-irena-bobowska-bronislawa-czubakowska</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=390 2022-06-11T08:24:21Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: krążące w internecie informacje, że to i 3 następne zdjęcia znajdują się w archiwum IPN są błędne. Korzystamy ze zbiorów Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku (zbiory Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej) ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka. Projekt nigdy nie został zrealizowany. <br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowie na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią (zbiory Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej) ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;<br /> [[Plik:Altglienicke-pomnik01.jpg|alt=Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke|mały|Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke - na tym cmentarzu spoczywają m.in. urny z prochami 80 osób straconych w więzieniu Plötzensee; być może są tu również prochy Ireny Bobowskiej.Zdjęcie: E. Kargol, 27.09.2021]]<br /> <br /> Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> ==Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> ==Linki==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2022/05/28/projekt-bobowska-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/<br /> <br /> https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/dwa-rozne-zyciorysy-wspolny-los-irena-bobowska-bronislawa-czubakowska <br /> ==Literatura==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> ==Akcja artystyczna==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska realizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa i stowarzyszenie VIA Friedrichshain. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje, w skład których wejdą debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Wydarzenia odbędą się: <br /> <br /> '''1 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Regenbogenfabrik, Lausitzer Str. 22, 10999 Berlin (Kreuzberg)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Dom / Strony rodzinne / Stosunki polsko-niemieckie<br /> <br /> W dyskusji biorą udział m.in. Kamila Schöll-Mazurek, Masha Pryven, Karen Kandzia<br /> <br /> '''8 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> “Pomnik Walki o Naszą i Waszą Wolność”, Virchowstraße, 10249 Berlin (Volkspark Friedrichshain)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Wojna, tamta i ta<br /> <br /> '''15 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Kościół Muzyczny św. Nikodema, Nansenstraße 12, 12047 Berlin (Neukölln)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Zniewolenie / śmierć<br /> <br /> '''22 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.''' <br /> <br /> Cmentarz komunalny Altglienicke, Schönefelder Ch. 100, 12524 Berlin (Treptow – Köpenick)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Pamięć / upamiętnienie<br /> <br /> W dyskusji biorą udział m.in. Anja Witzel, Klaudyna Droske<br /> <br /> Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji. Autorki projektu podjęły kroki zmierzające do upamiętnienia Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej np. na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie.<br /> <br /> Aktualne informacje o projekcie na stronie internetowej Dziewuch: https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=389 2022-06-04T12:49:41Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: krążące w internecie informacje, że to i 3 następne zdjęcia znajdują się w archiwum IPN są błędne. Korzystamy ze zbiorów Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku (zbiory Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej) ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka. Projekt nigdy nie został zrealizowany. <br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowie na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią (zbiory Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej) ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;<br /> [[Plik:Altglienicke-pomnik01.jpg|alt=Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke|mały|Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke - na tym cmentarzu spoczywają m.in. urny z prochami 80 osób straconych w więzieniu Plötzensee; być może są tu również prochy Ireny Bobowskiej.Zdjęcie: E. Kargol, 27.09.2021]]<br /> <br /> <br /> Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> ==Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> ==Linki==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2022/05/28/projekt-bobowska-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/ <br /> ==Literatura==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> ==Akcja artystyczna==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska realizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa i stowarzyszenie VIA Friedrichshain. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje, w skład których wejdą debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Wydarzenia odbędą się: <br /> <br /> '''1 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Regenbogenfabrik, Lausitzer Str. 22, 10999 Berlin (Kreuzberg)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Dom / Strony rodzinne / Stosunki polsko-niemieckie<br /> <br /> W dyskusji biorą udział m.in. Kamila Schöll-Mazurek, Masha Pryven, Karen Kandzia<br /> <br /> '''8 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> “Pomnik Walki o Naszą i Waszą Wolność”, Virchowstraße, 10249 Berlin (Volkspark Friedrichshain)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Wojna, tamta i ta<br /> <br /> '''15 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Kościół Muzyczny św. Nikodema, Nansenstraße 12, 12047 Berlin (Neukölln)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Zniewolenie / śmierć<br /> <br /> '''22 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.''' <br /> <br /> Cmentarz komunalny Altglienicke, Schönefelder Ch. 100, 12524 Berlin (Treptow – Köpenick)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Pamięć / upamiętnienie<br /> <br /> W dyskusji biorą udział m.in. Anja Witzel, Klaudyna Droske<br /> <br /> Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji. Autorki projektu podjęły kroki zmierzające do upamiętnienia Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej np. na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie.<br /> <br /> Aktualne informacje o projekcie na stronie internetowej Dziewuch: https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=388 2022-06-04T12:12:25Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: krążące w internecie informacje, że to i 3 następne zdjęcia znajdują się w archiwum IPN są błędne - IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków. Korzystamy ze zbiorów Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku (zbiory Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej) ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka. Projekt nigdy nie został zrealizowany. <br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowie na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią (zbiory Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej) ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;<br /> [[Plik:Altglienicke-pomnik01.jpg|alt=Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke|mały|Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke - na tym cmentarzu spoczywają m.in. urny z prochami 80 osób straconych w więzieniu Plötzensee; być może są tu również prochy Ireny Bobowskiej.Zdjęcie: E. Kargol, 27.09.2021]]<br /> <br /> <br /> Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> ==Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> ==Linki==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2022/05/28/projekt-bobowska-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/ <br /> ==Literatura==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> ==Akcja artystyczna==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska realizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa i stowarzyszenie VIA Friedrichshain. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje, w skład których wejdą debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Wydarzenia odbędą się: <br /> <br /> '''1 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Regenbogenfabrik, Lausitzer Str. 22, 10999 Berlin (Kreuzberg)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Dom / Strony rodzinne / Stosunki polsko-niemieckie<br /> <br /> W dyskusji biorą udział m.in. Kamila Schöll-Mazurek, Masha Pryven, Karen Kandzia<br /> <br /> '''8 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> “Pomnik Walki o Naszą i Waszą Wolność”, Virchowstraße, 10249 Berlin (Volkspark Friedrichshain)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Wojna, tamta i ta<br /> <br /> '''15 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Kościół Muzyczny św. Nikodema, Nansenstraße 12, 12047 Berlin (Neukölln)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Zniewolenie / śmierć<br /> <br /> '''22 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.''' <br /> <br /> Cmentarz komunalny Altglienicke, Schönefelder Ch. 100, 12524 Berlin (Treptow – Köpenick)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Pamięć / upamiętnienie<br /> <br /> W dyskusji biorą udział m.in. Anja Witzel, Klaudyna Droske<br /> <br /> Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji. Autorki projektu podjęły kroki zmierzające do upamiętnienia Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej np. na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie.<br /> <br /> Aktualne informacje o projekcie na stronie internetowej Dziewuch: https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=387 2022-06-03T20:23:33Z

<p>Ewa Maria: Dokonałam zmian w tekście i uzupełniłam podpisy pod ilustracjami</p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: krążące w internecie informacje, że to i 3 następne zdjęcia znajdują się w archiwum IPN są błędne - IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków. Korzystamy ze zbiorów Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku (zbiory Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej) ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka. Projekt nigdy nie został zrealizowany. <br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowicach na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią (zbiory Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej) ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;<br /> [[Plik:Altglienicke-pomnik01.jpg|alt=Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke|mały|Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke - na tym cmentarzu spoczywają m.in. urny z prochami 80 osób straconych w więzieniu Plötzensee; być może są tu również prochy Ireny Bobowskiej.Zdjęcie: E. Kargol, 27.09.2021]]<br /> <br /> <br /> Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> ==Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> ==Linki==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2022/05/28/projekt-bobowska-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/ <br /> ==Literatura==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> ==Akcja artystyczna==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska realizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa i stowarzyszenie VIA Friedrichshain. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje, w skład których wejdą debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Wydarzenia odbędą się: <br /> <br /> '''1 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Regenbogenfabrik, Lausitzer Str. 22, 10999 Berlin (Kreuzberg)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Dom / Strony rodzinne / Stosunki polsko-niemieckie<br /> <br /> W dyskusji biorą udział m.in. Kamila Schöll-Mazurek, Masha Pryven, Karen Kandzia<br /> <br /> '''8 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> “Pomnik Walki o Naszą i Waszą Wolność”, Virchowstraße, 10249 Berlin (Volkspark Friedrichshain)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Wojna, tamta i ta<br /> <br /> '''15 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Kościół Muzyczny św. Nikodema, Nansenstraße 12, 12047 Berlin (Neukölln)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Zniewolenie / śmierć<br /> <br /> '''22 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.''' <br /> <br /> Cmentarz komunalny Altglienicke, Schönefelder Ch. 100, 12524 Berlin (Treptow – Köpenick)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Pamięć / upamiętnienie<br /> <br /> W dyskusji biorą udział m.in. Anja Witzel, Klaudyna Droske<br /> <br /> Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji. Autorki projektu podjęły kroki zmierzające do upamiętnienia Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej np. na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie.<br /> <br /> Aktualne informacje o projekcie na stronie internetowej Dziewuch: https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=386 2022-06-02T21:03:05Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: Poszukujemy miejsca, gdzie jest zarchiwizowana zarówno ta ilustracja, jak i trzy następne; krążące w internecie informacje, że znajdują się one w archiwum IPN zostały przez autorki sprawdzone w maju 2022 roku; informacje te są błędne - IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków.)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka. Projekt nigdy nie został zrealizowany. <br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowicach na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;<br /> [[Plik:Altglienicke-pomnik01.jpg|alt=Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke|mały|Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke - na tym cmentarzu spoczywają m.in. urny z prochami 80 osób straconych w więzieniu Plötzensee; być może są tu również prochy Ireny Bobowskiej.Zdjęcie: E. Kargol, 27.09.2021]]<br /> <br /> <br /> Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> ==Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> ==Linki==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2022/05/28/projekt-bobowska-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/ <br /> ==Literatura==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> ==Akcja artystyczna==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska realizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa i stowarzyszenie VIA Friedrichshain. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje, w skład których wejdą debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Wydarzenia odbędą się: <br /> <br /> '''1 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Regenbogenfabrik, Lausitzer Str. 22, 10999 Berlin (Kreuzberg)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Dom / Strony rodzinne / Stosunki polsko-niemieckie<br /> <br /> '''8 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> “Pomnik Walki o Naszą i Waszą Wolność”, Virchowstraße, 10249 Berlin (Volkspark Friedrichshain)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Wojna, tamta i ta<br /> <br /> '''15 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Kościół Muzyczny św. Nikodema, Nansenstraße 12, 12047 Berlin (Neukölln)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Zniewolenie / śmierć<br /> <br /> '''22 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.''' <br /> <br /> Cmentarz komunalny Altglienicke, Schönefelder Ch. 100, 12524 Berlin (Treptow – Köpenick)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Pamięć / upamiętnienie<br /> <br /> Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji. Autorki projektu podjęły kroki zmierzające do upamiętnienia Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej np. na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie.<br /> <br /> Aktualne informacje o projekcie na stronie internetowej Dziewuch: https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=385 2022-06-02T21:00:40Z

<p>Ewa Maria: uzupełniłlam życiorys; dodałam zdjęcie cmentarza</p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: Poszukujemy miejsca, gdzie jest zarchiwizowana zarówno ta ilustracja, jak i trzy następne; krążące w internecie informacje, że znajdują się one w archiwum IPN zostały przez autorki sprawdzone w maju 2022 roku; informacje te są błędne - IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków.)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka. Projekt nigdy nie został zrealizowany. <br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowicach na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;<br /> [[Plik:Altglienicke-pomnik01.jpg|alt=Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke|mały|Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke - na tym cmentarzu spoczywają m.in. urny z prochami 80 osób straconych w więzieniu Plötzensee; być może są tu również prochy Ireny Bobowskiej.Zdjęcie: E. Kargol, 27.09.2021]]<br /> <br /> <br /> Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> ==Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> ==Linki==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2022/05/28/projekt-bobowska-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/ <br /> ==Literatura==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> ==Akcja artystyczna==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska zrealizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa i stowarzyszenie VIA Friedrichshain. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje, w skład których wejdą debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Wydarzenia odbędą się: <br /> <br /> '''1 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Regenbogenfabrik, Lausitzer Str. 22, 10999 Berlin (Kreuzberg)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Dom / Strony rodzinne / Stosunki polsko-niemieckie<br /> <br /> '''8 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> “Pomnik Walki o Naszą i Waszą Wolność”, Virchowstraße, 10249 Berlin (Volkspark Friedrichshain)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Wojna, tamta i ta<br /> <br /> '''15 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Kościół Muzyczny św. Nikodema, Nansenstraße 12, 12047 Berlin (Neukölln)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Zniewolenie / śmierć<br /> <br /> '''22 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.''' <br /> <br /> Cmentarz komunalny Altglienicke, Schönefelder Ch. 100, 12524 Berlin (Treptow – Köpenick)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Pamięć / upamiętnienie<br /> <br /> Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji oraz rozpoczęcie działań, mających na celu upamiętnienie Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej np. na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie.<br /> <br /> Aktualne informacje o projekcie na stronie internetowej Dziewuch: https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Altglienicke-pomnik01.jpg&diff=384 2022-06-02T20:59:13Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Miejsce Pamięci o ofiarach prześladowań nazistowskich na cmentarzu komunalnym w Altglienicke - na tym cmentarzu spoczywają m.in. urny z prochami 80 osób straconych w więzieniu Plötzensee; być może są tu również prochy Ireny Bobowskiej.</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Bronis%C5%82awa_Czubakowska_(PL)&diff=383 2022-06-01T19:52:24Z

<p>Ewa Maria: dodałam ilustracje</p> <hr /> <div>''Autor: Wojtek Drozdek, maj 2022''<br /> <br /> W berlińskim więzieniu Plötzensee, w latach 1939 – 1945 stracono ponad 2.800 więźniów z 20 krajów europejskich. Wśród nich jest 248 ofiar z Polski. Miejsce pochówku wielu z nich nie jest do końca wyjaśnione. Tak jest też w przypadku Ireny Bobowskiej oraz Bronisławy Czubakowskiej. Można jednak założyć, że ich prochy znajdują się wśród dziewiędziesięciu anonimowych urn złożonych na berlińskim Cmentarzu Altglienicke.<br /> [[Plik:Czubakowska.jpg|alt=Portret pamięciowy Bronisławy Czubakowskiej|mały|Portret pamięciowy Bronisławy Czubakowskiej]]<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> „Przyjmuję do wiadomości. Nie czuję się winną.”* <br /> <br /> (Bronisława Czubakowska, do urzędnika prokuratury na wiadomość, iż wykonanie wyroku przez ścięcie gilotyną nastąpi dzień później, 15 sierpnia 1942 roku, o godzinie 5.27) <br /> <br /> Bronisława Czubakowska urodziła się 9 lipca 1916 w Zgierzu – niewielkiej miejscowości w pobliżu Łodzi. Ojciec był robotnikiem, matka gospodynią domową. Zmarła kiedy Bronisława była jeszcze dzieckiem. 9 listopada 1939 włączono Łódź - a więc i gminę i miasto Zgierz - do tzw. „Kraju Warty” (Wartheland). Od momentu wkroczenia na te tereny Niemców, Polaków obowiązywał bezwzględny przymus pracy. Do pracy w Rzeszy niemieckie urzędy werbowały początkowo robotników na zasadach dobrowolności. Jednak już na przełomie wiosny i lata 1940 roku sięgnięto po drastyczną metodę pozyskania taniej (w wielu przypadkach niewolniczej) siły roboczej. Służyły temu niespodziewane aresztowania w miejscach publicznych (tzw. łapanki). Jedną z kwietniowych ofiar takiej łapanki była właśnie Bronisława Czubakowska. Skierowano ją do zakładów przerobu juty (Fein-Jute-Garn-Spinnerei) w oddalonym od Berlina o ca. 85 km Brandenburgu nad Hawelą. W fabryce juty obok załogi niemieckiej pracowało 250 robotnic przymusowych z Polski. Produkowano tu nie tylko wyroby z juty na zamówienie szeregu cywilnych firm, ale i przemysłu zbrojeniowego. Istniały także powiązania ekonomiczne z obozami koncentracyjnymi III Rzeszy. Fabryka ta należała więc do kategorii tzw. „Spekulantów wojennych” - (Kriegsgewinnler) – firm czerpiących zyski z produkcji na rzecz „zbrojeniówki”.<br /> [[Plik:Czubakowska-fabrykajuty.png|alt=Fabryka juty|mały|Fabryka juty w Bradenburgu, gdzie pracowała Czubakowska (Luftaufnahme des Fabrikgeländes, Luftaufnahme des Fabrikgeländes. Foto:Landesvermessung und Geobasisinformation<br /> <br /> Brandenburg (LGB) vom 20. 4. 1945)]]<br /> <br /> == &quot;Zbrodnia i kara&quot; ==<br /> Co wydarzyło się 12 lipca 1941 roku i w dni następne? <br /> <br /> Z protokołów przesłuchań odnalezionych w archiwum gestapo wynika, że Czubakowska w ten dzień właśnie, w ubikacji dla niemieckich pracowników, podpaliła znajdujące się w drewnianej skrzynce - służące jako papier toaletowy - skrawki papieru gazetowego. Naftę i zapałki otrzymać miała od innej Polki, z którą pracowała. Kilka minut później – już w toalecie dla robotnic przymusowych – inna z obecnych tam pracownic poczuła swąd spalenizny i wraz z Czubakowską ugasiły ogień. Bronisława Czubakowska wielokrotnie zmieniała zeznania, by ostatecznie 25 lipca, na kolejnym przesłuchaniu, oświadczyć, że sama bez niczyjej pomocy i przez nikogo nie namawiana, podłożyła ogień. Dla gestapo sprawa była zamknięta. Akta przekazano prokuraturze a następnie do Sądu Krajowego w Poczdamie. Pierwszy wyrok zapada już 10 września 41 roku - siedem lat więzienia. Jednak już w tym samym miesiącu, na wniosek Ministerstwa Sprawiedliwości Rzeszy, zlecono prokuratorowi naczelnemu przy Sądzie Krajowym w Poczdamie, Karlowi Tetzlaffowi sprawdzenie, czy w grę nie wchodzi surowsza kara. Tetzlaff, oskarżyciel w pierwszym procesie Czubakowskiej, ulega naciskowi politycznemu przełożonych i składa wniosek rewizyjny, który następnie próbuje bezskutecznie wycofać (październik 1941). Zostanie jednocześnie zobligowany do składania regularnych raportów odnośnie rozwoju sprawy do rąk ministra sprawiedliwości.<br /> <br /> Zarówno w pierwszym, jak i w drugim - zakończonym wyrokiem śmierci – procesie, nie wyjaśniono wątpliwości, które wynikały z wykluczających się zeznań świadków oraz powodów, którymi kierować się miała Czubakowska, zmieniając wielokrotnie wersje podpalenia. Sądy nie ustaliły także przekonywującego motywu, jakim kierować się miała oskarżona, przyjmując za pewnik oświadczenie prokuratura Tetzlaffa o nienawiści Polki do Niemiec i Niemców. Nie zastosowano zasady ''in dubio pro reo'' , która mogłaby mieć wpływ na wysokość wyroku. Nie ulega także wątpliwości, że to pochodzenie oskarżonej warunkowało wymiar kary, a nie wielkość wyrządzonych przez nią szkód. Proces przeciwko Czubakowskiej oraz rewizja wyroku, łącznie z zastosowaniem „Dekretów polskich”, a następnie późniejszego „Dekretu o Polakach”, jest podręcznikowym wręcz przykładem, jak cienka była granica między jeszcze-prawem a bez-prawiem; jak obowiązujące poglądy polityczne miały oddziaływać na prawo karne, wpływać na nie, a w konsekwencji kształtować zgodnie z wolą i interesem rządzących. <br /> [[Plik:Gilotynaploetzensee.png|alt=Gilotyna w Plötzensee, Foto: Landes archiv Berlin|mały|Gilotyna w Plötzensee, Foto (negatyw): Landes archiv Berlin]]<br /> Została stracona 15 sierpnia 1942 roku, o godzinie 5.27. Miała 26 lat. <br /> <br /> == Grób ==<br /> Klaus Leutner (inicjator stworzenia Miejsca Pamięci Cmentarza Alt-Glienicke) postawił sobie za cel spełnienie ostatniego życzenia Bronisławy Czubakowskiej: być pochowaną obok swej matki. I tak w księdze pochówków cmentarza Alt-Glienicke odnalazł notatkę o anonimowym grobie zawierającym 90 urn przekazanych z działu patologii szpitala Charité. Protokoły egzekucji I. Bobowskiej i B. Czubakowskiej zawierają notatkę o przekazaniu zwłok ofiar do tego właśnie instytutu. Czy w tych urnach znajdują się prochy obydwu kobiet? Istnieje taka możliwość, choć szanse są niewielkie. <br /> <br /> == Odwołanie wyroku po 64 latach ==<br /> 29 kwietnia 2005 r. Prokurator generalny Kraju Zweiązkowego Brandenburgia anulował wyrok śmierci Bronisławy Czubakowskiej. Podstawą prawną było „Prawo na rzecz anulowania niesprawiedliwych wyroków nazistowskich” (NS-Aufhebungsgesetz) z 25 sierpnia 1998 roku.<br /> <br /> == Przestroga ==<br /> Niech historia śmierci tych dwóch Polek, Bronisławy Czubakowskiej i Ireny Bobowskiej, będzie przestrogą dla nas wszystkich, którzy uwierzyli, że faszystowskie barbarzyństwo znalazło swój finał w Norymberdze czy – najpóźniej – na wokandzie Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze. <br /> <br /> Wojna w Ukrainie, a szczególnie towarzyszący jej rosyjski terror okupacyjny, dostarczają nam niemal codziennie innych przykładów. <br /> [[Plik:GrobCzbakow.jpg|alt=Grób (cenotaf) Bronisławy Czubakowskiej w Zgierzu, r. 2005 - w grobie pochowano prochy z miejsca pamięci w Alt-Glienicke (nie są to jednak prochy Czubakowskiej, tylko prochy ofiar z miesca straceń w Plötzensee)|mały|Grób (cenotaf) Bronisławy Czubakowskiej w Zgierzu, r. 2005 - w grobie pochowano prochy z miejsca pamięci w Alt-Glienicke (nie są to jednak prochy Czubakowskiej, tylko prochy ofiar z miejsca straceń w Plötzensee)]]<br /> <br /> == Podziękowania ==<br /> Autor dziękuje Ewie Marii Slaskiej i Ani Krenz za merytoryczną pomoc i udostępnienie materiałów źródłowych, Eli Kargol za nieodpłatne przekazanie zdjęcia do publikacji, a Klausowi Leutnerowi za wgląd do archiwum. <br /> <br /> == Przypisy ==<br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Cytat za: Katalog wystawy „Losy Polaków. Życie i śmierć Bronisławy Czubakowskiej.” Poczdam 2006 <br /> <br /> == Literatura ==<br /> Klaus Leutner, Im Namen des Deutschen Volkes? Auf der Grabsuche nach Bronisława Czubakowska, [https://www.gedenkstaettenforum.de/uploads/media/GedRund135_27-40.pdf gedenkstaettenforum] <br /> <br /> Das Leben und Sterben der Bronislawa Czubakowska aus Zgierz - Ein binationales Schülerprojekt, [https://stadtmuseum.stadt-brandenburg.de/fileadmin/_Museum/Museumspaedagogik/Abgeschlossene_Projekte_Museumspaedagogik/Bronislawa_Projektbeschreibung.pdf stadtmuseum- brandenburg]<br /> <br /> == Linki ==<br /> O warunkach pracy robotnic przymusowych z Polski Autor pisał w artykule „Meine Kinder aus Lodz” https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/meine-kinder-aus-lodz-moje-dzieci-zlodzi?page=2#body-top <br /> <br /> Dekrety polskie (niem. Polenerlasse, Polen-Erlasse) – dekrety wydane przez nazistowskie Niemcy 8 marca 1940. Regulowały one sytuacje polskich robotników przymusowych w III Rzeszy - https://pl.wikipedia.org/wiki/Dekrety_polskie<br /> <br /> Dekret o Polakach (niem. Polenstrafrechtsverordnung) https://pl.wikipedia.org/wiki/Dekret_o_Polakach&amp;#x20;13.&amp;#x20;https://de.wikipedia.org/wiki/Gesetz_zur_Aufhebung_nationalsozialistischer_Unrechtsurteile_in_der&amp;#x20;_Strafrechtspflege</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:GrobCzbakow.jpg&diff=382 2022-06-01T19:47:12Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Grób (cenotaf) Bronisławy Czubakowskiej w Zgierzu, r. 2005 - w grobie pochowano prochy z miejsca pamięci w Alt-Glienicke (nie są to jednak prochy Czubakowskiej, tylko prochy ofiar z miesca straceń w Plötzensee)</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Gilotynaploetzensee.png&diff=381 2022-06-01T19:43:21Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Das Fallbeil von Plötzensee, Foto:<br /> Landes archiv Berlin</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Czubakowska-fabrykajuty.png&diff=380 2022-06-01T19:34:57Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Luftaufnahme des Fabrikgeländes. Foto:<br /> Landesvermessung und Geobasisinformation<br /> Brandenburg (LGB) vom 20. 4. 1945</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Czubakowska.jpg&diff=379 2022-06-01T19:30:51Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Portret pamięciowy Bronisławy Czubakowskiej, wykonany na podstawie opisów</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=378 2022-05-31T17:40:11Z

<p>Ewa Maria: Dopisałam tematy dyskusji w opisie projektu</p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: Poszukujemy miejsca, gdzie jest zarchiwizowana zarówno ta ilustracja, jak i trzy następne; krążące w internecie informacje, że znajdują się one w archiwum IPN zostały przez autorki sprawdzone w maju 2022 roku; informacje te są błędne - IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków.)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka.<br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowicach na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> ==Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> ==Linki==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2022/05/28/projekt-bobowska-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/ <br /> ==Literatura==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> ==Akcja artystyczna==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska zrealizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa i stowarzyszenie VIA Friedrichshain. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje, w skład których wejdą debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Wydarzenia odbędą się <br /> <br /> '''1 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Regenbogenfabrik, Lausitzer Str. 22, 10999 Berlin (Kreuzberg)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Dom / Strony rodzinne / Stosunki polsko-niemieckie<br /> <br /> '''8 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> “Pomnik Walki o Naszą i Waszą Wolność”, Virchowstraße, 10249 Berlin (Volkspark Friedrichshain)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Wojna, tamta i ta<br /> <br /> '''15 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Kościół Muzyczny św. Nikodema, Nansenstraße 12, 12047 Berlin (Neukölln)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Zniewolenie / śmierć<br /> <br /> '''22 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.''' <br /> <br /> Cmentarz komunalny Altglienicke, Schönefelder Ch. 100, 12524 Berlin (Treptow – Köpenick)<br /> <br /> Tematy dyskusji: Pamięć / upamiętnienie<br /> <br /> Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji oraz rozpoczęcie działań, mających na celu upamiętnienie Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej np. na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie i nazwanie jej imieniem drzewa na cmentarzu Alt Glienicke.<br /> <br /> Aktualne informacje o projekcie na stronie internetowej Dziewuch: https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=377 2022-05-31T17:10:10Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: Poszukujemy miejsca, gdzie jest zarchiwizowana zarówno ta ilustracja, jak i trzy następne; krążące w internecie informacje, że znajdują się one w archiwum IPN zostały przez autorki sprawdzone w maju 2022 roku; informacje te są błędne - IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków.)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka.<br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowicach na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> ==Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> ==Linki==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2022/05/28/projekt-bobowska-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/ <br /> ==Literatura==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> ==Akcja artystyczna==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska zrealizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa i stowarzyszenie VIA Friedrichshain. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje, w skład których wejdą debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Wydarzenia odbędą się <br /> <br /> '''1 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Regenbogenfabrik, Lausitzer Str. 22, 10999 Berlin (Kreuzberg)<br /> <br /> '''8 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> “Pomnik Walki o Naszą i Waszą Wolność”, Virchowstraße, 10249 Berlin (Volkspark Friedrichshain)<br /> <br /> '''15 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Kościół Kultury Nikodema, Nansenstraße 12, 12047 Berlin (Neukölln)<br /> <br /> '''22 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.''' <br /> <br /> Cmentarz komunalny Altglienicke, Schönefelder Ch. 100, 12524 Berlin (Treptow – Köpenick)<br /> <br /> Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji oraz rozpoczęcie działań, mających na celu upamiętnienie Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej np. na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie i nazwanie jej imieniem drzewa na cmentarzu Alt Glienicke.<br /> <br /> Aktualne informacje o projekcie na stronie internetowej Dziewuch: https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=376 2022-05-29T20:32:45Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: Poszukujemy miejsca, gdzie jest zarchiwizowana zarówno ta ilustracja, jak i trzy następne; krążące w internecie informacje, że znajdują się one w archiwum IPN zostały przez autorki sprawdzone w maju 2022 roku; informacje te są błędne - IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków.)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka.<br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowicach na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> ==Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> ==Linki==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/2021/03/11/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2022/05/28/projekt-bobowska-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/ <br /> ==Literatura==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> ==Akcja artystyczna==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska zrealizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa i stowarzyszenie VIA Friedrichshain. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje, w skład których wejdą debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Wydarzenia odbędą się <br /> <br /> '''1 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Regenbogenfabrik, Lausitzer Str. 22, 10999 Berlin (Kreuzberg)<br /> <br /> '''8 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> “Pomnik Walki o Naszą i Waszą Wolność”, Virchowstraße, 10249 Berlin (Volkspark Friedrichshain)<br /> <br /> '''15 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Kościół Kultury Nikodema, Nansenstraße 12, 12047 Berlin (Neukölln)<br /> <br /> '''22 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.''' <br /> <br /> Cmentarz komunalny Altglienicke, Schönefelder Ch. 100, 12524 Berlin (Treptow – Köpenick)<br /> <br /> Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji oraz rozpoczęcie działań, mających na celu upamiętnienie Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej np. na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie i nazwanie jej imieniem drzewa na cmentarzu Alt Glienicke.<br /> <br /> Aktualne informacje o projekcie na stronie internetowej Dziewuch: https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Bronis%C5%82awa_Czubakowska_(PL)&diff=375 2022-05-29T20:30:42Z

<p>Ewa Maria: Stworzyłam wpis</p> <hr /> <div>''Autor: Wojtek Drozdek, maj 2022''<br /> <br /> W berlińskim więzieniu Plötzensee, w latach 1939 – 1945 stracono ponad 2.800 więźniów z 20 krajów europejskich. Wśród nich jest 248 ofiar z Polski. Miejsce pochówku wielu z nich nie jest do końca wyjaśnione. Tak jest też w przypadku Ireny Bobowskiej oraz Bronisławy Czubakowskiej. Można jednak założyć, że ich prochy znajdują się wśród dziewiędziesięciu anonimowych urn złożonych na berlińskim Cmentarzu Altglienicke.<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> „Przyjmuję do wiadomości. Nie czuję się winną.”* <br /> <br /> (Bronisława Czubakowska, do urzędnika prokuratury na wiadomość, iż wykonanie wyroku przez ścięcie gilotyną nastąpi dzień później, 15. sierpnia 1942 roku, o godzinie 5.27) <br /> <br /> Bronisława Czubakowska urodziła się 9 lipca 1916 w Zgierzu – niewielkiej miejscowości w pobliżu Łodzi. Ojciec był robotnikiem, matka gospodynią domową. Zmarła kiedy Bronisława była jeszcze dzieckiem. 9 listopada 1939 włączono Łódź - a więc i gminę i miasto Zgierz - do tzw. „Kraju Warty” (Wartheland). Od momentu wkroczenia na te tereny Niemców, Polaków obowiązywał bezwzględny przymus pracy. Do pracy w Rzeszy, niemieckie urzędy werbowały początkowo robotników na zasadach dobrowolności. Jednak już na przełomie wiosny i lata 1940 roku sięgnięto po drastyczną metodę pozyskania taniej (w wielu przypadkach niewolniczej) siły robocze. Służyły temu niespodziewane aresztowania w miejscach publicznych. Jedną z kwietniowych ofiar takiej „łapanki” była właśnie Bronisława Czubakowska. Skierowaną ją do zakładów przerobu juty (Fein-Jute-Garn-Spinnerei) w oddalonym od Berlina ca. 85 km Brandenburgu nad Hawelą. W fabryce juty obok załogi niemieckiej pracowało 250 robotnic przymusowych z Polski. Produkowano tu nie tylko wyroby z juty na zamówienie szeregu cywilnych firm, ale i przemysłu zbrojeniowego. Istniały także powiązania ekonomiczne z obozami koncentracyjnymi III Rzeszy. Fabryka ta należała więc do kategorii tzw. „Spekulantów wojennych” - (Kriegsgewinnler) – firm czerpiących zyski z produkcji na rzecz „zbrojeniówki”.<br /> <br /> == &quot;Zbrodnia i kara&quot; ==<br /> Co wydarzyło się 12. Lipca 1941 roku i w dni następne? <br /> <br /> Z protokołów przesłuchań odnalezionych w archiwum gestapo wynika, że Czubakowska w ten dzień właśnie, w ubikacji dla niemieckich pracowników, podpaliła znajdujące się w drewnianej skrzynce - służące jako papier toaletowy - skrawki papieru gazetowego. Naftę i zapałki otrzymać miała od innej Polki, z którą pracowała. Kilka minut później – już w toalecie dla robotnic przymusowych – inna z obecnych tam pracownic poczuła swąd spalenizny i wraz z Czubakowską ugasiły ogień. Bronisława Czubakowska wielokrotnie zmieniała zeznania, by ostatecznie 25 lipca, na kolejnym przesłuchaniu, oświadczyć, że sama bez niczyjej pomocy i przez nikogo nie podżegana, podłożyła ogień. Dla gestapo sprawa była zamknięta. Akta przekazano prokuraturze a następnie do Sądu Krajowego w Poczdamie. Pierwszy wyrok zapada już 10 września 41 roku - siedem lat więzienia. Jednak już w tym samym miesiącu, na wniosek Ministerstwa Sprawiedliwości Rzeszy, zlecono prokuratorowi naczelnemu przy Sądzie Krajowym w Poczdamie, Karlowi Tetzlaffowi sprawdzenie, czy w grę nie wchodzi surowsza kara. Tetzlaff, oskarżyciel w pierwszym procesie Czubakowskiej, ulega naciskowi politycznemu przełożonych i składa wniosek rewizyjny, który następnie próbuje bezskutecznie wycofać (październik 1941). Zostanie jednocześnie zobligowany do składania regularnych raportów odnośnie rozwoju sprawy do rąk ministra sprawiedliwości.<br /> <br /> Zarówno w pierwszym, jak i w drugim - zakończonym wyrokiem śmierci – procesie, nie wyjaśniono wątpliwości, które wynikały z wykluczających się zeznań świadków oraz powodów, którymi kierować się miała Czubakowska, zmieniając wielokrotnie wersje podpalenia. Sądy nie ustaliły także przekonywującego motywu, jakim kierować się miała oskarżona, przyjmując za pewnik oświadczenie prokuratura Tetzlaffa o nienawiści Polki do Niemiec i Niemców. Nie zastosowano zasady ''in dubio pro reo'' , która mogłaby mieć wpływ na wysokość wyroku. Nie ulega także wątpliwości, że to pochodzenie oskarżonej warunkowało wymiar kary, a nie wielkość wyrządzonych przez nią szkód. Proces przeciwko Czubakowskiej oraz rewizja wyroku, łącznie z zastosowaniem „Dekretów polskich”, a następnie późniejszego „Dekretu o Polakach”, jest podręcznikowym wręcz przykładem, jak cienka była granica między jeszcze-prawem a bez-prawiem; jak obowiązujące poglądy polityczne miały oddziaływać na prawo karne, wpływać na nie, a w konsekwencji kształtować zgodnie z wolą i interesem rządzących. <br /> <br /> == Grób ==<br /> Klaus Leutner (inicjator stworzenia Miejsca Pamięci Cmentarza Alt-Glienicke) postawił sobie za cel spełnienie ostatniego życzenia Bronisławy Czubakowskiej: być pochowaną obok swej matki. I tak w księdze pochówków cmentarza Alt-Glienicke odnalazł notatkę o anonimowym grobie zawierającym 90 urn przekazanych z działu patologii szpitala Charité. Protokoły egzekucji I. Bobowskiej i B. Czubakowskiej zawierają notatkę o przekazaniu zwłok ofiar do tego właśnie instytutu. Czy w tych urnach znajdują się prochy obydwu kobiet? Istnieje taka możliwość, choć szanse są niewielkie. <br /> <br /> == Zmiana wyroku po 64 latach ==<br /> 29 kwietnia 2005 r. Prokurator generalny Landu Brandenburgia anulował wyrok śmierci na Bronisławie Czubakowskiej. Podstawa prawna: „Prawo na rzecz anulowania niesprawiedliwych wyroków nazistowskich” (NS-Aufhebungsgesetz) z 25 sierpnia 1998 roku.<br /> <br /> == Przestroga ==<br /> Niech historia śmierci tych dwóch Polek, Bronisławy Czubakowskiej i Ireny Bobowskiej, będzie przestrogą dla nas wszystkich, którzy uwierzyli, że faszystowskie barbarzyństwo znalazło swój finał w Norymberdze czy – najpóźniej – na wokandzie Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze. <br /> <br /> Wojna w Ukrainie, a szczególnie towarzyszący jej rosyjski terror okupacyjny, dostarczają nam niemal codziennie innych przykładów. <br /> <br /> == Podziękowania ==<br /> Autor dziękuje Ewie Marii Slaskiej i Ani Krenz za merytoryczną pomoc i udostępnienie materiałów źródłowych, Eli Kargol za nieodpłatne przekazanie zdjęcia do publikacji, a Klausowi Leutnerowi za wgląd do archiwum. <br /> <br /> == Przypisy ==<br /> &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Cytat za: Katalog wystawy „Losy Polaków. Życie i śmierć Bronisławy Czubakowskiej.” Poczdam 2006 <br /> <br /> == Linki ==<br /> O warunkach pracy robotnic przymusowych z Polski Autor pisał w artykule „Meine Kinder aus Lodz” https://www.porta-polonica.de/pl/atlas-miejsc-pami%C4%99ci/meine-kinder-aus-lodz-moje-dzieci-zlodzi?page=2#body-top <br /> <br /> Dekrety polskie (niem. Polenerlasse, Polen-Erlasse) – dekrety wydane przez nazistowskie Niemcy 8 marca 1940. Regulowały one sytuacje polskich robotników przymusowych w III Rzeszy - https://pl.wikipedia.org/wiki/Dekrety_polskie<br /> <br /> Dekret o Polakach (niem. Polenstrafrechtsverordnung) https://pl.wikipedia.org/wiki/Dekret_o_Polakach&amp;#x20;13.&amp;#x20;https://de.wikipedia.org/wiki/Gesetz_zur_Aufhebung_nationalsozialistischer_Unrechtsurteile_in_der&amp;#x20;_Strafrechtspflege</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Bronis%C5%82awa_Czubakowska_(PL)&diff=374 2022-05-29T19:47:47Z

<p>Ewa Maria: Rozpoczęłam stronę – Bronisława Czubakowska</p> <hr /> <div>W berlińskim więzieniu Plötzensee, w latach 1939 – 1945 stracono ponad 2.800 więźniów z 20 krajów europejskich. Wśród nich jest 248 ofiar z Polski. Miejsce pochówku wielu z nich nie jest do końca wyjaśnione. Tak jest też w przypadku Ireny Bobowskiej oraz Bronisławy Czubakowskiej. Można jednak założyć, że ich prochy znajdują się wśród dziewiędziesięciu anonimowych urn złożonych na berlińskim Cmentarzu Altglienicke.</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=373 2022-05-28T23:56:13Z

<p>Ewa Maria: jw</p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: Poszukujemy miejsca, gdzie jest zarchiwizowana zarówno ta ilustracja, jak i trzy następne; krążące w internecie informacje, że znajdują się one w archiwum IPN zostały przez autorki sprawdzone w maju 2022 roku; informacje te są błędne - IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków.)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona 28 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 28 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka.<br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowicach na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> ==Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> ==Linki==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/2021/03/11/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2022/05/28/projekt-bobowska-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/ <br /> ==Literatura==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> ==Akcja artystyczna==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska zrealizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa i stowarzyszenie VIA Friedrichshain. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje, w skład których wejdą debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Wydarzenia odbędą się <br /> <br /> '''1 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Regenbogenfabrik, Lausitzer Str. 22, 10999 Berlin (Kreuzberg)<br /> <br /> '''8 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> “Pomnik Walki o Naszą i Waszą Wolność”, Virchowstraße, 10249 Berlin (Volkspark Friedrichshain)<br /> <br /> '''15 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.'''<br /> <br /> Kościół Kultury Nikodema, Nansenstraße 12, 12047 Berlin (Neukölln)<br /> <br /> '''22 września 2022 r. (czwartek), godz. 18.00.''' <br /> <br /> Cmentarz komunalny Altglienicke, Schönefelder Ch. 100, 12524 Berlin (Treptow – Köpenick)<br /> <br /> Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji oraz rozpoczęcie działań, mających na celu upamiętnienie Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej np. na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie i nazwanie jej imieniem drzewa na cmentarzu Alt Glienicke.<br /> <br /> Aktualne informacje o projekcie na stronie internetowej Dziewuch: https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=372 2022-05-28T23:54:33Z

<p>Ewa Maria: uzupełniłam wpis o informacje o projekcie</p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: Poszukujemy miejsca, gdzie jest zarchiwizowana zarówno ta ilustracja, jak i trzy następne; krążące w internecie informacje, że znajdują się one w archiwum IPN zostały przez autorki sprawdzone w maju 2022 roku; informacje te są błędne - IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków.)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona 28 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 28 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka.<br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowicach na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;<br /> <br /> Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> ==Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> ==Linki==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/2021/03/11/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2022/05/28/projekt-bobowska-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/ <br /> ==Literatura==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> ==Akcja artystyczna==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska zrealizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa i stowarzyszenie VIA Friedrichshain. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje, w skład których wejdą debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Wydarzenia odbędą się <br /> <br /> w czwartek 1 września w Kinie Regenbogenfabrik (Lausitzer Str. 22, Kreuzberg)<br /> <br /> w czwartek 8 września pod pomnikiem &quot;za wolność naszą i Waszą&quot; w parku Friedrichshain<br /> <br /> w czwartek 15 września w kościele św. Nikodema na Panier Str. 22 na Neukölln<br /> <br /> w czwartek 22 września na cmentarzu Alt Glieniecke<br /> <br /> Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji oraz rozpoczęcie działań, mających na celu upamiętnienie Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej np. na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie i nazwanie jej imieniem drzewa na cmentarzu Alt Glienicke.<br /> <br /> Aktualne informacje o projekcie na stronie internetowej Dziewuch: https://www.dziewuchyberlin.org/bobowska/</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=371 2022-05-20T12:13:05Z

<p>Ewa Maria: Dodałam zdjęcie miejsca pamięci</p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: Poszukujemy miejsca, gdzie jest zarchiwizowana zarówno ta ilustracja, jak i trzy następne; krążące w internecie informacje, że znajdują się one w archiwum IPN zostały przez autorki sprawdzone w maju 2022 roku; informacje te są błędne - IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków.)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona 28 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 28 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka.<br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowicach na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;<br /> [[Plik:Altglienicke-pomnik03-1.webp|mały|Miejsce Pamięci Ofiar III Rzeszy na cmentarzu Alt Glienicke w Berlinie. Tu prawdopodobnie spoczywają anonimow prochy Ireny Bobowskiej. Foto: Ela Kargol.]]<br /> Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie ==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> == Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> == Linki ==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/2021/03/11/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/ <br /> == Literatura ==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> == Akcja artystyczna ==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska zrealizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje - debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji oraz rozpoczęcie działań, mających na celu upamiętnienie Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie i/lub na drzewie na cmentarzu Alt Glienicke.</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Altglienicke-pomnik03-1.webp&diff=370 2022-05-20T12:12:18Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Miejsce Pamięci Ofiar III Rzeszy na cmentarzu Alt Glienicke w Berlinie. Tu prawdopodobnie spoczywają anonimow prochy Ireny Bobowskiej. Foto: Ela Kargol.</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=369 2022-05-20T12:09:40Z

<p>Ewa Maria: Kolejne uzupełnienia</p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: Poszukujemy miejsca, gdzie jest zarchiwizowana zarówno ta ilustracja, jak i trzy następne; krążące w internecie informacje, że znajdują się one w archiwum IPN zostały przez autorki sprawdzone w maju 2022 roku; informacje te są błędne - IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków.)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona 28 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 28 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka.<br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowicach na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca; nie są to jednak groby - lecz cenotafy. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami, zawierającymi prochy więźniów z Plötzensee, została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych; całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku: ''Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945''. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. Choć nazwisko Ireny nie jest tu wymienione, jest to chyba miejsce, w którym możemy złożyć kwiaty, zapalić świeczkę i zamyślić się nad straszną śmiercią 22-letniej kalekiej dziewczyny o nieustraszonym sercu. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie ==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> == Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> == Linki ==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/2021/03/11/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/ <br /> == Literatura ==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> == Akcja artystyczna ==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska zrealizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje - debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji oraz rozpoczęcie działań, mających na celu upamiętnienie Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie i/lub na drzewie na cmentarzu Alt Glienicke.</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=368 2022-05-20T12:03:05Z

<p>Ewa Maria: Uzupełniłam rozdział groby</p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: Poszukujemy miejsca, gdzie jest zarchiwizowana zarówno ta ilustracja, jak i trzy następne; krążące w internecie informacje, że znajdują się one w archiwum IPN zostały przez autorki sprawdzone w maju 2022 roku; informacje te są błędne - IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków.)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona 28 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 28 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka.<br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowicach na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych;całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku, hebrajsku, angielsku: Tu spoczywają prochy zamordowanych w latach 1939 - 1945. W roku 2021 dzielnica Treptow-Köpenick z inicjatywy Klausa Leutnera, emerytowanego kolejarza, wzniosła tu piękny pomnik pamięci pomordowanych ofiar III Rzeszy. <br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie ==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> == Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> == Linki ==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/2021/03/11/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> <br /> https://www.dpgberlin.de/de/termine/2022/fuehrung-friedhof/ <br /> <br /> https://www.erinnerungsort-altglienicke.de/ <br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/11/10/sladami-berlinskiego-muru/ <br /> == Literatura ==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> == Akcja artystyczna ==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska zrealizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje - debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji oraz rozpoczęcie działań, mających na celu upamiętnienie Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie i/lub na drzewie na cmentarzu Alt Glienicke.</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=367 2022-05-20T11:27:44Z

<p>Ewa Maria: Uzupełnienia rozdziałów, dodanie rozdziału &quot;Grób&quot;, poprawki stylistyczne i ortograficzne</p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: Poszukujemy miejsca, gdzie jest zarchiwizowana zarówno ta ilustracja, jak i trzy następne; krążące w internecie informacje, że znajdują się one w archiwum IPN zostały przez autorki sprawdzone w maju 2022 roku; IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków.)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona 28 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 28 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się jako ochotniczka.<br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. przystąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Już wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Po zwolnieniu ze szpitala odbywała dalszą część kary w więzieniu kobiecym na Barnimer Straße. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 27 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> == Grób ==<br /> Nie wiadomo, gdzie pochowana została Irena Bobowska. Na cmentarzu w Poznaniu-Miłostowicach na grobie rodziny Bobowskich znajdują się dwie tablice pamiątkowe - dla uczczenia jej samej i jej zabitego w Katyniu ojca. W maju 2022 roku najbardziej prawdopodobne wydaje się, że urna z prochami Bobowskiej wraz z 9o innymi urnami została w roku 1952 przewieziona na cmentarz miejski w Alt-Glienicke i pochowana w zbiorowej mogile wraz z innymi ofiarami prześladowań nazistowskich. W miescu tym od lat 50 XX wieku znajdował się kamień anonimowo upamiętniający zmarłych;całe miejsce pochówków zostało otoczone betonowym krawężnikiem z napisem po polsku, niemiecku i angielsku:<br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią ]]Autorki odnalazły w różnych źródłach w sumie osiem wierszy Bobowskiej. Aktualnie przygotowujemy wydanie ich po polsku i po niemiecku. Poniższy wiersz jest najsłynniejszym utworem Bobowskiej. Został przetłumaczony na niemiecki przez Ewę Marię Slaską i wykorzystany kilkakrotnie w akcjach artystycznych Anny Krenz (patrz poniżej)<br /> <br /> '''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie ==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> == Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> ''Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku''<br /> <br /> == Linki ==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/2021/03/11/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> == Literatura ==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału Nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> == Akcja artystyczna ==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska zrealizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa. W ramach projektu we wrześniu 2022 roku odbędą się cztery akcje - debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji oraz rozpoczęcie działań, mających na celu upamiętnienie Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez umieszczenie tablicy pamiątkowej na murach więzienia Alt Moabit w Berlinie i/lub na drzewie na cmentarzu Alt Glienicke.</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Irena_Bobowska_(PL)&diff=366 2022-05-20T11:09:06Z

<p>Ewa Maria: Zmieniłam podpisy pod 4 pierwszymi ilustracjami i wyjaśniłam dlaczego</p> <hr /> <div>&lt;sup&gt;''Autorki artykułu: Anna Krenz, Ewa Maria Slaska''&lt;/sup&gt;[[Plik:Bob zdj 1.jpg|mały|Ostatnie zdjęcie Ireny Bobowskiej &quot;Neni&quot; z 1939 roku (Uwaga: Poszukujemy miejsca, gdzie jest zarchiwizowana zarówno ta ilustracja, jak i trzy następne; krążące w internecie informacje, że znajdują się one w archiwum IPN zostały przez autorki sprawdzone w maju 2022 roku; IPN nie posiada tych zdjęć i rysunków.)]]<br /> Urodzona 3 września 1920 roku w Poznaniu. Stracona 28 września 1942 roku w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Polska harcerka, działaczka Poznańskiej Organizacji Zbrojnej, Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich, malarka i poetka. <br /> <br /> Współtworzyła i redagowała podziemne pismo „Pobudka”. Przygotowywała do druku informacje z nasłuchu radiowego, materiały przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. Aresztowana w 1940 roku, torturowana psychicznie i fizycznie. Stracona gilotyną o świcie 28 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Życie ==<br /> Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu w rodzinie o patriotycznych tradycjach. Ojciec Teodor był Powstańcem Wielkopolskim, uczestnikiem wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej został internowany w obozie sowieckim w Kozielsku. Zamordowany w 1940 r. w Katyniu.<br /> <br /> Irena w dzieciństwie przebyła ciężką chorobę Heine-Medina, która przykuła ją do wózka inwalidzkiego. Dzięki ogromnej woli życia i silnemu charakterowi ukończyła Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki w Poznaniu. Była działaczką harcerską. Choroba uniemożliwiła jej podjęcie pracy. Wrażliwa, artystyczna dusza spełniała się w malarstwie i poezji, próbowała komponować. Rodzice i przyjaciele nazywali ją pieszczotliwie &quot;Nenia&quot;.[[Plik:Bobowska-na wozku.png|mały|Irena Bobowska na wózku ]]Żyła intensywnie, jakby przeczuwała, że ma mało czasu. Była inicjatorką utworzenia pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych w Poznaniu. Kiedy latem 1939 roku ogłoszono nabór do żywych torped, w tajemnicy przed rodzicami zgłosiła się na ochotnika.<br /> <br /> == Konspiracja ==<br /> Pod koniec 1939 r. wstąpiła do Poznańskiej Organizacji Zbrojnej. Wcześniej współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka”, które stało się organem POZ. Nocami konspiratorzy prowadzili nasłuch radiowy, a spisane informacje przekazywali Irenie Bobowskiej, która je opracowywała i przygotowywała do druku, a czasem przewoziła ukryte w wózku inwalidzkim. W lutym 1940 r. została zaprzysiężona, obrała pseudonim „Wydra”. Wiosną organizacja scaliła się z Wojskową Organizacją Ziem Zachodnich. W składzie redakcji „Pobudki” pojawili się wtedy m.in. przedwojenni dziennikarze „Kuriera Poznańskiego”, Edmund Kędziora z „Wilków Morskich”. W organizacji działały także siostry „Neni” – Teodora i Urszula.<br /> == Aresztowanie, więzienie i śmierć ==<br /> [[Plik:Cela.jpg|mały|Cela, rysunek Ireny Bobowskiej z więzienia Moabit w Berlinie ]]<br /> 20 czerwca 1940 roku Irenę aresztowano i osadzono w Domu Żołnierza, następnie w Forcie VII w Poznaniu. Była torturowana w śledztwie, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie, m.in. pozbawiając wózka inwalidzkiego. Nie tylko nie udało się jej złamać, ale w celi pisała wiersze: „Bo ja się uczę największej sztuki życia”, „Pozdrowienie”, „Jurek z dawnych lat”. Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w Fordonie.<br /> <br /> Po zakończeniu śledztwa przewieziono ją do do Wronek, potem do więzienia Berlin-Spandau, a stamtąd do szpitala więziennego Berlin-Alt Moabit. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu na sesji wyjazdowej w Berlinie skazano na karę śmierci. Wyrok wykonano o świcie 28 września 1942 roku w więzieniu w Berlinie-Plötzensee.<br /> <br /> == Poezja ==<br /> [[Plik:Bobowska irena2.jpg.jpg|mały|Autoportret &quot;Neni&quot; wykonany na kilka tygodni przed śmiercią ]]'''&quot;Bo ja się uczę&quot;'''&lt;blockquote&gt;Bo ja się uczę największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!<br /> <br /> Poznałam smak głodu<br /> <br /> I bezsennych nocy (to było dawno)<br /> <br /> I wiem jak kłuje zimno,<br /> <br /> Gdy w kłębek chciałbyś skulony,<br /> <br /> Uchronić się od chłodu.<br /> <br /> I wiem co znaczy lać łzy niemocy<br /> <br /> W niejeden dzień jasny,<br /> <br /> Niejedną noc ciemną.<br /> <br /> I nauczyłam się popędzać myślami<br /> <br /> Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć<br /> <br /> I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,<br /> <br /> Aby nie upaść i nie dać się znużyć<br /> <br /> Nie kończącą zda się drogą…<br /> <br /> I dalej uczę się największej sztuki życia:<br /> <br /> Uśmiechać się zawsze i wszędzie<br /> <br /> I bez rozpaczy znosić bóle,<br /> <br /> I nie żałować tego co przeszło,<br /> <br /> I nie bać się tego co będzie!&lt;/blockquote&gt;Wiersz napisany w więzieniu we Wronkach, 1941 rok[[Plik:Irena Bobowska Plaque, Poznan.jpg|mały|Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu – fot. Wikipedia]]<br /> == Upamiętnienie ==<br /> • 1 Poznańska Żeńska Drużyna Harcerska „Koniczyny” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 74 Poznańska Drużyna Harcerzy starszych „Hardo” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • 344 Krakowska Drużyna Harcerek Altowianie nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> • Drużyna Żeńska „Więź” działająca w szczepie „Błękitna Czternastka” nosi imię Ireny Bobowskiej<br /> <br /> W 2012 r. u zbiegu ulic Przybyszewskiego i Dąbrowskiego w Poznaniu odsłonięto tablicę poświęconą Irenie Bobowskiej, a skwer nazwano jej imieniem.<br /> <br /> == Elżbieta Kargol, mój dziadek i Irena Bobowska ==<br /> Nie poszedł mój dziadek Ludwik do powstania, bo walczył w armii cesarza niemieckiego gdzieś pod Verdun. To, że był sanitariuszem, uratowało mu prawdopodobnie życie. Nie brał udziału bezpośrednio walkach, dopiero po walkach opatrywał rannych, transportował do lazaretu lub stwierdzał zgon.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu.jpg|alt=Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Skwer Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Jego młodszy brat Andrzej poszedł do powstania i już nie wrócił. Pochowany w Gnieźnie, nie ma swojej mogiły. Podobno nie zginął, tylko umarł z wycieńczenia, przyplątało się zapalenie płuc i nie skończywszy nawet 20 lat, wyzionął ducha w jakimś polowym lazarecie. Gdy dziadek żył, opiekował się grobem brata powstańca. Coś nam opowiadał, ale go nie słuchaliśmy. Ciekawe, że moi rodzice też go nie bardzo słuchali. Kilka lat temu albo kilkanaście przekierowali mnie do mojej cioci Salomei, która na pewno więcej pamiętać miała, bo była starsza od mojej mamy. A ona powiedziała, żeby zmarłych nie ruszać, niech spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Salomea, która za Niemca pracowała u Niemca, mój dziadek Ludwik, który walczył dla Niemca lub Niemca opatrywał i powstaniec Andrzej przeciw Niemcowi walczący, oni wszyscy już spoczywają w pokoju.<br /> <br /> Jeśli nie zacznę intensywnie szukać, co uważam za wielce prawdopodobne, będę sobie układać swoją rodzinną historię z tych strzępów, które gdzieś pozostały w pamięci, z kilkunastu zdjęć i z własnych przemyśleń i domyśleń.<br /> <br /> Co roku świętowaliśmy dzień wybuchu Powstania Wielkopolskiego.<br /> <br /> 26 grudnia chodziliśmy na tzw. Dworzec Letni (''Kaiserbahnof'') w Poznaniu witać Paderewskiego, śpiewać kolędy, potem do auli na koncert. 27 grudnia oglądaliśmy chłopców poprzebieranych za powstańców, pokazy ułanów, jedliśmy żołnierską grochówkę.<br /> <br /> Od kilku lat już mi się nie chce świętować. Nie lubię tego narodowościowego patriotyzmu, huku rac, światła i smrodu pochodni.<br /> <br /> No, ale jestem dzisiaj w Poznaniu i jestem z Poznania. Na ścianie wisi jedyne zdjęcie naszego rodzinnego powstańca Andrzeja, a na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan obok niemieckich nazwisk, też zasłużonych Wielkopolan jest grób Stanisława Taczaka, najpierw żołnierza niemieckiego, później dość przypadkowego dowódcy powstania. Wieńce już są, znicze zapalone, mróz i pusty cmentarz.<br /> <br /> Irena Bobowska urodziła się już w wolnej Polsce, rok po śmierci mojego wujka powstańca. Też nie ma grobu. Poetka, członkini poznańskich organizacji konspiracyjnych podczas hitlerowskiej okupacji, uwięziona w Forcie VII, potem we Wronkach i w Berlinie i tam stracona. Jej ojciec, Teodor Bobowski powołany do armii niemieckiej, walczył jak mój dziadek w armii niemieckiej w I wojnie światowej, ale przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (jeszcze przed powstaniem) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu.<br /> [[Plik:Skwer Ireny Bobowskiej - szyld z nazwą ulicy.jpg|alt=Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021|mały|Tablica pamiątkowa Ireny Bobowskiej w Poznaniu, fot. Elżbieta Kargol 27.12.2021]]<br /> Zamordowano go w Katyniu. Jego córkę Irenę w więzieniu Berlin-Plötzensee.<br /> <br /> Irena Bobowska ma swój skwer w Poznaniu, jej ojciec swoje drzewo i tablicę upamiętniającą, mój dziadek ma grób na Junikowie, a wujek Andrzej, powstaniec Wielkopolski portret na ścianie w naszym poznańskim domu.<br /> <br /> Na naszej ulicy powiewa tylko jedna flaga. Wywiesiła ją moja siostra, robi to, jak co roku od lat, dla niej nie ma znaczenia jaki rząd akurat jest przy władzy.<br /> <br /> <br /> Poznań, 27 grudnia 2021 roku, tekst opublikowany na Facebooku<br /> <br /> == Linki ==<br /> https://www.poznan.uw.gov.pl/panteon-wielkopolanki/irena-bobowska[[Plik:Bobowska irena3.jpg|mały|Okładka książki Stefanii Tokarskiej-Kaszubowej &quot;Nenia&quot; – fot. wydawnictwo]]http://www.akwielkopolska.pl/<br /> <br /> https://iz.poznan.pl/aktualnosci/publikacje/encyklopedia-konspiracji-wielkopolskiej-1939-1945-w-wersji-cyfrowej<br /> <br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Bobowska <br /> <br /> https://dabrowka.poznan.pl/632-skwer-imienia-ireny-nenii-bobowskiej<br /> <br /> https://ewamaria.blog/polki-w-berlinie/<br /> <br /> https://ewamaria.blog/2021/03/21/__trashed-2/ <br /> <br /> https://kulturaupodstaw.pl/dusza-na-wozku/ <br /> <br /> https://www.dziewuchyberlin.org/2021/03/11/irena-bobowska-die-vergessene-heldin-zapomniana-bohaterka/<br /> <br /> http://onepoznan.pl/cytat-na-dobry-tydzien-irena-bobowska/<br /> <br /> https://youtu.be/hU4Qy1jREsg (wiersz Ireny Bobowskiej po polsku i po niemiecku nagrany w Berlinie latem 2021 roku) <br /> == Literatura ==<br /> Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 (ISBN 83-85003-97-5), red.: Marian Woźniak, Instytut Zachodni, Poznań 1998 <br /> <br /> Stefania Tokarska-Kaszubowa, Nenia (ISBN 8387847054), Wydawnictwo Miejskie, Biblioteka Kroniki Miasta Poznania, Prace Wydziału nauk Społecznych, Poznań, 1999 <br /> <br /> Poetki z ciemności / Dichterinnen aus dem Dunkel, WIR Nr. 2, Berlin 1995 <br /> <br /> == Akcja artystyczna ==<br /> [[Plik:Bobowska-portret.jpg|mały|Karta tytułowa projektu artystycznego Anny Krenz – fot. i rys. Anna Krenz]]<br /> Od roku 2020 Anna Krenz, polska artystka, aktywistka ekologiczna i polityczna, założycielka grupy Dziewuchy Berlin i inicjatorka Polonijnej Rady Kobiet, w ramach projektu [https://www.facebook.com/AmbasadaPolek/ &quot;Ambasada Polek&quot;] (Botschaft der Polinnen*), prowadzi akcję przypominania życia i twórczości Ireny Bobowskiej; na akcję składają się performance, recytacje wierszy i działania polityczne.<br /> <br /> W roku 2022 Anna Krenz i Ewa Maria Slaska zrealizują projekt &quot;Irena Bobowska - zapomniana bohaterka&quot;; finansowanie projektu zapewniły władze Berlina - Senatsverwaltung für Kultur und Europa. W ramach projektu odbędą się cztery akcje - debata na temat upamiętniania Polaków, a przede wszystkim Polek w Berlinie; performans o życiu i śmierci Ireny Bobowskiej; wystawa. Zwieńczeniem projektu będzie wydanie publikacji oraz rozpoczęcie działań, mających na celu upamiętnienie Ireny Bobowskiej w Berlinie, poprzez nadanie jej imienia szkole, bibliotece bądź drużynie harcerskiej.</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Rosa_Luxemburg_(DE)&diff=365 2022-01-16T10:41:12Z

<p>Ewa Maria: Wstawiłam ilustracje</p> <hr /> <div>''Jacek Slaski, TIP Berlin, Ewa Maria Slaska (Ergänzungen)''<br /> = Rosa Luxemburg: Ihr Leben, der Mythos, ihre Beziehung zu Berlin =<br /> Vor inzwischen mehr als 150 Jahren ist Rosa Luxemburg (Rozalia Luksenburg) geboren worden. Als radikale Vertreterin des Sozialismus, harsche Kritikerin des Militarismus, als Rednerin, Redakteurin und Denkerin, wurde die polnische Jüdin zum Sinnbild einer selbstbestimmten Frau, zur linken Ikone und Märtyrerin des Kommunismus. Rosa Luxemburg zog Ende des 19. Jahrhunderts nach Berlin, die Stadt sollte bis zu ihrer Ermordung am 15. Januar 1919 ihr Lebensmittelpunkt bleiben.<br /> <br /> Wir werden hier entlang von 12 Stationen von Rosa Luxemburgs gehen, ihr Leben und Wirken, ihrer Beziehung zu Berlin und den Spuren, die sie bis in die Gegenwart in der Stadt hinterlassen hat. Das sind mehr als 150 Jahre Rosa Luxemburg!<br /> ----<br /> [[Plik:In Familienkreis.jpg|alt=In Familienkreis|mały|In Familienkreis]]<br /> <br /> == Ikone der Arbeiterbewegung: Rosa Luxemburg (1870-1919) ==<br /> 1871 herrschte das zaristische Russland über jenen Teil von Polen, in dem Rosa Luxemburg in Zamość geboren wurde und aufwuchs. Sie war das fünfte Kind des jüdischen Holzhändlers Eliasz Luxemburg. Als Rosa Luxemburg drei Jahre alt war, zog die Familie vom heimatlichen Zamość im Südosten des Landes nach Warschau. Dort verbrachte das Mädchen eine von Krankheiten gezeichnete Kindheit.<br /> <br /> Rosa Luxemburg brachte sich schon früh das Lesen bei, verschlang Bücher, übersetzte als Neunjährige Gedichte aus dem Deutschen ins Polnische und verfasste mit 13 ein Schmähgedicht auf Kaiser Wilhelm I., dessen Deutschland wir hier näher betrachten. Auf dem Warschauer Frauengymnasium lernte Rosa Luxemburg die 1882 gegründete marxistische Gruppe „Proletariat“ kennen. 1888 bestand sie das Abitur als Jahrgangsbeste.<br /> ----<br /> <br /> [[Plik:Rosa Luxemburg 1915.jpg|alt=Rosa Luxemburg um 1915|mały|Rosa Luxemburg um 1915]]<br /> <br /> == Die junge Warschauerin geht nach Zürich ==<br /> Schon in ihrer Warschauer Zeit begann Rosa Luxemburg, sich in politischen Zirkeln zu bewegen. Sie verfasste auch kritische Texte, die im Untergrund produziert und in linken Zeitungen veröffentlicht wurden. Kurz nach dem Abitur geriet sie ins Visier der Zarenpolizei und musste Warschau verlassen.<br /> <br /> Luxemburg ging nach Zürich, wo sich Frauen an der Universität immatrikulieren durften. Sie studierte unter anderem Mathematik und Botanik, später Rechtswissenschaft und Völkerrecht. Die schon damals überzeugte Marxistin bewegte sich vor allem in linken Emigrantengruppen. In der Zeit ging sie mit dem jungen russischen Sozialisten und späteren Mitbegründer der KPD, Leo Jogiches, eine Beziehung ein, die sie ein Leben lang begleiten sollte.<br /> ----<br /> [[Plik:Sukhova &amp; Olbrychski.jpg|alt=Hannah Sukhova &amp; Daniel im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986|mały|Hannah Sukhova &amp; Daniel Olbrychski im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986]]<br /> <br /> == Reden halten und die Massen bewegen ==<br /> Noch in Zürich gehörte Rosa Luxemburg zu den Mitbegründern der sozialistischen Exilpartei „Sozialdemokratie des Königreiches Polen“, die für die Unabhängigkeit des besetzten Landes stritt, zugleich aber den Nationalismus ablehnte. Luxemburg setzte auf die Kraft des Proletariats und war Anhängerin der Internationalismus.<br /> <br /> Die junge Absolventin der Zürcher Universität diskutierte in politischen Gruppen, zu ihrem Umfeld gehörte unter anderem der russische Marxist Pawel Axelrod, und sie verfasste Texte, die für Aufregung sorgen: etwa den Aufsatz „Das unabhängige Polen und die Sache der Arbeiter“ in dem sie die Unvereinbarkeit von Nationalismus und Sozialismus postuliert. Auch beginnt sie, bei Kundgebungen zu sprechen.<br /> ----<br /> <br /> == Radikale Frauen: Mit Clara Zetkin in Magdeburg ==<br /> Ab Mitte der 1890er-Jahre gehörte Rosa Luxemburg zu den führenden Persönlichkeiten der sozialistischen Bewegung. Oft ist die junge Frau bei Kongressen und Versammlungen allein unter alten Männern. Etwa beim  Kongress der Zweiten Internationale in London 1896 oder 1904 in Amsterdam.<br /> [[Plik:Rosa-Luxemburg-1910S.jpg|alt=Rosa Luxemburg in Berlin (c) Getty Images|mały|Rosa Luxemburg in Berlin (c) Getty Images]]<br /> Eine der wenigen anderen Frauen, die sich der Sache mit ähnlicher Leidenschaft widmeten, war die deutsche Friedensaktivistin und Frauenrechtlerin Clara Zetkin, eine Generation älter als Luxemburg. Beide Frauen waren eng befreundet.<br /> [[Plik:Bei einer Rede 1907.jpg|alt=Bei einer Rede 1907|mały|Bei einer Rede 1907 (c) Bundesarchiv]]<br /> 1897 zog Rosa Luxemburg nach Deutschland, ab 1898 lebte sie an der Cuxhavener Straße 2 im Hansaviertel. Sie stieg zur wortgewaltigen Anführerin und Stichwortgeberin des linken Flügels innerhalb der SPD auf. Als wortgewandte Wahlkämpferin errang sie in traditionell konservativen Wahlkreisen Reichstagsmandate für die sozialdemokratische Partei.<br /> ----<br /> <br /> == Liebknecht und Luxemburg: Märtyrer der KPD ==<br /> Innerhalb der SPD forderte Rosa Luxemburg ein Festhalten an dem Fernziel Sozialrevolution, ganz im Gegensatz zu ihrem Widersacher Eduard Bernstein, der sich für Reformen aussprach und für einen parlamentarischen Weg votierte.<br /> <br /> Mit starken Reden und engagierten Texten, später auch als Redakteurin und Chefredakteurin wichtiger linker Zeitungen, stritt sie vehement für die revolutionäre Tradition der Sozialdemokratie. Sie setzte auf das internationale Proletariat und die Wirkungsmacht des Massenstreiks als politische Waffe.<br /> [[Plik:Karl Liebknecht Rosa Luxemburg.jpg|alt=Karl Liebknecht Rosa Luxemburg|mały|Karl Liebknecht Rosa Luxemburg]]<br /> Nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, der Novemberrevolution und dem Sturz der Monarchie, gründete Rosa Luxemburg gemeinsam mit anderen Spartakisten, darunter Karl Liebknecht, am 1. Januar 1919 die Kommunistische Partei Deutschlands (KPD).<br /> ----<br /> [[Plik:Bundesarchiv-bild-146-1976-067-25a-beisetzung.jpg|alt=Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv|mały|Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv]]<br /> <br /> == Die Ermordung von Rosa Luxemburg und die Folgen ==<br /> Der Übergang vom Kaiserreich zur Weimarer Republik war von sozialen Unruhen, Straßenkämpfen und Radikalisierung auf beiden Seiten des politischen Spektrums gezeichnet. In Berlin kam es zu einer aufgehetzten Stimmung gegen linke Anführer, auch Rosa Luxemburg wurde bedroht und verfolgt.<br /> <br /> Nach mehreren Haftstrafen, die sie wegen ihrer politischen Tätigkeit verbüßen musste, war ihr Gesundheitszustand schlecht, dennoch schrieb sie unermüdlich Texte und war aktiver Bestandteil der revolutionären Bewegung in Deutschland.<br /> <br /> Am 15. Januar 1919 nahm die selbsternannte „Wilmersdorfer Bürgerwehr“ Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht in einer Wohnung in der Mannheimer Straße 27 in Wilmersdorf fest. Die Männer brachten sie zu einem Regiment der Garde-Kavallerie-Schützen-Division, einem aus der preußischen Armee entstandenem Verband, aus dem später nationalistische Freikorps hervorgingen.<br /> <br /> Luxemburg und Liebknecht wurden verhört, gefoltert und noch am gleichen Tag ermordet. Ihre Leichen warf man in der Nähe der Lichtensteinbrücke in Tiergarten in den Landwehrkanal. Weil man die Körper nicht fand, wurden am 25. Januar leere Särge auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde bestattet. An der Beerdigung nahmen mehr als 100.000 Menschen teil.<br /> <br /> ----<br /> <br /> == Die DDR würdigt die Kommunistin, im Westen wird noch geschwiegen ==<br /> Rosa Luxemburgs Kritik am Kapitalismus, ihre Imperialismustheorie, ihr Gegenposition zum Reformismus und ihr Glaube an die proletarische Revolution machten sie zu einer kritischen und unabhängigen Denkerin, die zu Lebzeiten gehasst und gefeiert wurde. Nicht selten geriet sie auch mit linken Wortführern in Konflikt, selbst mit Lenin legte sie sich an.<br /> <br /> Sie war eine radikale Demokratin, eine Klassenkämpferin, die sich vom Kommunismus eine bessere Welt erhoffte. Nach ihrem Tod wurde Rosa Luxemburg in den sozialistischen Staaten zu einem Mythos. Ihre Geschichte und vor allem der Mord an ihr machten sie zu einer Ikone, die man nach Belieben für die eigene Propaganda nutzen konnte.<br /> [[Plik:Gedenkstaette der Sozialisten.jpg|alt=Gedenksätte der Sozialisten am Friedhof Lichtenberg in Berlin - Die Toten mahnen uns|mały|Gedenkstätte der Sozialisten am Friedhof Lichtenberg in Berlin - Die Toten mahnen uns]]<br /> Dabei wurde sie zwar mit rituellem Prunk geehrt, dennoch fassten die Bonzen im real existierenden Sozialismus Luxemburg mit spitzen Fingern an. Aussagen wie Luxemburgs berühmten Satz „Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden“ ließen weder Stalin noch Honecker wirklich gelten.<br /> ----<br /> <br /> == Der Mythos Rosa Luxemburg im Westen ==<br /> Nich nur im Osten fand eine Auseinandersetzung mit Rosa Luxemburg statt. Der Mythos funktionierte weltweit – und natürlich auch in der Bundesrepublik Deutschland. Bei linken Intellektuellen und Künstlern genoss die polnische Jüdin, deren Einfluss auf die deutsche Sozialdemokratie maßgeblich war und deren tragisches Schicksal sie überlebensgroß machte, hohes Ansehen.<br /> <br /> Die Regisseurin Margarethe von Trotta erzählt in ihrem 1986 erschienen Autorenfilm „Rosa Luxemburg“, heute würde man wohl Biopic sagen, die Geschichte der berühmten Sozialistin, die eindrucksvoll von Barbara Sukowa gespielt wird.<br /> ----<br /> [[Plik:VolksbuehneBerlinWikipedia.jpg|alt=Volksbühne auf dem Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin (c) Wikipedia|mały|Volksbühne auf dem Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin (c) Wikipedia]]<br /> <br /> == Gedenkstätte der Sozialisten ==<br /> Einige Monate nach ihrer Ermordung wurde die Leiche von Rosa Luxemburg gefunden und schließlich regulär beerdigt. Ihre Grabstätte befand sich, neben Gräbern anderer Anführer der Arbeiterbewegung, auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde. Ab 1926 stand dort das Revolutionsdenkmal, das an Luxemburg und Liebknecht erinnerte. Es wurde 1935 von den Nazis abgerissen und nicht wieder aufgebaut.<br /> <br /> Den Platz nahm die Gedenkstätte der Sozialisten ein. 1951 ließ das SED-Regime das Denkmal mit dem markanten Satz „Die Toten mahnen uns“ als Manifestation der sozialistischen Idee errichten. Hier liegen neben den Begründern der KPD, Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg, auch DDR-Granden wie Otto Grotewohl, Walter Ulbricht und Wilhelm Pieck begraben.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin2.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987|mały|Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987]]<br /> <br /> == Die Volksbühne und der Rosa-Luxemburg-Platz ==<br /> Am direktesten prägt Rosa Luxemburg die Stadt mittendrin, unweit vom Alexanderplatz in Mitte. Der Rosa-Luxemburg-Platz, die Rosa-Luxemburg-Straße, die Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz. Rosa, Rosa, Rosa. Auch der U-Bahnhof ist nach ihr benannt.<br /> <br /> So gehört sie zum Alltag vieler Berliner. Und dass in dem Theater auch viele sozialrevolutionäre Stücke gespielt wurden, linke Denker und Künstler dort arbeiteten und auf dem Platz davor sich bis heute linke Gruppen versammeln, schadet dem Mythos nicht. Selbst die Bundesgeschäftsstelle der Partei Die Linke befindet sich in unmittelbarer Nachbarschaft.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti|mały|Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti]]<br /> <br /> == Denkmäler und Gedenktafeln ==<br /> Zudem erinnern in Berlin aber natürlich auch die Gedenktafeln, Mahn- und Denkmäler an Rosa Luxemburg. Am Katharina-Heinroth-Ufer, nahe der Lichtensteinbrücke, die heute Rosa-Luxemburg-Steg heißt, befindet sich seit 1987 ein Denkmal zur Erinnerung an die Ermordung von Luxemburg und Liebknecht.<br /> <br /> Eine weitere Gedenktafel am Landwehrkanal (Foto) erinnert zudem auch an die tragischen Ereignisse vom 15. Januar 1919, ebenso wie das Rosa-Luxemburg-Gymnasium in Pankow und eine Skulptur vor der Rosa-Luxemburg-Stiftung in Friedrichshain.<br /> ----<br /> <br /> == Die Rosa-Luxemburg-Stiftung in Berlin ==<br /> Alle großen Parteien in Deutschland haben parteinahe Stiftungen eingerichtet, die als Diskussionsforum und Institutionen der politischen Bildung die Parteiarbeit flankieren. Und alle diese Stiftungen sind nach deutschen Männern benannt: Konrad Adenauer (CDU), Friedrich Ebert (SPD), Friedrich Naumann (FDP) oder Heinrich Böll (Grüne), nur die parteinahe Stiftung der Partei Die Linke ist nach einer Frau benannt, die dazu noch Ausländerin und Jüdin war.<br /> [[Plik:Rosa-Luxemburg-Stiftung.jpg|alt=Rosa-Luxemburg-Stiftung|mały|Rosa-Luxemburg-Stiftung]]<br /> Seit 1990 entwickelte sich die Rosa-Luxemburg-Stiftung zu einer Institution, in der kritisches Denken und politische Alternativen kultiviert werden. Gerade bezog man ein neues Haus an der Straße der Pariser Kommune in Friedrichshain. Mit dem Projekt „Rosa150“ hat die Stiftung zum 150. Geburtstag im Jahr 2021 ein umfangreiches Programm mit Filmen, Texten und Diskussionen erarbeitet, das weiterhin online abrufbar ist.<br /> <br /> == Links ==<br /> https://www.tip-berlin.de/stadtleben/geschichte/rosa-luxemburg-leben-sterben-berlin/?fbclid=IwAR13Dga6HgbG673NWCHnTP59jPmz77alDNnZomrNoZQfRBBHi4G8LEoEn0Y<br /> <br /> https://www.porta-polonica.de/en/atlas-of-remembrance-places/rosa-luxemburg<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Rosa_Luxemburg<br /> <br /> == Publikationen von Rosa Luxemburg ==<br /> <br /> * ''Die industrielle Entwickelung Polens.'' Duncker &amp; Humblot, Leipzig 1898<br /> * ''Sozialreform oder Revolution? Mit einem Anhang: Miliz und Militarismus.'' Verlag der Leipziger Volkszeitung, Leipzig 1899<br /> * ''Massenstreik, Partei und Gewerkschaften.'' Erdmann Dubber, Hamburg 1906<br /> * Rosa Luxemburg: . 1925 (eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche). Rosa Luxemburg schrieb an der allgemeinverständlichen Einführung seit 1907 als Parteidozentin sowie 1916 während ihrer Haftzeit. 1925 posthum erstveröffentlicht. Hier Nachdruck bei e-Artnow 2016.<br /> * ''Die Akkumulation des Kapitals. Ein Beitrag zur ökonomischen Erklärung des Imperialismus.'' Vorwärts, Berlin 1913<br /> * ''Militarismus, Krieg und Arbeiterklasse. Rosa Luxemburg vor der Frankfurter Strafkammer; ausführlicher Bericht über die Verhandlung am 20. Februar 1914.'' Buchhandlung Volksstimme, Maier, Frankfurt am Main 1914<br /> * ''Die Krise der Sozialdemokratie. Anhang: Leitsätze über die Aufgaben der internationalen Sozialdemokratie.'' Unionsdruckerei, Bern 1916 <br /> * ''Was will der Spartakusbund?'' Die Rote Fahne, 14. Dezember 1918 (online)<br /> * ''Rede zum Programm. Gehalten auf dem Gründungsparteitag der Kommunistischen Partei Deutschlands (Spartakusbund) vom 29.–31. Dez. 1918 zu Berlin (31. 12.).'' Die Rote Fahne, Berlin 1919<br /> * ''Die russische Revolution. Eine kritische Würdigung. Aus dem Nachlass. Herausgegeben und eingeleitet von Paul Levi.'' Gesellschaft und Erziehung, Berlin-Fichtenau 1922. <br /> * Luise Kautsky (Hrsg.): ''Briefe an Karl und Luise Kautsky.'' E. Laub, Berlin 1923<br /> * [[Plik:Freya-Klier+Die-Kaninchen-von-Ravensbrück.jpg|alt=Freya Klier &amp; Margit Miosga; Zusammenarbeit Ewa Maria Slaska|mały|Freya Klier &amp; Margit Miosga; Zusammenarbeit Ewa Maria Slaska]]''Gesammelte Werke.'' Vereinigte Internationale Verlags-Anstalten, Berlin 1923–1928 &lt;br /&gt;Quelle: Wikipedia<br /> <br /> == Divers ==<br /> [[Plik:Klier krawczyk.jpg|alt=Freya Klier, Stefan Krawczyk gleich nach dem Ankommen nach West Berlin|mały|Freya Klier, Stefan Krawczyk gleich nach dem Ankommen nach West Berlin]]<br /> Ewa Maria Slaska schrieb:<br /> <br /> Rosa Luxemburgs meistzitierter Spruch lautet &quot;Freiheit ist immer die Freiheit der Andersdenkenden&quot;. Mit dieser Parole hat man in der DDR Proteste organisiert, immer im Januar, am Jahrestag der Ermordung von Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht. 1988 gab es danach Massenverhaftungen; die Bürgerrechtler wurden vor der Wahl gestellt, bleiben im Haft, bis zu 10 Jahren oder in Westen gehen. So kamen am 3. Februar 1988 nach Berlin unter anderen Freya Klier, Journalistin, und Stefan Krawczyk, Liedermacher. Die beiden habe ich in einer Kneipe in Kreuzberg kennen gelernt. Mit Grzegorz Ziętkiewicz machten wir damals Unabhängiges Polnisches Fernsehen - Magazin &quot;Insel - Wyspa&quot; im Rahmen des Offenen Kanals. Wir interviewten die Beiden für unser Magazin. Mit Freya und eine Westberliner Journalistin Margit Miosga machten wir dann noch zusammen ein Buch Kaninchen von Ravensbrück (1993) über die medizinische Experimenten im KZ Ravensbrück; die wurden durchgeführt an 35 polnische politische Gefangene, unter anderen Wanda Półtawska, später Ärztin und Vertraute des Papsts Johannes Paul II; Vertreterin und Verfechterin der Antiabortions-Bewegung in Polen seit der Wende.</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Freya-Klier%2BDie-Kaninchen-von-Ravensbr%C3%BCck.jpg&diff=364 2022-01-16T10:40:40Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Freya Klier &amp; Margit Miosga; Zusammenarbeit Ewa Maria Slaska</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Rosa_Luxemburg_(DE)&diff=363 2022-01-16T10:36:14Z

<p>Ewa Maria: dopisałam wspomnienia o Frei Klier i Stefanie Krawczyku</p> <hr /> <div>''Jacek Slaski, TIP Berlin, Ewa Maria Slaska (Ergänzungen)''<br /> = Rosa Luxemburg: Ihr Leben, der Mythos, ihre Beziehung zu Berlin =<br /> Vor inzwischen mehr als 150 Jahren ist Rosa Luxemburg (Rozalia Luksenburg) geboren worden. Als radikale Vertreterin des Sozialismus, harsche Kritikerin des Militarismus, als Rednerin, Redakteurin und Denkerin, wurde die polnische Jüdin zum Sinnbild einer selbstbestimmten Frau, zur linken Ikone und Märtyrerin des Kommunismus. Rosa Luxemburg zog Ende des 19. Jahrhunderts nach Berlin, die Stadt sollte bis zu ihrer Ermordung am 15. Januar 1919 ihr Lebensmittelpunkt bleiben.<br /> <br /> Wir werden hier entlang von 12 Stationen von Rosa Luxemburgs gehen, ihr Leben und Wirken, ihrer Beziehung zu Berlin und den Spuren, die sie bis in die Gegenwart in der Stadt hinterlassen hat. Das sind mehr als 150 Jahre Rosa Luxemburg!<br /> ----<br /> [[Plik:In Familienkreis.jpg|alt=In Familienkreis|mały|In Familienkreis]]<br /> <br /> == Ikone der Arbeiterbewegung: Rosa Luxemburg (1870-1919) ==<br /> 1871 herrschte das zaristische Russland über jenen Teil von Polen, in dem Rosa Luxemburg in Zamość geboren wurde und aufwuchs. Sie war das fünfte Kind des jüdischen Holzhändlers Eliasz Luxemburg. Als Rosa Luxemburg drei Jahre alt war, zog die Familie vom heimatlichen Zamość im Südosten des Landes nach Warschau. Dort verbrachte das Mädchen eine von Krankheiten gezeichnete Kindheit.<br /> <br /> Rosa Luxemburg brachte sich schon früh das Lesen bei, verschlang Bücher, übersetzte als Neunjährige Gedichte aus dem Deutschen ins Polnische und verfasste mit 13 ein Schmähgedicht auf Kaiser Wilhelm I., dessen Deutschland wir hier näher betrachten. Auf dem Warschauer Frauengymnasium lernte Rosa Luxemburg die 1882 gegründete marxistische Gruppe „Proletariat“ kennen. 1888 bestand sie das Abitur als Jahrgangsbeste.<br /> ----<br /> <br /> [[Plik:Rosa Luxemburg 1915.jpg|alt=Rosa Luxemburg um 1915|mały|Rosa Luxemburg um 1915]]<br /> <br /> == Die junge Warschauerin geht nach Zürich ==<br /> Schon in ihrer Warschauer Zeit begann Rosa Luxemburg, sich in politischen Zirkeln zu bewegen. Sie verfasste auch kritische Texte, die im Untergrund produziert und in linken Zeitungen veröffentlicht wurden. Kurz nach dem Abitur geriet sie ins Visier der Zarenpolizei und musste Warschau verlassen.<br /> <br /> Luxemburg ging nach Zürich, wo sich Frauen an der Universität immatrikulieren durften. Sie studierte unter anderem Mathematik und Botanik, später Rechtswissenschaft und Völkerrecht. Die schon damals überzeugte Marxistin bewegte sich vor allem in linken Emigrantengruppen. In der Zeit ging sie mit dem jungen russischen Sozialisten und späteren Mitbegründer der KPD, Leo Jogiches, eine Beziehung ein, die sie ein Leben lang begleiten sollte.<br /> ----<br /> [[Plik:Sukhova &amp; Olbrychski.jpg|alt=Hannah Sukhova &amp; Daniel im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986|mały|Hannah Sukhova &amp; Daniel Olbrychski im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986]]<br /> <br /> == Reden halten und die Massen bewegen ==<br /> Noch in Zürich gehörte Rosa Luxemburg zu den Mitbegründern der sozialistischen Exilpartei „Sozialdemokratie des Königreiches Polen“, die für die Unabhängigkeit des besetzten Landes stritt, zugleich aber den Nationalismus ablehnte. Luxemburg setzte auf die Kraft des Proletariats und war Anhängerin der Internationalismus.<br /> <br /> Die junge Absolventin der Zürcher Universität diskutierte in politischen Gruppen, zu ihrem Umfeld gehörte unter anderem der russische Marxist Pawel Axelrod, und sie verfasste Texte, die für Aufregung sorgen: etwa den Aufsatz „Das unabhängige Polen und die Sache der Arbeiter“ in dem sie die Unvereinbarkeit von Nationalismus und Sozialismus postuliert. Auch beginnt sie, bei Kundgebungen zu sprechen.<br /> ----<br /> <br /> == Radikale Frauen: Mit Clara Zetkin in Magdeburg ==<br /> Ab Mitte der 1890er-Jahre gehörte Rosa Luxemburg zu den führenden Persönlichkeiten der sozialistischen Bewegung. Oft ist die junge Frau bei Kongressen und Versammlungen allein unter alten Männern. Etwa beim  Kongress der Zweiten Internationale in London 1896 oder 1904 in Amsterdam.<br /> [[Plik:Rosa-Luxemburg-1910S.jpg|alt=Rosa Luxemburg in Berlin (c) Getty Images|mały|Rosa Luxemburg in Berlin (c) Getty Images]]<br /> Eine der wenigen anderen Frauen, die sich der Sache mit ähnlicher Leidenschaft widmeten, war die deutsche Friedensaktivistin und Frauenrechtlerin Clara Zetkin, eine Generation älter als Luxemburg. Beide Frauen waren eng befreundet.<br /> [[Plik:Bei einer Rede 1907.jpg|alt=Bei einer Rede 1907|mały|Bei einer Rede 1907 (c) Bundesarchiv]]<br /> 1897 zog Rosa Luxemburg nach Deutschland, ab 1898 lebte sie an der Cuxhavener Straße 2 im Hansaviertel. Sie stieg zur wortgewaltigen Anführerin und Stichwortgeberin des linken Flügels innerhalb der SPD auf. Als wortgewandte Wahlkämpferin errang sie in traditionell konservativen Wahlkreisen Reichstagsmandate für die sozialdemokratische Partei.<br /> ----<br /> <br /> == Liebknecht und Luxemburg: Märtyrer der KPD ==<br /> Innerhalb der SPD forderte Rosa Luxemburg ein Festhalten an dem Fernziel Sozialrevolution, ganz im Gegensatz zu ihrem Widersacher Eduard Bernstein, der sich für Reformen aussprach und für einen parlamentarischen Weg votierte.<br /> <br /> Mit starken Reden und engagierten Texten, später auch als Redakteurin und Chefredakteurin wichtiger linker Zeitungen, stritt sie vehement für die revolutionäre Tradition der Sozialdemokratie. Sie setzte auf das internationale Proletariat und die Wirkungsmacht des Massenstreiks als politische Waffe.<br /> [[Plik:Karl Liebknecht Rosa Luxemburg.jpg|alt=Karl Liebknecht Rosa Luxemburg|mały|Karl Liebknecht Rosa Luxemburg]]<br /> Nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, der Novemberrevolution und dem Sturz der Monarchie, gründete Rosa Luxemburg gemeinsam mit anderen Spartakisten, darunter Karl Liebknecht, am 1. Januar 1919 die Kommunistische Partei Deutschlands (KPD).<br /> ----<br /> [[Plik:Bundesarchiv-bild-146-1976-067-25a-beisetzung.jpg|alt=Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv|mały|Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv]]<br /> <br /> == Die Ermordung von Rosa Luxemburg und die Folgen ==<br /> Der Übergang vom Kaiserreich zur Weimarer Republik war von sozialen Unruhen, Straßenkämpfen und Radikalisierung auf beiden Seiten des politischen Spektrums gezeichnet. In Berlin kam es zu einer aufgehetzten Stimmung gegen linke Anführer, auch Rosa Luxemburg wurde bedroht und verfolgt.<br /> <br /> Nach mehreren Haftstrafen, die sie wegen ihrer politischen Tätigkeit verbüßen musste, war ihr Gesundheitszustand schlecht, dennoch schrieb sie unermüdlich Texte und war aktiver Bestandteil der revolutionären Bewegung in Deutschland.<br /> <br /> Am 15. Januar 1919 nahm die selbsternannte „Wilmersdorfer Bürgerwehr“ Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht in einer Wohnung in der Mannheimer Straße 27 in Wilmersdorf fest. Die Männer brachten sie zu einem Regiment der Garde-Kavallerie-Schützen-Division, einem aus der preußischen Armee entstandenem Verband, aus dem später nationalistische Freikorps hervorgingen.<br /> <br /> Luxemburg und Liebknecht wurden verhört, gefoltert und noch am gleichen Tag ermordet. Ihre Leichen warf man in der Nähe der Lichtensteinbrücke in Tiergarten in den Landwehrkanal. Weil man die Körper nicht fand, wurden am 25. Januar leere Särge auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde bestattet. An der Beerdigung nahmen mehr als 100.000 Menschen teil.<br /> <br /> ----<br /> <br /> == Die DDR würdigt die Kommunistin, im Westen wird noch geschwiegen ==<br /> Rosa Luxemburgs Kritik am Kapitalismus, ihre Imperialismustheorie, ihr Gegenposition zum Reformismus und ihr Glaube an die proletarische Revolution machten sie zu einer kritischen und unabhängigen Denkerin, die zu Lebzeiten gehasst und gefeiert wurde. Nicht selten geriet sie auch mit linken Wortführern in Konflikt, selbst mit Lenin legte sie sich an.<br /> <br /> Sie war eine radikale Demokratin, eine Klassenkämpferin, die sich vom Kommunismus eine bessere Welt erhoffte. Nach ihrem Tod wurde Rosa Luxemburg in den sozialistischen Staaten zu einem Mythos. Ihre Geschichte und vor allem der Mord an ihr machten sie zu einer Ikone, die man nach Belieben für die eigene Propaganda nutzen konnte.<br /> [[Plik:Gedenkstaette der Sozialisten.jpg|alt=Gedenksätte der Sozialisten am Friedhof Lichtenberg in Berlin - Die Toten mahnen uns|mały|Gedenkstätte der Sozialisten am Friedhof Lichtenberg in Berlin - Die Toten mahnen uns]]<br /> Dabei wurde sie zwar mit rituellem Prunk geehrt, dennoch fassten die Bonzen im real existierenden Sozialismus Luxemburg mit spitzen Fingern an. Aussagen wie Luxemburgs berühmten Satz „Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden“ ließen weder Stalin noch Honecker wirklich gelten.<br /> ----<br /> <br /> == Der Mythos Rosa Luxemburg im Westen ==<br /> Nich nur im Osten fand eine Auseinandersetzung mit Rosa Luxemburg statt. Der Mythos funktionierte weltweit – und natürlich auch in der Bundesrepublik Deutschland. Bei linken Intellektuellen und Künstlern genoss die polnische Jüdin, deren Einfluss auf die deutsche Sozialdemokratie maßgeblich war und deren tragisches Schicksal sie überlebensgroß machte, hohes Ansehen.<br /> <br /> Die Regisseurin Margarethe von Trotta erzählt in ihrem 1986 erschienen Autorenfilm „Rosa Luxemburg“, heute würde man wohl Biopic sagen, die Geschichte der berühmten Sozialistin, die eindrucksvoll von Barbara Sukowa gespielt wird.<br /> ----<br /> [[Plik:VolksbuehneBerlinWikipedia.jpg|alt=Volksbühne auf dem Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin (c) Wikipedia|mały|Volksbühne auf dem Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin (c) Wikipedia]]<br /> <br /> == Gedenkstätte der Sozialisten ==<br /> Einige Monate nach ihrer Ermordung wurde die Leiche von Rosa Luxemburg gefunden und schließlich regulär beerdigt. Ihre Grabstätte befand sich, neben Gräbern anderer Anführer der Arbeiterbewegung, auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde. Ab 1926 stand dort das Revolutionsdenkmal, das an Luxemburg und Liebknecht erinnerte. Es wurde 1935 von den Nazis abgerissen und nicht wieder aufgebaut.<br /> <br /> Den Platz nahm die Gedenkstätte der Sozialisten ein. 1951 ließ das SED-Regime das Denkmal mit dem markanten Satz „Die Toten mahnen uns“ als Manifestation der sozialistischen Idee errichten. Hier liegen neben den Begründern der KPD, Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg, auch DDR-Granden wie Otto Grotewohl, Walter Ulbricht und Wilhelm Pieck begraben.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin2.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987|mały|Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987]]<br /> <br /> == Die Volksbühne und der Rosa-Luxemburg-Platz ==<br /> Am direktesten prägt Rosa Luxemburg die Stadt mittendrin, unweit vom Alexanderplatz in Mitte. Der Rosa-Luxemburg-Platz, die Rosa-Luxemburg-Straße, die Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz. Rosa, Rosa, Rosa. Auch der U-Bahnhof ist nach ihr benannt.<br /> <br /> So gehört sie zum Alltag vieler Berliner. Und dass in dem Theater auch viele sozialrevolutionäre Stücke gespielt wurden, linke Denker und Künstler dort arbeiteten und auf dem Platz davor sich bis heute linke Gruppen versammeln, schadet dem Mythos nicht. Selbst die Bundesgeschäftsstelle der Partei Die Linke befindet sich in unmittelbarer Nachbarschaft.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti|mały|Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti]]<br /> <br /> == Denkmäler und Gedenktafeln ==<br /> Zudem erinnern in Berlin aber natürlich auch die Gedenktafeln, Mahn- und Denkmäler an Rosa Luxemburg. Am Katharina-Heinroth-Ufer, nahe der Lichtensteinbrücke, die heute Rosa-Luxemburg-Steg heißt, befindet sich seit 1987 ein Denkmal zur Erinnerung an die Ermordung von Luxemburg und Liebknecht.<br /> <br /> Eine weitere Gedenktafel am Landwehrkanal (Foto) erinnert zudem auch an die tragischen Ereignisse vom 15. Januar 1919, ebenso wie das Rosa-Luxemburg-Gymnasium in Pankow und eine Skulptur vor der Rosa-Luxemburg-Stiftung in Friedrichshain.<br /> ----<br /> <br /> == Die Rosa-Luxemburg-Stiftung in Berlin ==<br /> Alle großen Parteien in Deutschland haben parteinahe Stiftungen eingerichtet, die als Diskussionsforum und Institutionen der politischen Bildung die Parteiarbeit flankieren. Und alle diese Stiftungen sind nach deutschen Männern benannt: Konrad Adenauer (CDU), Friedrich Ebert (SPD), Friedrich Naumann (FDP) oder Heinrich Böll (Grüne), nur die parteinahe Stiftung der Partei Die Linke ist nach einer Frau benannt, die dazu noch Ausländerin und Jüdin war.<br /> [[Plik:Rosa-Luxemburg-Stiftung.jpg|alt=Rosa-Luxemburg-Stiftung|mały|Rosa-Luxemburg-Stiftung]]<br /> Seit 1990 entwickelte sich die Rosa-Luxemburg-Stiftung zu einer Institution, in der kritisches Denken und politische Alternativen kultiviert werden. Gerade bezog man ein neues Haus an der Straße der Pariser Kommune in Friedrichshain. Mit dem Projekt „Rosa150“ hat die Stiftung zum 150. Geburtstag im Jahr 2021 ein umfangreiches Programm mit Filmen, Texten und Diskussionen erarbeitet, das weiterhin online abrufbar ist.<br /> <br /> == Links ==<br /> https://www.tip-berlin.de/stadtleben/geschichte/rosa-luxemburg-leben-sterben-berlin/?fbclid=IwAR13Dga6HgbG673NWCHnTP59jPmz77alDNnZomrNoZQfRBBHi4G8LEoEn0Y<br /> <br /> https://www.porta-polonica.de/en/atlas-of-remembrance-places/rosa-luxemburg<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Rosa_Luxemburg<br /> <br /> == Publikationen von Rosa Luxemburg ==<br /> <br /> * ''Die industrielle Entwickelung Polens.'' Duncker &amp; Humblot, Leipzig 1898<br /> * ''Sozialreform oder Revolution? Mit einem Anhang: Miliz und Militarismus.'' Verlag der Leipziger Volkszeitung, Leipzig 1899<br /> * ''Massenstreik, Partei und Gewerkschaften.'' Erdmann Dubber, Hamburg 1906<br /> * Rosa Luxemburg: . 1925 (eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche). Rosa Luxemburg schrieb an der allgemeinverständlichen Einführung seit 1907 als Parteidozentin sowie 1916 während ihrer Haftzeit. 1925 posthum erstveröffentlicht. Hier Nachdruck bei e-Artnow 2016.<br /> * ''Die Akkumulation des Kapitals. Ein Beitrag zur ökonomischen Erklärung des Imperialismus.'' Vorwärts, Berlin 1913<br /> * ''Militarismus, Krieg und Arbeiterklasse. Rosa Luxemburg vor der Frankfurter Strafkammer; ausführlicher Bericht über die Verhandlung am 20. Februar 1914.'' Buchhandlung Volksstimme, Maier, Frankfurt am Main 1914<br /> * ''Die Krise der Sozialdemokratie. Anhang: Leitsätze über die Aufgaben der internationalen Sozialdemokratie.'' Unionsdruckerei, Bern 1916 <br /> * ''Was will der Spartakusbund?'' Die Rote Fahne, 14. Dezember 1918 (online)<br /> * ''Rede zum Programm. Gehalten auf dem Gründungsparteitag der Kommunistischen Partei Deutschlands (Spartakusbund) vom 29.–31. Dez. 1918 zu Berlin (31. 12.).'' Die Rote Fahne, Berlin 1919<br /> * ''Die russische Revolution. Eine kritische Würdigung. Aus dem Nachlass. Herausgegeben und eingeleitet von Paul Levi.'' Gesellschaft und Erziehung, Berlin-Fichtenau 1922. <br /> * Luise Kautsky (Hrsg.): ''Briefe an Karl und Luise Kautsky.'' E. Laub, Berlin 1923<br /> * ''Gesammelte Werke.'' Vereinigte Internationale Verlags-Anstalten, Berlin 1923–1928 &lt;br /&gt;Quelle: Wikipedia<br /> <br /> == Divers ==<br /> [[Plik:Klier krawczyk.jpg|alt=Freya Klier, Stefan Krawczyk gleich nach dem Ankommen nach West Berlin|mały|Freya Klier, Stefan Krawczyk gleich nach dem Ankommen nach West Berlin]]<br /> Ewa Maria Slaska schrieb:<br /> <br /> Rosa Luxemburgs meistzitierter Spruch lautet &quot;Freiheit ist immer die Freiheit der Andersdenkenden&quot;. Mit dieser Parole hat man in der DDR Proteste organisiert, immer im Januar, am Jahrestag der Ermordung von Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht. 1988 gab es danach Massenverhaftungen; die Bürgerrechtler wurden vor der Wahl gestellt, bleiben im Haft, bis zu 10 Jahren oder in Westen gehen. So kamen am 3. Februar 1988 nach Berlin unter anderen Freya Klier, Journalistin, und Stefan Krawczyk, Liedermacher. Die beiden habe ich in einer Kneipe in Kreuzberg kennen gelernt. Mit Grzegorz Ziętkiewicz machten wir damals Unabhängiges Polnisches Fernsehen - Magazin &quot;Insel - Wyspa&quot; im Rahmen des Offenen Kanals. Wir interviewten die Beiden für unser Magazin. Mit Freya und eine Westberliner Journalistin Margit Miosga machten wir dann noch zusammen ein Buch Kaninchen von Ravensbrück (1993) über die medizinische Experimenten im KZ Ravensbrück; die wurden durchgeführt an 35 polnische politische Gefangene, unter anderen Wanda Półtawska, später Ärztin, mit dem Papst Johannes Paul II befreundet und Vertreterin der Antiabortions-Bewegung in Polen seit der Wende.</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Klier_krawczyk.jpg&diff=362 2022-01-16T10:35:12Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Freya Klier, Stefan Krawczyk gleich nach dem Ankommen nach West Berlin</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Rosa_Luxemburg_(DE)&diff=361 2022-01-16T08:37:05Z

<p>Ewa Maria: Zmieniłam kolejność ilustracji</p> <hr /> <div>''Jacek Slaski, TIP Berlin, Ewa Maria Slaska (Ergänzungen)''<br /> = Rosa Luxemburg: Ihr Leben, der Mythos, ihre Beziehung zu Berlin =<br /> Vor inzwischen mehr als 150 Jahren ist Rosa Luxemburg (Rozalia Luksenburg) geboren worden. Als radikale Vertreterin des Sozialismus, harsche Kritikerin des Militarismus, als Rednerin, Redakteurin und Denkerin, wurde die polnische Jüdin zum Sinnbild einer selbstbestimmten Frau, zur linken Ikone und Märtyrerin des Kommunismus. Rosa Luxemburg zog Ende des 19. Jahrhunderts nach Berlin, die Stadt sollte bis zu ihrer Ermordung am 15. Januar 1919 ihr Lebensmittelpunkt bleiben.<br /> <br /> Wir werden hier entlang von 12 Stationen von Rosa Luxemburgs gehen, ihr Leben und Wirken, ihrer Beziehung zu Berlin und den Spuren, die sie bis in die Gegenwart in der Stadt hinterlassen hat. Das sind mehr als 150 Jahre Rosa Luxemburg!<br /> ----<br /> [[Plik:In Familienkreis.jpg|alt=In Familienkreis|mały|In Familienkreis]]<br /> <br /> == Ikone der Arbeiterbewegung: Rosa Luxemburg (1870-1919) ==<br /> 1871 herrschte das zaristische Russland über jenen Teil von Polen, in dem Rosa Luxemburg in Zamość geboren wurde und aufwuchs. Sie war das fünfte Kind des jüdischen Holzhändlers Eliasz Luxemburg. Als Rosa Luxemburg drei Jahre alt war, zog die Familie vom heimatlichen Zamość im Südosten des Landes nach Warschau. Dort verbrachte das Mädchen eine von Krankheiten gezeichnete Kindheit.<br /> <br /> Rosa Luxemburg brachte sich schon früh das Lesen bei, verschlang Bücher, übersetzte als Neunjährige Gedichte aus dem Deutschen ins Polnische und verfasste mit 13 ein Schmähgedicht auf Kaiser Wilhelm I., dessen Deutschland wir hier näher betrachten. Auf dem Warschauer Frauengymnasium lernte Rosa Luxemburg die 1882 gegründete marxistische Gruppe „Proletariat“ kennen. 1888 bestand sie das Abitur als Jahrgangsbeste.<br /> ----<br /> <br /> [[Plik:Rosa Luxemburg 1915.jpg|alt=Rosa Luxemburg um 1915|mały|Rosa Luxemburg um 1915]]<br /> <br /> == Die junge Warschauerin geht nach Zürich ==<br /> Schon in ihrer Warschauer Zeit begann Rosa Luxemburg, sich in politischen Zirkeln zu bewegen. Sie verfasste auch kritische Texte, die im Untergrund produziert und in linken Zeitungen veröffentlicht wurden. Kurz nach dem Abitur geriet sie ins Visier der Zarenpolizei und musste Warschau verlassen.<br /> <br /> Luxemburg ging nach Zürich, wo sich Frauen an der Universität immatrikulieren durften. Sie studierte unter anderem Mathematik und Botanik, später Rechtswissenschaft und Völkerrecht. Die schon damals überzeugte Marxistin bewegte sich vor allem in linken Emigrantengruppen. In der Zeit ging sie mit dem jungen russischen Sozialisten und späteren Mitbegründer der KPD, Leo Jogiches, eine Beziehung ein, die sie ein Leben lang begleiten sollte.<br /> ----<br /> [[Plik:Sukhova &amp; Olbrychski.jpg|alt=Hannah Sukhova &amp; Daniel im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986|mały|Hannah Sukhova &amp; Daniel Olbrychski im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986]]<br /> <br /> == Reden halten und die Massen bewegen ==<br /> Noch in Zürich gehörte Rosa Luxemburg zu den Mitbegründern der sozialistischen Exilpartei „Sozialdemokratie des Königreiches Polen“, die für die Unabhängigkeit des besetzten Landes stritt, zugleich aber den Nationalismus ablehnte. Luxemburg setzte auf die Kraft des Proletariats und war Anhängerin der Internationalismus.<br /> <br /> Die junge Absolventin der Zürcher Universität diskutierte in politischen Gruppen, zu ihrem Umfeld gehörte unter anderem der russische Marxist Pawel Axelrod, und sie verfasste Texte, die für Aufregung sorgen: etwa den Aufsatz „Das unabhängige Polen und die Sache der Arbeiter“ in dem sie die Unvereinbarkeit von Nationalismus und Sozialismus postuliert. Auch beginnt sie, bei Kundgebungen zu sprechen.<br /> ----<br /> <br /> == Radikale Frauen: Mit Clara Zetkin in Magdeburg ==<br /> Ab Mitte der 1890er-Jahre gehörte Rosa Luxemburg zu den führenden Persönlichkeiten der sozialistischen Bewegung. Oft ist die junge Frau bei Kongressen und Versammlungen allein unter alten Männern. Etwa beim  Kongress der Zweiten Internationale in London 1896 oder 1904 in Amsterdam.<br /> [[Plik:Rosa-Luxemburg-1910S.jpg|alt=Rosa Luxemburg in Berlin (c) Getty Images|mały|Rosa Luxemburg in Berlin (c) Getty Images]]<br /> Eine der wenigen anderen Frauen, die sich der Sache mit ähnlicher Leidenschaft widmeten, war die deutsche Friedensaktivistin und Frauenrechtlerin Clara Zetkin, eine Generation älter als Luxemburg. Beide Frauen waren eng befreundet.<br /> [[Plik:Bei einer Rede 1907.jpg|alt=Bei einer Rede 1907|mały|Bei einer Rede 1907 (c) Bundesarchiv]]<br /> 1897 zog Rosa Luxemburg nach Deutschland, ab 1898 lebte sie an der Cuxhavener Straße 2 im Hansaviertel. Sie stieg zur wortgewaltigen Anführerin und Stichwortgeberin des linken Flügels innerhalb der SPD auf. Als wortgewandte Wahlkämpferin errang sie in traditionell konservativen Wahlkreisen Reichstagsmandate für die sozialdemokratische Partei.<br /> ----<br /> <br /> == Liebknecht und Luxemburg: Märtyrer der KPD ==<br /> Innerhalb der SPD forderte Rosa Luxemburg ein Festhalten an dem Fernziel Sozialrevolution, ganz im Gegensatz zu ihrem Widersacher Eduard Bernstein, der sich für Reformen aussprach und für einen parlamentarischen Weg votierte.<br /> <br /> Mit starken Reden und engagierten Texten, später auch als Redakteurin und Chefredakteurin wichtiger linker Zeitungen, stritt sie vehement für die revolutionäre Tradition der Sozialdemokratie. Sie setzte auf das internationale Proletariat und die Wirkungsmacht des Massenstreiks als politische Waffe.<br /> [[Plik:Karl Liebknecht Rosa Luxemburg.jpg|alt=Karl Liebknecht Rosa Luxemburg|mały|Karl Liebknecht Rosa Luxemburg]]<br /> Nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, der Novemberrevolution und dem Sturz der Monarchie, gründete Rosa Luxemburg gemeinsam mit anderen Spartakisten, darunter Karl Liebknecht, am 1. Januar 1919 die Kommunistische Partei Deutschlands (KPD).<br /> ----<br /> [[Plik:Bundesarchiv-bild-146-1976-067-25a-beisetzung.jpg|alt=Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv|mały|Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv]]<br /> <br /> == Die Ermordung von Rosa Luxemburg und die Folgen ==<br /> Der Übergang vom Kaiserreich zur Weimarer Republik war von sozialen Unruhen, Straßenkämpfen und Radikalisierung auf beiden Seiten des politischen Spektrums gezeichnet. In Berlin kam es zu einer aufgehetzten Stimmung gegen linke Anführer, auch Rosa Luxemburg wurde bedroht und verfolgt.<br /> <br /> Nach mehreren Haftstrafen, die sie wegen ihrer politischen Tätigkeit verbüßen musste, war ihr Gesundheitszustand schlecht, dennoch schrieb sie unermüdlich Texte und war aktiver Bestandteil der revolutionären Bewegung in Deutschland.<br /> <br /> Am 15. Januar 1919 nahm die selbsternannte „Wilmersdorfer Bürgerwehr“ Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht in einer Wohnung in der Mannheimer Straße 27 in Wilmersdorf fest. Die Männer brachten sie zu einem Regiment der Garde-Kavallerie-Schützen-Division, einem aus der preußischen Armee entstandenem Verband, aus dem später nationalistische Freikorps hervorgingen.<br /> <br /> Luxemburg und Liebknecht wurden verhört, gefoltert und noch am gleichen Tag ermordet. Ihre Leichen warf man in der Nähe der Lichtensteinbrücke in Tiergarten in den Landwehrkanal. Weil man die Körper nicht fand, wurden am 25. Januar leere Särge auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde bestattet. An der Beerdigung nahmen mehr als 100.000 Menschen teil.<br /> <br /> ----<br /> <br /> == Die DDR würdigt die Kommunistin, im Westen wird noch geschwiegen ==<br /> Rosa Luxemburgs Kritik am Kapitalismus, ihre Imperialismustheorie, ihr Gegenposition zum Reformismus und ihr Glaube an die proletarische Revolution machten sie zu einer kritischen und unabhängigen Denkerin, die zu Lebzeiten gehasst und gefeiert wurde. Nicht selten geriet sie auch mit linken Wortführern in Konflikt, selbst mit Lenin legte sie sich an.<br /> <br /> Sie war eine radikale Demokratin, eine Klassenkämpferin, die sich vom Kommunismus eine bessere Welt erhoffte. Nach ihrem Tod wurde Rosa Luxemburg in den sozialistischen Staaten zu einem Mythos. Ihre Geschichte und vor allem der Mord an ihr machten sie zu einer Ikone, die man nach Belieben für die eigene Propaganda nutzen konnte.<br /> [[Plik:Gedenkstaette der Sozialisten.jpg|alt=Gedenksätte der Sozialisten am Friedhof Lichtenberg in Berlin - Die Toten mahnen uns|mały|Gedenkstätte der Sozialisten am Friedhof Lichtenberg in Berlin - Die Toten mahnen uns]]<br /> Dabei wurde sie zwar mit rituellem Prunk geehrt, dennoch fassten die Bonzen im real existierenden Sozialismus Luxemburg mit spitzen Fingern an. Aussagen wie Luxemburgs berühmten Satz „Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden“ ließen weder Stalin noch Honecker wirklich gelten.<br /> ----<br /> <br /> == Der Mythos Rosa Luxemburg im Westen ==<br /> Nich nur im Osten fand eine Auseinandersetzung mit Rosa Luxemburg statt. Der Mythos funktionierte weltweit – und natürlich auch in der Bundesrepublik Deutschland. Bei linken Intellektuellen und Künstlern genoss die polnische Jüdin, deren Einfluss auf die deutsche Sozialdemokratie maßgeblich war und deren tragisches Schicksal sie überlebensgroß machte, hohes Ansehen.<br /> <br /> Die Regisseurin Margarethe von Trotta erzählt in ihrem 1986 erschienen Autorenfilm „Rosa Luxemburg“, heute würde man wohl Biopic sagen, die Geschichte der berühmten Sozialistin, die eindrucksvoll von Barbara Sukowa gespielt wird.<br /> ----<br /> [[Plik:VolksbuehneBerlinWikipedia.jpg|alt=Volksbühne auf dem Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin (c) Wikipedia|mały|Volksbühne auf dem Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin (c) Wikipedia]]<br /> <br /> == Gedenkstätte der Sozialisten ==<br /> Einige Monate nach ihrer Ermordung wurde die Leiche von Rosa Luxemburg gefunden und schließlich regulär beerdigt. Ihre Grabstätte befand sich, neben Gräbern anderer Anführer der Arbeiterbewegung, auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde. Ab 1926 stand dort das Revolutionsdenkmal, das an Luxemburg und Liebknecht erinnerte. Es wurde 1935 von den Nazis abgerissen und nicht wieder aufgebaut.<br /> <br /> Den Platz nahm die Gedenkstätte der Sozialisten ein. 1951 ließ das SED-Regime das Denkmal mit dem markanten Satz „Die Toten mahnen uns“ als Manifestation der sozialistischen Idee errichten. Hier liegen neben den Begründern der KPD, Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg, auch DDR-Granden wie Otto Grotewohl, Walter Ulbricht und Wilhelm Pieck begraben.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin2.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987|mały|Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987]]<br /> <br /> == Die Volksbühne und der Rosa-Luxemburg-Platz ==<br /> Am direktesten prägt Rosa Luxemburg die Stadt mittendrin, unweit vom Alexanderplatz in Mitte. Der Rosa-Luxemburg-Platz, die Rosa-Luxemburg-Straße, die Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz. Rosa, Rosa, Rosa. Auch der U-Bahnhof ist nach ihr benannt.<br /> <br /> So gehört sie zum Alltag vieler Berliner. Und dass in dem Theater auch viele sozialrevolutionäre Stücke gespielt wurden, linke Denker und Künstler dort arbeiteten und auf dem Platz davor sich bis heute linke Gruppen versammeln, schadet dem Mythos nicht. Selbst die Bundesgeschäftsstelle der Partei Die Linke befindet sich in unmittelbarer Nachbarschaft.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti|mały|Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti]]<br /> <br /> == Denkmäler und Gedenktafeln ==<br /> Zudem erinnern in Berlin aber natürlich auch die Gedenktafeln, Mahn- und Denkmäler an Rosa Luxemburg. Am Katharina-Heinroth-Ufer, nahe der Lichtensteinbrücke, die heute Rosa-Luxemburg-Steg heißt, befindet sich seit 1987 ein Denkmal zur Erinnerung an die Ermordung von Luxemburg und Liebknecht.<br /> <br /> Eine weitere Gedenktafel am Landwehrkanal (Foto) erinnert zudem auch an die tragischen Ereignisse vom 15. Januar 1919, ebenso wie das Rosa-Luxemburg-Gymnasium in Pankow und eine Skulptur vor der Rosa-Luxemburg-Stiftung in Friedrichshain.<br /> ----<br /> <br /> == Die Rosa-Luxemburg-Stiftung in Berlin ==<br /> Alle großen Parteien in Deutschland haben parteinahe Stiftungen eingerichtet, die als Diskussionsforum und Institutionen der politischen Bildung die Parteiarbeit flankieren. Und alle diese Stiftungen sind nach deutschen Männern benannt: Konrad Adenauer (CDU), Friedrich Ebert (SPD), Friedrich Naumann (FDP) oder Heinrich Böll (Grüne), nur die parteinahe Stiftung der Partei Die Linke ist nach einer Frau benannt, die dazu noch Ausländerin und Jüdin war.<br /> [[Plik:Rosa-Luxemburg-Stiftung.jpg|alt=Rosa-Luxemburg-Stiftung|mały|Rosa-Luxemburg-Stiftung]]<br /> Seit 1990 entwickelte sich die Rosa-Luxemburg-Stiftung zu einer Institution, in der kritisches Denken und politische Alternativen kultiviert werden. Gerade bezog man ein neues Haus an der Straße der Pariser Kommune in Friedrichshain. Mit dem Projekt „Rosa150“ hat die Stiftung zum 150. Geburtstag im Jahr 2021 ein umfangreiches Programm mit Filmen, Texten und Diskussionen erarbeitet, das weiterhin online abrufbar ist.<br /> <br /> == Links ==<br /> https://www.tip-berlin.de/stadtleben/geschichte/rosa-luxemburg-leben-sterben-berlin/?fbclid=IwAR13Dga6HgbG673NWCHnTP59jPmz77alDNnZomrNoZQfRBBHi4G8LEoEn0Y<br /> <br /> https://www.porta-polonica.de/en/atlas-of-remembrance-places/rosa-luxemburg<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Rosa_Luxemburg<br /> <br /> == Publikationen von Rosa Luxemburg ==<br /> <br /> * ''Die industrielle Entwickelung Polens.'' Duncker &amp; Humblot, Leipzig 1898<br /> * ''Sozialreform oder Revolution? Mit einem Anhang: Miliz und Militarismus.'' Verlag der Leipziger Volkszeitung, Leipzig 1899<br /> * ''Massenstreik, Partei und Gewerkschaften.'' Erdmann Dubber, Hamburg 1906<br /> * Rosa Luxemburg: . 1925 (eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche). Rosa Luxemburg schrieb an der allgemeinverständlichen Einführung seit 1907 als Parteidozentin sowie 1916 während ihrer Haftzeit. 1925 posthum erstveröffentlicht. Hier Nachdruck bei e-Artnow 2016.<br /> * ''Die Akkumulation des Kapitals. Ein Beitrag zur ökonomischen Erklärung des Imperialismus.'' Vorwärts, Berlin 1913<br /> * ''Militarismus, Krieg und Arbeiterklasse. Rosa Luxemburg vor der Frankfurter Strafkammer; ausführlicher Bericht über die Verhandlung am 20. Februar 1914.'' Buchhandlung Volksstimme, Maier, Frankfurt am Main 1914<br /> * ''Die Krise der Sozialdemokratie. Anhang: Leitsätze über die Aufgaben der internationalen Sozialdemokratie.'' Unionsdruckerei, Bern 1916 <br /> * ''Was will der Spartakusbund?'' Die Rote Fahne, 14. Dezember 1918 (online)<br /> * ''Rede zum Programm. Gehalten auf dem Gründungsparteitag der Kommunistischen Partei Deutschlands (Spartakusbund) vom 29.–31. Dez. 1918 zu Berlin (31. 12.).'' Die Rote Fahne, Berlin 1919<br /> * ''Die russische Revolution. Eine kritische Würdigung. Aus dem Nachlass. Herausgegeben und eingeleitet von Paul Levi.'' Gesellschaft und Erziehung, Berlin-Fichtenau 1922. <br /> * Luise Kautsky (Hrsg.): ''Briefe an Karl und Luise Kautsky.'' E. Laub, Berlin 1923<br /> * ''Gesammelte Werke.'' Vereinigte Internationale Verlags-Anstalten, Berlin 1923–1928 &lt;br /&gt;Quelle: Wikipedia<br /> <br /> == Divers ==<br /> Rosa Luxemburgs meistzitierter Spruch:<br /> <br /> &quot;Freiheit ist immer die Freiheit der Andersdenkenden&quot;</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Rosa-Luxemburg-1910S.jpg&diff=360 2022-01-16T08:35:01Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Rosa Luxemburg in Berlin, 1910 (c) Getty Images</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Rosa_Luxemburg_(DE)&diff=359 2022-01-16T08:28:07Z

<p>Ewa Maria: Dodałam linki i bibliografię, uzupełniłam życiorys</p> <hr /> <div>''Jacek Slaski, TIP Berlin, Ewa Maria Slaska (Ergänzungen)''<br /> = Rosa Luxemburg: Ihr Leben, der Mythos, ihre Beziehung zu Berlin =<br /> Vor inzwischen mehr als 150 Jahren ist Rosa Luxemburg (Rozalia Luksenburg) geboren worden. Als radikale Vertreterin des Sozialismus, harsche Kritikerin des Militarismus, als Rednerin, Redakteurin und Denkerin, wurde die polnische Jüdin zum Sinnbild einer selbstbestimmten Frau, zur linken Ikone und Märtyrerin des Kommunismus. Rosa Luxemburg zog Ende des 19. Jahrhunderts nach Berlin, die Stadt sollte bis zu ihrer Ermordung am 15. Januar 1919 ihr Lebensmittelpunkt bleiben.<br /> <br /> Wir werden hier entlang von 12 Stationen von Rosa Luxemburgs gehen, ihr Leben und Wirken, ihrer Beziehung zu Berlin und den Spuren, die sie bis in die Gegenwart in der Stadt hinterlassen hat. Das sind mehr als 150 Jahre Rosa Luxemburg!<br /> ----<br /> [[Plik:In Familienkreis.jpg|alt=In Familienkreis|mały|In Familienkreis]]<br /> <br /> == Ikone der Arbeiterbewegung: Rosa Luxemburg (1870-1919) ==<br /> 1871 herrschte das zaristische Russland über jenen Teil von Polen, in dem Rosa Luxemburg in Zamość geboren wurde und aufwuchs. Sie war das fünfte Kind des jüdischen Holzhändlers Eliasz Luxemburg. Als Rosa Luxemburg drei Jahre alt war, zog die Familie vom heimatlichen Zamość im Südosten des Landes nach Warschau. Dort verbrachte das Mädchen eine von Krankheiten gezeichnete Kindheit.<br /> <br /> Rosa Luxemburg brachte sich schon früh das Lesen bei, verschlang Bücher, übersetzte als Neunjährige Gedichte aus dem Deutschen ins Polnische und verfasste mit 13 ein Schmähgedicht auf Kaiser Wilhelm I., dessen Deutschland wir hier näher betrachten. Auf dem Warschauer Frauengymnasium lernte Rosa Luxemburg die 1882 gegründete marxistische Gruppe „Proletariat“ kennen. 1888 bestand sie das Abitur als Jahrgangsbeste.<br /> ----<br /> <br /> [[Plik:Rosa Luxemburg 1915.jpg|alt=Rosa Luxemburg um 1915|mały|Rosa Luxemburg um 1915]]<br /> <br /> == Die junge Warschauerin geht nach Zürich ==<br /> Schon in ihrer Warschauer Zeit begann Rosa Luxemburg, sich in politischen Zirkeln zu bewegen. Sie verfasste auch kritische Texte, die im Untergrund produziert und in linken Zeitungen veröffentlicht wurden. Kurz nach dem Abitur geriet sie ins Visier der Zarenpolizei und musste Warschau verlassen.<br /> <br /> Luxemburg ging nach Zürich, wo sich Frauen an der Universität immatrikulieren durften. Sie studierte unter anderem Mathematik und Botanik, später Rechtswissenschaft und Völkerrecht. Die schon damals überzeugte Marxistin bewegte sich vor allem in linken Emigrantengruppen. In der Zeit ging sie mit dem jungen russischen Sozialisten und späteren Mitbegründer der KPD, Leo Jogiches, eine Beziehung ein, die sie ein Leben lang begleiten sollte.<br /> ----<br /> [[Plik:Sukhova &amp; Olbrychski.jpg|alt=Hannah Sukhova &amp; Daniel im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986|mały|Hannah Sukhova &amp; Daniel Olbrychski im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986]]<br /> <br /> == Reden halten und die Massen bewegen ==<br /> Noch in Zürich gehörte Rosa Luxemburg zu den Mitbegründern der sozialistischen Exilpartei „Sozialdemokratie des Königreiches Polen“, die für die Unabhängigkeit des besetzten Landes stritt, zugleich aber den Nationalismus ablehnte. Luxemburg setzte auf die Kraft des Proletariats und war Anhängerin der Internationalismus.<br /> <br /> Die junge Absolventin der Zürcher Universität diskutierte in politischen Gruppen, zu ihrem Umfeld gehörte unter anderem der russische Marxist Pawel Axelrod, und sie verfasste Texte, die für Aufregung sorgen: etwa den Aufsatz „Das unabhängige Polen und die Sache der Arbeiter“ in dem sie die Unvereinbarkeit von Nationalismus und Sozialismus postuliert. Auch beginnt sie, bei Kundgebungen zu sprechen.<br /> ----<br /> <br /> == Radikale Frauen: Mit Clara Zetkin in Magdeburg ==<br /> Ab Mitte der 1890er-Jahre gehörte Rosa Luxemburg zu den führenden Persönlichkeiten der sozialistischen Bewegung. Oft ist die junge Frau bei Kongressen und Versammlungen allein unter alten Männern. Etwa beim  Kongress der Zweiten Internationale in London 1896 oder 1904 in Amsterdam.<br /> <br /> Eine der wenigen anderen Frauen, die sich der Sache mit ähnlicher Leidenschaft widmeten, war die deutsche Friedensaktivistin und Frauenrechtlerin Clara Zetkin, eine Generation älter als Luxemburg. Beide Frauen waren eng befreundet.<br /> [[Plik:Bei einer Rede 1907.jpg|alt=Bei einer Rede 1907|mały|Bei einer Rede 1907]]<br /> 1897 zog Rosa Luxemburg nach Deutschland, ab 1898 lebte sie an der Cuxhavener Straße 2 im Hansaviertel. Sie stieg zur wortgewaltigen Anführerin und Stichwortgeberin des linken Flügels innerhalb der SPD auf. Als wortgewandte Wahlkämpferin errang sie in traditionell konservativen Wahlkreisen Reichstagsmandate für die sozialdemokratische Partei.<br /> ----<br /> <br /> == Liebknecht und Luxemburg: Märtyrer der KPD ==<br /> Innerhalb der SPD forderte Rosa Luxemburg ein Festhalten an dem Fernziel Sozialrevolution, ganz im Gegensatz zu ihrem Widersacher Eduard Bernstein, der sich für Reformen aussprach und für einen parlamentarischen Weg votierte.<br /> <br /> Mit starken Reden und engagierten Texten, später auch als Redakteurin und Chefredakteurin wichtiger linker Zeitungen, stritt sie vehement für die revolutionäre Tradition der Sozialdemokratie. Sie setzte auf das internationale Proletariat und die Wirkungsmacht des Massenstreiks als politische Waffe.<br /> [[Plik:Karl Liebknecht Rosa Luxemburg.jpg|alt=Karl Liebknecht Rosa Luxemburg|mały|Karl Liebknecht Rosa Luxemburg]]<br /> Nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, der Novemberrevolution und dem Sturz der Monarchie, gründete Rosa Luxemburg gemeinsam mit anderen Spartakisten, darunter Karl Liebknecht, am 1. Januar 1919 die Kommunistische Partei Deutschlands (KPD).<br /> ----<br /> [[Plik:Bundesarchiv-bild-146-1976-067-25a-beisetzung.jpg|alt=Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv|mały|Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv]]<br /> <br /> == Die Ermordung von Rosa Luxemburg und die Folgen ==<br /> Der Übergang vom Kaiserreich zur Weimarer Republik war von sozialen Unruhen, Straßenkämpfen und Radikalisierung auf beiden Seiten des politischen Spektrums gezeichnet. In Berlin kam es zu einer aufgehetzten Stimmung gegen linke Anführer, auch Rosa Luxemburg wurde bedroht und verfolgt.<br /> <br /> Nach mehreren Haftstrafen, die sie wegen ihrer politischen Tätigkeit verbüßen musste, war ihr Gesundheitszustand schlecht, dennoch schrieb sie unermüdlich Texte und war aktiver Bestandteil der revolutionären Bewegung in Deutschland.<br /> <br /> Am 15. Januar 1919 nahm die selbsternannte „Wilmersdorfer Bürgerwehr“ Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht in einer Wohnung in der Mannheimer Straße 27 in Wilmersdorf fest. Die Männer brachten sie zu einem Regiment der Garde-Kavallerie-Schützen-Division, einem aus der preußischen Armee entstandenem Verband, aus dem später nationalistische Freikorps hervorgingen.<br /> <br /> Luxemburg und Liebknecht wurden verhört, gefoltert und noch am gleichen Tag ermordet. Ihre Leichen warf man in der Nähe der Lichtensteinbrücke in Tiergarten in den Landwehrkanal. Weil man die Körper nicht fand, wurden am 25. Januar leere Särge auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde bestattet. An der Beerdigung nahmen mehr als 100.000 Menschen teil.<br /> <br /> ----<br /> <br /> == Die DDR würdigt die Kommunistin, im Westen wird noch geschwiegen ==<br /> Rosa Luxemburgs Kritik am Kapitalismus, ihre Imperialismustheorie, ihr Gegenposition zum Reformismus und ihr Glaube an die proletarische Revolution machten sie zu einer kritischen und unabhängigen Denkerin, die zu Lebzeiten gehasst und gefeiert wurde. Nicht selten geriet sie auch mit linken Wortführern in Konflikt, selbst mit Lenin legte sie sich an.<br /> <br /> Sie war eine radikale Demokratin, eine Klassenkämpferin, die sich vom Kommunismus eine bessere Welt erhoffte. Nach ihrem Tod wurde Rosa Luxemburg in den sozialistischen Staaten zu einem Mythos. Ihre Geschichte und vor allem der Mord an ihr machten sie zu einer Ikone, die man nach Belieben für die eigene Propaganda nutzen konnte.<br /> [[Plik:Gedenkstaette der Sozialisten.jpg|alt=Gedenksätte der Sozialisten am Friedhof Lichtenberg in Berlin - Die Toten mahnen uns|mały|Gedenksätte der Sozialisten am Friedhof Lichtenberg in Berlin - Die Toten mahnen uns]]<br /> Dabei wurde sie zwar mit rituellem Prunk geehrt, dennoch fassten die Bonzen im real existierenden Sozialismus Luxemburg mit spitzen Fingern an. Aussagen wie Luxemburgs berühmten Satz „Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden“ ließen weder Stalin noch Honecker wirklich gelten.<br /> ----<br /> <br /> == Der Mythos Rosa Luxemburg im Westen ==<br /> Nich nur im Osten fand eine Auseinandersetzung mit Rosa Luxemburg statt. Der Mythos funktionierte weltweit – und natürlich auch in der Bundesrepublik Deutschland. Bei linken Intellektuellen und Künstlern genoss die polnische Jüdin, deren Einfluss auf die deutsche Sozialdemokratie maßgeblich war und deren tragisches Schicksal sie überlebensgroß machte, hohes Ansehen.<br /> <br /> Die Regisseurin Margarethe von Trotta erzählt in ihrem 1986 erschienen Autorenfilm „Rosa Luxemburg“, heute würde man wohl Biopic sagen, die Geschichte der berühmten Sozialistin, die eindrucksvoll von Barbara Sukowa gespielt wird.<br /> ----<br /> [[Plik:VolksbuehneBerlinWikipedia.jpg|alt=Volksbühne auf dem Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin (c) Wikipedia|mały|Volksbühne auf dem Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin (c) Wikipedia]]<br /> <br /> == Gedenkstätte der Sozialisten ==<br /> Einige Monate nach ihrer Ermordung wurde die Leiche von Rosa Luxemburg gefunden und schließlich regulär beerdigt. Ihre Grabstätte befand sich, neben Gräbern anderer Anführer der Arbeiterbewegung, auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde. Ab 1926 stand dort das Revolutionsdenkmal, das an Luxemburg und Liebknecht erinnerte. Es wurde 1935 von den Nazis abgerissen und nicht wieder aufgebaut.<br /> <br /> Den Platz nahm die Gedenkstätte der Sozialisten ein. 1951 ließ das SED-Regime das Denkmal mit dem markanten Satz „Die Toten mahnen uns“ als Manifestation der sozialistischen Idee errichten. Hier liegen neben den Begründern der KPD, Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg, auch DDR-Granden wie Otto Grotewohl, Walter Ulbricht und Wilhelm Pieck begraben.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin2.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987|mały|Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987]]<br /> <br /> == Die Volksbühne und der Rosa-Luxemburg-Platz ==<br /> Am direktesten prägt Rosa Luxemburg die Stadt mittendrin, unweit vom Alexanderplatz in Mitte. Der Rosa-Luxemburg-Platz, die Rosa-Luxemburg-Straße, die Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz. Rosa, Rosa, Rosa. Auch der U-Bahnhof ist nach ihr benannt.<br /> <br /> So gehört sie zum Alltag vieler Berliner. Und dass in dem Theater auch viele sozialrevolutionäre Stücke gespielt wurden, linke Denker und Künstler dort arbeiteten und auf dem Platz davor sich bis heute linke Gruppen versammeln, schadet dem Mythos nicht. Selbst die Bundesgeschäftsstelle der Partei Die Linke befindet sich in unmittelbarer Nachbarschaft.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti|mały|Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti]]<br /> <br /> == Denkmäler und Gedenktafeln ==<br /> Zudem erinnern in Berlin aber natürlich auch die Gedenktafeln, Mahn- und Denkmäler an Rosa Luxemburg. Am Katharina-Heinroth-Ufer, nahe der Lichtensteinbrücke, die heute Rosa-Luxemburg-Steg heißt, befindet sich seit 1987 ein Denkmal zur Erinnerung an die Ermordung von Luxemburg und Liebknecht.<br /> <br /> Eine weitere Gedenktafel am Landwehrkanal (Foto) erinnert zudem auch an die tragischen Ereignisse vom 15. Januar 1919, ebenso wie das Rosa-Luxemburg-Gymnasium in Pankow und eine Skulptur vor der Rosa-Luxemburg-Stiftung in Friedrichshain.<br /> ----<br /> <br /> == Die Rosa-Luxemburg-Stiftung in Berlin ==<br /> Alle großen Parteien in Deutschland haben parteinahe Stiftungen eingerichtet, die als Diskussionsforum und Institutionen der politischen Bildung die Parteiarbeit flankieren. Und alle diese Stiftungen sind nach deutschen Männern benannt: Konrad Adenauer (CDU), Friedrich Ebert (SPD), Friedrich Naumann (FDP) oder Heinrich Böll (Grüne), nur die parteinahe Stiftung der Partei Die Linke ist nach einer Frau benannt, die dazu noch Ausländerin und Jüdin war.<br /> [[Plik:Rosa-Luxemburg-Stiftung.jpg|alt=Rosa-Luxemburg-Stiftung|mały|Rosa-Luxemburg-Stiftung]]<br /> Seit 1990 entwickelte sich die Rosa-Luxemburg-Stiftung zu einer Institution, in der kritisches Denken und politische Alternativen kultiviert werden. Gerade bezog man ein neues Haus an der Straße der Pariser Kommune in Friedrichshain. Mit dem Projekt „Rosa150“ hat die Stiftung zum 150. Geburtstag im Jahr 2021 ein umfangreiches Programm mit Filmen, Texten und Diskussionen erarbeitet, das weiterhin online abrufbar ist.<br /> <br /> == Links ==<br /> https://www.tip-berlin.de/stadtleben/geschichte/rosa-luxemburg-leben-sterben-berlin/?fbclid=IwAR13Dga6HgbG673NWCHnTP59jPmz77alDNnZomrNoZQfRBBHi4G8LEoEn0Y<br /> <br /> https://www.porta-polonica.de/en/atlas-of-remembrance-places/rosa-luxemburg<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Rosa_Luxemburg<br /> <br /> == Publikationen von Rosa Luxemburg ==<br /> <br /> * ''Die industrielle Entwickelung Polens.'' Duncker &amp; Humblot, Leipzig 1898<br /> * ''Sozialreform oder Revolution? Mit einem Anhang: Miliz und Militarismus.'' Verlag der Leipziger Volkszeitung, Leipzig 1899<br /> * ''Massenstreik, Partei und Gewerkschaften.'' Erdmann Dubber, Hamburg 1906<br /> * Rosa Luxemburg: . 1925 (eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche). Rosa Luxemburg schrieb an der allgemeinverständlichen Einführung seit 1907 als Parteidozentin sowie 1916 während ihrer Haftzeit. 1925 posthum erstveröffentlicht. Hier Nachdruck bei e-Artnow 2016.<br /> * ''Die Akkumulation des Kapitals. Ein Beitrag zur ökonomischen Erklärung des Imperialismus.'' Vorwärts, Berlin 1913<br /> * ''Militarismus, Krieg und Arbeiterklasse. Rosa Luxemburg vor der Frankfurter Strafkammer; ausführlicher Bericht über die Verhandlung am 20. Februar 1914.'' Buchhandlung Volksstimme, Maier, Frankfurt am Main 1914<br /> * ''Die Krise der Sozialdemokratie. Anhang: Leitsätze über die Aufgaben der internationalen Sozialdemokratie.'' Unionsdruckerei, Bern 1916 <br /> * ''Was will der Spartakusbund?'' Die Rote Fahne, 14. Dezember 1918 (online)<br /> * ''Rede zum Programm. Gehalten auf dem Gründungsparteitag der Kommunistischen Partei Deutschlands (Spartakusbund) vom 29.–31. Dez. 1918 zu Berlin (31. 12.).'' Die Rote Fahne, Berlin 1919<br /> * ''Die russische Revolution. Eine kritische Würdigung. Aus dem Nachlass. Herausgegeben und eingeleitet von Paul Levi.'' Gesellschaft und Erziehung, Berlin-Fichtenau 1922. <br /> * Luise Kautsky (Hrsg.): ''Briefe an Karl und Luise Kautsky.'' E. Laub, Berlin 1923<br /> * ''Gesammelte Werke.'' Vereinigte Internationale Verlags-Anstalten, Berlin 1923–1928 &lt;br /&gt;Quelle: Wikipedia<br /> <br /> == Divers ==<br /> Rosa Luxemburgs meistzitierter Spruch:<br /> <br /> &quot;Freiheit ist immer die Freiheit der Andersdenkenden&quot;</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Rosa_Luxemburg_(DE)&diff=358 2022-01-16T08:05:15Z

<p>Ewa Maria: Wstawiłam ilustracje</p> <hr /> <div>''Jacek Slaski, TIP Berlin''<br /> = Rosa Luxemburg: Ihr Leben, der Mythos, ihre Beziehung zu Berlin =<br /> Vor inzwischen mehr als 150 Jahren ist Rosa Luxemburg geboren worden. Als radikale Vertreterin des Sozialismus, harsche Kritikerin des Militarismus, als Rednerin, Redakteurin und Denkerin, wurde die polnische Jüdin zum Sinnbild einer selbstbestimmten Frau, zur linken Ikone und Märtyrerin des Kommunismus. Rosa Luxemburg zog Ende des 19. Jahrhunderts nach Berlin, die Stadt sollte bis zu ihrer Ermordung am 15. Januar 1919 ihr Lebensmittelpunkt bleiben.<br /> <br /> Wir werden hier entlang von 12 Stationen von Rosa Luxemburgs gehen, ihr Leben und Wirken, ihrer Beziehung zu Berlin und den Spuren, die sie bis in die Gegenwart in der Stadt hinterlassen hat. Das sind mehr als 150 Jahre Rosa Luxemburg!<br /> ----<br /> [[Plik:In Familienkreis.jpg|alt=In Familienkreis|mały|In Familienkreis]]<br /> <br /> == Ikone der Arbeiterbewegung: Rosa Luxemburg (1870-1919) ==<br /> 1871 herrschte das zaristische Russland über jenen Teil von Polen, in dem Rosa Luxemburg in Zamość geboren wurde und aufwuchs. Sie war das fünfte Kind des jüdischen Holzhändlers Eliasz Luxemburg. Als Rosa Luxemburg drei Jahre alt war, zog die Familie vom heimatlichen Zamość im Südosten des Landes nach Warschau. Dort verbrachte das Mädchen eine von Krankheiten gezeichnete Kindheit.<br /> <br /> Rosa Luxemburg brachte sich schon früh das Lesen bei, verschlang Bücher, übersetzte als Neunjährige Gedichte aus dem Deutschen ins Polnische und verfasste mit 13 ein Schmähgedicht auf Kaiser Wilhelm I., dessen Deutschland wir hier näher betrachten. Auf dem Warschauer Frauengymnasium lernte Rosa Luxemburg die 1882 gegründete marxistische Gruppe „Proletariat“ kennen. 1888 bestand sie das Abitur als Jahrgangsbeste.<br /> ----<br /> <br /> [[Plik:Rosa Luxemburg 1915.jpg|alt=Rosa Luxemburg um 1915|mały|Rosa Luxemburg um 1915]]<br /> <br /> == Die junge Warschauerin geht nach Zürich ==<br /> Schon in ihrer Warschauer Zeit begann Rosa Luxemburg, sich in politischen Zirkeln zu bewegen. Sie verfasste auch kritische Texte, die im Untergrund produziert und in linken Zeitungen veröffentlicht wurden. Kurz nach dem Abitur geriet sie ins Visier der Zarenpolizei und musste Warschau verlassen.<br /> <br /> Luxemburg ging nach Zürich, wo sich Frauen an der Universität immatrikulieren durften. Sie studierte unter anderem Mathematik und Botanik, später Rechtswissenschaft und Völkerrecht. Die schon damals überzeugte Marxistin bewegte sich vor allem in linken Emigrantengruppen. In der Zeit ging sie mit dem jungen russischen Sozialisten und späteren Mitbegründer der KPD, Leo Jogiches, eine Beziehung ein, die sie ein Leben lang begleiten sollte.<br /> ----<br /> [[Plik:Sukhova &amp; Olbrychski.jpg|alt=Hannah Sukhova &amp; Daniel im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986|mały|Hannah Sukhova &amp; Daniel Olbrychski im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986]]<br /> <br /> == Reden halten und die Massen bewegen ==<br /> Noch in Zürich gehörte Rosa Luxemburg zu den Mitbegründern der sozialistischen Exilpartei „Sozialdemokratie des Königreiches Polen“, die für die Unabhängigkeit des besetzten Landes stritt, zugleich aber den Nationalismus ablehnte. Luxemburg setzte auf die Kraft des Proletariats und war Anhängerin der Internationalismus.<br /> <br /> Die junge Absolventin der Zürcher Universität diskutierte in politischen Gruppen, zu ihrem Umfeld gehörte unter anderem der russische Marxist Pawel Axelrod, und sie verfasste Texte, die für Aufregung sorgen: etwa den Aufsatz „Das unabhängige Polen und die Sache der Arbeiter“ in dem sie die Unvereinbarkeit von Nationalismus und Sozialismus postuliert. Auch beginnt sie, bei Kundgebungen zu sprechen.<br /> ----<br /> <br /> == Radikale Frauen: Mit Clara Zetkin in Magdeburg ==<br /> Ab Mitte der 1890er-Jahre gehörte Rosa Luxemburg zu den führenden Persönlichkeiten der sozialistischen Bewegung. Oft ist die junge Frau bei Kongressen und Versammlungen allein unter alten Männern. Etwa beim  Kongress der Zweiten Internationale in London 1896 oder 1904 in Amsterdam.<br /> <br /> Eine der wenigen anderen Frauen, die sich der Sache mit ähnlicher Leidenschaft widmeten, war die deutsche Friedensaktivistin und Frauenrechtlerin Clara Zetkin, eine Generation älter als Luxemburg. Beide Frauen waren eng befreundet.<br /> [[Plik:Bei einer Rede 1907.jpg|alt=Bei einer Rede 1907|mały|Bei einer Rede 1907]]<br /> 1897 zog Rosa Luxemburg nach Deutschland, ab 1898 lebte sie an der Cuxhavener Straße 2 im Hansaviertel. Sie stieg zur wortgewaltigen Anführerin und Stichwortgeberin des linken Flügels innerhalb der SPD auf. Als wortgewandte Wahlkämpferin errang sie in traditionell konservativen Wahlkreisen Reichstagsmandate für die sozialdemokratische Partei.<br /> ----<br /> <br /> == Liebknecht und Luxemburg: Märtyrer der KPD ==<br /> Innerhalb der SPD forderte Rosa Luxemburg ein Festhalten an dem Fernziel Sozialrevolution, ganz im Gegensatz zu ihrem Widersacher Eduard Bernstein, der sich für Reformen aussprach und für einen parlamentarischen Weg votierte.<br /> <br /> Mit starken Reden und engagierten Texten, später auch als Redakteurin und Chefredakteurin wichtiger linker Zeitungen, stritt sie vehement für die revolutionäre Tradition der Sozialdemokratie. Sie setzte auf das internationale Proletariat und die Wirkungsmacht des Massenstreiks als politische Waffe.<br /> [[Plik:Karl Liebknecht Rosa Luxemburg.jpg|alt=Karl Liebknecht Rosa Luxemburg|mały|Karl Liebknecht Rosa Luxemburg]]<br /> Nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, der Novemberrevolution und dem Sturz der Monarchie, gründete Rosa Luxemburg gemeinsam mit anderen Spartakisten, darunter Karl Liebknecht, am 1. Januar 1919 die Kommunistische Partei Deutschlands (KPD).<br /> ----<br /> [[Plik:Bundesarchiv-bild-146-1976-067-25a-beisetzung.jpg|alt=Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv|mały|Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv]]<br /> <br /> == Die Ermordung von Rosa Luxemburg und die Folgen ==<br /> Der Übergang vom Kaiserreich zur Weimarer Republik war von sozialen Unruhen, Straßenkämpfen und Radikalisierung auf beiden Seiten des politischen Spektrums gezeichnet. In Berlin kam es zu einer aufgehetzten Stimmung gegen linke Anführer, auch Rosa Luxemburg wurde bedroht und verfolgt.<br /> <br /> Nach mehreren Haftstrafen, die sie wegen ihrer politischen Tätigkeit verbüßen musste, war ihr Gesundheitszustand schlecht, dennoch schrieb sie unermüdlich Texte und war aktiver Bestandteil der revolutionären Bewegung in Deutschland.<br /> <br /> Am 15. Januar 1919 nahm die selbsternannte „Wilmersdorfer Bürgerwehr“ Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht in einer Wohnung in der Mannheimer Straße 27 in Wilmersdorf fest. Die Männer brachten sie zu einem Regiment der Garde-Kavallerie-Schützen-Division, einem aus der preußischen Armee entstandenem Verband, aus dem später nationalistische Freikorps hervorgingen.<br /> <br /> Luxemburg und Liebknecht wurden verhört, gefoltert und noch am gleichen Tag ermordet. Ihre Leichen warf man in der Nähe der Lichtensteinbrücke in Tiergarten in den Landwehrkanal. Weil man die Körper nicht fand, wurden am 25. Januar leere Särge auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde bestattet. An der Beerdigung nahmen mehr als 100.000 Menschen teil.<br /> <br /> ----<br /> <br /> == Die DDR würdigt die Kommunistin, im Westen wird noch geschwiegen ==<br /> Rosa Luxemburgs Kritik am Kapitalismus, ihre Imperialismustheorie, ihr Gegenposition zum Reformismus und ihr Glaube an die proletarische Revolution machten sie zu einer kritischen und unabhängigen Denkerin, die zu Lebzeiten gehasst und gefeiert wurde. Nicht selten geriet sie auch mit linken Wortführern in Konflikt, selbst mit Lenin legte sie sich an.<br /> <br /> Sie war eine radikale Demokratin, eine Klassenkämpferin, die sich vom Kommunismus eine bessere Welt erhoffte. Nach ihrem Tod wurde Rosa Luxemburg in den sozialistischen Staaten zu einem Mythos. Ihre Geschichte und vor allem der Mord an ihr machten sie zu einer Ikone, die man nach Belieben für die eigene Propaganda nutzen konnte.<br /> [[Plik:Gedenkstaette der Sozialisten.jpg|alt=Gedenksätte der Sozialisten am Friedhof Lichtenberg in Berlin - Die Toten mahnen uns|mały|Gedenksätte der Sozialisten am Friedhof Lichtenberg in Berlin - Die Toten mahnen uns]]<br /> Dabei wurde sie zwar mit rituellem Prunk geehrt, dennoch fassten die Bonzen im real existierenden Sozialismus Luxemburg mit spitzen Fingern an. Aussagen wie Luxemburgs berühmten Satz „Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden“ ließen weder Stalin noch Honecker wirklich gelten.<br /> ----<br /> <br /> == Der Mythos Rosa Luxemburg im Westen ==<br /> Nich nur im Osten fand eine Auseinandersetzung mit Rosa Luxemburg statt. Der Mythos funktionierte weltweit – und natürlich auch in der Bundesrepublik Deutschland. Bei linken Intellektuellen und Künstlern genoss die polnische Jüdin, deren Einfluss auf die deutsche Sozialdemokratie maßgeblich war und deren tragisches Schicksal sie überlebensgroß machte, hohes Ansehen.<br /> <br /> Die Regisseurin Margarethe von Trotta erzählt in ihrem 1986 erschienen Autorenfilm „Rosa Luxemburg“, heute würde man wohl Biopic sagen, die Geschichte der berühmten Sozialistin, die eindrucksvoll von Barbara Sukowa gespielt wird.<br /> ----<br /> [[Plik:VolksbuehneBerlinWikipedia.jpg|alt=Volksbühne auf dem Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin (c) Wikipedia|mały|Volksbühne auf dem Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin (c) Wikipedia]]<br /> <br /> == Gedenkstätte der Sozialisten ==<br /> Einige Monate nach ihrer Ermordung wurde die Leiche von Rosa Luxemburg gefunden und schließlich regulär beerdigt. Ihre Grabstätte befand sich, neben Gräbern anderer Anführer der Arbeiterbewegung, auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde. Ab 1926 stand dort das Revolutionsdenkmal, das an Luxemburg und Liebknecht erinnerte. Es wurde 1935 von den Nazis abgerissen und nicht wieder aufgebaut.<br /> <br /> Den Platz nahm die Gedenkstätte der Sozialisten ein. 1951 ließ das SED-Regime das Denkmal mit dem markanten Satz „Die Toten mahnen uns“ als Manifestation der sozialistischen Idee errichten. Hier liegen neben den Begründern der KPD, Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg, auch DDR-Granden wie Otto Grotewohl, Walter Ulbricht und Wilhelm Pieck begraben.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin2.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987|mały|Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987]]<br /> <br /> == Die Volksbühne und der Rosa-Luxemburg-Platz ==<br /> Am direktesten prägt Rosa Luxemburg die Stadt mittendrin, unweit vom Alexanderplatz in Mitte. Der Rosa-Luxemburg-Platz, die Rosa-Luxemburg-Straße, die Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz. Rosa, Rosa, Rosa. Auch der U-Bahnhof ist nach ihr benannt.<br /> <br /> So gehört sie zum Alltag vieler Berliner. Und dass in dem Theater auch viele sozialrevolutionäre Stücke gespielt wurden, linke Denker und Künstler dort arbeiteten und auf dem Platz davor sich bis heute linke Gruppen versammeln, schadet dem Mythos nicht. Selbst die Bundesgeschäftsstelle der Partei Die Linke befindet sich in unmittelbarer Nachbarschaft.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti|mały|Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti]]<br /> <br /> == Denkmäler und Gedenktafeln ==<br /> Zudem erinnern in Berlin aber natürlich auch die Gedenktafeln, Mahn- und Denkmäler an Rosa Luxemburg. Am Katharina-Heinroth-Ufer, nahe der Lichtensteinbrücke, die heute Rosa-Luxemburg-Steg heißt, befindet sich seit 1987 ein Denkmal zur Erinnerung an die Ermordung von Luxemburg und Liebknecht.<br /> <br /> Eine weitere Gedenktafel am Landwehrkanal (Foto) erinnert zudem auch an die tragischen Ereignisse vom 15. Januar 1919, ebenso wie das Rosa-Luxemburg-Gymnasium in Pankow und eine Skulptur vor der Rosa-Luxemburg-Stiftung in Friedrichshain.<br /> ----<br /> <br /> == Die Rosa-Luxemburg-Stiftung in Berlin ==<br /> Alle großen Parteien in Deutschland haben parteinahe Stiftungen eingerichtet, die als Diskussionsforum und Institutionen der politischen Bildung die Parteiarbeit flankieren. Und alle diese Stiftungen sind nach deutschen Männern benannt: Konrad Adenauer (CDU), Friedrich Ebert (SPD), Friedrich Naumann (FDP) oder Heinrich Böll (Grüne), nur die parteinahe Stiftung der Partei Die Linke ist nach einer Frau benannt, die dazu noch Ausländerin und Jüdin war.<br /> [[Plik:Rosa-Luxemburg-Stiftung.jpg|alt=Rosa-Luxemburg-Stiftung|mały|Rosa-Luxemburg-Stiftung]]<br /> Seit 1990 entwickelte sich die Rosa-Luxemburg-Stiftung zu einer Institution, in der kritisches Denken und politische Alternativen kultiviert werden. Gerade bezog man ein neues Haus an der Straße der Pariser Kommune in Friedrichshain. Mit dem Projekt „Rosa150“ hat die Stiftung zum 150. Geburtstag im Jahr 2021 ein umfangreiches Programm mit Filmen, Texten und Diskussionen erarbeitet, das weiterhin online abrufbar ist.<br /> <br /> === Links ===<br /> https://www.tip-berlin.de/stadtleben/geschichte/rosa-luxemburg-leben-sterben-berlin/?fbclid=IwAR13Dga6HgbG673NWCHnTP59jPmz77alDNnZomrNoZQfRBBHi4G8LEoEn0Y</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Rosa-Luxemburg-Stiftung.jpg&diff=357 2022-01-16T08:04:46Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Rosa-Luxemburg-Stiftung</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:VolksbuehneBerlinWikipedia.jpg&diff=356 2022-01-16T08:03:03Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Volksbühne auf dem Rosa-Luxemburg-Platz in Berlin (c) Wikipedia</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Gedenkstaette_der_Sozialisten.jpg&diff=355 2022-01-16T07:59:55Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Gedenksätte der Sozialisten am Friedhof Lichtenberg in Berlin - Die Toten mahnen uns</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Karl_Liebknecht_Rosa_Luxemburg.jpg&diff=354 2022-01-16T07:55:34Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Bei_einer_Rede_1907.jpg&diff=353 2022-01-16T07:54:44Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Bei einer Rede 1907</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:In_Familienkreis.jpg&diff=352 2022-01-16T07:53:56Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>In Familienkreis</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Rosa_Luxemburg_(DE)&diff=351 2022-01-15T21:03:09Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>''Jacek Slaski, TIP Berlin''<br /> [[Plik:Rosa Luxemburg 1915.jpg|alt=Rosa Luxemburg 1915|mały|Rosa Luxemburg 1915 (c) Image Leemage]]<br /> <br /> = Rosa Luxemburg: Ihr Leben, der Mythos, ihre Beziehung zu Berlin =<br /> Vor inzwischen mehr als 150 Jahren ist Rosa Luxemburg geboren worden. Als radikale Vertreterin des Sozialismus, harsche Kritikerin des Militarismus, als Rednerin, Redakteurin und Denkerin, wurde die polnische Jüdin zum Sinnbild einer selbstbestimmten Frau, zur linken Ikone und Märtyrerin des Kommunismus. Rosa Luxemburg zog Ende des 19. Jahrhunderts nach Berlin, die Stadt sollte bis zu ihrer Ermordung am 15. Januar 1919 ihr Lebensmittelpunkt bleiben.<br /> <br /> Wir entlang von 12 Stationen von Rosa Luxemburgs Leben und Wirken, ihrer Beziehung zu Berlin und den Spuren, die sie bis in die Gegenwart in der Stadt hinterlassen hat. Das sind mehr als 150 Jahre Rosa Luxemburg!<br /> ----<br /> <br /> == Ikone der Arbeiterbewegung: Rosa Luxemburg (1870-1919) ==<br /> 1871 herrschte das zaristische Russland über jenen Teil von Polen, in dem Rosa Luxemburg geboren wurde und aufwuchs. Sie war das fünfte Kind des jüdischen Holzhändlers Eliasz Luxemburg. Als Rosa Luxemburg drei Jahre alt war, zog die Familie vom heimatlichen Zamość im Südosten des Landes nach Warschau. Dort verbrachte das Mädchen eine von Krankheiten gezeichnete Kindheit.<br /> <br /> Rosa Luxemburg brachte sich schon früh das Lesen bei, verschlang Bücher, übersetzte als Neunjährige Gedichte aus dem Deutschen ins Polnische und verfasste mit 13 ein Schmähgedicht auf Kaiser Wilhelm I., dessen Deutschland wir hier näher betrachten. Auf dem Warschauer Frauengymnasium lernte Rosa Luxemburg die 1882 gegründete marxistische Gruppe „Proletariat“ kennen. 1888 bestand sie das Abitur als Jahrgangsbeste.<br /> ----<br /> <br /> <br /> == Die junge Warschauerin geht nach Zürich ==<br /> Schon in ihrer Warschauer Zeit begann Rosa Luxemburg, sich in politischen Zirkeln zu bewegen. Sie verfasste auch kritische Texte, die im Untergrund produziert und in linken Zeitungen veröffentlicht wurden. Kurz nach dem Abitur geriet sie ins Visier der Zarenpolizei und musste Warschau verlassen.<br /> <br /> Luxemburg ging nach Zürich, wo sich Frauen an der Universität immatrikulieren durften. Sie studierte unter anderem Mathematik und Botanik, später Rechtswissenschaft und Völkerrecht. Die schon damals überzeugte Marxistin bewegte sich vor allem in linken Emigrantengruppen. In der Zeit ging sie mit dem jungen russischen Sozialisten und späteren Mitbegründer der KPD, Leo Jogiches, eine Beziehung ein, die sie ein Leben lang begleiten sollte.<br /> ----<br /> [[Plik:Sukhova &amp; Olbrychski.jpg|alt=Hannah Sukhova &amp; Daniel im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986|mały|Hannah Sukhova &amp; Daniel Olbrychski im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986]]<br /> <br /> == Reden halten und die Massen bewegen ==<br /> Noch in Zürich gehörte Rosa Luxemburg zu den Mitbegründern der sozialistischen Exilpartei „Sozialdemokratie des Königreiches Polen“, die für die Unabhängigkeit des besetzten Landes stritt, zugleich aber den Nationalismus ablehnte. Luxemburg setzte auf die Kraft des Proletariats und war Anhängerin der Internationalismus.<br /> <br /> Die junge Absolventin der Zürcher Universität diskutierte in politischen Gruppen, zu ihrem Umfeld gehörte unter anderem der russische Marxist Pawel Axelrod, und sie verfasste Texte, die für Aufregung sorgen: etwa den Aufsatz „Das unabhängige Polen und die Sache der Arbeiter“ in dem sie die Unvereinbarkeit von Nationalismus und Sozialismus postuliert. Auch beginnt sie, bei Kundgebungen zu sprechen.<br /> ----<br /> <br /> == Radikale Frauen: Mit Clara Zetkin in Magdeburg ==<br /> Ab Mitte der 1890er-Jahre gehörte Rosa Luxemburg zu den führenden Persönlichkeiten der sozialistischen Bewegung. Oft ist die junge Frau bei Kongressen und Versammlungen allein unter alten Männern. Etwa beim  Kongress der Zweiten Internationale in London 1896 oder 1904 in Amsterdam.<br /> <br /> Eine der wenigen anderen Frauen, die sich der Sache mit ähnlicher Leidenschaft widmeten, war die deutsche Friedensaktivistin und Frauenrechtlerin Clara Zetkin, eine Generation älter als Luxemburg. Beide Frauen waren eng befreundet.<br /> <br /> 1897 zog Rosa Luxemburg nach Deutschland, ab 1898 lebte sie an der Cuxhavener Straße 2 im Hansaviertel. Sie stieg zur wortgewaltigen Anführerin und Stichwortgeberin des linken Flügels innerhalb der SPD auf. Als wortgewandte Wahlkämpferin errang sie in traditionell konservativen Wahlkreisen Reichstagsmandate für die sozialdemokratische Partei.<br /> ----<br /> <br /> == Liebknecht und Luxemburg: Märtyrer der KPD ==<br /> Innerhalb der SPD forderte Rosa Luxemburg ein Festhalten an dem Fernziel Sozialrevolution, ganz im Gegensatz zu ihrem Widersacher Eduard Bernstein, der sich für Reformen aussprach und für einen parlamentarischen Weg votierte.<br /> <br /> Mit starken Reden und engagierten Texten, später auch als Redakteurin und Chefredakteurin wichtiger linker Zeitungen, stritt sie vehement für die revolutionäre Tradition der Sozialdemokratie. Sie setzte auf das internationale Proletariat und die Wirkungsmacht des Massenstreiks als politische Waffe.<br /> <br /> Nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, der Novemberrevolution und dem Sturz der Monarchie, gründete Rosa Luxemburg gemeinsam mit anderen Spartakisten, darunter Karl Liebknecht, am 1. Januar 1919 die Kommunistische Partei Deutschlands (KPD).<br /> ----<br /> [[Plik:Bundesarchiv-bild-146-1976-067-25a-beisetzung.jpg|alt=Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv|mały|Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv]]<br /> <br /> == Die Ermordung von Rosa Luxemburg und die Folgen ==<br /> Der Übergang vom Kaiserreich zur Weimarer Republik war von sozialen Unruhen, Straßenkämpfen und Radikalisierung auf beiden Seiten des politischen Spektrums gezeichnet. In Berlin kam es zu einer aufgehetzten Stimmung gegen linke Anführer, auch Rosa Luxemburg wurde bedroht und verfolgt.<br /> <br /> Nach mehreren Haftstrafen, die sie wegen ihrer politischen Tätigkeit verbüßen musste, war ihr Gesundheitszustand schlecht, dennoch schrieb sie unermüdlich Texte und war aktiver Bestandteil der revolutionären Bewegung in Deutschland.<br /> <br /> Am 15. Januar 1919 nahm die selbsternannte „Wilmersdorfer Bürgerwehr“ Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht in einer Wohnung in der Mannheimer Straße 27 in Wilmersdorf fest. Die Männer brachten sie zu einem Regiment der Garde-Kavallerie-Schützen-Division, einem aus der preußischen Armee entstandenem Verband, aus dem später nationalistische Freikorps hervorgingen.<br /> <br /> Luxemburg und Liebknecht wurden verhört, gefoltert und noch am gleichen Tag ermordet. Ihre Leichen warf man in der Nähe der Lichtensteinbrücke in Tiergarten in den Landwehrkanal. Weil man die Körper nicht fand, wurden am 25. Januar leere Särge auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde bestattet. An der Beerdigung nahmen mehr als 100.000 Menschen teil.<br /> <br /> ----<br /> <br /> == Die DDR würdigt die Kommunistin, im Westen wird noch geschwiegen ==<br /> Rosa Luxemburgs Kritik am Kapitalismus, ihre Imperialismustheorie, ihr Gegenposition zum Reformismus und ihr Glaube an die proletarische Revolution machten sie zu einer kritischen und unabhängigen Denkerin, die zu Lebzeiten gehasst und gefeiert wurde. Nicht selten geriet sie auch mit linken Wortführern in Konflikt, selbst mit Lenin legte sie sich an.<br /> <br /> Sie war eine radikale Demokratin, eine Klassenkämpferin, die sich vom Kommunismus eine bessere Welt erhoffte. Nach ihrem Tod wurde Rosa Luxemburg in den sozialistischen Staaten zu einem Mythos. Ihre Geschichte und vor allem der Mord an ihr machten sie zu einer Ikone, die man nach Belieben für die eigene Propaganda nutzen konnte.<br /> <br /> Dabei wurde sie zwar mit rituellem Prunk geehrt, dennoch fassten die Bonzen im real existierenden Sozialismus Luxemburg mit spitzen Fingern an. Aussagen wie Luxemburgs berühmten Satz „Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden“ ließen weder Stalin noch Honecker wirklich gelten.<br /> ----<br /> <br /> == Der Mythos Rosa Luxemburg im Westen ==<br /> Nich nur im Osten fand eine Auseinandersetzung mit Rosa Luxemburg statt. Der Mythos funktionierte weltweit – und natürlich auch in der Bundesrepublik Deutschland. Bei linken Intellektuellen und Künstlern genoss die polnische Jüdin, deren Einfluss auf die deutsche Sozialdemokratie maßgeblich war und deren tragisches Schicksal sie überlebensgroß machte, hohes Ansehen.<br /> <br /> Die Regisseurin Margarethe von Trotta erzählt in ihrem 1986 erschienen Autorenfilm „Rosa Luxemburg“, heute würde man wohl Biopic sagen, die Geschichte der berühmten Sozialistin, die eindrucksvoll von Barbara Sukowa gespielt wird.<br /> ----<br /> <br /> == Gedenkstätte der Sozialisten ==<br /> Einige Monate nach ihrer Ermordung wurde die Leiche von Rosa Luxemburg gefunden und schließlich regulär beerdigt. Ihre Grabstätte befand sich, neben Gräbern anderer Anführer der Arbeiterbewegung, auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde. Ab 1926 stand dort das Revolutionsdenkmal, das an Luxemburg und Liebknecht erinnerte. Es wurde 1935 von den Nazis abgerissen und nicht wieder aufgebaut.<br /> <br /> Den Platz nahm die Gedenkstätte der Sozialisten ein. 1951 ließ das SED-Regime das Denkmal mit dem markanten Satz „Die Toten mahnen uns“ als Manifestation der sozialistischen Idee errichten. Hier liegen neben den Begründern der KPD, Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg, auch DDR-Granden wie Otto Grotewohl, Walter Ulbricht und Wilhelm Pieck begraben.<br /> ----<br /> <br /> == Die Volksbühne und der Rosa-Luxemburg-Platz ==<br /> Am direktesten prägt Rosa Luxemburg die Stadt mittendrin, unweit vom Alexanderplatz in Mitte. Der Rosa-Luxemburg-Platz, die Rosa-Luxemburg-Straße, die Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz. Rosa, Rosa, Rosa. Auch der U-Bahnhof ist nach ihr benannt.<br /> <br /> So gehört sie zum Alltag vieler Berliner. Und dass in dem Theater auch viele sozialrevolutionäre Stücke gespielt wurden, linke Denker und Künstler dort arbeiteten und auf dem Platz davor sich bis heute linke Gruppen versammeln, schadet dem Mythos nicht. Selbst die Bundesgeschäftsstelle der Partei Die Linke befindet sich in unmittelbarer Nachbarschaft.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti|mały|Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti]]<br /> <br /> == Denkmäler und Gedenktafeln ==<br /> Zudem erinnern in Berlin aber natürlich auch die Gedenktafeln, Mahn- und Denkmäler an Rosa Luxemburg. Am Katharina-Heinroth-Ufer, nahe der Lichtensteinbrücke, die heute Rosa-Luxemburg-Steg heißt, befindet sich seit 1987 ein Denkmal zur Erinnerung an die Ermordung von Luxemburg und Liebknecht.<br /> <br /> Eine weitere Gedenktafel am Landwehrkanal (Foto) erinnert zudem auch an die tragischen Ereignisse vom 15. Januar 1919, ebenso wie das Rosa-Luxemburg-Gymnasium in Pankow und eine Skulptur vor der Rosa-Luxemburg-Stiftung in Friedrichshain.<br /> ----<br /> <br /> == Die Rosa-Luxemburg-Stiftung in Berlin ==<br /> [[Plik:RL-Berlin2.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal|mały|Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987]]<br /> Alle großen Parteien in Deutschland haben parteinahe Stiftungen eingerichtet, die als Diskussionsforum und Institutionen der politischen Bildung die Parteiarbeit flankieren. Und alle diese Stiftungen sind nach deutschen Männern benannt: Konrad Adenauer (CDU), Friedrich Ebert (SPD), Friedrich Naumann (FDP) oder Heinrich Böll (Grüne), nur die parteinahe Stiftung der Partei Die Linke ist nach einer Frau benannt, die dazu noch Ausländerin und Jüdin war.<br /> <br /> Seit 1990 entwickelte sich die Rosa-Luxemburg-Stiftung zu einer Institution, in der kritisches Denken und politische Alternativen kultiviert werden. Gerade bezog man ein neues Haus an der Straße der Pariser Kommune in Friedrichshain. Mit dem Projekt „Rosa150“ hat die Stiftung zum 150. Geburtstag im Jahr 2021 ein umfangreiches Programm mit Filmen, Texten und Diskussionen erarbeitet, das weiterhin online abrufbar ist.<br /> <br /> === Links ===<br /> https://www.tip-berlin.de/stadtleben/geschichte/rosa-luxemburg-leben-sterben-berlin/?fbclid=IwAR13Dga6HgbG673NWCHnTP59jPmz77alDNnZomrNoZQfRBBHi4G8LEoEn0Y</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Rosa_Luxemburg_(DE)&diff=350 2022-01-15T21:02:26Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>''Jacek Slaski, TIP Berlin''<br /> [[Plik:Rosa Luxemburg 1915.jpg|alt=Rosa Luxemburg 1915|mały|Rosa Luxemburg 1915 (c) Image Leemage]]<br /> <br /> = Rosa Luxemburg: Ihr Leben, der Mythos, ihre Beziehung zu Berlin =<br /> Vor inzwischen mehr als 150 Jahren ist Rosa Luxemburg geboren worden. Als radikale Vertreterin des Sozialismus, harsche Kritikerin des Militarismus, als Rednerin, Redakteurin und Denkerin, wurde die polnische Jüdin zum Sinnbild einer selbstbestimmten Frau, zur linken Ikone und Märtyrerin des Kommunismus. Rosa Luxemburg zog Ende des 19. Jahrhunderts nach Berlin, die Stadt sollte bis zu ihrer Ermordung am 15. Januar 1919 ihr Lebensmittelpunkt bleiben.<br /> <br /> Wir entlang von 12 Stationen von Rosa Luxemburgs Leben und Wirken, ihrer Beziehung zu Berlin und den Spuren, die sie bis in die Gegenwart in der Stadt hinterlassen hat. Das sind mehr als 150 Jahre Rosa Luxemburg!<br /> ----<br /> <br /> == Ikone der Arbeiterbewegung: Rosa Luxemburg (1870-1919) ==<br /> 1871 herrschte das zaristische Russland über jenen Teil von Polen, in dem Rosa Luxemburg geboren wurde und aufwuchs. Sie war das fünfte Kind des jüdischen Holzhändlers Eliasz Luxemburg. Als Rosa Luxemburg drei Jahre alt war, zog die Familie vom heimatlichen Zamość im Südosten des Landes nach Warschau. Dort verbrachte das Mädchen eine von Krankheiten gezeichnete Kindheit.<br /> <br /> Rosa Luxemburg brachte sich schon früh das Lesen bei, verschlang Bücher, übersetzte als Neunjährige Gedichte aus dem Deutschen ins Polnische und verfasste mit 13 ein Schmähgedicht auf Kaiser Wilhelm I., dessen Deutschland wir hier näher betrachten. Auf dem Warschauer Frauengymnasium lernte Rosa Luxemburg die 1882 gegründete marxistische Gruppe „Proletariat“ kennen. 1888 bestand sie das Abitur als Jahrgangsbeste.<br /> ----<br /> <br /> <br /> == Die junge Warschauerin geht nach Zürich ==<br /> Schon in ihrer Warschauer Zeit begann Rosa Luxemburg, sich in politischen Zirkeln zu bewegen. Sie verfasste auch kritische Texte, die im Untergrund produziert und in linken Zeitungen veröffentlicht wurden. Kurz nach dem Abitur geriet sie ins Visier der Zarenpolizei und musste Warschau verlassen.<br /> <br /> Luxemburg ging nach Zürich, wo sich Frauen an der Universität immatrikulieren durften. Sie studierte unter anderem Mathematik und Botanik, später Rechtswissenschaft und Völkerrecht. Die schon damals überzeugte Marxistin bewegte sich vor allem in linken Emigrantengruppen. In der Zeit ging sie mit dem jungen russischen Sozialisten und späteren Mitbegründer der KPD, Leo Jogiches, eine Beziehung ein, die sie ein Leben lang begleiten sollte.<br /> ----<br /> [[Plik:Sukhova &amp; Olbrychski.jpg|alt=Hannah Sukhova &amp; Daniel im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986|mały|Hannah Sukhova &amp; Daniel Olbrychski im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986]]<br /> <br /> == Reden halten und die Massen bewegen ==<br /> Noch in Zürich gehörte Rosa Luxemburg zu den Mitbegründern der sozialistischen Exilpartei „Sozialdemokratie des Königreiches Polen“, die für die Unabhängigkeit des besetzten Landes stritt, zugleich aber den Nationalismus ablehnte. Luxemburg setzte auf die Kraft des Proletariats und war Anhängerin der Internationalismus.<br /> <br /> Die junge Absolventin der Zürcher Universität diskutierte in politischen Gruppen, zu ihrem Umfeld gehörte unter anderem der russische Marxist Pawel Axelrod, und sie verfasste Texte, die für Aufregung sorgen: etwa den Aufsatz „Das unabhängige Polen und die Sache der Arbeiter“ in dem sie die Unvereinbarkeit von Nationalismus und Sozialismus postuliert. Auch beginnt sie, bei Kundgebungen zu sprechen.<br /> ----<br /> <br /> == Radikale Frauen: Mit Clara Zetkin in Magdeburg ==<br /> Ab Mitte der 1890er-Jahre gehörte Rosa Luxemburg zu den führenden Persönlichkeiten der sozialistischen Bewegung. Oft ist die junge Frau bei Kongressen und Versammlungen allein unter alten Männern. Etwa beim  Kongress der Zweiten Internationale in London 1896 oder 1904 in Amsterdam.<br /> <br /> Eine der wenigen anderen Frauen, die sich der Sache mit ähnlicher Leidenschaft widmeten, war die deutsche Friedensaktivistin und Frauenrechtlerin Clara Zetkin, eine Generation älter als Luxemburg. Beide Frauen waren eng befreundet.<br /> <br /> 1897 zog Rosa Luxemburg nach Deutschland, ab 1898 lebte sie an der Cuxhavener Straße 2 im Hansaviertel. Sie stieg zur wortgewaltigen Anführerin und Stichwortgeberin des linken Flügels innerhalb der SPD auf. Als wortgewandte Wahlkämpferin errang sie in traditionell konservativen Wahlkreisen Reichstagsmandate für die sozialdemokratische Partei.<br /> ----<br /> <br /> == Liebknecht und Luxemburg: Märtyrer der KPD ==<br /> Innerhalb der SPD forderte Rosa Luxemburg ein Festhalten an dem Fernziel Sozialrevolution, ganz im Gegensatz zu ihrem Widersacher Eduard Bernstein, der sich für Reformen aussprach und für einen parlamentarischen Weg votierte.<br /> <br /> Mit starken Reden und engagierten Texten, später auch als Redakteurin und Chefredakteurin wichtiger linker Zeitungen, stritt sie vehement für die revolutionäre Tradition der Sozialdemokratie. Sie setzte auf das internationale Proletariat und die Wirkungsmacht des Massenstreiks als politische Waffe.<br /> <br /> Nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, der Novemberrevolution und dem Sturz der Monarchie, gründete Rosa Luxemburg gemeinsam mit anderen Spartakisten, darunter Karl Liebknecht, am 1. Januar 1919 die Kommunistische Partei Deutschlands (KPD).<br /> ----<br /> [[Plik:Bundesarchiv-bild-146-1976-067-25a-beisetzung.jpg|alt=Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv|mały|Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv]]<br /> <br /> == Die Ermordung von Rosa Luxemburg und die Folgen ==<br /> Der Übergang vom Kaiserreich zur Weimarer Republik war von sozialen Unruhen, Straßenkämpfen und Radikalisierung auf beiden Seiten des politischen Spektrums gezeichnet. In Berlin kam es zu einer aufgehetzten Stimmung gegen linke Anführer, auch Rosa Luxemburg wurde bedroht und verfolgt.<br /> <br /> Nach mehreren Haftstrafen, die sie wegen ihrer politischen Tätigkeit verbüßen musste, war ihr Gesundheitszustand schlecht, dennoch schrieb sie unermüdlich Texte und war aktiver Bestandteil der revolutionären Bewegung in Deutschland.<br /> <br /> Am 15. Januar 1919 nahm die selbsternannte „Wilmersdorfer Bürgerwehr“ Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht in einer Wohnung in der Mannheimer Straße 27 in Wilmersdorf fest. Die Männer brachten sie zu einem Regiment der Garde-Kavallerie-Schützen-Division, einem aus der preußischen Armee entstandenem Verband, aus dem später nationalistische Freikorps hervorgingen.<br /> <br /> Luxemburg und Liebknecht wurden verhört, gefoltert und noch am gleichen Tag ermordet. Ihre Leichen warf man in der Nähe der Lichtensteinbrücke in Tiergarten in den Landwehrkanal. Weil man die Körper nicht fand, wurden am 25. Januar leere Särge auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde bestattet. An der Beerdigung nahmen mehr als 100.000 Menschen teil.<br /> <br /> ----<br /> <br /> == Die DDR würdigt die Kommunistin, im Westen wird noch geschwiegen ==<br /> Rosa Luxemburgs Kritik am Kapitalismus, ihre Imperialismustheorie, ihr Gegenposition zum Reformismus und ihr Glaube an die proletarische Revolution machten sie zu einer kritischen und unabhängigen Denkerin, die zu Lebzeiten gehasst und gefeiert wurde. Nicht selten geriet sie auch mit linken Wortführern in Konflikt, selbst mit Lenin legte sie sich an.<br /> <br /> Sie war eine radikale Demokratin, eine Klassenkämpferin, die sich vom Kommunismus eine bessere Welt erhoffte. Nach ihrem Tod wurde Rosa Luxemburg in den sozialistischen Staaten zu einem Mythos. Ihre Geschichte und vor allem der Mord an ihr machten sie zu einer Ikone, die man nach Belieben für die eigene Propaganda nutzen konnte.<br /> <br /> Dabei wurde sie zwar mit rituellem Prunk geehrt, dennoch fassten die Bonzen im real existierenden Sozialismus Luxemburg mit spitzen Fingern an. Aussagen wie Luxemburgs berühmten Satz „Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden“ ließen weder Stalin noch Honecker wirklich gelten.<br /> ----<br /> <br /> == Der Mythos Rosa Luxemburg im Westen ==<br /> Nich nur im Osten fand eine Auseinandersetzung mit Rosa Luxemburg statt. Der Mythos funktionierte weltweit – und natürlich auch in der Bundesrepublik Deutschland. Bei linken Intellektuellen und Künstlern genoss die polnische Jüdin, deren Einfluss auf die deutsche Sozialdemokratie maßgeblich war und deren tragisches Schicksal sie überlebensgroß machte, hohes Ansehen.<br /> <br /> Die Regisseurin Margarethe von Trotta erzählt in ihrem 1986 erschienen Autorenfilm „Rosa Luxemburg“, heute würde man wohl Biopic sagen, die Geschichte der berühmten Sozialistin, die eindrucksvoll von Barbara Sukowa gespielt wird.<br /> ----<br /> [[Plik:GedenkstaetteSozialisten.webp|alt=Gedenkstätte der Sozialisten auf dem Friedhof Lichtenberg|mały|Gedenkstätte der Sozialisten auf dem Friedhof Lichtenberg]]<br /> <br /> == Gedenkstätte der Sozialisten ==<br /> Einige Monate nach ihrer Ermordung wurde die Leiche von Rosa Luxemburg gefunden und schließlich regulär beerdigt. Ihre Grabstätte befand sich, neben Gräbern anderer Anführer der Arbeiterbewegung, auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde. Ab 1926 stand dort das Revolutionsdenkmal, das an Luxemburg und Liebknecht erinnerte. Es wurde 1935 von den Nazis abgerissen und nicht wieder aufgebaut.<br /> <br /> Den Platz nahm die Gedenkstätte der Sozialisten ein. 1951 ließ das SED-Regime das Denkmal mit dem markanten Satz „Die Toten mahnen uns“ als Manifestation der sozialistischen Idee errichten. Hier liegen neben den Begründern der KPD, Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg, auch DDR-Granden wie Otto Grotewohl, Walter Ulbricht und Wilhelm Pieck begraben.<br /> ----<br /> <br /> == Die Volksbühne und der Rosa-Luxemburg-Platz ==<br /> Am direktesten prägt Rosa Luxemburg die Stadt mittendrin, unweit vom Alexanderplatz in Mitte. Der Rosa-Luxemburg-Platz, die Rosa-Luxemburg-Straße, die Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz. Rosa, Rosa, Rosa. Auch der U-Bahnhof ist nach ihr benannt.<br /> <br /> So gehört sie zum Alltag vieler Berliner. Und dass in dem Theater auch viele sozialrevolutionäre Stücke gespielt wurden, linke Denker und Künstler dort arbeiteten und auf dem Platz davor sich bis heute linke Gruppen versammeln, schadet dem Mythos nicht. Selbst die Bundesgeschäftsstelle der Partei Die Linke befindet sich in unmittelbarer Nachbarschaft.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti|mały|Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti]]<br /> <br /> == Denkmäler und Gedenktafeln ==<br /> Zudem erinnern in Berlin aber natürlich auch die Gedenktafeln, Mahn- und Denkmäler an Rosa Luxemburg. Am Katharina-Heinroth-Ufer, nahe der Lichtensteinbrücke, die heute Rosa-Luxemburg-Steg heißt, befindet sich seit 1987 ein Denkmal zur Erinnerung an die Ermordung von Luxemburg und Liebknecht.<br /> <br /> Eine weitere Gedenktafel am Landwehrkanal (Foto) erinnert zudem auch an die tragischen Ereignisse vom 15. Januar 1919, ebenso wie das Rosa-Luxemburg-Gymnasium in Pankow und eine Skulptur vor der Rosa-Luxemburg-Stiftung in Friedrichshain.<br /> ----<br /> <br /> == Die Rosa-Luxemburg-Stiftung in Berlin ==<br /> [[Plik:RL-Berlin2.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal|mały|Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987]]<br /> Alle großen Parteien in Deutschland haben parteinahe Stiftungen eingerichtet, die als Diskussionsforum und Institutionen der politischen Bildung die Parteiarbeit flankieren. Und alle diese Stiftungen sind nach deutschen Männern benannt: Konrad Adenauer (CDU), Friedrich Ebert (SPD), Friedrich Naumann (FDP) oder Heinrich Böll (Grüne), nur die parteinahe Stiftung der Partei Die Linke ist nach einer Frau benannt, die dazu noch Ausländerin und Jüdin war.<br /> <br /> Seit 1990 entwickelte sich die Rosa-Luxemburg-Stiftung zu einer Institution, in der kritisches Denken und politische Alternativen kultiviert werden. Gerade bezog man ein neues Haus an der Straße der Pariser Kommune in Friedrichshain. Mit dem Projekt „Rosa150“ hat die Stiftung zum 150. Geburtstag im Jahr 2021 ein umfangreiches Programm mit Filmen, Texten und Diskussionen erarbeitet, das weiterhin online abrufbar ist.<br /> <br /> === Links ===<br /> [[Plik:Rosa Luxemburg Stiftung Berlin.webp|alt=Rosa Luxemburg Stiftung Berlin|mały|Rosa Luxemburg Stiftung Berlin]]<br /> https://www.tip-berlin.de/stadtleben/geschichte/rosa-luxemburg-leben-sterben-berlin/?fbclid=IwAR13Dga6HgbG673NWCHnTP59jPmz77alDNnZomrNoZQfRBBHi4G8LEoEn0Y</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Rosa_Luxemburg_(DE)&diff=349 2022-01-15T21:01:24Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>''Jacek Slaski, TIP Berlin''<br /> [[Plik:Rosa Luxemburg 1915.jpg|alt=Rosa Luxemburg 1915|mały|Rosa Luxemburg 1915 (c) Image Leemage]]<br /> <br /> = Rosa Luxemburg: Ihr Leben, der Mythos, ihre Beziehung zu Berlin =<br /> Vor inzwischen mehr als 150 Jahren ist Rosa Luxemburg geboren worden. Als radikale Vertreterin des Sozialismus, harsche Kritikerin des Militarismus, als Rednerin, Redakteurin und Denkerin, wurde die polnische Jüdin zum Sinnbild einer selbstbestimmten Frau, zur linken Ikone und Märtyrerin des Kommunismus. Rosa Luxemburg zog Ende des 19. Jahrhunderts nach Berlin, die Stadt sollte bis zu ihrer Ermordung am 15. Januar 1919 ihr Lebensmittelpunkt bleiben.<br /> <br /> Wir entlang von 12 Stationen von Rosa Luxemburgs Leben und Wirken, ihrer Beziehung zu Berlin und den Spuren, die sie bis in die Gegenwart in der Stadt hinterlassen hat. Das sind mehr als 150 Jahre Rosa Luxemburg!<br /> ----<br /> <br /> == Ikone der Arbeiterbewegung: Rosa Luxemburg (1870-1919) ==<br /> 1871 herrschte das zaristische Russland über jenen Teil von Polen, in dem Rosa Luxemburg geboren wurde und aufwuchs. Sie war das fünfte Kind des jüdischen Holzhändlers Eliasz Luxemburg. Als Rosa Luxemburg drei Jahre alt war, zog die Familie vom heimatlichen Zamość im Südosten des Landes nach Warschau. Dort verbrachte das Mädchen eine von Krankheiten gezeichnete Kindheit.<br /> <br /> Rosa Luxemburg brachte sich schon früh das Lesen bei, verschlang Bücher, übersetzte als Neunjährige Gedichte aus dem Deutschen ins Polnische und verfasste mit 13 ein Schmähgedicht auf Kaiser Wilhelm I., dessen Deutschland wir hier näher betrachten. Auf dem Warschauer Frauengymnasium lernte Rosa Luxemburg die 1882 gegründete marxistische Gruppe „Proletariat“ kennen. 1888 bestand sie das Abitur als Jahrgangsbeste.<br /> ----<br /> <br /> <br /> == Die junge Warschauerin geht nach Zürich ==<br /> Schon in ihrer Warschauer Zeit begann Rosa Luxemburg, sich in politischen Zirkeln zu bewegen. Sie verfasste auch kritische Texte, die im Untergrund produziert und in linken Zeitungen veröffentlicht wurden. Kurz nach dem Abitur geriet sie ins Visier der Zarenpolizei und musste Warschau verlassen.<br /> <br /> Luxemburg ging nach Zürich, wo sich Frauen an der Universität immatrikulieren durften. Sie studierte unter anderem Mathematik und Botanik, später Rechtswissenschaft und Völkerrecht. Die schon damals überzeugte Marxistin bewegte sich vor allem in linken Emigrantengruppen. In der Zeit ging sie mit dem jungen russischen Sozialisten und späteren Mitbegründer der KPD, Leo Jogiches, eine Beziehung ein, die sie ein Leben lang begleiten sollte.<br /> ----<br /> [[Plik:Sukhova &amp; Olbrychski.jpg|alt=Hannah Sukhova &amp; Daniel im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986|mały|Hannah Sukhova &amp; Daniel Olbrychski im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986]]<br /> <br /> == Reden halten und die Massen bewegen ==<br /> Noch in Zürich gehörte Rosa Luxemburg zu den Mitbegründern der sozialistischen Exilpartei „Sozialdemokratie des Königreiches Polen“, die für die Unabhängigkeit des besetzten Landes stritt, zugleich aber den Nationalismus ablehnte. Luxemburg setzte auf die Kraft des Proletariats und war Anhängerin der Internationalismus.<br /> <br /> Die junge Absolventin der Zürcher Universität diskutierte in politischen Gruppen, zu ihrem Umfeld gehörte unter anderem der russische Marxist Pawel Axelrod, und sie verfasste Texte, die für Aufregung sorgen: etwa den Aufsatz „Das unabhängige Polen und die Sache der Arbeiter“ in dem sie die Unvereinbarkeit von Nationalismus und Sozialismus postuliert. Auch beginnt sie, bei Kundgebungen zu sprechen.<br /> ----<br /> <br /> == Radikale Frauen: Mit Clara Zetkin in Magdeburg ==<br /> Ab Mitte der 1890er-Jahre gehörte Rosa Luxemburg zu den führenden Persönlichkeiten der sozialistischen Bewegung. Oft ist die junge Frau bei Kongressen und Versammlungen allein unter alten Männern. Etwa beim  Kongress der Zweiten Internationale in London 1896 oder 1904 in Amsterdam.<br /> <br /> Eine der wenigen anderen Frauen, die sich der Sache mit ähnlicher Leidenschaft widmeten, war die deutsche Friedensaktivistin und Frauenrechtlerin Clara Zetkin, eine Generation älter als Luxemburg. Beide Frauen waren eng befreundet.<br /> <br /> 1897 zog Rosa Luxemburg nach Deutschland, ab 1898 lebte sie an der Cuxhavener Straße 2 im Hansaviertel. Sie stieg zur wortgewaltigen Anführerin und Stichwortgeberin des linken Flügels innerhalb der SPD auf. Als wortgewandte Wahlkämpferin errang sie in traditionell konservativen Wahlkreisen Reichstagsmandate für die sozialdemokratische Partei.<br /> ----<br /> <br /> == Liebknecht und Luxemburg: Märtyrer der KPD ==<br /> Innerhalb der SPD forderte Rosa Luxemburg ein Festhalten an dem Fernziel Sozialrevolution, ganz im Gegensatz zu ihrem Widersacher Eduard Bernstein, der sich für Reformen aussprach und für einen parlamentarischen Weg votierte.<br /> <br /> Mit starken Reden und engagierten Texten, später auch als Redakteurin und Chefredakteurin wichtiger linker Zeitungen, stritt sie vehement für die revolutionäre Tradition der Sozialdemokratie. Sie setzte auf das internationale Proletariat und die Wirkungsmacht des Massenstreiks als politische Waffe.<br /> <br /> Nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, der Novemberrevolution und dem Sturz der Monarchie, gründete Rosa Luxemburg gemeinsam mit anderen Spartakisten, darunter Karl Liebknecht, am 1. Januar 1919 die Kommunistische Partei Deutschlands (KPD).<br /> ----<br /> [[Plik:Bundesarchiv-bild-146-1976-067-25a-beisetzung.jpg|alt=Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv|mały|Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv]]<br /> <br /> == Die Ermordung von Rosa Luxemburg und die Folgen ==<br /> Der Übergang vom Kaiserreich zur Weimarer Republik war von sozialen Unruhen, Straßenkämpfen und Radikalisierung auf beiden Seiten des politischen Spektrums gezeichnet. In Berlin kam es zu einer aufgehetzten Stimmung gegen linke Anführer, auch Rosa Luxemburg wurde bedroht und verfolgt.<br /> <br /> Nach mehreren Haftstrafen, die sie wegen ihrer politischen Tätigkeit verbüßen musste, war ihr Gesundheitszustand schlecht, dennoch schrieb sie unermüdlich Texte und war aktiver Bestandteil der revolutionären Bewegung in Deutschland.<br /> <br /> Am 15. Januar 1919 nahm die selbsternannte „Wilmersdorfer Bürgerwehr“ Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht in einer Wohnung in der Mannheimer Straße 27 in Wilmersdorf fest. Die Männer brachten sie zu einem Regiment der Garde-Kavallerie-Schützen-Division, einem aus der preußischen Armee entstandenem Verband, aus dem später nationalistische Freikorps hervorgingen.<br /> <br /> Luxemburg und Liebknecht wurden verhört, gefoltert und noch am gleichen Tag ermordet. Ihre Leichen warf man in der Nähe der Lichtensteinbrücke in Tiergarten in den Landwehrkanal. Weil man die Körper nicht fand, wurden am 25. Januar leere Särge auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde bestattet. An der Beerdigung nahmen mehr als 100.000 Menschen teil.<br /> [[Plik:LiebknechtRL.webp|alt=Karl Liebknecht &amp; Rosa Luxemburg, ermordet am 15. Januar 1919|mały|Karl Liebknecht &amp; Rosa Luxemburg, ermordet am 15. Januar 1919]]<br /> Ein Audioguide führt zu wichtigen Orten des Berliner Lebens – und Sterbens – von Rosa Luxemburg. <br /> ----<br /> <br /> == Die DDR würdigt die Kommunistin, im Westen wird noch geschwiegen ==<br /> Rosa Luxemburgs Kritik am Kapitalismus, ihre Imperialismustheorie, ihr Gegenposition zum Reformismus und ihr Glaube an die proletarische Revolution machten sie zu einer kritischen und unabhängigen Denkerin, die zu Lebzeiten gehasst und gefeiert wurde. Nicht selten geriet sie auch mit linken Wortführern in Konflikt, selbst mit Lenin legte sie sich an.<br /> <br /> Sie war eine radikale Demokratin, eine Klassenkämpferin, die sich vom Kommunismus eine bessere Welt erhoffte. Nach ihrem Tod wurde Rosa Luxemburg in den sozialistischen Staaten zu einem Mythos. Ihre Geschichte und vor allem der Mord an ihr machten sie zu einer Ikone, die man nach Belieben für die eigene Propaganda nutzen konnte.<br /> <br /> Dabei wurde sie zwar mit rituellem Prunk geehrt, dennoch fassten die Bonzen im real existierenden Sozialismus Luxemburg mit spitzen Fingern an. Aussagen wie Luxemburgs berühmten Satz „Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden“ ließen weder Stalin noch Honecker wirklich gelten.<br /> ----<br /> <br /> == Der Mythos Rosa Luxemburg im Westen ==<br /> Nich nur im Osten fand eine Auseinandersetzung mit Rosa Luxemburg statt. Der Mythos funktionierte weltweit – und natürlich auch in der Bundesrepublik Deutschland. Bei linken Intellektuellen und Künstlern genoss die polnische Jüdin, deren Einfluss auf die deutsche Sozialdemokratie maßgeblich war und deren tragisches Schicksal sie überlebensgroß machte, hohes Ansehen.<br /> <br /> Die Regisseurin Margarethe von Trotta erzählt in ihrem 1986 erschienen Autorenfilm „Rosa Luxemburg“, heute würde man wohl Biopic sagen, die Geschichte der berühmten Sozialistin, die eindrucksvoll von Barbara Sukowa gespielt wird.<br /> ----<br /> [[Plik:GedenkstaetteSozialisten.webp|alt=Gedenkstätte der Sozialisten auf dem Friedhof Lichtenberg|mały|Gedenkstätte der Sozialisten auf dem Friedhof Lichtenberg]]<br /> <br /> == Gedenkstätte der Sozialisten ==<br /> Einige Monate nach ihrer Ermordung wurde die Leiche von Rosa Luxemburg gefunden und schließlich regulär beerdigt. Ihre Grabstätte befand sich, neben Gräbern anderer Anführer der Arbeiterbewegung, auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde. Ab 1926 stand dort das Revolutionsdenkmal, das an Luxemburg und Liebknecht erinnerte. Es wurde 1935 von den Nazis abgerissen und nicht wieder aufgebaut.<br /> <br /> Den Platz nahm die Gedenkstätte der Sozialisten ein. 1951 ließ das SED-Regime das Denkmal mit dem markanten Satz „Die Toten mahnen uns“ als Manifestation der sozialistischen Idee errichten. Hier liegen neben den Begründern der KPD, Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg, auch DDR-Granden wie Otto Grotewohl, Walter Ulbricht und Wilhelm Pieck begraben.<br /> ----<br /> <br /> == Die Volksbühne und der Rosa-Luxemburg-Platz ==<br /> Am direktesten prägt Rosa Luxemburg die Stadt mittendrin, unweit vom Alexanderplatz in Mitte. Der Rosa-Luxemburg-Platz, die Rosa-Luxemburg-Straße, die Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz. Rosa, Rosa, Rosa. Auch der U-Bahnhof ist nach ihr benannt.<br /> <br /> So gehört sie zum Alltag vieler Berliner. Und dass in dem Theater auch viele sozialrevolutionäre Stücke gespielt wurden, linke Denker und Künstler dort arbeiteten und auf dem Platz davor sich bis heute linke Gruppen versammeln, schadet dem Mythos nicht. Selbst die Bundesgeschäftsstelle der Partei Die Linke befindet sich in unmittelbarer Nachbarschaft.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti|mały|Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti]]<br /> <br /> == Denkmäler und Gedenktafeln ==<br /> Zudem erinnern in Berlin aber natürlich auch die Gedenktafeln, Mahn- und Denkmäler an Rosa Luxemburg. Am Katharina-Heinroth-Ufer, nahe der Lichtensteinbrücke, die heute Rosa-Luxemburg-Steg heißt, befindet sich seit 1987 ein Denkmal zur Erinnerung an die Ermordung von Luxemburg und Liebknecht.<br /> <br /> Eine weitere Gedenktafel am Landwehrkanal (Foto) erinnert zudem auch an die tragischen Ereignisse vom 15. Januar 1919, ebenso wie das Rosa-Luxemburg-Gymnasium in Pankow und eine Skulptur vor der Rosa-Luxemburg-Stiftung in Friedrichshain.<br /> ----<br /> <br /> == Die Rosa-Luxemburg-Stiftung in Berlin ==<br /> [[Plik:RL-Berlin2.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal|mały|Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987]]<br /> Alle großen Parteien in Deutschland haben parteinahe Stiftungen eingerichtet, die als Diskussionsforum und Institutionen der politischen Bildung die Parteiarbeit flankieren. Und alle diese Stiftungen sind nach deutschen Männern benannt: Konrad Adenauer (CDU), Friedrich Ebert (SPD), Friedrich Naumann (FDP) oder Heinrich Böll (Grüne), nur die parteinahe Stiftung der Partei Die Linke ist nach einer Frau benannt, die dazu noch Ausländerin und Jüdin war.<br /> <br /> Seit 1990 entwickelte sich die Rosa-Luxemburg-Stiftung zu einer Institution, in der kritisches Denken und politische Alternativen kultiviert werden. Gerade bezog man ein neues Haus an der Straße der Pariser Kommune in Friedrichshain. Mit dem Projekt „Rosa150“ hat die Stiftung zum 150. Geburtstag im Jahr 2021 ein umfangreiches Programm mit Filmen, Texten und Diskussionen erarbeitet, das weiterhin online abrufbar ist.<br /> <br /> === Links ===<br /> [[Plik:Rosa Luxemburg Stiftung Berlin.webp|alt=Rosa Luxemburg Stiftung Berlin|mały|Rosa Luxemburg Stiftung Berlin]]<br /> https://www.tip-berlin.de/stadtleben/geschichte/rosa-luxemburg-leben-sterben-berlin/?fbclid=IwAR13Dga6HgbG673NWCHnTP59jPmz77alDNnZomrNoZQfRBBHi4G8LEoEn0Y</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Rosa_Luxemburg_(DE)&diff=348 2022-01-15T21:00:52Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>''Jacek Slaski, TIP Berlin''<br /> [[Plik:Rosa Luxemburg 1915.jpg|alt=Rosa Luxemburg 1915|mały|Rosa Luxemburg 1915 (c) Image Leemage]]<br /> <br /> = Rosa Luxemburg: Ihr Leben, der Mythos, ihre Beziehung zu Berlin =<br /> Vor inzwischen mehr als 150 Jahren ist Rosa Luxemburg geboren worden. Als radikale Vertreterin des Sozialismus, harsche Kritikerin des Militarismus, als Rednerin, Redakteurin und Denkerin, wurde die polnische Jüdin zum Sinnbild einer selbstbestimmten Frau, zur linken Ikone und Märtyrerin des Kommunismus. Rosa Luxemburg zog Ende des 19. Jahrhunderts nach Berlin, die Stadt sollte bis zu ihrer Ermordung am 15. Januar 1919 ihr Lebensmittelpunkt bleiben.<br /> <br /> Wir entlang von 12 Stationen von Rosa Luxemburgs Leben und Wirken, ihrer Beziehung zu Berlin und den Spuren, die sie bis in die Gegenwart in der Stadt hinterlassen hat. Das sind mehr als 150 Jahre Rosa Luxemburg!<br /> ----<br /> <br /> == Ikone der Arbeiterbewegung: Rosa Luxemburg (1870-1919) ==<br /> 1871 herrschte das zaristische Russland über jenen Teil von Polen, in dem Rosa Luxemburg geboren wurde und aufwuchs. Sie war das fünfte Kind des jüdischen Holzhändlers Eliasz Luxemburg. Als Rosa Luxemburg drei Jahre alt war, zog die Familie vom heimatlichen Zamość im Südosten des Landes nach Warschau. Dort verbrachte das Mädchen eine von Krankheiten gezeichnete Kindheit.<br /> <br /> Rosa Luxemburg brachte sich schon früh das Lesen bei, verschlang Bücher, übersetzte als Neunjährige Gedichte aus dem Deutschen ins Polnische und verfasste mit 13 ein Schmähgedicht auf Kaiser Wilhelm I., dessen Deutschland wir hier näher betrachten. Auf dem Warschauer Frauengymnasium lernte Rosa Luxemburg die 1882 gegründete marxistische Gruppe „Proletariat“ kennen. 1888 bestand sie das Abitur als Jahrgangsbeste.<br /> ----<br /> <br /> <br /> == Die junge Warschauerin geht nach Zürich ==<br /> Schon in ihrer Warschauer Zeit begann Rosa Luxemburg, sich in politischen Zirkeln zu bewegen. Sie verfasste auch kritische Texte, die im Untergrund produziert und in linken Zeitungen veröffentlicht wurden. Kurz nach dem Abitur geriet sie ins Visier der Zarenpolizei und musste Warschau verlassen.<br /> <br /> Luxemburg ging nach Zürich, wo sich Frauen an der Universität immatrikulieren durften. Sie studierte unter anderem Mathematik und Botanik, später Rechtswissenschaft und Völkerrecht. Die schon damals überzeugte Marxistin bewegte sich vor allem in linken Emigrantengruppen. In der Zeit ging sie mit dem jungen russischen Sozialisten und späteren Mitbegründer der KPD, Leo Jogiches, eine Beziehung ein, die sie ein Leben lang begleiten sollte.<br /> ----<br /> [[Plik:Sukhova &amp; Olbrychski.jpg|alt=Hannah Sukhova &amp; Daniel im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986|mały|Hannah Sukhova &amp; Daniel Olbrychski im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986]]<br /> <br /> == Reden halten und die Massen bewegen ==<br /> Noch in Zürich gehörte Rosa Luxemburg zu den Mitbegründern der sozialistischen Exilpartei „Sozialdemokratie des Königreiches Polen“, die für die Unabhängigkeit des besetzten Landes stritt, zugleich aber den Nationalismus ablehnte. Luxemburg setzte auf die Kraft des Proletariats und war Anhängerin der Internationalismus.<br /> <br /> Die junge Absolventin der Zürcher Universität diskutierte in politischen Gruppen, zu ihrem Umfeld gehörte unter anderem der russische Marxist Pawel Axelrod, und sie verfasste Texte, die für Aufregung sorgen: etwa den Aufsatz „Das unabhängige Polen und die Sache der Arbeiter“ in dem sie die Unvereinbarkeit von Nationalismus und Sozialismus postuliert. Auch beginnt sie, bei Kundgebungen zu sprechen.<br /> ----<br /> <br /> == Radikale Frauen: Mit Clara Zetkin in Magdeburg ==<br /> Ab Mitte der 1890er-Jahre gehörte Rosa Luxemburg zu den führenden Persönlichkeiten der sozialistischen Bewegung. Oft ist die junge Frau bei Kongressen und Versammlungen allein unter alten Männern. Etwa beim  Kongress der Zweiten Internationale in London 1896 oder 1904 in Amsterdam.<br /> [[Plik:Bei einer Ansprache1907.webp|alt=Bei einer Ansprache 1907|mały|Bei einer Ansprache 1907]]<br /> Eine der wenigen anderen Frauen, die sich der Sache mit ähnlicher Leidenschaft widmeten, war die deutsche Friedensaktivistin und Frauenrechtlerin Clara Zetkin, eine Generation älter als Luxemburg. Beide Frauen waren eng befreundet.<br /> <br /> 1897 zog Rosa Luxemburg nach Deutschland, ab 1898 lebte sie an der Cuxhavener Straße 2 im Hansaviertel. Sie stieg zur wortgewaltigen Anführerin und Stichwortgeberin des linken Flügels innerhalb der SPD auf. Als wortgewandte Wahlkämpferin errang sie in traditionell konservativen Wahlkreisen Reichstagsmandate für die sozialdemokratische Partei.<br /> ----<br /> <br /> == Liebknecht und Luxemburg: Märtyrer der KPD ==<br /> Innerhalb der SPD forderte Rosa Luxemburg ein Festhalten an dem Fernziel Sozialrevolution, ganz im Gegensatz zu ihrem Widersacher Eduard Bernstein, der sich für Reformen aussprach und für einen parlamentarischen Weg votierte.<br /> <br /> Mit starken Reden und engagierten Texten, später auch als Redakteurin und Chefredakteurin wichtiger linker Zeitungen, stritt sie vehement für die revolutionäre Tradition der Sozialdemokratie. Sie setzte auf das internationale Proletariat und die Wirkungsmacht des Massenstreiks als politische Waffe.<br /> <br /> Nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, der Novemberrevolution und dem Sturz der Monarchie, gründete Rosa Luxemburg gemeinsam mit anderen Spartakisten, darunter Karl Liebknecht, am 1. Januar 1919 die Kommunistische Partei Deutschlands (KPD).<br /> ----<br /> [[Plik:Bundesarchiv-bild-146-1976-067-25a-beisetzung.jpg|alt=Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv|mały|Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv]]<br /> <br /> == Die Ermordung von Rosa Luxemburg und die Folgen ==<br /> Der Übergang vom Kaiserreich zur Weimarer Republik war von sozialen Unruhen, Straßenkämpfen und Radikalisierung auf beiden Seiten des politischen Spektrums gezeichnet. In Berlin kam es zu einer aufgehetzten Stimmung gegen linke Anführer, auch Rosa Luxemburg wurde bedroht und verfolgt.<br /> <br /> Nach mehreren Haftstrafen, die sie wegen ihrer politischen Tätigkeit verbüßen musste, war ihr Gesundheitszustand schlecht, dennoch schrieb sie unermüdlich Texte und war aktiver Bestandteil der revolutionären Bewegung in Deutschland.<br /> <br /> Am 15. Januar 1919 nahm die selbsternannte „Wilmersdorfer Bürgerwehr“ Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht in einer Wohnung in der Mannheimer Straße 27 in Wilmersdorf fest. Die Männer brachten sie zu einem Regiment der Garde-Kavallerie-Schützen-Division, einem aus der preußischen Armee entstandenem Verband, aus dem später nationalistische Freikorps hervorgingen.<br /> <br /> Luxemburg und Liebknecht wurden verhört, gefoltert und noch am gleichen Tag ermordet. Ihre Leichen warf man in der Nähe der Lichtensteinbrücke in Tiergarten in den Landwehrkanal. Weil man die Körper nicht fand, wurden am 25. Januar leere Särge auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde bestattet. An der Beerdigung nahmen mehr als 100.000 Menschen teil.<br /> [[Plik:LiebknechtRL.webp|alt=Karl Liebknecht &amp; Rosa Luxemburg, ermordet am 15. Januar 1919|mały|Karl Liebknecht &amp; Rosa Luxemburg, ermordet am 15. Januar 1919]]<br /> Ein Audioguide führt zu wichtigen Orten des Berliner Lebens – und Sterbens – von Rosa Luxemburg. <br /> ----<br /> <br /> == Die DDR würdigt die Kommunistin, im Westen wird noch geschwiegen ==<br /> Rosa Luxemburgs Kritik am Kapitalismus, ihre Imperialismustheorie, ihr Gegenposition zum Reformismus und ihr Glaube an die proletarische Revolution machten sie zu einer kritischen und unabhängigen Denkerin, die zu Lebzeiten gehasst und gefeiert wurde. Nicht selten geriet sie auch mit linken Wortführern in Konflikt, selbst mit Lenin legte sie sich an.<br /> <br /> Sie war eine radikale Demokratin, eine Klassenkämpferin, die sich vom Kommunismus eine bessere Welt erhoffte. Nach ihrem Tod wurde Rosa Luxemburg in den sozialistischen Staaten zu einem Mythos. Ihre Geschichte und vor allem der Mord an ihr machten sie zu einer Ikone, die man nach Belieben für die eigene Propaganda nutzen konnte.<br /> <br /> Dabei wurde sie zwar mit rituellem Prunk geehrt, dennoch fassten die Bonzen im real existierenden Sozialismus Luxemburg mit spitzen Fingern an. Aussagen wie Luxemburgs berühmten Satz „Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden“ ließen weder Stalin noch Honecker wirklich gelten.<br /> ----<br /> <br /> == Der Mythos Rosa Luxemburg im Westen ==<br /> Nich nur im Osten fand eine Auseinandersetzung mit Rosa Luxemburg statt. Der Mythos funktionierte weltweit – und natürlich auch in der Bundesrepublik Deutschland. Bei linken Intellektuellen und Künstlern genoss die polnische Jüdin, deren Einfluss auf die deutsche Sozialdemokratie maßgeblich war und deren tragisches Schicksal sie überlebensgroß machte, hohes Ansehen.<br /> <br /> Die Regisseurin Margarethe von Trotta erzählt in ihrem 1986 erschienen Autorenfilm „Rosa Luxemburg“, heute würde man wohl Biopic sagen, die Geschichte der berühmten Sozialistin, die eindrucksvoll von Barbara Sukowa gespielt wird.<br /> ----<br /> [[Plik:GedenkstaetteSozialisten.webp|alt=Gedenkstätte der Sozialisten auf dem Friedhof Lichtenberg|mały|Gedenkstätte der Sozialisten auf dem Friedhof Lichtenberg]]<br /> <br /> == Gedenkstätte der Sozialisten ==<br /> Einige Monate nach ihrer Ermordung wurde die Leiche von Rosa Luxemburg gefunden und schließlich regulär beerdigt. Ihre Grabstätte befand sich, neben Gräbern anderer Anführer der Arbeiterbewegung, auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde. Ab 1926 stand dort das Revolutionsdenkmal, das an Luxemburg und Liebknecht erinnerte. Es wurde 1935 von den Nazis abgerissen und nicht wieder aufgebaut.<br /> <br /> Den Platz nahm die Gedenkstätte der Sozialisten ein. 1951 ließ das SED-Regime das Denkmal mit dem markanten Satz „Die Toten mahnen uns“ als Manifestation der sozialistischen Idee errichten. Hier liegen neben den Begründern der KPD, Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg, auch DDR-Granden wie Otto Grotewohl, Walter Ulbricht und Wilhelm Pieck begraben.<br /> ----<br /> <br /> == Die Volksbühne und der Rosa-Luxemburg-Platz ==<br /> Am direktesten prägt Rosa Luxemburg die Stadt mittendrin, unweit vom Alexanderplatz in Mitte. Der Rosa-Luxemburg-Platz, die Rosa-Luxemburg-Straße, die Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz. Rosa, Rosa, Rosa. Auch der U-Bahnhof ist nach ihr benannt.<br /> <br /> So gehört sie zum Alltag vieler Berliner. Und dass in dem Theater auch viele sozialrevolutionäre Stücke gespielt wurden, linke Denker und Künstler dort arbeiteten und auf dem Platz davor sich bis heute linke Gruppen versammeln, schadet dem Mythos nicht. Selbst die Bundesgeschäftsstelle der Partei Die Linke befindet sich in unmittelbarer Nachbarschaft.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti|mały|Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti]]<br /> <br /> == Denkmäler und Gedenktafeln ==<br /> Zudem erinnern in Berlin aber natürlich auch die Gedenktafeln, Mahn- und Denkmäler an Rosa Luxemburg. Am Katharina-Heinroth-Ufer, nahe der Lichtensteinbrücke, die heute Rosa-Luxemburg-Steg heißt, befindet sich seit 1987 ein Denkmal zur Erinnerung an die Ermordung von Luxemburg und Liebknecht.<br /> <br /> Eine weitere Gedenktafel am Landwehrkanal (Foto) erinnert zudem auch an die tragischen Ereignisse vom 15. Januar 1919, ebenso wie das Rosa-Luxemburg-Gymnasium in Pankow und eine Skulptur vor der Rosa-Luxemburg-Stiftung in Friedrichshain.<br /> ----<br /> <br /> == Die Rosa-Luxemburg-Stiftung in Berlin ==<br /> [[Plik:RL-Berlin2.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal|mały|Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987]]<br /> Alle großen Parteien in Deutschland haben parteinahe Stiftungen eingerichtet, die als Diskussionsforum und Institutionen der politischen Bildung die Parteiarbeit flankieren. Und alle diese Stiftungen sind nach deutschen Männern benannt: Konrad Adenauer (CDU), Friedrich Ebert (SPD), Friedrich Naumann (FDP) oder Heinrich Böll (Grüne), nur die parteinahe Stiftung der Partei Die Linke ist nach einer Frau benannt, die dazu noch Ausländerin und Jüdin war.<br /> <br /> Seit 1990 entwickelte sich die Rosa-Luxemburg-Stiftung zu einer Institution, in der kritisches Denken und politische Alternativen kultiviert werden. Gerade bezog man ein neues Haus an der Straße der Pariser Kommune in Friedrichshain. Mit dem Projekt „Rosa150“ hat die Stiftung zum 150. Geburtstag im Jahr 2021 ein umfangreiches Programm mit Filmen, Texten und Diskussionen erarbeitet, das weiterhin online abrufbar ist.<br /> <br /> === Links ===<br /> [[Plik:Rosa Luxemburg Stiftung Berlin.webp|alt=Rosa Luxemburg Stiftung Berlin|mały|Rosa Luxemburg Stiftung Berlin]]<br /> https://www.tip-berlin.de/stadtleben/geschichte/rosa-luxemburg-leben-sterben-berlin/?fbclid=IwAR13Dga6HgbG673NWCHnTP59jPmz77alDNnZomrNoZQfRBBHi4G8LEoEn0Y</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Rosa_Luxemburg_(DE)&diff=347 2022-01-15T20:59:40Z

<p>Ewa Maria: Wstawiłam ilustracje</p> <hr /> <div>''Jacek Slaski, TIP Berlin''<br /> [[Plik:Rosa Luxemburg 1915.jpg|alt=Rosa Luxemburg 1915|mały|Rosa Luxemburg 1915 (c) Image Leemage]]<br /> <br /> = Rosa Luxemburg: Ihr Leben, der Mythos, ihre Beziehung zu Berlin =<br /> Vor inzwischen mehr als 150 Jahren ist Rosa Luxemburg geboren worden. Als radikale Vertreterin des Sozialismus, harsche Kritikerin des Militarismus, als Rednerin, Redakteurin und Denkerin, wurde die polnische Jüdin zum Sinnbild einer selbstbestimmten Frau, zur linken Ikone und Märtyrerin des Kommunismus. Rosa Luxemburg zog Ende des 19. Jahrhunderts nach Berlin, die Stadt sollte bis zu ihrer Ermordung am 15. Januar 1919 ihr Lebensmittelpunkt bleiben.<br /> <br /> Wir entlang von 12 Stationen von Rosa Luxemburgs Leben und Wirken, ihrer Beziehung zu Berlin und den Spuren, die sie bis in die Gegenwart in der Stadt hinterlassen hat. Das sind mehr als 150 Jahre Rosa Luxemburg!<br /> ----<br /> <br /> == Ikone der Arbeiterbewegung: Rosa Luxemburg (1870-1919) ==<br /> 1871 herrschte das zaristische Russland über jenen Teil von Polen, in dem Rosa Luxemburg geboren wurde und aufwuchs. Sie war das fünfte Kind des jüdischen Holzhändlers Eliasz Luxemburg. Als Rosa Luxemburg drei Jahre alt war, zog die Familie vom heimatlichen Zamość im Südosten des Landes nach Warschau. Dort verbrachte das Mädchen eine von Krankheiten gezeichnete Kindheit.<br /> <br /> Rosa Luxemburg brachte sich schon früh das Lesen bei, verschlang Bücher, übersetzte als Neunjährige Gedichte aus dem Deutschen ins Polnische und verfasste mit 13 ein Schmähgedicht auf Kaiser Wilhelm I., dessen Deutschland wir hier näher betrachten. Auf dem Warschauer Frauengymnasium lernte Rosa Luxemburg die 1882 gegründete marxistische Gruppe „Proletariat“ kennen. 1888 bestand sie das Abitur als Jahrgangsbeste.<br /> ----<br /> [[Plik:Im Kreis ihrer Familie.webp|alt=Rosa Luxemburg im Kreis ihrer Familie|mały|Rosa Luxemburg im Kreis ihrer Familie]]<br /> <br /> == Die junge Warschauerin geht nach Zürich ==<br /> Schon in ihrer Warschauer Zeit begann Rosa Luxemburg, sich in politischen Zirkeln zu bewegen. Sie verfasste auch kritische Texte, die im Untergrund produziert und in linken Zeitungen veröffentlicht wurden. Kurz nach dem Abitur geriet sie ins Visier der Zarenpolizei und musste Warschau verlassen.<br /> <br /> Luxemburg ging nach Zürich, wo sich Frauen an der Universität immatrikulieren durften. Sie studierte unter anderem Mathematik und Botanik, später Rechtswissenschaft und Völkerrecht. Die schon damals überzeugte Marxistin bewegte sich vor allem in linken Emigrantengruppen. In der Zeit ging sie mit dem jungen russischen Sozialisten und späteren Mitbegründer der KPD, Leo Jogiches, eine Beziehung ein, die sie ein Leben lang begleiten sollte.<br /> ----<br /> [[Plik:Sukhova &amp; Olbrychski.jpg|alt=Hannah Sukhova &amp; Daniel im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986|mały|Hannah Sukhova &amp; Daniel Olbrychski im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986]]<br /> <br /> == Reden halten und die Massen bewegen ==<br /> Noch in Zürich gehörte Rosa Luxemburg zu den Mitbegründern der sozialistischen Exilpartei „Sozialdemokratie des Königreiches Polen“, die für die Unabhängigkeit des besetzten Landes stritt, zugleich aber den Nationalismus ablehnte. Luxemburg setzte auf die Kraft des Proletariats und war Anhängerin der Internationalismus.<br /> <br /> Die junge Absolventin der Zürcher Universität diskutierte in politischen Gruppen, zu ihrem Umfeld gehörte unter anderem der russische Marxist Pawel Axelrod, und sie verfasste Texte, die für Aufregung sorgen: etwa den Aufsatz „Das unabhängige Polen und die Sache der Arbeiter“ in dem sie die Unvereinbarkeit von Nationalismus und Sozialismus postuliert. Auch beginnt sie, bei Kundgebungen zu sprechen.<br /> ----<br /> <br /> == Radikale Frauen: Mit Clara Zetkin in Magdeburg ==<br /> Ab Mitte der 1890er-Jahre gehörte Rosa Luxemburg zu den führenden Persönlichkeiten der sozialistischen Bewegung. Oft ist die junge Frau bei Kongressen und Versammlungen allein unter alten Männern. Etwa beim  Kongress der Zweiten Internationale in London 1896 oder 1904 in Amsterdam.<br /> [[Plik:Bei einer Ansprache1907.webp|alt=Bei einer Ansprache 1907|mały|Bei einer Ansprache 1907]]<br /> Eine der wenigen anderen Frauen, die sich der Sache mit ähnlicher Leidenschaft widmeten, war die deutsche Friedensaktivistin und Frauenrechtlerin Clara Zetkin, eine Generation älter als Luxemburg. Beide Frauen waren eng befreundet.<br /> <br /> 1897 zog Rosa Luxemburg nach Deutschland, ab 1898 lebte sie an der Cuxhavener Straße 2 im Hansaviertel. Sie stieg zur wortgewaltigen Anführerin und Stichwortgeberin des linken Flügels innerhalb der SPD auf. Als wortgewandte Wahlkämpferin errang sie in traditionell konservativen Wahlkreisen Reichstagsmandate für die sozialdemokratische Partei.<br /> ----<br /> <br /> == Liebknecht und Luxemburg: Märtyrer der KPD ==<br /> Innerhalb der SPD forderte Rosa Luxemburg ein Festhalten an dem Fernziel Sozialrevolution, ganz im Gegensatz zu ihrem Widersacher Eduard Bernstein, der sich für Reformen aussprach und für einen parlamentarischen Weg votierte.<br /> <br /> Mit starken Reden und engagierten Texten, später auch als Redakteurin und Chefredakteurin wichtiger linker Zeitungen, stritt sie vehement für die revolutionäre Tradition der Sozialdemokratie. Sie setzte auf das internationale Proletariat und die Wirkungsmacht des Massenstreiks als politische Waffe.<br /> <br /> Nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, der Novemberrevolution und dem Sturz der Monarchie, gründete Rosa Luxemburg gemeinsam mit anderen Spartakisten, darunter Karl Liebknecht, am 1. Januar 1919 die Kommunistische Partei Deutschlands (KPD).<br /> ----<br /> [[Plik:Bundesarchiv-bild-146-1976-067-25a-beisetzung.jpg|alt=Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv|mały|Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv]]<br /> <br /> == Die Ermordung von Rosa Luxemburg und die Folgen ==<br /> Der Übergang vom Kaiserreich zur Weimarer Republik war von sozialen Unruhen, Straßenkämpfen und Radikalisierung auf beiden Seiten des politischen Spektrums gezeichnet. In Berlin kam es zu einer aufgehetzten Stimmung gegen linke Anführer, auch Rosa Luxemburg wurde bedroht und verfolgt.<br /> <br /> Nach mehreren Haftstrafen, die sie wegen ihrer politischen Tätigkeit verbüßen musste, war ihr Gesundheitszustand schlecht, dennoch schrieb sie unermüdlich Texte und war aktiver Bestandteil der revolutionären Bewegung in Deutschland.<br /> <br /> Am 15. Januar 1919 nahm die selbsternannte „Wilmersdorfer Bürgerwehr“ Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht in einer Wohnung in der Mannheimer Straße 27 in Wilmersdorf fest. Die Männer brachten sie zu einem Regiment der Garde-Kavallerie-Schützen-Division, einem aus der preußischen Armee entstandenem Verband, aus dem später nationalistische Freikorps hervorgingen.<br /> <br /> Luxemburg und Liebknecht wurden verhört, gefoltert und noch am gleichen Tag ermordet. Ihre Leichen warf man in der Nähe der Lichtensteinbrücke in Tiergarten in den Landwehrkanal. Weil man die Körper nicht fand, wurden am 25. Januar leere Särge auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde bestattet. An der Beerdigung nahmen mehr als 100.000 Menschen teil.<br /> [[Plik:LiebknechtRL.webp|alt=Karl Liebknecht &amp; Rosa Luxemburg, ermordet am 15. Januar 1919|mały|Karl Liebknecht &amp; Rosa Luxemburg, ermordet am 15. Januar 1919]]<br /> Ein Audioguide führt zu wichtigen Orten des Berliner Lebens – und Sterbens – von Rosa Luxemburg. <br /> ----<br /> <br /> == Die DDR würdigt die Kommunistin, im Westen wird noch geschwiegen ==<br /> Rosa Luxemburgs Kritik am Kapitalismus, ihre Imperialismustheorie, ihr Gegenposition zum Reformismus und ihr Glaube an die proletarische Revolution machten sie zu einer kritischen und unabhängigen Denkerin, die zu Lebzeiten gehasst und gefeiert wurde. Nicht selten geriet sie auch mit linken Wortführern in Konflikt, selbst mit Lenin legte sie sich an.<br /> <br /> Sie war eine radikale Demokratin, eine Klassenkämpferin, die sich vom Kommunismus eine bessere Welt erhoffte. Nach ihrem Tod wurde Rosa Luxemburg in den sozialistischen Staaten zu einem Mythos. Ihre Geschichte und vor allem der Mord an ihr machten sie zu einer Ikone, die man nach Belieben für die eigene Propaganda nutzen konnte.<br /> <br /> Dabei wurde sie zwar mit rituellem Prunk geehrt, dennoch fassten die Bonzen im real existierenden Sozialismus Luxemburg mit spitzen Fingern an. Aussagen wie Luxemburgs berühmten Satz „Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden“ ließen weder Stalin noch Honecker wirklich gelten.<br /> ----<br /> <br /> == Der Mythos Rosa Luxemburg im Westen ==<br /> Nich nur im Osten fand eine Auseinandersetzung mit Rosa Luxemburg statt. Der Mythos funktionierte weltweit – und natürlich auch in der Bundesrepublik Deutschland. Bei linken Intellektuellen und Künstlern genoss die polnische Jüdin, deren Einfluss auf die deutsche Sozialdemokratie maßgeblich war und deren tragisches Schicksal sie überlebensgroß machte, hohes Ansehen.<br /> <br /> Die Regisseurin Margarethe von Trotta erzählt in ihrem 1986 erschienen Autorenfilm „Rosa Luxemburg“, heute würde man wohl Biopic sagen, die Geschichte der berühmten Sozialistin, die eindrucksvoll von Barbara Sukowa gespielt wird.<br /> ----<br /> [[Plik:GedenkstaetteSozialisten.webp|alt=Gedenkstätte der Sozialisten auf dem Friedhof Lichtenberg|mały|Gedenkstätte der Sozialisten auf dem Friedhof Lichtenberg]]<br /> <br /> == Gedenkstätte der Sozialisten ==<br /> Einige Monate nach ihrer Ermordung wurde die Leiche von Rosa Luxemburg gefunden und schließlich regulär beerdigt. Ihre Grabstätte befand sich, neben Gräbern anderer Anführer der Arbeiterbewegung, auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde. Ab 1926 stand dort das Revolutionsdenkmal, das an Luxemburg und Liebknecht erinnerte. Es wurde 1935 von den Nazis abgerissen und nicht wieder aufgebaut.<br /> <br /> Den Platz nahm die Gedenkstätte der Sozialisten ein. 1951 ließ das SED-Regime das Denkmal mit dem markanten Satz „Die Toten mahnen uns“ als Manifestation der sozialistischen Idee errichten. Hier liegen neben den Begründern der KPD, Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg, auch DDR-Granden wie Otto Grotewohl, Walter Ulbricht und Wilhelm Pieck begraben.<br /> ----<br /> <br /> == Die Volksbühne und der Rosa-Luxemburg-Platz ==<br /> Am direktesten prägt Rosa Luxemburg die Stadt mittendrin, unweit vom Alexanderplatz in Mitte. Der Rosa-Luxemburg-Platz, die Rosa-Luxemburg-Straße, die Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz. Rosa, Rosa, Rosa. Auch der U-Bahnhof ist nach ihr benannt.<br /> <br /> So gehört sie zum Alltag vieler Berliner. Und dass in dem Theater auch viele sozialrevolutionäre Stücke gespielt wurden, linke Denker und Künstler dort arbeiteten und auf dem Platz davor sich bis heute linke Gruppen versammeln, schadet dem Mythos nicht. Selbst die Bundesgeschäftsstelle der Partei Die Linke befindet sich in unmittelbarer Nachbarschaft.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti|mały|Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti]]<br /> <br /> == Denkmäler und Gedenktafeln ==<br /> Zudem erinnern in Berlin aber natürlich auch die Gedenktafeln, Mahn- und Denkmäler an Rosa Luxemburg. Am Katharina-Heinroth-Ufer, nahe der Lichtensteinbrücke, die heute Rosa-Luxemburg-Steg heißt, befindet sich seit 1987 ein Denkmal zur Erinnerung an die Ermordung von Luxemburg und Liebknecht.<br /> <br /> Eine weitere Gedenktafel am Landwehrkanal (Foto) erinnert zudem auch an die tragischen Ereignisse vom 15. Januar 1919, ebenso wie das Rosa-Luxemburg-Gymnasium in Pankow und eine Skulptur vor der Rosa-Luxemburg-Stiftung in Friedrichshain.<br /> ----<br /> <br /> == Die Rosa-Luxemburg-Stiftung in Berlin ==<br /> [[Plik:RL-Berlin2.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal|mały|Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal 1987]]<br /> Alle großen Parteien in Deutschland haben parteinahe Stiftungen eingerichtet, die als Diskussionsforum und Institutionen der politischen Bildung die Parteiarbeit flankieren. Und alle diese Stiftungen sind nach deutschen Männern benannt: Konrad Adenauer (CDU), Friedrich Ebert (SPD), Friedrich Naumann (FDP) oder Heinrich Böll (Grüne), nur die parteinahe Stiftung der Partei Die Linke ist nach einer Frau benannt, die dazu noch Ausländerin und Jüdin war.<br /> <br /> Seit 1990 entwickelte sich die Rosa-Luxemburg-Stiftung zu einer Institution, in der kritisches Denken und politische Alternativen kultiviert werden. Gerade bezog man ein neues Haus an der Straße der Pariser Kommune in Friedrichshain. Mit dem Projekt „Rosa150“ hat die Stiftung zum 150. Geburtstag im Jahr 2021 ein umfangreiches Programm mit Filmen, Texten und Diskussionen erarbeitet, das weiterhin online abrufbar ist.<br /> <br /> === Links ===<br /> [[Plik:Rosa Luxemburg Stiftung Berlin.webp|alt=Rosa Luxemburg Stiftung Berlin|mały|Rosa Luxemburg Stiftung Berlin]]<br /> https://www.tip-berlin.de/stadtleben/geschichte/rosa-luxemburg-leben-sterben-berlin/?fbclid=IwAR13Dga6HgbG673NWCHnTP59jPmz77alDNnZomrNoZQfRBBHi4G8LEoEn0Y</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Rosa_Luxemburg_Stiftung_Berlin.webp&diff=346 2022-01-15T20:58:04Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Rosa Luxemburg Stiftung Berlin</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:LiebknechtRL.webp&diff=345 2022-01-15T20:56:41Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Karl Liebknecht &amp; Rosa Luxemburg, ermordet am 15. Januar 1919</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Bei_einer_Ansprache1907.webp&diff=344 2022-01-15T20:55:15Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Bei einer Ansprache 1907</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Im_Kreis_ihrer_Familie.webp&diff=343 2022-01-15T20:54:08Z

<p>Ewa Maria: </p> <hr /> <div>Rosa Luxemburg im Kreis ihrer Familie</div>

Ewa Maria https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Rosa_Luxemburg_(DE)&diff=342 2022-01-15T20:45:21Z

<p>Ewa Maria: Dodałam zdjęcia</p> <hr /> <div>''Jacek Slaski, TIP Berlin''<br /> [[Plik:Rosa Luxemburg 1915.jpg|alt=Rosa Luxemburg 1915|mały|Rosa Luxemburg 1915 (c) Image Leemage]]<br /> <br /> = Rosa Luxemburg: Ihr Leben, der Mythos, ihre Beziehung zu Berlin =<br /> Vor inzwischen mehr als 150 Jahren ist Rosa Luxemburg geboren worden. Als radikale Vertreterin des Sozialismus, harsche Kritikerin des Militarismus, als Rednerin, Redakteurin und Denkerin, wurde die polnische Jüdin zum Sinnbild einer selbstbestimmten Frau, zur linken Ikone und Märtyrerin des Kommunismus. Rosa Luxemburg zog Ende des 19. Jahrhunderts nach Berlin, die Stadt sollte bis zu ihrer Ermordung am 15. Januar 1919 ihr Lebensmittelpunkt bleiben.<br /> <br /> Wir entlang von 12 Stationen von Rosa Luxemburgs Leben und Wirken, ihrer Beziehung zu Berlin und den Spuren, die sie bis in die Gegenwart in der Stadt hinterlassen hat. Das sind mehr als 150 Jahre Rosa Luxemburg!<br /> ----<br /> <br /> == Ikone der Arbeiterbewegung: Rosa Luxemburg (1870-1919) ==<br /> 1871 herrschte das zaristische Russland über jenen Teil von Polen, in dem Rosa Luxemburg geboren wurde und aufwuchs. Sie war das fünfte Kind des jüdischen Holzhändlers Eliasz Luxemburg. Als Rosa Luxemburg drei Jahre alt war, zog die Familie vom heimatlichen Zamość im Südosten des Landes nach Warschau. Dort verbrachte das Mädchen eine von Krankheiten gezeichnete Kindheit.<br /> <br /> Rosa Luxemburg brachte sich schon früh das Lesen bei, verschlang Bücher, übersetzte als Neunjährige Gedichte aus dem Deutschen ins Polnische und verfasste mit 13 ein Schmähgedicht auf Kaiser Wilhelm I., dessen Deutschland wir hier näher betrachten. Auf dem Warschauer Frauengymnasium lernte Rosa Luxemburg die 1882 gegründete marxistische Gruppe „Proletariat“ kennen. 1888 bestand sie das Abitur als Jahrgangsbeste.<br /> ----<br /> <br /> == Die junge Warschauerin geht nach Zürich ==<br /> Schon in ihrer Warschauer Zeit begann Rosa Luxemburg, sich in politischen Zirkeln zu bewegen. Sie verfasste auch kritische Texte, die im Untergrund produziert und in linken Zeitungen veröffentlicht wurden. Kurz nach dem Abitur geriet sie ins Visier der Zarenpolizei und musste Warschau verlassen.<br /> <br /> Luxemburg ging nach Zürich, wo sich Frauen an der Universität immatrikulieren durften. Sie studierte unter anderem Mathematik und Botanik, später Rechtswissenschaft und Völkerrecht. Die schon damals überzeugte Marxistin bewegte sich vor allem in linken Emigrantengruppen. In der Zeit ging sie mit dem jungen russischen Sozialisten und späteren Mitbegründer der KPD, Leo Jogiches, eine Beziehung ein, die sie ein Leben lang begleiten sollte.<br /> ----<br /> [[Plik:Sukhova &amp; Olbrychski.jpg|alt=Hannah Sukhova &amp; Daniel im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986|mały|Hannah Sukhova &amp; Daniel Olbrychski im Film von Margaret von Trotha &quot;Rosa Luxemburg&quot; 1986]]<br /> <br /> == Reden halten und die Massen bewegen ==<br /> Noch in Zürich gehörte Rosa Luxemburg zu den Mitbegründern der sozialistischen Exilpartei „Sozialdemokratie des Königreiches Polen“, die für die Unabhängigkeit des besetzten Landes stritt, zugleich aber den Nationalismus ablehnte. Luxemburg setzte auf die Kraft des Proletariats und war Anhängerin der Internationalismus.<br /> <br /> Die junge Absolventin der Zürcher Universität diskutierte in politischen Gruppen, zu ihrem Umfeld gehörte unter anderem der russische Marxist Pawel Axelrod, und sie verfasste Texte, die für Aufregung sorgen: etwa den Aufsatz „Das unabhängige Polen und die Sache der Arbeiter“ in dem sie die Unvereinbarkeit von Nationalismus und Sozialismus postuliert. Auch beginnt sie, bei Kundgebungen zu sprechen.<br /> ----<br /> <br /> == Radikale Frauen: Mit Clara Zetkin in Magdeburg ==<br /> Ab Mitte der 1890er-Jahre gehörte Rosa Luxemburg zu den führenden Persönlichkeiten der sozialistischen Bewegung. Oft ist die junge Frau bei Kongressen und Versammlungen allein unter alten Männern. Etwa beim  Kongress der Zweiten Internationale in London 1896 oder 1904 in Amsterdam.<br /> <br /> Eine der wenigen anderen Frauen, die sich der Sache mit ähnlicher Leidenschaft widmeten, war die deutsche Friedensaktivistin und Frauenrechtlerin Clara Zetkin, eine Generation älter als Luxemburg. Beide Frauen waren eng befreundet.<br /> <br /> 1897 zog Rosa Luxemburg nach Deutschland, ab 1898 lebte sie an der Cuxhavener Straße 2 im Hansaviertel. Sie stieg zur wortgewaltigen Anführerin und Stichwortgeberin des linken Flügels innerhalb der SPD auf. Als wortgewandte Wahlkämpferin errang sie in traditionell konservativen Wahlkreisen Reichstagsmandate für die sozialdemokratische Partei.<br /> ----<br /> <br /> == Liebknecht und Luxemburg: Märtyrer der KPD ==<br /> Innerhalb der SPD forderte Rosa Luxemburg ein Festhalten an dem Fernziel Sozialrevolution, ganz im Gegensatz zu ihrem Widersacher Eduard Bernstein, der sich für Reformen aussprach und für einen parlamentarischen Weg votierte.<br /> <br /> Mit starken Reden und engagierten Texten, später auch als Redakteurin und Chefredakteurin wichtiger linker Zeitungen, stritt sie vehement für die revolutionäre Tradition der Sozialdemokratie. Sie setzte auf das internationale Proletariat und die Wirkungsmacht des Massenstreiks als politische Waffe.<br /> <br /> Nach dem Ende des Ersten Weltkriegs, der Novemberrevolution und dem Sturz der Monarchie, gründete Rosa Luxemburg gemeinsam mit anderen Spartakisten, darunter Karl Liebknecht, am 1. Januar 1919 die Kommunistische Partei Deutschlands (KPD).<br /> ----<br /> [[Plik:Bundesarchiv-bild-146-1976-067-25a-beisetzung.jpg|alt=Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv|mały|Beisetzung von Rosa Luxemburg (c) Bundesarchiv]]<br /> <br /> == Die Ermordung von Rosa Luxemburg und die Folgen ==<br /> Der Übergang vom Kaiserreich zur Weimarer Republik war von sozialen Unruhen, Straßenkämpfen und Radikalisierung auf beiden Seiten des politischen Spektrums gezeichnet. In Berlin kam es zu einer aufgehetzten Stimmung gegen linke Anführer, auch Rosa Luxemburg wurde bedroht und verfolgt.<br /> <br /> Nach mehreren Haftstrafen, die sie wegen ihrer politischen Tätigkeit verbüßen musste, war ihr Gesundheitszustand schlecht, dennoch schrieb sie unermüdlich Texte und war aktiver Bestandteil der revolutionären Bewegung in Deutschland.<br /> <br /> Am 15. Januar 1919 nahm die selbsternannte „Wilmersdorfer Bürgerwehr“ Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht in einer Wohnung in der Mannheimer Straße 27 in Wilmersdorf fest. Die Männer brachten sie zu einem Regiment der Garde-Kavallerie-Schützen-Division, einem aus der preußischen Armee entstandenem Verband, aus dem später nationalistische Freikorps hervorgingen.<br /> <br /> Luxemburg und Liebknecht wurden verhört, gefoltert und noch am gleichen Tag ermordet. Ihre Leichen warf man in der Nähe der Lichtensteinbrücke in Tiergarten in den Landwehrkanal. Weil man die Körper nicht fand, wurden am 25. Januar leere Särge auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde bestattet. An der Beerdigung nahmen mehr als 100.000 Menschen teil.<br /> <br /> Ein Audioguide führt zu wichtigen Orten des Berliner Lebens – und Sterbens – von Rosa Luxemburg.<br /> ----<br /> <br /> == Die DDR würdigt die Kommunistin, im Westen wird noch geschwiegen ==<br /> Rosa Luxemburgs Kritik am Kapitalismus, ihre Imperialismustheorie, ihr Gegenposition zum Reformismus und ihr Glaube an die proletarische Revolution machten sie zu einer kritischen und unabhängigen Denkerin, die zu Lebzeiten gehasst und gefeiert wurde. Nicht selten geriet sie auch mit linken Wortführern in Konflikt, selbst mit Lenin legte sie sich an.<br /> <br /> Sie war eine radikale Demokratin, eine Klassenkämpferin, die sich vom Kommunismus eine bessere Welt erhoffte. Nach ihrem Tod wurde Rosa Luxemburg in den sozialistischen Staaten zu einem Mythos. Ihre Geschichte und vor allem der Mord an ihr machten sie zu einer Ikone, die man nach Belieben für die eigene Propaganda nutzen konnte.<br /> <br /> Dabei wurde sie zwar mit rituellem Prunk geehrt, dennoch fassten die Bonzen im real existierenden Sozialismus Luxemburg mit spitzen Fingern an. Aussagen wie Luxemburgs berühmten Satz „Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden“ ließen weder Stalin noch Honecker wirklich gelten.<br /> ----<br /> <br /> == Der Mythos Rosa Luxemburg im Westen ==<br /> Nich nur im Osten fand eine Auseinandersetzung mit Rosa Luxemburg statt. Der Mythos funktionierte weltweit – und natürlich auch in der Bundesrepublik Deutschland. Bei linken Intellektuellen und Künstlern genoss die polnische Jüdin, deren Einfluss auf die deutsche Sozialdemokratie maßgeblich war und deren tragisches Schicksal sie überlebensgroß machte, hohes Ansehen.<br /> <br /> Die Regisseurin Margarethe von Trotta erzählt in ihrem 1986 erschienen Autorenfilm „Rosa Luxemburg“, heute würde man wohl Biopic sagen, die Geschichte der berühmten Sozialistin, die eindrucksvoll von Barbara Sukowa gespielt wird.<br /> ----<br /> [[Plik:GedenkstaetteSozialisten.webp|alt=Gedenkstätte der Sozialisten auf dem Friedhof Lichtenberg|mały|Gedenkstätte der Sozialisten auf dem Friedhof Lichtenberg]]<br /> <br /> == Gedenkstätte der Sozialisten ==<br /> Einige Monate nach ihrer Ermordung wurde die Leiche von Rosa Luxemburg gefunden und schließlich regulär beerdigt. Ihre Grabstätte befand sich, neben Gräbern anderer Anführer der Arbeiterbewegung, auf dem Zentralfriedhof Friedrichsfelde. Ab 1926 stand dort das Revolutionsdenkmal, das an Luxemburg und Liebknecht erinnerte. Es wurde 1935 von den Nazis abgerissen und nicht wieder aufgebaut.<br /> <br /> Den Platz nahm die Gedenkstätte der Sozialisten ein. 1951 ließ das SED-Regime das Denkmal mit dem markanten Satz „Die Toten mahnen uns“ als Manifestation der sozialistischen Idee errichten. Hier liegen neben den Begründern der KPD, Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg, auch DDR-Granden wie Otto Grotewohl, Walter Ulbricht und Wilhelm Pieck begraben.<br /> ----<br /> <br /> == Die Volksbühne und der Rosa-Luxemburg-Platz ==<br /> Am direktesten prägt Rosa Luxemburg die Stadt mittendrin, unweit vom Alexanderplatz in Mitte. Der Rosa-Luxemburg-Platz, die Rosa-Luxemburg-Straße, die Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz. Rosa, Rosa, Rosa. Auch der U-Bahnhof ist nach ihr benannt.<br /> <br /> So gehört sie zum Alltag vieler Berliner. Und dass in dem Theater auch viele sozialrevolutionäre Stücke gespielt wurden, linke Denker und Künstler dort arbeiteten und auf dem Platz davor sich bis heute linke Gruppen versammeln, schadet dem Mythos nicht. Selbst die Bundesgeschäftsstelle der Partei Die Linke befindet sich in unmittelbarer Nachbarschaft.<br /> ----<br /> [[Plik:RL-Berlin.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti|mały|Rosa Luxemburg - Gedenktafel und Graffiti]]<br /> <br /> == Denkmäler und Gedenktafeln ==<br /> Zudem erinnern in Berlin aber natürlich auch die Gedenktafeln, Mahn- und Denkmäler an Rosa Luxemburg. Am Katharina-Heinroth-Ufer, nahe der Lichtensteinbrücke, die heute Rosa-Luxemburg-Steg heißt, befindet sich seit 1987 ein Denkmal zur Erinnerung an die Ermordung von Luxemburg und Liebknecht.<br /> <br /> Eine weitere Gedenktafel am Landwehrkanal (Foto) erinnert zudem auch an die tragischen Ereignisse vom 15. Januar 1919, ebenso wie das Rosa-Luxemburg-Gymnasium in Pankow und eine Skulptur vor der Rosa-Luxemburg-Stiftung in Friedrichshain.<br /> ----<br /> <br /> == Die Rosa-Luxemburg-Stiftung in Berlin ==<br /> [[Plik:RL-Berlin2.jpg|alt=Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal|mały|Rosa Luxemburg - Gedenkskulptur am Landwehrkanal]]<br /> Alle großen Parteien in Deutschland haben parteinahe Stiftungen eingerichtet, die als Diskussionsforum und Institutionen der politischen Bildung die Parteiarbeit flankieren. Und alle diese Stiftungen sind nach deutschen Männern benannt: Konrad Adenauer (CDU), Friedrich Ebert (SPD), Friedrich Naumann (FDP) oder Heinrich Böll (Grüne), nur die parteinahe Stiftung der Partei Die Linke ist nach einer Frau benannt, die dazu noch Ausländerin und Jüdin war.<br /> <br /> Seit 1990 entwickelte sich die Rosa-Luxemburg-Stiftung zu einer Institution, in der kritisches Denken und politische Alternativen kultiviert werden. Gerade bezog man ein neues Haus an der Straße der Pariser Kommune in Friedrichshain. Mit dem Projekt „Rosa150“ hat die Stiftung zum 150. Geburtstag im Jahr 2021 ein umfangreiches Programm mit Filmen, Texten und Diskussionen erarbeitet, das weiterhin online abrufbar ist.<br /> <br /> === Links ===<br /> https://www.tip-berlin.de/stadtleben/geschichte/rosa-luxemburg-leben-sterben-berlin/?fbclid=IwAR13Dga6HgbG673NWCHnTP59jPmz77alDNnZomrNoZQfRBBHi4G8LEoEn0Y</div>

Ewa Maria