https://polkopedia.org/wiki/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Admin 2026-06-26T12:26:26Z Wkład użytkownika MediaWiki 1.36.1 https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Anna_Pajonk&diff=2394 2026-06-16T21:55:10Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''Autorka: Ela Kargol'''<br /> <br /> == Po polsku ==<br /> Anna Pajonk. Ur. 1900 w Katowicach. Z domu Lerch, córka policjanta. Mieszkała w Katowicach. Żona, bez zawodu, pani domu. <br /> <br /> 10 listopada 942 otrzymała wyrok śmierci. Stracona 4.3.1943 w berlińskim miejscu straceń Plötzensee.<br /> <br /> == Auf Deutsch ==<br /> '''Anna Pajonk ''(Pająk),'' geb. Lerch'''<br /> <br /> '''13. Januar 1900, Kattowitz (Katowice) - 4. März 1943 Berlin - Plötzensee'''<br /> <br /> === Ihr Mädchenname klang wie ein Gesang ===<br /> Es hätte alles anders sein können. In ihrem Mädchennamen fehlte nur ein einziges „'''e'''“ mit dem sie eine Lerche gewesen wäre, die in den frühen Morgenstunden über den Feldern singt. Vielleicht hat sie in den ersten Jahren wirklich unbeschwert gesungen, getrillert, in Kattowitz oder Bogutschütz, bei den Eltern, wo die Tage noch einfach waren und die Welt überschaubar.<br /> <br /> Mit der Abtretung Oberschlesiens an Polen erhielt Anna Lerch die polnische Staatsangehörigkeit.<br /> <br /> Irgendwann heiratete sie und nahm den Namen ihres Mannes an: Pająk (''pająk'' bedeutet Spinne). In der Urteilsurkunde steht zwar „Pajonk“ - eingedeutscht, geglättet, ein Name ohne seinen ursprünglichen Klang. Und wieder hatte sie Pech: Es fehlte das „'''ą'''“, dieses kleine Zeichen, das den Sinn verändert. ''Szczęśliwy ten dom, gdzie pająki są'' – glücklich das Haus, in dem Spinnen wohnen. Doch sie hieß Pajonk, wie ihr Ehemann, und der Zauber des Namens blieb ihr ein zweites Mal verwehrt.<br /> <br /> Anna Lerch wurde am 13. Januar 1900 in Kattowitz geboren. Neben den zwei Buchstaben, dem einen, der fehlte, und dem anderen, der durch zwei falsche ersetzt wurde, stand auch eine Zahl in ihrem Leben: die '''13'''. Weder Buchstaben noch Zahlen tragen Schuld an ihrem kurzen Leben und ihrem frühen, unnötigen und brutalen Tod. Und doch wirken sie wie Vorboten, die man erst im Rückblick erkennt. <br /> <br /> Ihr Vater war Deutscher und arbeitete als Polizist in Bogutschütz, einem Ort bei Kattowitz, der ab 1924 zu Katowice gehörte. Die Mutter, Paula, hatte - wie man es damals nannte – den Status „ohne Beruf“. Das bedeutete, dass sie den Haushalt führte. Sie brachte die Kinder zur Welt, kümmerte sich um sie und ihren Mann, kochte, putzte, wusch die Wäsche und bewältigte all die Arbeiten, die ein Familienleben überhaupt ermöglichten. <br /> <br /> Anna lebte bei ihren Eltern. 1924 heiratete sie den Polen Karl Pajonk (Karol Pająk). Karol arbeitete als Dekorateur und wohnte mit seiner Familie in Katowice in der Sobieskistraße 25. Auch Anna zog nach der Hochzeit dorthin. Im Adressbuch von 1935 erscheint eine Maria Pająk, Witwe - höchstwahrscheinlich Karls Mutter. Sein Vater starb 1931. Die Straße, in der die Familie lebte, trug im Deutschen Reich (bis 1922) und während der deutschen Besatzung Polens (1939–1945) den Namen '''Roonstraße'''. In der Zwischenkriegszeit von 1922 bis 1939 und erneut ab 1945 hieß sie '''Jan‑III-Sobieski‑Straße'''. Im Jahr 1923 gründete '''Wojciech Korfanty''' im Haus Nr. 11 die Schlesische Druck‑ und Verlagsgesellschaft „Polonia“ AG (Śląskie Zakłady Graficzne i Wydawnicze „Polonia“ S.A.) Die erneute Umbenennung der Straße im Jahr 1939 erlebte Anna nicht mehr. Das Haus, in dem die Familie Pająk wohnte, sofern die Nummerierung unverändert blieb, steht bis heute. <br /> <br /> https://fotopolska.eu/1109018,foto.html?s=0.9&amp;cx=890&amp;cy=657<br /> <br /> === Verhaftung ===<br /> Anna Pajonk (Pająk) wurde am 9. September 1939 verhaftet, vier Tage nach dem Einmarsch der deutschen Truppen in Kattowitz. <br /> <br /> Die Stadt, nur zwanzig Kilometer von der polnisch‑deutschen Grenze entfernt, leistete nicht lange Widerstand. <br /> <br /> Und diejenigen, die die Stadt verteidigten - die kleinen Einheiten der Selbstverteidigung, schlesische Aufständische, Pfadfinder - bezahlten dafür einen hohen Preis. Viele von ihnen wurden bereits Anfang September erschossen. <br /> <br /> Nach ihrer Festnahme wurde Anna Pajonk ''(Pająk)'' zunächst in die Untersuchungshaft nach Breslau gebracht, später nach Berlin überstellt. Über das Frauengefängnis Barnimstraße gelangte sie schließlich in die Strafanstalt Plötzensee. Es war ihre letzte Station. Am 4. März 1943 wurde sie in Berlin‑Plötzensee durch Enthauptung hingerichtet. <br /> <br /> Aus der Ehe mit Karl Pajonk (''Pająk'') stammten fünf Kinder. Zwei von ihnen starben früh. Das jüngste Kind wurde im August 1935 geboren. Fünf Jahre später wurde seine Mutter verhaftet. Fast acht Jahre nach der Geburt des jüngsten Kindes wurde Anna Pajonk (''Pająk'') ermordet. Der Vater Karl kam höchstwahrscheinlich im Konzentrationslager Mauthausen ums Leben. Die Kinder blieben als Waisen zurück. <br /> <br /> Anna Pajonk (''Pająk''), ihr Bruder Franz Lerch und ihr Ehemann Karl Pajonk ''(Pająk'') arbeiteten bereits lange vor Kriegsbeginn für den polnischen Nachrichtendienst. Aus der Anklageschrift vom 27. Juli 1942 sowie aus dem Todesurteil des Volksgerichtshofs vom 10. November 1942 geht hervor, dass die Angeklagte - und letztlich zu Unrecht Verurteilte - vor allem aus der wirtschaftlichen Notlage ihrer Familie heraus handelte.<br /> <br /> Aus den Unterlagen des Todesurteils ergibt sich nicht, dass Anna ''Pająk'' aus politischen, patriotischen oder oppositionellen Motiven tätig war.<br /> <br /> Die Urteile und ihre Begründungen wurden jedoch von nationalsozialistischen Behörden verfasst und folgten der damals üblichen, ideologisch geprägten Narration.<br /> <br /> ''Landesverrat ist nach § 89 Stgb grundsätzlich mit der Todesstrafe bedroht, nur bei Ausländern kann nach § 89 Abs. 2 StGB auf lebenlanges Zuchthaus erkannt werden. Die Angeklagte war zur Tatzeit zwar rechtlich eine Ausländerin, der Senat hat jedoch aus folgenden Gründen davon abgesehen, auf sie die Ausnahmebestimmung des § 89Abs.2 StGB anzuwenden. Nach ständiger Rechtsprechung ist eine Ausnahme von der Todestrafe auch bei einem Ausländer nur dann vertretbar, wenn die Tat uneigennützig und aus patriotischen Beweggrunden begangen worden ist. Davon kann bei der Angeklagten keine Rede sein. Sie ist der Abstammung nach nicht Polin, sondern Deutsche und ist auch nicht aus uneigennützigen Gründen tätig geworden...''<br /> <br /> ''...Es darf in einer Zeit, in der an den Kriegsfronten die Besten ihr Leben für ihr Volk einsetzen und so viel Gutes Blut für Deutschland fließen muss, das schlechte Blut, welches sein deutsches Volkstum verrät, grundsätzlich nicht geschont werden. Der Senat hat daher die Todestrafe gegen die Angeklagte verhängt.“'' <br /> <br /> https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/pajonk-anna<br /> <br /> Diese Begründung widerspricht sich in jedem nationalistisch gefärbten Amtssatz und in jedem Todesurteil des Volksgerichts besonders gegenüber jenen Ausländerinnen und Ausländern, die uneigennützig und aus patriotischen Motiven handelten, ebenso wie gegenüber denen, die aus anderen Beweggründen Hilfe leisteten.<br /> <br /> Aber &quot;Recht ist, was dem Volke nützt&quot;. <br /> <br /> <br /> Anna Pająk, Mutter von fünf Kindern, rechnete mit Sicherheit nicht mit der höchsten Strafe.<br /> <br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> <br /> Ihr Mädchenname klang wie ein Gesang,<br /> <br /> wie Morgentöne, die von Weitem gleiten,<br /> <br /> melodisch, fröhlich, hell und lebenslang <br /> <br /> Klänge aus Tagen, die das Glück begleiten. <br /> <br /> <br /> Voll Freude in den Morgenstunden,<br /> <br /> voll Hoffnung aufs Familienglück<br /> <br /> und auf die Liebe auf'n ersten Blick, <br /> <br /> und Zukunft, die verging in einer Stunde.<br /> <br /> <br /> Bevor das Leben richtig blühte,<br /> <br /> kam Haft, Verhör, Urteil und Tod.<br /> <br /> Und keine Rettung aus dieser Not.<br /> <br /> <br /> Sie könnte eine Lerche sein,<br /> <br /> empor zum weiten Himmel steigen<br /> <br /> den Tag begrüßen mit dem hohen C <br /> <br /> doch fehlte ihr das kleine, unscheinbare „e“.<br /> <br /> == Links ==<br /> https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/pajonk-anna<br /> <br /> https://fotopolska.eu/1109018,foto.html?s=0.9&amp;cx=890&amp;cy=657</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Johanna_Kursatz&diff=2393 2026-06-12T11:17:49Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>== Po polsku ==<br /> '''Autorka: Marta Kubiś'''<br /> <br /> === Życiorys ===<br /> <br /> ==== Młodość ====<br /> Johanna Kursatz (z domu Dombrowska, nazwisko po mężu Stanisławie) urodziła się 15. lutego 1900 w Kiełpinach gm. Siedlec. Po ukończeniu szkoły podstawowej pracowała w gospodarstwie rodziców, a następnie jako pomoc domowa i pokojówka. W latach 1925–1932 regularnie pracowała w majątkach ziemskich w Niemczech.<br /> <br /> Krótko przed wybuchem wojny mieszkała w Siedlcu – podwolsztyńskim miasteczku, wówczas położonym w linii prostej ok. 29 km od granicy polsko-niemieckiej. Poza wyjazdami do pracy, po niemieckiej stronie granicy odwiedzała siostrę. Z tego tytułu dysponowała roczną przepustką graniczną, cenną dla polskiego wywiadu.<br /> <br /> ==== Działalność szpiegowska ====<br /> W kwietniu 1939 r. zostaje zwerbowana przez polskie służby wywiadowcze m.in. pod groźbą odebrania przepustki. Od tej pory pracuje pod pseudonimem Anna Krug z nr ewidencyjnym 3201-5/32015, przyjmując zadania od znajomego jej męża, pogranicznika nazwiskiem Josef Heinz. &lt;blockquote&gt;[[Plik:Marest1.png|alt=Informacja o Johannie Kursatz w książce &quot;Sztuka dezinformacji&quot; Ryszarda Maresta|mały|Informacja o Johannie Kursatz w książce &quot;Sztuka dezinformacji&quot; Ryszarda Maresta]]„W każdej placówce I linii powołano wywiadowcę w stopniu podoficera, który w ramach swoich obowiązków szkolił strażników m. in. do pozyskiwania dodatkowych informacji, w rozmowach od osób legalnie przekraczających granice, oraz na podstawie spostrzeżeń osobistych. (…) Wywiad straży oprócz walki z przestępstwami skarbowo‑przemytniczymi, wspierał działania Oddziału II Sztabu Generalnego (Głównego), a także prowadził rozpoznanie przedpola (wywiad płytki) sięgający do 30 km, w głąb granic państwa sąsiedniego”&lt;/blockquote&gt;Co ciekawe, Heinz w pierwszej kolejności starał się w zwerbować męża Johanny, ten jednak konsekwentnie odmawiał z obawy o życie. Później ona sama kilkukrotnie próbowała zerwać współpracę.<br /> <br /> Od maja wykonuje zadanie pozyskiwania informacji o znaczeniu militarnym, w szczególności dotyczących ruchów wojsk niemieckich i fortyfikacji. Przygotowuje dla „polskiej centrali” (prawdopodobnie chodzi o Oddział II Sztabu Głównego Wojska Polskiego) sprawozdania z prac przy budowie obiektów w obrębie Międzyrzeckiego Regionu Umocnionego w okolicy Wysokiej. Donosi między innymi:&lt;blockquote&gt;&quot;W podziemnych tunelach trwają jeszcze intensywne prace, pracuje wielu ludzi, ale już zainstalowano rozmaite aparatury, bardzo wydajne maszyny i instalacje wysokiego napięcia.&quot; &lt;/blockquote&gt;<br /> [[Plik:Mapa39.png|alt=Mapa podróży Johanny Kursatz|mały|Mapa podróży Johanny Kursatz]]<br /> Stąd wiadomo dziś, że już w roku 1939 r. Niemcy uruchomili w Międzyrzeckim Rejonie Umocnionym, do którego należał obiekt w Wysokiej, podziemną fabrykę – albo fabryki. Prawdziwość i znaczenie tej informacji potwierdzają członkowie Abwehry w osobie szefa III Oddziału Abwehry (informacja z niemieckiej dokumentacji sądowej). Oznaczałoby to również, że prace przy budowie całego MRU mogły rozpocząć się nawet dziesięć lat wcześniej, najprawdopodobniej pod pretekstem rozwijania górnictwa i przemysłu na użytek cywilny.<br /> <br /> W skierowanym przeciwko Johannie akcie oskarżenia można też przeczytać o specjalnych mostach wyposażonych w mechanizmy hydrotechniczne, umożliwiające selektywne zalewanie zajętych fragmentów okopów.<br /> <br /> Do sierpnia 1939 r. Johanna odbywa sześć takich podróży, podczas których odwiedza lub rozpytuje o miejscowości:<br /> <br /> Zullichau (Sulechów), Groß-Schmölln (Smolno Wielkie), Reckenwalde (Wojnowo)<br /> <br /> Unruhstadt (Kargowa), Krummendorf (Krężoły), Krammensee (Kramsko), Radewitsch (Radowice), Hochwalde (Wysoka)<br /> <br /> Hochwalde (Wysoka), Krammensee (Kramsko), Groß-Schmölln (Smolno Wielkie)<br /> <br /> Unruhstadt (Kargowa), Züllichau (Sulechów), Klemzig (Klępsk), Grossdorf (Wielka Wieś)<br /> <br /> Langmeil (Okunin), Klemzig (Klępsk)<br /> [[Plik:Kursatz Anklagenschrift1.jpg|alt=Johanna Kursatz, Akt oskarżenia, str. 1|mały|Johanna Kursatz, Akt oskarżenia, str. 1]]<br /> Krammensee (Kramsko), Langmeil (Okunin), Oppelwitz (Opalewo), Schwiebus (Świebodzin), Neu-Bentschen (Zbąszynek)<br /> <br /> Za każdym razem zdobywa informacje różnymi drogami: uważnie obserwuje teren, wypytuje miejscowych, szczególną presję wywierając na osobach, które mogą wiedzieć coś więcej o prowadzonych w okolicy robotach budowlanych, jak np. pracowników tam zatrudnionych i ich rodziny.<br /> <br /> ==== Plötzensee ====<br /> Po zajęciu tych terenów przez wojska hitlerowskie, akta osobowe współpracowników polskiego wywiadu trafiły w ręce Niemców. Jak wyjaśnia w swoim opracowaniu historyczka i archiwistka Regina Czarnecka:&lt;blockquote&gt;„W czasie okupacji dokumenty służb informacyjnych WP stanowiły szczególny przedmiot zainteresowania Abwehry i Gestapo. O tym, że poddane były licznym analizom, dzięki czemu rozpracowano sieć agenturalną polskiego wywiadu, świadczą nie tylko zachowane niemieckie opracowania, ale przede wszystkim liczne aresztowania osób współpracujących z polskim wywiadem.”&lt;/blockquote&gt;Wśród aresztowanych znalazła się Johanna Kursatz. 7 sierpnia 1941 roku prokurator złożył długi na dwadzieścia stron akt oskarżenia, na podstawie którego 19 października 1941 r. zapadł wyrok skazujący. <br /> <br /> <br /> 2 marca 1942 r. Johanna trafiła do więzienia w Plötzensee na berlińskim Charlottenburgu, gdzie już kolejnego dnia została stracona w wieku 42 lat.<br /> [[Plik:Kattowitzer.png|alt=Informacja z Kattowitzer Zeitung|mały|Informacja z Kattowitzer Zeitung]]<br /> O zdarzeniu tak informował katowicki dziennik „Kattowitzer Zeitung”: <br /> <br /> ==== Upamiętnienie ====<br /> Grób Johanny Kursatz znajduje się na cmentarzu w berlińskim Charlottenburgu.<br /> <br /> Jest to szczególne i po części tylko symboliczne miejsce pochówku, ponieważ znajduje się w nim jedynie mikroskopijna część jej ciała. To slajd histologiczny - próbka tkanki zachowana pomiędzy szklanymi płytkami do badań mikroskopowych. Materiał pobrał naukowiec, który na potrzeby swoich badań otrzymywał z katowni w Plötzensee fragmenty ciał skazanych tuż po egzekucji. Preparaty odnalazła wiele lat po wojnie jego wnuczka na strychu domu rodzinnego.<br /> <br /> Nie wiadomo gdzie znajduje się pozostała część jej szczątków, podobnie jak w przypadku wielu innych skazanych dla których jedynym miejscem pamięci jest pomnik poświęcony ofiarom reżimu nazistowskiego na cmentarzu w Plötzensee.<br /> <br /> ==== Bibliografia ====<br /> [[Plik:Marest2.png|alt=Informacja o Johannie Kursatz i innych agent(k)ach w książce &quot;Sztuka dezinformacji&quot; Ryszarda Maresta|mały|Informacja o Johannie Kursatz i innych agent(k)ach w książce &quot;Sztuka dezinformacji&quot; Ryszarda Maresta]]<br /> Bistram Beata. ''Jak odczytywać metryki zapisane po niemiecku?'' [online] Bielsko-Biała : Kwartalnik genealogiczny More Maiorum [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://moremaiorum.pl/odczytywac-niemieckie-metryki-chrzty-sluby-zgony/&lt;/nowiki&gt; <br /> <br /> Chlesberg Grigori. ''Ortsnamen im Wandel. Geographische Wissensordnungen in der Geschichte deutsch-polnischer Grenzregionen.'' [online] Herder-Institut für historische Ostmitteleuropaforschung in Marburg : Copernico [dostęp: 17.05.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://www.copernico.eu/de/themenbeitraege/ortsnamen-im-wandel-geographische-wissensordnungen-der-geschichte-deutsch-polnischer-grenzregionen&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Czarnecka Regina. ''Oddział II sztabu głównego (generalnego) w latach 1921-1939. Zarys organizacyjny i przegląd zawartości inwentarza''. Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej. 2006, 28, s. 64-105<br /> <br /> ''Encyklopedia dawnych zawodów na Śląsku cz. 2'' [online] Żyrowa: Stowarzyszenie Semper Silesiana [dostęp: 16.05.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;http://sempersilesiana.pl/encyklopedia-dawnych-zawodow-na-slasku-czesc-2/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Goryński Grzegorz. ''Powstanie, organizacja i funkcjonowanie Straży Granicznej w latach 1928-1939.'' Słupskie Studia Historyczne. 2012, 18, s. 225-242<br /> <br /> Hlebionek Marcin. ''Alfabetyczny wykaz powiatów na ziemiach zachodnich wg podziału administracyjnego z 1939 r.'' [online] Toruń : Inne oblicza historii [dostęp: 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://ioh.pl/artykuly/pokaz/alfabetyczny-wykaz-powiatw-na-ziemiach-zachodnich-wg-podziau-administracyjnego-z--r,13/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> ''Kiedy powstawało Riese cd.5''. [online] Sowiogórski Olbrzym - prawda o Riese [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://riese-inne.blogspot.com/2012/10/kiedy-powstawao-riese-cd5.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> ''Kreis Bomst'' [online] Dessau-Roßlau : Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://agoff.de/?p=27304&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Lemiesz Wiktor, ''Niespokojne pogranicze''. ''Warszawa: MON Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1989''. &lt;nowiki&gt;ISBN 8311076782&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Leutner Klaus. Das Urnensammelgrabfeld U1/U2 Auf dem Friedhof Altglienicke in Berlin-Treptow/Köpenick. W: Gedenkstättenrundbrief 207. 2022. 09. s. 8-14<br /> <br /> Marest Ryszard. ''Sztuka dezinformacji''. Eksplorator. 1995, 2, s.94<br /> <br /> ''Marzahn Parkfriedhof'' [online] Warszawa: Fundacja &quot;Polsko-Niemieckie Pojednanie&quot; [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://www.polskiegroby.pl/cmentarz.php?jez=pl&amp;cmentarzok=56&amp;miejsceok=349&amp;landok=3&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Sperka Zbigniew, ''Zarys organizacji i działalności Polskiej Straży Granicznej w latach 1928–1939.'' Przegląd Prawniczy Ekonomiczny i Społeczny. 2014. 2, s. 94<br /> <br /> ROZPORZĄDZENIE MINISTER ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ, MINISTER ZIEM ODZYSKANYCH z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości.” (M.P.1947.37.297)<br /> <br /> Sikora Mirosława. ''Zasady i praktyka przejęcia majątku polskiego przez III Rzeszę, ze szczególnym uwzględnieniem sektora rolnego oraz mieszkaniowego, na przykładzie prowincji śląskiej (górnośląskiej) w latach 1939–1944''. Pamięć i Sprawiedliwość. 2008, 2, s. 43-82<br /> <br /> ''OKUNIN /Langmeil/'' [online] Zamki, pałace, dworki… [dostęp: 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://zamkilubuskie.pl/okuninlangmeil/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Uchwała nr 0007.193.2025 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 15 kwietnia 2025 r. w sprawie gminnego programu opieki nad zabytkami gminy Sulechów na lata 2025 – 2029 ( Dziennik Urzędowy Województwa Lubuskiego rok 2025 poz. 1529 )<br /> <br /> UCHWAŁA NR 0007.193.2025 RADY MIEJSKIEJ W SULECHOWIE z dnia 15 kwietnia 2025 r. w sprawie gminnego programu opieki nad zabytkami gminy Sulechów na lata 2025 – 2029 ( Dziennik Urzędowy Województwa Lubuskiego rok 2025 poz. 1529)<br /> <br /> ''Umocnienia i Fortyfikacje,'' red. Matuszak Waldek, Lewsza Robert [online] Gostyń : Vaterland [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://www.vaterland.pl/umocnienia_i_fortyfikacje.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Winkelmann Andreas, ''Traces of Nazi victims in Hermann Stieve’s histological collection.'' Annals of Anatomy. 2021, 237. art. 151720 <br /> <br /> ''Wojnowo'' [online] Zielona Góra: Ziemialubuska.pl [dostęp: 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://ziemialubuska.pl/pl/lokalnie/powiaty-i-gminy/powiat-zielonogorski/kargowa-gmina/wojnowo&lt;/nowiki&gt; <br /> <br /> Woźniakowski Krzysztof. ''Polskojęzyczna prasa gadzinowa w tzw . Starej Rzeszy (1939-1945).'' Kraków: Wydawnictwo Naukowe AP [Akademii Pedagogicznej]. 2001. &lt;nowiki&gt;ISBN 9788372711151&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> ''Wysoka, Rajd Karabanowa i schron przeciwlotniczy.'' [online] Żarów: Stowarzyszenie Labiryntarium.pl [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: ''&lt;nowiki&gt;https://www.labiryntarium.pl/miejsca-szczegolne/mru/1457-karabanow.html&lt;/nowiki&gt;''<br /> <br /> Żuraszek-Ryś Iwona. ''Nazwy miejscowe powiatu zielonogórskiego''. Red. Szczeszek Beata. Zielona Góra: OFICYNA WYDAWNICZA UNIWERSYTETU ZIELONOGÓRSKIEGO. 2009. ISBN978-83-7481-288-7 <br /> <br /> == Auf Deutsch ==<br /> [[Plik:Kursatz-Gefangegenkarte.jpg|alt=Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee|mały|Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee]]<br /> Geb. 15. Februar 1900, Kölpin/Kreis Wollstein (Kiełpino/Wolsztyn) – gest. (hingerichtet) 3. März 1942<br /> <br /> Johanna Kursatz, geborene Dombrowski, wird am 15. Februar 1900 in Kölpin im Kreis Wollstein ge­boren. Nach dem Besuch der Volksschule ist sie erst im Haushalt ihrer Elern und anschließend als Haushalts­gehilfin und Stuben­mädchen tätig. Von 1925 bis 1932 arbeitet sie regelmäßig auf Landgütern in Deutschland.<br /> <br /> Johanna Kursatz hat eine Schwester, die im deutschen Grenzgebiet lebt, und ist im Besitz eines Jahres­grenzausweises. Im April 1939 wird sie daher vom polnischen Nachrichtendienst angeworben und erhält den Auftrag, militärisch relevante Informationen vor allem zu deutschen Truppen­bewegungen und Befestigungs­bauten zu beschaffen. Bis August 1939 unternimmt sie mehrere Reisen nach Deutschland.<br /> <br /> Sie wird am 7. März 1941 festgenommen und am 19. November 1941 durch den „Volksgerichtshof” wegen „Landes­verrats” zum Tode verurteilt. Inhaftiert im Frauengefängnis in der Barnimstrasse. Sie wurde am 3. März 1942 im Strafgefängnis Berlin-Plötzensee hingerichtet.<br /> <br /> == Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/kursatz-johanna</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Marest2.png&diff=2392 2026-06-12T11:16:55Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Informacja o Johannie Kursatz i innych agent(k)ach w książce &quot;Sztuka dezinformacji&quot; Ryszarda Maresta</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Marest1.png&diff=2391 2026-06-12T11:15:39Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Informacja o Johannie Kursatz w książce &quot;Sztuka dezinformacji&quot; Ryszarda Maresta</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Johanna_Kursatz&diff=2390 2026-06-12T11:10:30Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>== Po polsku ==<br /> '''Autorka: Marta Kubiś'''<br /> <br /> === Życiorys ===<br /> <br /> ==== Młodość ====<br /> Johanna Kursatz (z domu Dombrowska, nazwisko po mężu Stanisławie) urodziła się 15. lutego 1900 w Kiełpinach gm. Siedlec. Po ukończeniu szkoły podstawowej pracowała w gospodarstwie rodziców, a następnie jako pomoc domowa i pokojówka. W latach 1925–1932 regularnie pracowała w majątkach ziemskich w Niemczech.<br /> <br /> Krótko przed wybuchem wojny mieszkała w Siedlcu – podwolsztyńskim miasteczku, wówczas położonym w linii prostej ok. 29 km od granicy polsko-niemieckiej. Poza wyjazdami do pracy, po niemieckiej stronie granicy odwiedzała siostrę. Z tego tytułu dysponowała roczną przepustką graniczną, cenną dla polskiego wywiadu.<br /> <br /> ==== Działalność szpiegowska ====<br /> W kwietniu 1939 r. zostaje zwerbowana przez polskie służby wywiadowcze m.in. pod groźbą odebrania przepustki. Od tej pory pracuje pod pseudonimem Anna Krug z nr ewidencyjnym 3201-5/32015, przyjmując zadania od znajomego jej męża, pogranicznika nazwiskiem Josef Heinz. &lt;blockquote&gt;„W każdej placówce I linii powołano wywiadowcę w stopniu podoficera, który w ramach swoich obowiązków szkolił strażników m. in. do pozyskiwania dodatkowych informacji, w rozmowach od osób legalnie przekraczających granice, oraz na podstawie spostrzeżeń osobistych. (…) Wywiad straży oprócz walki z przestępstwami skarbowo‑przemytniczymi, wspierał działania Oddziału II Sztabu Generalnego (Głównego), a także prowadził rozpoznanie przedpola (wywiad płytki) sięgający do 30 km, w głąb granic państwa sąsiedniego”&lt;/blockquote&gt;Co ciekawe, Heinz w pierwszej kolejności starał się w zwerbować męża Johanny, ten jednak konsekwentnie odmawiał z obawy o życie. Później ona sama kilkukrotnie próbowała zerwać współpracę.<br /> <br /> Od maja wykonuje zadanie pozyskiwania informacji o znaczeniu militarnym, w szczególności dotyczących ruchów wojsk niemieckich i fortyfikacji. Przygotowuje dla „polskiej centrali” (prawdopodobnie chodzi o Oddział II Sztabu Głównego Wojska Polskiego) sprawozdania z prac przy budowie obiektów w obrębie Międzyrzeckiego Regionu Umocnionego w okolicy Wysokiej. Donosi między innymi:&lt;blockquote&gt;&quot;W podziemnych tunelach trwają jeszcze intensywne prace, pracuje wielu ludzi, ale już zainstalowano rozmaite aparatury, bardzo wydajne maszyny i instalacje wysokiego napięcia.&quot; &lt;/blockquote&gt;<br /> [[Plik:Mapa39.png|alt=Mapa podróży Johanny Kursatz|mały|Mapa podróży Johanny Kursatz]]<br /> Stąd wiadomo dziś, że już w roku 1939 r. Niemcy uruchomili w Międzyrzeckim Rejonie Umocnionym, do którego należał obiekt w Wysokiej, podziemną fabrykę – albo fabryki. Prawdziwość i znaczenie tej informacji potwierdzają członkowie Abwehry w osobie szefa III Oddziału Abwehry (informacja z niemieckiej dokumentacji sądowej). Oznaczałoby to również, że prace przy budowie całego MRU mogły rozpocząć się nawet dziesięć lat wcześniej, najprawdopodobniej pod pretekstem rozwijania górnictwa i przemysłu na użytek cywilny.<br /> <br /> W skierowanym przeciwko Johannie akcie oskarżenia można też przeczytać o specjalnych mostach wyposażonych w mechanizmy hydrotechniczne, umożliwiające selektywne zalewanie zajętych fragmentów okopów.<br /> <br /> Do sierpnia 1939 r. Johanna odbywa sześć takich podróży, podczas których odwiedza lub rozpytuje o miejscowości:<br /> <br /> Zullichau (Sulechów), Groß-Schmölln (Smolno Wielkie), Reckenwalde (Wojnowo)<br /> <br /> Unruhstadt (Kargowa), Krummendorf (Krężoły), Krammensee (Kramsko), Radewitsch (Radowice), Hochwalde (Wysoka)<br /> <br /> Hochwalde (Wysoka), Krammensee (Kramsko), Groß-Schmölln (Smolno Wielkie)<br /> <br /> Unruhstadt (Kargowa), Züllichau (Sulechów), Klemzig (Klępsk), Grossdorf (Wielka Wieś)<br /> <br /> Langmeil (Okunin), Klemzig (Klępsk)<br /> [[Plik:Kursatz Anklagenschrift1.jpg|alt=Johanna Kursatz, Akt oskarżenia, str. 1|mały|Johanna Kursatz, Akt oskarżenia, str. 1]]<br /> Krammensee (Kramsko), Langmeil (Okunin), Oppelwitz (Opalewo), Schwiebus (Świebodzin), Neu-Bentschen (Zbąszynek)<br /> <br /> Za każdym razem zdobywa informacje różnymi drogami: uważnie obserwuje teren, wypytuje miejscowych, szczególną presję wywierając na osobach, które mogą wiedzieć coś więcej o prowadzonych w okolicy robotach budowlanych, jak np. pracowników tam zatrudnionych i ich rodziny.<br /> <br /> ==== Plötzensee ====<br /> Po zajęciu tych terenów przez wojska hitlerowskie, akta osobowe współpracowników polskiego wywiadu trafiły w ręce Niemców. Jak wyjaśnia w swoim opracowaniu historyczka i archiwistka Regina Czarnecka:&lt;blockquote&gt;„W czasie okupacji dokumenty służb informacyjnych WP stanowiły szczególny przedmiot zainteresowania Abwehry i Gestapo. O tym, że poddane były licznym analizom, dzięki czemu rozpracowano sieć agenturalną polskiego wywiadu, świadczą nie tylko zachowane niemieckie opracowania, ale przede wszystkim liczne aresztowania osób współpracujących z polskim wywiadem.”&lt;/blockquote&gt;Wśród aresztowanych znalazła się Johanna Kursatz. 7 sierpnia 1941 roku prokurator złożył długi na dwadzieścia stron akt oskarżenia, na podstawie którego 19 października 1941 r. zapadł wyrok skazujący. <br /> <br /> <br /> 2 marca 1942 r. Johanna trafiła do więzienia w Plötzensee na berlińskim Charlottenburgu, gdzie już kolejnego dnia została stracona w wieku 42 lat.<br /> [[Plik:Kattowitzer.png|alt=Informacja z Kattowitzer Zeitung|mały|Informacja z Kattowitzer Zeitung]]<br /> O zdarzeniu tak informował katowicki dziennik „Kattowitzer Zeitung”: <br /> <br /> ==== Upamiętnienie ====<br /> Grób Johanny Kursatz znajduje się na cmentarzu w berlińskim Charlottenburgu.<br /> <br /> Jest to szczególne i po części tylko symboliczne miejsce pochówku, ponieważ znajduje się w nim jedynie mikroskopijna część jej ciała. To slajd histologiczny - próbka tkanki zachowana pomiędzy szklanymi płytkami do badań mikroskopowych. Materiał pobrał naukowiec, który na potrzeby swoich badań otrzymywał z katowni w Plötzensee fragmenty ciał skazanych tuż po egzekucji. Preparaty odnalazła wiele lat po wojnie jego wnuczka na strychu domu rodzinnego.<br /> <br /> Nie wiadomo gdzie znajduje się pozostała część jej szczątków, podobnie jak w przypadku wielu innych skazanych dla których jedynym miejscem pamięci jest pomnik poświęcony ofiarom reżimu nazistowskiego na cmentarzu w Plötzensee.<br /> <br /> ==== Bibliografia ====<br /> Bistram Beata. ''Jak odczytywać metryki zapisane po niemiecku?'' [online] Bielsko-Biała : Kwartalnik genealogiczny More Maiorum [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://moremaiorum.pl/odczytywac-niemieckie-metryki-chrzty-sluby-zgony/&lt;/nowiki&gt; <br /> <br /> Chlesberg Grigori. ''Ortsnamen im Wandel. Geographische Wissensordnungen in der Geschichte deutsch-polnischer Grenzregionen.'' [online] Herder-Institut für historische Ostmitteleuropaforschung in Marburg : Copernico [dostęp: 17.05.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://www.copernico.eu/de/themenbeitraege/ortsnamen-im-wandel-geographische-wissensordnungen-der-geschichte-deutsch-polnischer-grenzregionen&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Czarnecka Regina. ''Oddział II sztabu głównego (generalnego) w latach 1921-1939. Zarys organizacyjny i przegląd zawartości inwentarza''. Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej. 2006, 28, s. 64-105<br /> <br /> ''Encyklopedia dawnych zawodów na Śląsku cz. 2'' [online] Żyrowa: Stowarzyszenie Semper Silesiana [dostęp: 16.05.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;http://sempersilesiana.pl/encyklopedia-dawnych-zawodow-na-slasku-czesc-2/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Goryński Grzegorz. ''Powstanie, organizacja i funkcjonowanie Straży Granicznej w latach 1928-1939.'' Słupskie Studia Historyczne. 2012, 18, s. 225-242<br /> <br /> Hlebionek Marcin. ''Alfabetyczny wykaz powiatów na ziemiach zachodnich wg podziału administracyjnego z 1939 r.'' [online] Toruń : Inne oblicza historii [dostęp: 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://ioh.pl/artykuly/pokaz/alfabetyczny-wykaz-powiatw-na-ziemiach-zachodnich-wg-podziau-administracyjnego-z--r,13/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> ''Kiedy powstawało Riese cd.5''. [online] Sowiogórski Olbrzym - prawda o Riese [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://riese-inne.blogspot.com/2012/10/kiedy-powstawao-riese-cd5.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> ''Kreis Bomst'' [online] Dessau-Roßlau : Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://agoff.de/?p=27304&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Lemiesz Wiktor, ''Niespokojne pogranicze''. ''Warszawa: MON Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1989''. &lt;nowiki&gt;ISBN 8311076782&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Leutner Klaus. Das Urnensammelgrabfeld U1/U2 Auf dem Friedhof Altglienicke in Berlin-Treptow/Köpenick. W: Gedenkstättenrundbrief 207. 2022. 09. s. 8-14<br /> <br /> Marest Ryszard. ''Sztuka dezinformacji''. Eksplorator. 1995, 2, s.94<br /> <br /> ''Marzahn Parkfriedhof'' [online] Warszawa: Fundacja &quot;Polsko-Niemieckie Pojednanie&quot; [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://www.polskiegroby.pl/cmentarz.php?jez=pl&amp;cmentarzok=56&amp;miejsceok=349&amp;landok=3&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Sperka Zbigniew, ''Zarys organizacji i działalności Polskiej Straży Granicznej w latach 1928–1939.'' Przegląd Prawniczy Ekonomiczny i Społeczny. 2014. 2, s. 94<br /> <br /> ROZPORZĄDZENIE MINISTER ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ, MINISTER ZIEM ODZYSKANYCH z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości.” (M.P.1947.37.297)<br /> <br /> Sikora Mirosława. ''Zasady i praktyka przejęcia majątku polskiego przez III Rzeszę, ze szczególnym uwzględnieniem sektora rolnego oraz mieszkaniowego, na przykładzie prowincji śląskiej (górnośląskiej) w latach 1939–1944''. Pamięć i Sprawiedliwość. 2008, 2, s. 43-82<br /> <br /> ''OKUNIN /Langmeil/'' [online] Zamki, pałace, dworki… [dostęp: 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://zamkilubuskie.pl/okuninlangmeil/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Uchwała nr 0007.193.2025 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 15 kwietnia 2025 r. w sprawie gminnego programu opieki nad zabytkami gminy Sulechów na lata 2025 – 2029 ( Dziennik Urzędowy Województwa Lubuskiego rok 2025 poz. 1529 )<br /> <br /> UCHWAŁA NR 0007.193.2025 RADY MIEJSKIEJ W SULECHOWIE z dnia 15 kwietnia 2025 r. w sprawie gminnego programu opieki nad zabytkami gminy Sulechów na lata 2025 – 2029 ( Dziennik Urzędowy Województwa Lubuskiego rok 2025 poz. 1529)<br /> <br /> ''Umocnienia i Fortyfikacje,'' red. Matuszak Waldek, Lewsza Robert [online] Gostyń : Vaterland [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://www.vaterland.pl/umocnienia_i_fortyfikacje.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Winkelmann Andreas, ''Traces of Nazi victims in Hermann Stieve’s histological collection.'' Annals of Anatomy. 2021, 237. art. 151720 <br /> <br /> ''Wojnowo'' [online] Zielona Góra: Ziemialubuska.pl [dostęp: 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://ziemialubuska.pl/pl/lokalnie/powiaty-i-gminy/powiat-zielonogorski/kargowa-gmina/wojnowo&lt;/nowiki&gt; <br /> <br /> Woźniakowski Krzysztof. ''Polskojęzyczna prasa gadzinowa w tzw . Starej Rzeszy (1939-1945).'' Kraków: Wydawnictwo Naukowe AP [Akademii Pedagogicznej]. 2001. &lt;nowiki&gt;ISBN 9788372711151&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> ''Wysoka, Rajd Karabanowa i schron przeciwlotniczy.'' [online] Żarów: Stowarzyszenie Labiryntarium.pl [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: ''&lt;nowiki&gt;https://www.labiryntarium.pl/miejsca-szczegolne/mru/1457-karabanow.html&lt;/nowiki&gt;''<br /> <br /> Żuraszek-Ryś Iwona. ''Nazwy miejscowe powiatu zielonogórskiego''. Red. Szczeszek Beata. Zielona Góra: OFICYNA WYDAWNICZA UNIWERSYTETU ZIELONOGÓRSKIEGO. 2009. ISBN978-83-7481-288-7 <br /> <br /> == Auf Deutsch ==<br /> [[Plik:Kursatz-Gefangegenkarte.jpg|alt=Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee|mały|Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee]]<br /> Geb. 15. Februar 1900, Kölpin/Kreis Wollstein (Kiełpino/Wolsztyn) – gest. (hingerichtet) 3. März 1942<br /> <br /> Johanna Kursatz, geborene Dombrowski, wird am 15. Februar 1900 in Kölpin im Kreis Wollstein ge­boren. Nach dem Besuch der Volksschule ist sie erst im Haushalt ihrer Elern und anschließend als Haushalts­gehilfin und Stuben­mädchen tätig. Von 1925 bis 1932 arbeitet sie regelmäßig auf Landgütern in Deutschland.<br /> <br /> Johanna Kursatz hat eine Schwester, die im deutschen Grenzgebiet lebt, und ist im Besitz eines Jahres­grenzausweises. Im April 1939 wird sie daher vom polnischen Nachrichtendienst angeworben und erhält den Auftrag, militärisch relevante Informationen vor allem zu deutschen Truppen­bewegungen und Befestigungs­bauten zu beschaffen. Bis August 1939 unternimmt sie mehrere Reisen nach Deutschland.<br /> <br /> Sie wird am 7. März 1941 festgenommen und am 19. November 1941 durch den „Volksgerichtshof” wegen „Landes­verrats” zum Tode verurteilt. Inhaftiert im Frauengefängnis in der Barnimstrasse. Sie wurde am 3. März 1942 im Strafgefängnis Berlin-Plötzensee hingerichtet.<br /> <br /> == Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/kursatz-johanna</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Mapa39.png&diff=2389 2026-06-12T11:08:50Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Mapa podróży Johanny Kursatz</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Witaj_na_Polkopedii_-_encyklopedii_Polek_za_granic%C4%85!&diff=2388 2026-06-12T11:05:43Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>== Początki ==<br /> Tworzymy tu Encyklopedię Polek Za Granicą. Dodajmy od razu dwa ograniczenia - interesują nas Polki, które żyły i działały poza Polską, i - to widać już w gramatycznej formie tego zdania - te, które były i odeszły. Oczywiście nie oznacza to, że nie doceniamy Polek w Polsce, ani na całym świecie, tych, które szczęśliwie wciąż jeszcze żyją. Ale gdybyśmy nie wprowadzili takich ograniczeń, projekt okazałby się niemożliwy do zrealizowania. Przyznajmy się zresztą - i tak nas przerasta. Lecz cóż, Wieszcz miał rację, mierzmy siły na zamiary, a nie zamiar podług sił.<br /> <br /> Zaplanowaliśmy Polkopedię jako stronę, która ma zbierać wiadomości o Polkach aktywnych za granicą, które już odeszły za Tączowy Most. Zaczynamy od Berlina, ale mamy w planach rozszerzenie naszej encyklopedii na wszystkie miejsca, gdzie Polki zapisały się w pamięci powszechnej lub swoich lokalnych społecznościach. Dlatego nie możemy prowadzić tej strony sami i musimy liczyć na współpracę z Wami. Zasadniczo chcemy zapisywać / zatrzymywać pamięć o kobietach mniej znanych, czyli przypominać będziemy raczej Ewę Bielską, tłumaczkę z Berlina, niż Polę Negri (Apolonię Chałupiec), aktorkę z Hollywood, ale i dla nich, tych sławnych musi się znaleźć miejsce, ponieważ bez nich obraz tego, gdzie i jak angażowały się Polki za granicą, będzie niepełny. <br /> <br /> Chcielibyśmy, żebyście wspólnie z nami współtworzyli / ły tę encyklopedię.<br /> <br /> Gdy projekt powstawał latem 2021 roku, był naszą prywatną inicjatywą, moją, Ewy Marii Slaskiej i Konrada Kozaczka, w której wspierało nas kilka osób - Karina Garsztecka, Anna Krenz, Michael Müller, Johanna Rubinroth, Monika Wrzosek-Müller, Christine Ziegler. Nie mieliśmy instytucjonalnego wsparcia i nikt nam nie płacił za to, co robiliśmy, nie mieliśmy ani zasobów finansowych, ani sponsorów, ale nie szukaliśmy reklam. Ne zarabialiśmy pieniędzy na projekcie i w związku z tym z reguły nie mogliśmy też nikomu płacić, ale...<br /> <br /> == Pierwsze wsparcie finansowe ==<br /> <br /> Ale na okres od grudnia 2023 roku do maja 2024 roku udało nam się pozyskać sponsora - była to Fundacja '''[https://www.eurodesk.pl/organizacje/fundacja-pamiec-odpowiedzialnosc-przyszlosc Pamięć Odpowiedzialność Przyszłość]''', która sfinansowała małą część projektu - tę o Polkach w Berlinie, które były ofiarami reżimu nazistowskiego. Projekt nazwaliśmy &quot;Kobiety w cieniu gilotyny. Polki stracone w więzieniu Plötzensee w Berlinie / Frauen im Schatten der Guillotine. Polinnen im Gefängnis Plötzensee&quot;. Dzięki temu wsparciu zorganizowaliśmy trzy warsztaty w Regenbogenfabrik, gdzie powstało około 30 wpisów. Po dwóch latach, aby dokończyć projekt, 9 maja 2026 roku zorganizowaliśmy jeszcze jeden warsztat, tym razem finansowany i organizowany prywatnie. Dziękuję moim współorganizatorom, Konradowi Kozaczkowi, Michaelowi G. Müllerowi, Monice Wrzosek-Müller i Marcie Susid, bo bez nich ten warsztat by się nie odbył, a projekt o kobietach z Plötzensee wciąż by nie został ukończony.<br /> <br /> [[Polki w cieniu gilotyny|'''TU''']] link do strony, która opisuje ten projekt, a '''[[Lista kobiet straconych w Plötzensee|TU]]''' lista wszystkich Polek, które w czasie wojny zostały stracone w tym więzieniu i których biografie opracowaliśmy. Każde nazwisko na liście linkuje się do wpisu po polsku, po niemiecku bądź, niekiedy, w obu tych językach jednocześnie. Z czasem ujednolicimy języki tych wpisów, ale na razie panuje w tym dość duży chaos. Przepraszamy.<br /> <br /> == Pierwsze kontakty zagraniczne ==<br /> O Polkopedii napisała strona Polacy we Włoszech: <br /> <br /> https://www.polacywewloszech.com/2024/11/01/polkopedia-encyklopedii-polek-za-granica-zaproszenie-do-wspolpracy/<br /> <br /> Pojawiło się kilka wpisów z Włoch, jeden czy dwa z Anglii, kilka z USA. Ale ewidentnie wciąż najwięcej jest wpisów o Polkach w Berlinie. I wciąż marzy się nam sytuacja, że uda się to zmienić wspólnymi siłami.<br /> <br /> == Zasady ==<br /> To chyba wszystko, co w maju 2026 roku, ponad pięć lat od założeniu Polkopedii, możemy Wam powiedzieć. Zaczęła się jako prywatny pomysł dwojga ludzi, ale udało się nam uzyskać wsparcie, co było szansą zdobycie krótki czas nowych współpracowników. Bardzo się więc ucieszymy jeśli się do nas zgłosicie - jako autorki i autorzy, ale też jako osoby, które chciałyby razem z nami redagować i ulepszać Polkopedię.<br /> <br /> [[Lista kobiet|TU]] przejdziesz na stronę, na której znajdziesz &quot;nasze Polki&quot;, czyli hasła w Polkopedii (jeśli nie widać linka, podpowiemy - kliknij w słowo TU)<br /> <br /> Jeśli macie ochotę budować razem z nami Polkopedię, prosimy o przestrzeganie kilku prostych zasad<br /> <br /> # Przysyłajcie nam mniej lub bardziej gotowy wpis, który potem można uzupełniać<br /> # Pozwólcie, że w celu ujednolicenia Polkopedii będziemy dokonywali zmian gramatycznych, stylistycznych i in.; jeżeli będą one dotykały spraw istotnych - skonsultujemy się z Wami<br /> # Nie wydawajcie nam poleceń, tylko zróbcie samodzielnie wszystko, co możecie - interesują nas wpisy oryginalne, w obu znaczeniach tego słowa - Wasze i nietypowe.<br /> # Nie przysyłajcie tekstów reklamowych ani kopii wpisów w Wikipedii lub innych źródeł - pamiętajcie, że w dzisiejszych czasach łatwo jest wyśledzić plagiat, a oskarżenie o plagiat może zniweczyć cały projekt<br /> # Zaopatrzcie wpis w przypisy, linki i zdjęcia<br /> # Ale nie zapominajcie też o osobistych odczuciach - w przeciwieństwie do Wikipedii - jesteśmy bardzo zainteresowani wspomnieniami i osobistą refleksją<br /> <br /> Jeśli masz ochotę finansowo wesprzeć Polkopedię, też prosimy byś zechciał(a) zaakceptować nasze zasady<br /> <br /> # Nie piszemy na zamówienie<br /> # Jeśli ktoś ofiaruje Polkopedii wsparcie finansowe, nie może to decydować o treści wpisów<br /> # Prosimy o wsparcie dla pomysłu, a nie dla reklamy konkretnej osoby, nawet najbardziej zasłużonej<br /> # Nie reklamujemy sponsora, ale we wpisie umieścimy podziękowanie dla osoby lub instytucji oraz jej logo<br /> # Nawet 1 euro nas wesprze<br /> <br /> Ewa Maria Slaska i Konrad, redaktorzy; Konrad jest również administratorem strony.<br /> <br /> __NOTOC__</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Johanna_Kursatz&diff=2387 2026-06-12T11:05:02Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>== Po polsku ==<br /> '''Autorka: Marta Kubiś'''<br /> <br /> === Życiorys ===<br /> <br /> ==== Młodość ====<br /> Johanna Kursatz (z domu Dombrowska, nazwisko po mężu Stanisławie) urodziła się 15. lutego 1900 w Kiełpinach gm. Siedlec. Po ukończeniu szkoły podstawowej pracowała w gospodarstwie rodziców, a następnie jako pomoc domowa i pokojówka. W latach 1925–1932 regularnie pracowała na majątkach ziemskich w Niemczech.<br /> <br /> Krótko przed wybuchem wojny mieszkała w Siedlcu – podwolsztyńskim miasteczku, wówczas położonym w linii prostej ok. 29 km od granicy polsko-niemieckiej. Poza wyjazdami do pracy, po niemieckiej stronie granicy odwiedzała siostrę. Z tego tytułu dysponowała roczną przepustką graniczną, cenną dla polskiego wywiadu.<br /> <br /> ==== Działalność szpiegowska ====<br /> W kwietniu 1939 r. zostaje zwerbowana przez polskie służby wywiadowcze m.in. pod groźbą odebrania przepustki. Od tej pory pracuje pod pseudonimem Anna Krug z nr ewidencyjnym 3201-5/32015, przyjmując zadania od znajomego jej męża, pogranicznika nazwiskiem Josef Heinz. &lt;blockquote&gt;„W każdej placówce I linii powołano wywiadowcę w stopniu podoficera, który w ramach swoich obowiązków szkolił strażników m. in. do pozyskiwania dodatkowych informacji, w rozmowach od osób legalnie przekraczających granice, oraz na podstawie spostrzeżeń osobistych. (…) Wywiad straży oprócz walki z przestępstwami skarbowo‑przemytniczymi, wspierał działania Oddziału II Sztabu Generalnego (Głównego), a także prowadził rozpoznanie przedpola (wywiad płytki) sięgający do 30 km, w głąb granic państwa sąsiedniego”&lt;/blockquote&gt;Co ciekawe, Heinz w pierwszej kolejności starał się w zwerbować męża Johanny, ten jednak konsekwentnie odmawiał z obawy o życie. Później ona sama kilkukrotnie próbowała zerwać współpracę.<br /> <br /> Od maja wykonuje zadanie pozyskiwania informacji o znaczeniu militarnym, w szczególności dotyczących ruchów wojsk niemieckich i fortyfikacji. Przygotowuje dla „polskiej centrali” (prawdopodobnie chodzi o Oddział II Sztabu Głównego Wojska Polskiego) sprawozdania z prac przy budowie obiektów w obrębie Międzyrzeckiego Regionu Umocnionego w okolicy Wysokiej. Donosi między innymi:&lt;blockquote&gt;&quot;W podziemnych tunelach trwają jeszcze intensywne prace, pracuje wielu ludzi, ale już zainstalowano rozmaite aparatury, bardzo wydajne maszyny i instalacje wysokiego napięcia.&quot; &lt;/blockquote&gt;Stąd wiadomo dziś, że już w roku 1939 r. Niemcy uruchomili w Międzyrzeckim Rejonie Umocnionym, do którego należał obiekt w Wysokiej, podziemną fabrykę – albo fabryki. Prawdziwość i znaczenie tej informacji potwierdzają członkowie Abwehry w osobie szefa III Oddziału Abwehry (informacja z niemieckiej dokumentacji sądowej). Oznaczałoby to również, że prace przy budowie całego MRU mogły rozpocząć się nawet dziesięć lat wcześniej, najprawdopodobniej pod pretekstem rozwijania górnictwa i przemysłu na użytek cywilny.<br /> <br /> W skierowanym przeciwko Johannie akcie oskarżenia można też przeczytać o specjalnych mostach wyposażonych w mechanizmy hydrotechniczne, umożliwiające selektywne zalewanie zajętych fragmentów okopów.<br /> <br /> Do sierpnia 1939 r. Johanna odbywa sześć takich podróży, podczas których odwiedza lub rozpytuje o miejscowości:<br /> <br /> Zullichau (Sulechów), Groß-Schmölln (Smolno Wielkie), Reckenwalde (Wojnowo)<br /> <br /> Unruhstadt (Kargowa), Krummendorf (Krężoły), Krammensee (Kramsko), Radewitsch (Radowice), Hochwalde (Wysoka)<br /> <br /> Hochwalde (Wysoka), Krammensee (Kramsko), Groß-Schmölln (Smolno Wielkie)<br /> <br /> Unruhstadt (Kargowa), Züllichau (Sulechów), Klemzig (Klępsk), Grossdorf (Wielka Wieś)<br /> <br /> Langmeil (Okunin), Klemzig (Klępsk)<br /> <br /> Krammensee (Kramsko), Langmeil (Okunin), Oppelwitz (Opalewo), Schwiebus (Świebodzin), Neu-Bentschen (Zbąszynek)<br /> <br /> Za każdym razem zdobywa informacje różnymi drogami: uważnie obserwuje teren, wypytuje miejscowych, szczególną presję wywierając na osobach, które mogą wiedzieć coś więcej o prowadzonych w okolicy robotach budowlanych, jak np. pracowników tam zatrudnionych i ich rodziny.<br /> <br /> ==== Plötzensee ====<br /> Po zajęciu tych terenów przez wojska hitlerowskie, akta osobowe współpracowników polskiego wywiadu trafiły w ręce Niemców. Jak wyjaśnia w swoim opracowaniu historyczka i archiwistka Regina Czarnecka:&lt;blockquote&gt;„W czasie okupacji dokumenty służb informacyjnych WP stanowiły szczególny przedmiot zainteresowania Abwehry i Gestapo. O tym, że poddane były licznym analizom, dzięki czemu rozpracowano sieć agenturalną polskiego wywiadu, świadczą nie tylko zachowane niemieckie opracowania, ale przede wszystkim liczne aresztowania osób współpracujących z polskim wywiadem.”&lt;/blockquote&gt;Wśród aresztowanych znalazła się Johanna Kursatz. 7 sierpnia 1941 roku prokurator złożył długi na dwadzieścia stron akt oskarżenia, na podstawie którego 19 października 1941 r. zapadł wyrok skazujący. <br /> <br /> <br /> 2 marca 1942 r. Johanna trafiła do więzienia w Plötzensee na berlińskim Charlottenburgu, gdzie już kolejnego dnia została stracona w wieku 42 lat.<br /> [[Plik:Kattowitzer.png|alt=Informacja z Kattowitzer Zeitung|mały|Informacja z Kattowitzer Zeitung]]<br /> O zdarzeniu tak informował katowicki dziennik „Kattowitzer Zeitung”: <br /> <br /> ==== Upamiętnienie ====<br /> Grób Johanny Kursatz znajduje się na cmentarzu w berlińskim Charlottenburgu.<br /> <br /> Jest to szczególne i po części tylko symboliczne miejsce pochówku, ponieważ znajduje się w nim jedynie mikroskopijna część jej ciała. To slajd histologiczny - próbka tkanki zachowana pomiędzy szklanymi płytkami do badań mikroskopowych. Materiał pobrał naukowiec, który na potrzeby swoich badań otrzymywał z katowni w Plötzensee fragmenty ciał skazanych tuż po egzekucji. Preparaty odnalazła wiele lat po wojnie jego wnuczka na strychu domu rodzinnego.<br /> <br /> Nie wiadomo gdzie znajduje się pozostała część jej szczątków, podobnie jak w przypadku wielu innych skazanych dla których jedynym miejscem pamięci jest pomnik poświęcony ofiarom reżimu nazistowskiego na cmentarzu w Plötzensee.<br /> <br /> ==== Bibliografia ====<br /> Bistram Beata. ''Jak odczytywać metryki zapisane po niemiecku?'' [online] Bielsko-Biała : Kwartalnik genealogiczny More Maiorum [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://moremaiorum.pl/odczytywac-niemieckie-metryki-chrzty-sluby-zgony/&lt;/nowiki&gt; <br /> <br /> Chlesberg Grigori. ''Ortsnamen im Wandel. Geographische Wissensordnungen in der Geschichte deutsch-polnischer Grenzregionen.'' [online] Herder-Institut für historische Ostmitteleuropaforschung in Marburg : Copernico [dostęp: 17.05.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://www.copernico.eu/de/themenbeitraege/ortsnamen-im-wandel-geographische-wissensordnungen-der-geschichte-deutsch-polnischer-grenzregionen&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Czarnecka Regina. ''Oddział II sztabu głównego (generalnego) w latach 1921-1939. Zarys organizacyjny i przegląd zawartości inwentarza''. Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej. 2006, 28, s. 64-105<br /> <br /> ''Encyklopedia dawnych zawodów na Śląsku cz. 2'' [online] Żyrowa: Stowarzyszenie Semper Silesiana [dostęp: 16.05.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;http://sempersilesiana.pl/encyklopedia-dawnych-zawodow-na-slasku-czesc-2/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Goryński Grzegorz. ''Powstanie, organizacja i funkcjonowanie Straży Granicznej w latach 1928-1939.'' Słupskie Studia Historyczne. 2012, 18, s. 225-242<br /> <br /> Hlebionek Marcin. ''Alfabetyczny wykaz powiatów na ziemiach zachodnich wg podziału administracyjnego z 1939 r.'' [online] Toruń : Inne oblicza historii [dostęp: 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://ioh.pl/artykuly/pokaz/alfabetyczny-wykaz-powiatw-na-ziemiach-zachodnich-wg-podziau-administracyjnego-z--r,13/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> ''Kiedy powstawało Riese cd.5''. [online] Sowiogórski Olbrzym - prawda o Riese [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://riese-inne.blogspot.com/2012/10/kiedy-powstawao-riese-cd5.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> ''Kreis Bomst'' [online] Dessau-Roßlau : Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://agoff.de/?p=27304&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Lemiesz Wiktor, ''Niespokojne pogranicze''. ''Warszawa: MON Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1989''. &lt;nowiki&gt;ISBN 8311076782&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Leutner Klaus. Das Urnensammelgrabfeld U1/U2 Auf dem Friedhof Altglienicke in Berlin-Treptow/Köpenick. W: Gedenkstättenrundbrief 207. 2022. 09. s. 8-14<br /> <br /> Marest Ryszard. ''Sztuka dezinformacji''. Eksplorator. 1995, 2, s.94<br /> <br /> ''Marzahn Parkfriedhof'' [online] Warszawa: Fundacja &quot;Polsko-Niemieckie Pojednanie&quot; [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://www.polskiegroby.pl/cmentarz.php?jez=pl&amp;cmentarzok=56&amp;miejsceok=349&amp;landok=3&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Sperka Zbigniew, ''Zarys organizacji i działalności Polskiej Straży Granicznej w latach 1928–1939.'' Przegląd Prawniczy Ekonomiczny i Społeczny. 2014. 2, s. 94<br /> <br /> ROZPORZĄDZENIE MINISTER ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ, MINISTER ZIEM ODZYSKANYCH z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości.” (M.P.1947.37.297)<br /> <br /> Sikora Mirosława. ''Zasady i praktyka przejęcia majątku polskiego przez III Rzeszę, ze szczególnym uwzględnieniem sektora rolnego oraz mieszkaniowego, na przykładzie prowincji śląskiej (górnośląskiej) w latach 1939–1944''. Pamięć i Sprawiedliwość. 2008, 2, s. 43-82<br /> <br /> ''OKUNIN /Langmeil/'' [online] Zamki, pałace, dworki… [dostęp: 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://zamkilubuskie.pl/okuninlangmeil/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Uchwała nr 0007.193.2025 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 15 kwietnia 2025 r. w sprawie gminnego programu opieki nad zabytkami gminy Sulechów na lata 2025 – 2029 ( Dziennik Urzędowy Województwa Lubuskiego rok 2025 poz. 1529 )<br /> <br /> UCHWAŁA NR 0007.193.2025 RADY MIEJSKIEJ W SULECHOWIE z dnia 15 kwietnia 2025 r. w sprawie gminnego programu opieki nad zabytkami gminy Sulechów na lata 2025 – 2029 ( Dziennik Urzędowy Województwa Lubuskiego rok 2025 poz. 1529)<br /> <br /> ''Umocnienia i Fortyfikacje,'' red. Matuszak Waldek, Lewsza Robert [online] Gostyń : Vaterland [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://www.vaterland.pl/umocnienia_i_fortyfikacje.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Winkelmann Andreas, ''Traces of Nazi victims in Hermann Stieve’s histological collection.'' Annals of Anatomy. 2021, 237. art. 151720 <br /> <br /> ''Wojnowo'' [online] Zielona Góra: Ziemialubuska.pl [dostęp: 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://ziemialubuska.pl/pl/lokalnie/powiaty-i-gminy/powiat-zielonogorski/kargowa-gmina/wojnowo&lt;/nowiki&gt; <br /> <br /> Woźniakowski Krzysztof. ''Polskojęzyczna prasa gadzinowa w tzw . Starej Rzeszy (1939-1945).'' Kraków: Wydawnictwo Naukowe AP [Akademii Pedagogicznej]. 2001. &lt;nowiki&gt;ISBN 9788372711151&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> ''Wysoka, Rajd Karabanowa i schron przeciwlotniczy.'' [online] Żarów: Stowarzyszenie Labiryntarium.pl [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: ''&lt;nowiki&gt;https://www.labiryntarium.pl/miejsca-szczegolne/mru/1457-karabanow.html&lt;/nowiki&gt;''<br /> <br /> Żuraszek-Ryś Iwona. ''Nazwy miejscowe powiatu zielonogórskiego''. Red. Szczeszek Beata. Zielona Góra: OFICYNA WYDAWNICZA UNIWERSYTETU ZIELONOGÓRSKIEGO. 2009. ISBN978-83-7481-288-7 <br /> <br /> == Auf Deutsch ==<br /> [[Plik:Kursatz-Gefangegenkarte.jpg|alt=Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee|mały|Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee]]<br /> Geb. 15. Februar 1900, Kölpin/Kreis Wollstein (Kiełpino/Wolsztyn) – gest. (hingerichtet) 3. März 1942<br /> <br /> Johanna Kursatz, geborene Dombrowski, wird am 15. Februar 1900 in Kölpin im Kreis Wollstein ge­boren. Nach dem Besuch der Volksschule ist sie erst im Haushalt ihrer Elern und anschließend als Haushalts­gehilfin und Stuben­mädchen tätig. Von 1925 bis 1932 arbeitet sie regelmäßig auf Landgütern in Deutschland.<br /> <br /> Johanna Kursatz hat eine Schwester, die im deutschen Grenzgebiet lebt, und ist im Besitz eines Jahres­grenzausweises. Im April 1939 wird sie daher vom polnischen Nachrichtendienst angeworben und erhält den Auftrag, militärisch relevante Informationen vor allem zu deutschen Truppen­bewegungen und Befestigungs­bauten zu beschaffen. Bis August 1939 unternimmt sie mehrere Reisen nach Deutschland.<br /> <br /> Sie wird am 7. März 1941 festgenommen und am 19. November 1941 durch den „Volksgerichtshof” wegen „Landes­verrats” zum Tode verurteilt. Inhaftiert im Frauengefängnis in der Barnimstrasse. Sie wurde am 3. März 1942 im Strafgefängnis Berlin-Plötzensee hingerichtet.<br /> <br /> == Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/kursatz-johanna</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Kursatz_Anklagenschrift1.jpg&diff=2386 2026-06-12T11:03:53Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Kursatz Anklageschrift (Akt oskarżenia) str. 1</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Kattowitzer.png&diff=2385 2026-06-12T10:59:50Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Informacja z Kattowitzer Zeitung</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Johanna_Kursatz&diff=2384 2026-06-12T10:55:14Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>== Po polsku ==<br /> '''Autorka: Marta Kubiś'''<br /> <br /> === Życiorys ===<br /> <br /> ==== Młodość ====<br /> Johanna Kursatz (z domu Dombrowska, nazwisko po mężu Stanisławie) urodziła się 15. lutego 1900 w Kiełpinach gm. Siedlec. Po ukończeniu szkoły podstawowej pracowała w gospodarstwie rodziców, a następnie jako pomoc domowa i pokojówka. W latach 1925–1932 regularnie pracowała na majątkach ziemskich w Niemczech.<br /> <br /> Krótko przed wybuchem wojny mieszkała w Siedlcu – podwolsztyńskim miasteczku, wówczas położonym w linii prostej ok. 29 km od granicy polsko-niemieckiej. Poza wyjazdami do pracy, po niemieckiej stronie granicy odwiedzała siostrę. Z tego tytułu dysponowała roczną przepustką graniczną, cenną dla polskiego wywiadu.<br /> <br /> ==== Działalność szpiegowska ====<br /> W kwietniu 1939 r. zostaje zwerbowana przez polskie służby wywiadowcze m.in. pod groźbą odebrania przepustki. Od tej pory pracuje pod pseudonimem Anna Krug z nr ewidencyjnym 3201-5/32015, przyjmując zadania od znajomego jej męża, pogranicznika nazwiskiem Josef Heinz. &lt;blockquote&gt;„W każdej placówce I linii powołano wywiadowcę w stopniu podoficera, który w ramach swoich obowiązków szkolił strażników m. in. do pozyskiwania dodatkowych informacji, w rozmowach od osób legalnie przekraczających granice, oraz na podstawie spostrzeżeń osobistych. (…) Wywiad straży oprócz walki z przestępstwami skarbowo‑przemytniczymi, wspierał działania Oddziału II Sztabu Generalnego (Głównego), a także prowadził rozpoznanie przedpola (wywiad płytki) sięgający do 30 km, w głąb granic państwa sąsiedniego”&lt;/blockquote&gt;Co ciekawe, Heinz w pierwszej kolejności starał się w zwerbować męża Johanny, ten jednak konsekwentnie odmawiał z obawy o życie. Później ona sama kilkukrotnie próbowała zerwać współpracę.<br /> <br /> Od maja wykonuje zadanie pozyskiwania informacji o znaczeniu militarnym, w szczególności dotyczących ruchów wojsk niemieckich i fortyfikacji. Przygotowuje dla „polskiej centrali” (prawdopodobnie chodzi o Oddział II Sztabu Głównego Wojska Polskiego) sprawozdania z prac przy budowie obiektów w obrębie Międzyrzeckiego Regionu Umocnionego w okolicy Wysokiej. Donosi między innymi:&lt;blockquote&gt;&quot;W podziemnych tunelach trwają jeszcze intensywne prace, pracuje wielu ludzi, ale już zainstalowano rozmaite aparatury, bardzo wydajne maszyny i instalacje wysokiego napięcia.&quot; &lt;/blockquote&gt;Stąd wiadomo dziś, że już w roku 1939 r. Niemcy uruchomili w Międzyrzeckim Rejonie Umocnionym, do którego należał obiekt w Wysokiej, podziemną fabrykę – albo fabryki. Prawdziwość i znaczenie tej informacji potwierdzają członkowie Abwehry w osobie szefa III Oddziału Abwehry (informacja z niemieckiej dokumentacji sądowej). Oznaczałoby to również, że prace przy budowie całego MRU mogły rozpocząć się nawet dziesięć lat wcześniej, najprawdopodobniej pod pretekstem rozwijania górnictwa i przemysłu na użytek cywilny.<br /> <br /> W skierowanym przeciwko Johannie akcie oskarżenia można też przeczytać o specjalnych mostach wyposażonych w mechanizmy hydrotechniczne, umożliwiające selektywne zalewanie zajętych fragmentów okopów.<br /> <br /> Do sierpnia 1939 r. Johanna odbywa sześć takich podróży, podczas których odwiedza lub rozpytuje o miejscowości:<br /> <br /> Zullichau (Sulechów), Groß-Schmölln (Smolno Wielkie), Reckenwalde (Wojnowo)<br /> <br /> Unruhstadt (Kargowa), Krummendorf (Krężoły), Krammensee (Kramsko), Radewitsch (Radowice), Hochwalde (Wysoka)<br /> <br /> Hochwalde (Wysoka), Krammensee (Kramsko), Groß-Schmölln (Smolno Wielkie)<br /> <br /> Unruhstadt (Kargowa), Züllichau (Sulechów), Klemzig (Klępsk), Grossdorf (Wielka Wieś)<br /> <br /> Langmeil (Okunin), Klemzig (Klępsk)<br /> <br /> Krammensee (Kramsko), Langmeil (Okunin), Oppelwitz (Opalewo), Schwiebus (Świebodzin), Neu-Bentschen (Zbąszynek)<br /> <br /> Za każdym razem zdobywa informacje różnymi drogami: uważnie obserwuje teren, wypytuje miejscowych, szczególną presję wywierając na osobach, które mogą wiedzieć coś więcej o prowadzonych w okolicy robotach budowlanych, jak np. pracowników tam zatrudnionych i ich rodziny.<br /> <br /> ==== Plötzensee ====<br /> Po zajęciu tych terenów przez wojska hitlerowskie, akta osobowe współpracowników polskiego wywiadu trafiły w ręce Niemców. Jak wyjaśnia w swoim opracowaniu historyczka i archiwistka Regina Czarnecka:&lt;blockquote&gt;„W czasie okupacji dokumenty służb informacyjnych WP stanowiły szczególny przedmiot zainteresowania Abwehry i Gestapo. O tym, że poddane były licznym analizom, dzięki czemu rozpracowano sieć agenturalną polskiego wywiadu, świadczą nie tylko zachowane niemieckie opracowania, ale przede wszystkim liczne aresztowania osób współpracujących z polskim wywiadem.”&lt;/blockquote&gt;Wśród aresztowanych znalazła się Johanna Kursatz. 7 sierpnia 1941 roku prokurator złożył długi na dwadzieścia stron akt oskarżenia, na podstawie którego 19 października 1941 r. zapadł wyrok skazujący.<br /> <br /> ''&lt;Kursatz_Anklagenschrift&gt;''<br /> <br /> 2 marca 1942 r. Johanna trafiła do więzienia w Plötzensee na berlińskim Charlottenburgu, gdzie już kolejnego dnia została stracona w wieku 42 lat.<br /> <br /> O zdarzeniu tak informował katowicki dziennik „Kattowitzer Zeitung”:<br /> <br /> ==== Upamiętnienie ====<br /> Grób Johanny Kursatz znajduje się na cmentarzu w berlińskim Charlottenburgu.<br /> <br /> Jest to szczególne i po części tylko symboliczne miejsce pochówku, ponieważ znajduje się w nim jedynie mikroskopijna część jej ciała. To slajd histologiczny - próbka tkanki zachowana pomiędzy szklanymi płytkami do badań mikroskopowych. Materiał pobrał naukowiec, który na potrzeby swoich badań otrzymywał z katowni w Plötzensee fragmenty ciał skazanych tuż po egzekucji. Preparaty odnalazła wiele lat po wojnie jego wnuczka na strychu domu rodzinnego.<br /> <br /> Nie wiadomo gdzie znajduje się pozostała część jej szczątków, podobnie jak w przypadku wielu innych skazanych dla których jedynym miejscem pamięci jest pomnik poświęcony ofiarom reżimu nazistowskiego na cmentarzu w Plötzensee.<br /> <br /> ==== Bibliografia ====<br /> Bistram Beata. ''Jak odczytywać metryki zapisane po niemiecku?'' [online] Bielsko-Biała : Kwartalnik genealogiczny More Maiorum [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://moremaiorum.pl/odczytywac-niemieckie-metryki-chrzty-sluby-zgony/&lt;/nowiki&gt; <br /> <br /> Chlesberg Grigori. ''Ortsnamen im Wandel. Geographische Wissensordnungen in der Geschichte deutsch-polnischer Grenzregionen.'' [online] Herder-Institut für historische Ostmitteleuropaforschung in Marburg : Copernico [dostęp: 17.05.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://www.copernico.eu/de/themenbeitraege/ortsnamen-im-wandel-geographische-wissensordnungen-der-geschichte-deutsch-polnischer-grenzregionen&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Czarnecka Regina. ''Oddział II sztabu głównego (generalnego) w latach 1921-1939. Zarys organizacyjny i przegląd zawartości inwentarza''. Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej. 2006, 28, s. 64-105<br /> <br /> ''Encyklopedia dawnych zawodów na Śląsku cz. 2'' [online] Żyrowa: Stowarzyszenie Semper Silesiana [dostęp: 16.05.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;http://sempersilesiana.pl/encyklopedia-dawnych-zawodow-na-slasku-czesc-2/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Goryński Grzegorz. ''Powstanie, organizacja i funkcjonowanie Straży Granicznej w latach 1928-1939.'' Słupskie Studia Historyczne. 2012, 18, s. 225-242<br /> <br /> Hlebionek Marcin. ''Alfabetyczny wykaz powiatów na ziemiach zachodnich wg podziału administracyjnego z 1939 r.'' [online] Toruń : Inne oblicza historii [dostęp: 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://ioh.pl/artykuly/pokaz/alfabetyczny-wykaz-powiatw-na-ziemiach-zachodnich-wg-podziau-administracyjnego-z--r,13/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> ''Kiedy powstawało Riese cd.5''. [online] Sowiogórski Olbrzym - prawda o Riese [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://riese-inne.blogspot.com/2012/10/kiedy-powstawao-riese-cd5.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> ''Kreis Bomst'' [online] Dessau-Roßlau : Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://agoff.de/?p=27304&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Lemiesz Wiktor, ''Niespokojne pogranicze''. ''Warszawa: MON Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1989''. &lt;nowiki&gt;ISBN 8311076782&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Leutner Klaus. Das Urnensammelgrabfeld U1/U2 Auf dem Friedhof Altglienicke in Berlin-Treptow/Köpenick. W: Gedenkstättenrundbrief 207. 2022. 09. s. 8-14<br /> <br /> Marest Ryszard. ''Sztuka dezinformacji''. Eksplorator. 1995, 2, s.94<br /> <br /> ''Marzahn Parkfriedhof'' [online] Warszawa: Fundacja &quot;Polsko-Niemieckie Pojednanie&quot; [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://www.polskiegroby.pl/cmentarz.php?jez=pl&amp;cmentarzok=56&amp;miejsceok=349&amp;landok=3&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Sperka Zbigniew, ''Zarys organizacji i działalności Polskiej Straży Granicznej w latach 1928–1939.'' Przegląd Prawniczy Ekonomiczny i Społeczny. 2014. 2, s. 94<br /> <br /> ROZPORZĄDZENIE MINISTER ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ, MINISTER ZIEM ODZYSKANYCH z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości.” (M.P.1947.37.297)<br /> <br /> Sikora Mirosława. ''Zasady i praktyka przejęcia majątku polskiego przez III Rzeszę, ze szczególnym uwzględnieniem sektora rolnego oraz mieszkaniowego, na przykładzie prowincji śląskiej (górnośląskiej) w latach 1939–1944''. Pamięć i Sprawiedliwość. 2008, 2, s. 43-82<br /> <br /> ''OKUNIN /Langmeil/'' [online] Zamki, pałace, dworki… [dostęp: 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://zamkilubuskie.pl/okuninlangmeil/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Uchwała nr 0007.193.2025 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 15 kwietnia 2025 r. w sprawie gminnego programu opieki nad zabytkami gminy Sulechów na lata 2025 – 2029 ( Dziennik Urzędowy Województwa Lubuskiego rok 2025 poz. 1529 )<br /> <br /> UCHWAŁA NR 0007.193.2025 RADY MIEJSKIEJ W SULECHOWIE z dnia 15 kwietnia 2025 r. w sprawie gminnego programu opieki nad zabytkami gminy Sulechów na lata 2025 – 2029 ( Dziennik Urzędowy Województwa Lubuskiego rok 2025 poz. 1529)<br /> <br /> ''Umocnienia i Fortyfikacje,'' red. Matuszak Waldek, Lewsza Robert [online] Gostyń : Vaterland [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://www.vaterland.pl/umocnienia_i_fortyfikacje.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Winkelmann Andreas, ''Traces of Nazi victims in Hermann Stieve’s histological collection.'' Annals of Anatomy. 2021, 237. art. 151720 <br /> <br /> ''Wojnowo'' [online] Zielona Góra: Ziemialubuska.pl [dostęp: 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: &lt;nowiki&gt;https://ziemialubuska.pl/pl/lokalnie/powiaty-i-gminy/powiat-zielonogorski/kargowa-gmina/wojnowo&lt;/nowiki&gt; <br /> <br /> Woźniakowski Krzysztof. ''Polskojęzyczna prasa gadzinowa w tzw . Starej Rzeszy (1939-1945).'' Kraków: Wydawnictwo Naukowe AP [Akademii Pedagogicznej]. 2001. &lt;nowiki&gt;ISBN 9788372711151&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> ''Wysoka, Rajd Karabanowa i schron przeciwlotniczy.'' [online] Żarów: Stowarzyszenie Labiryntarium.pl [dostęp 06.06.2026]. Dostępny w Internecie: ''&lt;nowiki&gt;https://www.labiryntarium.pl/miejsca-szczegolne/mru/1457-karabanow.html&lt;/nowiki&gt;''<br /> <br /> Żuraszek-Ryś Iwona. ''Nazwy miejscowe powiatu zielonogórskiego''. Red. Szczeszek Beata. Zielona Góra: OFICYNA WYDAWNICZA UNIWERSYTETU ZIELONOGÓRSKIEGO. 2009. ISBN978-83-7481-288-7 <br /> <br /> == Auf Deutsch ==<br /> [[Plik:Kursatz-Gefangegenkarte.jpg|alt=Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee|mały|Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee]]<br /> Geb. 15. Februar 1900, Kölpin/Kreis Wollstein (Kiełpino/Wolsztyn) – gest. (hingerichtet) 3. März 1942<br /> <br /> Johanna Kursatz, geborene Dombrowski, wird am 15. Februar 1900 in Kölpin im Kreis Wollstein ge­boren. Nach dem Besuch der Volksschule ist sie erst im Haushalt ihrer Elern und anschließend als Haushalts­gehilfin und Stuben­mädchen tätig. Von 1925 bis 1932 arbeitet sie regelmäßig auf Landgütern in Deutschland.<br /> <br /> Johanna Kursatz hat eine Schwester, die im deutschen Grenzgebiet lebt, und ist im Besitz eines Jahres­grenzausweises. Im April 1939 wird sie daher vom polnischen Nachrichtendienst angeworben und erhält den Auftrag, militärisch relevante Informationen vor allem zu deutschen Truppen­bewegungen und Befestigungs­bauten zu beschaffen. Bis August 1939 unternimmt sie mehrere Reisen nach Deutschland.<br /> <br /> Sie wird am 7. März 1941 festgenommen und am 19. November 1941 durch den „Volksgerichtshof” wegen „Landes­verrats” zum Tode verurteilt. Inhaftiert im Frauengefängnis in der Barnimstrasse. Sie wurde am 3. März 1942 im Strafgefängnis Berlin-Plötzensee hingerichtet.<br /> <br /> == Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/kursatz-johanna</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Johanna_Kursatz&diff=2383 2026-06-12T09:54:54Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>== Po polsku ==<br /> '''Autorka: Marta Kubiś'''<br /> <br /> <br /> <br /> == Auf Deutsch ==<br /> [[Plik:Kursatz-Gefangegenkarte.jpg|alt=Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee|mały|Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee]]<br /> Geb. 15. Februar 1900, Kölpin/Kreis Wollstein (Kiełpino/Wolsztyn) – gest. (hingerichtet) 3. März 1942<br /> <br /> Johanna Kursatz, geborene Dombrowski, wird am 15. Februar 1900 in Kölpin im Kreis Wollstein ge­boren. Nach dem Besuch der Volksschule ist sie erst im Haushalt ihrer Elern und anschließend als Haushalts­gehilfin und Stuben­mädchen tätig. Von 1925 bis 1932 arbeitet sie regelmäßig auf Landgütern in Deutschland.<br /> <br /> Johanna Kursatz hat eine Schwester, die im deutschen Grenzgebiet lebt, und ist im Besitz eines Jahres­grenzausweises. Im April 1939 wird sie daher vom polnischen Nachrichtendienst angeworben und erhält den Auftrag, militärisch relevante Informationen vor allem zu deutschen Truppen­bewegungen und Befestigungs­bauten zu beschaffen. Bis August 1939 unternimmt sie mehrere Reisen nach Deutschland.<br /> <br /> Sie wird am 7. März 1941 festgenommen und am 19. November 1941 durch den „Volksgerichtshof” wegen „Landes­verrats” zum Tode verurteilt. Inhaftiert im Frauengefängnis in der Barnimstrasse. Sie wurde am 3. März 1942 im Strafgefängnis Berlin-Plötzensee hingerichtet.<br /> <br /> == Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/kursatz-johanna</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Karolina_Lanckoro%C5%84ska&diff=2382 2026-06-11T21:46:32Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>[[Plik:KarolinaLanckoronska.jpg|alt=Karolina Lanckorońska|mały|Karolina Lanckorońska|600x600px]]<br /> '''Wpis opracowała Ewa Maria Slaska'''<br /> <br /> '''Karolina Lanckorońska''' (ur. 11 sierpnia 1898 w Buchberg am Kamp, Dolna Austria, zm. 25 sierpnia 2002 w Rzymie) – polska historyczka i historyczka sztuki, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Jana Kazimierza, żołnierka Armii Krajowej, więźniarka obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oficerka prasowa 2 Korpusu Polskiego Polskich Sił Zbrojnych, po 1945 najważniejsza działaczka Polonii we Włoszech, inicjatorka i współzałożycielka Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, pisarka, członkini założycielka Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie i członkini Polskiej Akademii Umiejętności.<br /> <br /> Żyła 104 lata!<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> [[Plik:Malczewski-lanckoronscy.jpg|alt=Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata|mały|600x600px|Jacek Malczewski, Portret Karola i Małgorzaty Lanckorońskich, 1905 rok,  Lwowska Galeria Sztuki]]<br /> Pochodziła z rodu arystokratycznego herbu Zadora, była córką hrabiego Karola Lanckorońskiego i jego trzeciej żony Małgorzaty von Lichnowsky.<br /> [[Plik:Palac-lanckoronski-biblioteka.jpg|alt=Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu|tło|prawo|bezramki|600x600px|Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu]]<br /> Ukończyła gimnazjum w Wiedniu, w latach 1917–1921 studiowała w Wiedniu, historię sztuki. W 1926 roku obroniła doktorat. Zajmowała się głównie zagadnieniami sztuki baroku i twórczością Michała Anioła. W 1935 habilitowała się na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na podstawie rozprawy ''Dekoracja malarska kościoła Il Gesu w Rzymie.'' Była pierwszą kobietą, która uzyskała w Polsce habilitację z zakresu historii sztuki. Została kierowniczką katedry historii sztuki na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Lwowskiego. Jednocześnie objęła stanowisko sekretarza Towarzystwa Polskich Badań Historycznych we Lwowie. W październiku 1936 otrzymała prawo prowadzenia wykładów, przysługujące samodzielnym pracownikom naukowym, z zakresu historii sztuki. W latach 1936/1937 prowadziła badania naukowe w Anglii i Holandii.<br /> <br /> Od momentu, gdy w roku 1933 umarł jej ojciec, administrowała dobra rodzinne, w tym również zbiory sztuki ojca, który posiadał ogromną kolekcję dzieł sztuki, odziedziczoną po przodkach, w tym dziedzictwo Rzewuskich, zawierające część prac zakupionych przez ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zbiory artystyczne hrabiego Lanckorońskiego, przez niego również uzupełniane, obejmowały ponad 3000 obiektów malarskich, reprezentujących szkołę włoską, niemiecką, francuską, holenderską od XIV wieku do czasów współczesnych, około tysiąca dzieł starożytnych z terenów Grecji, Rzymu i Egiptu oraz wyroby sztuki i rzemiosła z Dalekiego Wschodu (Chin, Indii i Japonii). Miejscem ich przechowywania był pałac przy Jacquingasse 18 w Wiedniu (na ilustracji obok biblioteka w pałacu, obraz Rudolfa von Alta z roku 1881). <br /> <br /> Pozowała do rysunków i obrazów polskich malarzy, w tym Jacka Malczewskiego, który był zaprzyjaźniony z jej ojcem, a w roku 1885 odbył z nim wyprawę do Azji Mniejszej w poszukiwaniu śladów starożytności. <br /> <br /> W 1934 zamieszkała we Lwowie przy ulicy Zimorowicza 19 (obecnie Dudajewa), prowadziła wykłady z historii sztuki włoskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza.<br /> [[Plik:Karolina Lanckoronska Popiersie.jpg|alt=Pomnik prof. Karoliny Lanckorońskiej w Parku Jordana w Krakowie. Wikipedia|mały|Pomnik prof. Karoliny Lanckorońskiej w Parku Jordana w Krakowie. Wikipedia]]<br /> <br /> === II wojna światowa ===<br /> Wybuch wojny zastał ją we Lwowie. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną przez pewien czas kontynuowała wykłady na Uniwersytecie Lwowskim. Zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Wobec zagrożenia aresztowaniem przez NKWD skorzystała z możliwości wymiany ludności między terenami polskimi okupowanymi przez ZSRR i hitlerowskie Niemcy i przeszła 3 maja 1940 na ziemie okupowane przez Niemców. Służyła w szeregach Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej w stopniu porucznika. Z polecenia dowództwa konspiracyjnego brała udział w pracach uznawanej przez Niemców Rady Głównej Opiekuńczej.<br /> [[Plik:Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie.jpg|alt=Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie|mały|Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie]]<br /> W końcu 1941 kilkakrotnie przybywała do Lwowa niosąc pomoc więźniom. W styczniu 1942 przyjechała z zadaniem zorganizowania filii Rady Głównej Opiekuńczej (tzw. Komitetu Polskiego) w województwie stanisławowskim. W maju 1942 roku została w Kołomyi aresztowana przez gestapo. 9 stycznia 1943 została wysłana do obozu koncentracyjnego Ravensbrück (nr obozowy 16076), gdzie doczekała zwolnienia; 5 kwietnia 1945 uwolniono ją po interwencji Carla J. Burckhardta, prezesa Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Wydarzenia wojenne opisała w książce ''Wspomnienia wojenne 22 IX 1939 – 5 IV 1945'' nominowanej do Nagrody Literackiej Nike 2002. <br /> <br /> === Po wojnie ===<br /> Krótko po uwolnieniu z obozu podjęła współpracę z 2 Korpusem Polskim generała Władysława Andersa, pełniąc funkcję oficera prasowego. <br /> <br /> Po wojnie osiadła we Włoszech. W roku 1945 należała do grona inicjatorów założenia Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie. Wspierała finansowo działalność instytutu, obejmując stanowisko jego dyrektora. Zainicjowała wydawanie czasopisma „Antemurale” (rocznik, 1954–1982, 30 tomów) oraz serii &quot;Elementa ad Fontium Editiones” (do 1987 75 tomów) i od roku 1990 „Acta Nuntiaturae Polonae”. Była też członkinią-założycielką Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.<br /> [[Plik:WspomnieniawojenneKL.jpg|alt=Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne|mały|Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne]]<br /> W 1967 była w Münster świadkiem na procesie Hansa Krügera, gestapowca ze Stanisławowa.<br /> <br /> Założyła Fundusz im. Karola Lanckorońskiego (od 1967 pod nazwą Fundacja Lanckorońskich z Brzezia z siedzibą w szwajcarskim Fryburgu i w Londynie), wspierający zarówno polskie instytucje emigracyjne (m.in. założony i kierowany przez nią Polski Instytut Historyczny w Rzymie, Biblioteka Polska w Paryżu) i krajowe (głównie biblioteki uniwersyteckie), jak i odbiorców indywidualnych (stypendia dla polskich naukowców przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne poza krajem, współfinansowanie leków dla pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego). Na emigracji kontynuowała pracę naukową, pozostała aktywna do późnych lat życia. W połowie lat 50. prowadziła badania domniemanego grobowca Bolesława Śmiałego w Ossiach w Karyntii. Królowi Bolesławowi i jego konfliktowi z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa poświęciła artykuł ''W sprawie sporu między Bolesławem Śmiałym a św. Stanisławem'' („Teki Historyczne”, tom IX, 1958).<br /> <br /> W 1990 została przyjęta w poczet członków Polskiej Akademii Umiejętności. Nadano jej doktoraty honorowe m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego (1983), Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie (1988), Uniwersytetu Wrocławskiego (1990).<br /> [[Plik:Jedyna.jpg|alt=Mariusz Wilk, Jedyna. Biografia Karoliny Lanckorońskiej|mały|Mariusz Wilk, Jedyna. Biografia Karoliny Lanckorońskiej]]<br /> Otrzymała liczne odznaczenia państwowe polskie i włoskie oraz polonijne i watykańskie, niektóre pośmiertnie. Była też wielokrotnie odznaczana tytułem profesora ''honoris causa''.<br /> <br /> W 1994 Karolina Lanckorońska ofiarowała Polsce zachowaną część kolekcji dzieł sztuki, zgromadzonej przez jej ojca. 37 obrazów otrzymał Zamek Królewski w Warszawie, w tym dwa dzieła Rembrandta. Ponad 500 zabytkowych obiektów, wśród nich 82 obrazy włoskie i ponad 220 rysunków Jacka Malczewskiego przekazała Zamkowi Królewskiemu na Wawelu – Państwowym Zbiorom Sztuki. Dary otrzymały również inne instytucje: Biblioteka Jagiellońska, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Polska Akademia Umiejętności. W wywiadtie dla telewizji polskiej, zapytana o powód tej hojności, odpowiedziała: &quot;Wszystko co moje, jest polskie. (...) Przypadkiem, zbiegiem okoliczności (...) odziedziczyłam po wygasłej rodzinie to, co mogłam przekazać narodowi&quot;.<br /> <br /> == Śmierć i upamiętnienie ==<br /> [[Plik:Lanckoronska grob.jpg|alt=Grób Karoliny Lanckorońskiej|mały|600x600px|Grób Karoliny Lanckorońskiej]]<br /> Jej pogrzeb odbył się 12 września 2002 roku; grób na cmentarzu Campo Verano w Rzymie (kwatera 38) jest wpisany do Ewidencji grobów weteranów o Wolność i Niepodległość Polski prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej. Na skromnej płycie nagrobnej z napisem Carolina de Brzezie Lanckoronska poza datami urodzin i śmierci znajduje się też łacińska sentencja ''Gentis suae Polonae ultima - ostatnia ze swego polskiego rodu.''<br /> <br /> W ramach projektu „słynni Polacy XX w.” 2 maja 2010 roku w parku im. Henryka Jordana w Krakowie odsłonięto popiersie Karoliny Lanckorońskiej, a na narożnej kamienicy przy ulicy Wenecja umieszczono tablicę pamiątkową. Kolejne jej krakowskie popiersie wita wchodzących do gmachu Polskiej Akademii Nauk. Lanckorońska ma też swój skwer na styku ulic Podzamcze i Kanoniczej.<br /> <br /> == Linki ==<br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Karolina_Lanckoro%C5%84ska<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Karolina_Lanckoro%C5%84ska<br /> <br /> https://youtu.be/XRPPO13Bhrs?si=v7FEv8V3aROfjC8D<br /> <br /> https://niezlasztuka.net/o-sztuce/wyprawa-jacka-malczewskiego-i-karola-lanckoronskiego-do-anatolii/<br /> <br /> https://muzhp.pl/wiedza-on-line/karolina-lanckoronska-arystokratka-uczona-protektorka<br /> <br /> == Książki ==<br /> Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22.IX.1939-5.IV.1945. Wyd. Znak, Kraków 2001<br /> <br /> Karolina Lanckorońska, Szkice wspomnień<br /> <br /> Karolina Lanckorońska, Notatki z podróży do Grecji<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Mariusz Wilk, Jedyna, Wyd. Znak, Kraków 2025</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Malczewski-lanckoronscy.jpg&diff=2381 2026-06-11T21:42:17Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Jacek Malczewski, Portret Karola i Małgorzaty Lanckorońskich, 1905 rok, Lwowska Galeria Sztuki</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Lanckoronska_grob.jpg&diff=2380 2026-06-11T21:37:40Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Grób Karoliny Lanckorońskiej</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Jedyna.jpg&diff=2379 2026-06-11T21:35:20Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Mariusz Wilk, Jedyna. Biografia Karoliny Lanckorońskiej</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:WspomnieniawojenneKL.jpg&diff=2378 2026-06-11T21:33:01Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Karolina_Lanckoro%C5%84ska&diff=2377 2026-06-11T20:47:29Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>[[Plik:KarolinaLanckoronska.jpg|alt=Karolina Lanckorońska|mały|Karolina Lanckorońska]]<br /> '''Wpis opracowała Ewa Maria Slaska'''<br /> <br /> '''Karolina Lanckorońska''' (ur. 11 sierpnia 1898 w Buchberg am Kamp, Dolna Austria, zm. 25 sierpnia 2002 w Rzymie) – polska historyczka i historyczka sztuki, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Jana Kazimierza, żołnierka Armii Krajowej, więźniarka obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oficerka prasowa 2 Korpusu Polskiego Polskich Sił Zbrojnych, po 1945 najważniejsza działaczka Polonii we Włoszech, inicjatorka i współzałożycielka Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, pisarka, członkini założycielka Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie i członkini Polskiej Akademii Umiejętności.<br /> <br /> Żyła 104 lata!<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> [[Plik:RodziceKaroliny.jpg|alt=Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata|mały|Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata]]<br /> Pochodziła z rodu arystokratycznego herbu Zadora, była córką hrabiego Karola Lanckorońskiego i jego trzeciej żony Małgorzaty von Lichnowsky.<br /> [[Plik:Palac-lanckoronski-biblioteka.jpg|alt=Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu|tło|prawo|bezramki|600x600px|Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu]]<br /> Ukończyła gimnazjum w Wiedniu, w latach 1917–1921 studiowała w Wiedniu, historię sztuki. W 1926 roku obroniła doktorat. Zajmowała się głównie zagadnieniami sztuki baroku i twórczością Michała Anioła. W 1935 habilitowała się na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na podstawie rozprawy ''Dekoracja malarska kościoła Il Gesu w Rzymie.'' Była pierwszą kobietą, która uzyskała w Polsce habilitację z zakresu historii sztuki. Została kierowniczką katedry historii sztuki na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Lwowskiego. Jednocześnie objęła stanowisko sekretarza Towarzystwa Polskich Badań Historycznych we Lwowie. W październiku 1936 otrzymała prawo prowadzenia wykładów, przysługujące samodzielnym pracownikom naukowym, z zakresu historii sztuki. W latach 1936/1937 prowadziła badania naukowe w Anglii i Holandii.<br /> <br /> Od momentu, gdy w roku 1933 umarł jej ojciec, administrowała dobra rodzinne, w tym również zbiory sztuki ojca, który posiadał ogromną kolekcję dzieł sztuki, odziedziczoną po przodkach, w tym dziedzictwo Rzewuskich, zawierające część prac zakupionych przez ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zbiory artystyczne hrabiego Lanckorońskiego, przez niego również uzupełniane, obejmowały ponad 3000 obiektów malarskich, reprezentujących szkołę włoską, niemiecką, francuską, holenderską od XIV wieku do czasów współczesnych, około tysiąca dzieł starożytnych z terenów Grecji, Rzymu i Egiptu oraz wyroby sztuki i rzemiosła z Dalekiego Wschodu (Chin, Indii i Japonii). Miejscem ich przechowywania był pałac przy Jacquingasse 18 w Wiedniu (na ilustracji obok biblioteka w pałacu, obraz Rudolfa von Alta z roku 1881). <br /> <br /> Pozowała do rysunków i obrazów polskich malarzy, w tym Jacka Malczewskiego, który był zaprzyjaźniony z jej ojcem, a w roku 1885 odbył z nim wyprawę do Azji Mniejszej w poszukiwaniu śladów starożytności. <br /> <br /> W 1934 zamieszkała we Lwowie przy ulicy Zimorowicza 19 (obecnie Dudajewa), prowadziła wykłady z historii sztuki włoskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza.<br /> [[Plik:Karolina Lanckoronska Popiersie.jpg|alt=Pomnik prof. Karoliny Lanckorońskiej w Parku Jordana w Krakowie. Wikipedia|mały|Pomnik prof. Karoliny Lanckorońskiej w Parku Jordana w Krakowie. Wikipedia]]<br /> <br /> === II wojna światowa ===<br /> Wybuch wojny zastał ją we Lwowie. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną przez pewien czas kontynuowała wykłady na Uniwersytecie Lwowskim. Zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Wobec zagrożenia aresztowaniem przez NKWD skorzystała z możliwości wymiany ludności między terenami polskimi okupowanymi przez ZSRR i hitlerowskie Niemcy i przeszła 3 maja 1940 na ziemie okupowane przez Niemców. Służyła w szeregach Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej w stopniu porucznika. Z polecenia dowództwa konspiracyjnego brała udział w pracach uznawanej przez Niemców Rady Głównej Opiekuńczej.<br /> [[Plik:Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie.jpg|alt=Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie|mały|Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie]]<br /> W końcu 1941 kilkakrotnie przybywała do Lwowa niosąc pomoc więźniom. W styczniu 1942 przyjechała z zadaniem zorganizowania filii Rady Głównej Opiekuńczej (tzw. Komitetu Polskiego) w województwie stanisławowskim. W maju 1942 roku została w Kołomyi aresztowana przez gestapo. 9 stycznia 1943 została wysłana do obozu koncentracyjnego Ravensbrück (nr obozowy 16076), gdzie doczekała zwolnienia; 5 kwietnia 1945 uwolniono ją po interwencji Carla J. Burckhardta, prezesa Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Wydarzenia wojenne opisała w książce ''Wspomnienia wojenne 22 IX 1939 – 5 IV 1945'' nominowanej do Nagrody Literackiej Nike 2002. <br /> <br /> === Po wojnie ===<br /> Krótko po uwolnieniu z obozu podjęła współpracę z 2 Korpusem Polskim generała Władysława Andersa, pełniąc funkcję oficera prasowego. <br /> <br /> Po wojnie osiadła we Włoszech. W roku 1945 należała do grona inicjatorów założenia Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie. Wspierała finansowo działalność instytutu, obejmując stanowisko jego dyrektora. Zainicjowała wydawanie czasopisma „Antemurale” (rocznik, 1954–1982, 30 tomów) oraz serii &quot;Elementa ad Fontium Editiones” (do 1987 75 tomów) i od roku 1990 „Acta Nuntiaturae Polonae”. Była też członkinią-założycielką Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.<br /> <br /> W 1967 była w Münster świadkiem na procesie Hansa Krügera, gestapowca ze Stanisławowa.<br /> <br /> Założyła Fundusz im. Karola Lanckorońskiego (od 1967 pod nazwą Fundacja Lanckorońskich z Brzezia z siedzibą w szwajcarskim Fryburgu i w Londynie), wspierający zarówno polskie instytucje emigracyjne (m.in. założony i kierowany przez nią Polski Instytut Historyczny w Rzymie, Biblioteka Polska w Paryżu) i krajowe (głównie biblioteki uniwersyteckie), jak i odbiorców indywidualnych (stypendia dla polskich naukowców przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne poza krajem, współfinansowanie leków dla pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego). Na emigracji kontynuowała pracę naukową, pozostała aktywna do późnych lat życia. W połowie lat 50. prowadziła badania domniemanego grobowca Bolesława Śmiałego w Ossiach w Karyntii. Królowi Bolesławowi i jego konfliktowi z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa poświęciła artykuł ''W sprawie sporu między Bolesławem Śmiałym a św. Stanisławem'' („Teki Historyczne”, tom IX, 1958).<br /> <br /> W 1990 została przyjęta w poczet członków Polskiej Akademii Umiejętności. Nadano jej doktoraty honorowe m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego (1983), Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie (1988), Uniwersytetu Wrocławskiego (1990).<br /> <br /> Otrzymała liczne odznaczenia państwowe polskie i włoskie oraz polonijne i watykańskie, niektóre pośmiertnie. Była też wielokrotnie odznaczana tytułem profesora ''honoris causa''.<br /> <br /> W 1994 Karolina Lanckorońska ofiarowała Polsce zachowaną część kolekcji dzieł sztuki, zgromadzonej przez jej ojca. 37 obrazów otrzymał Zamek Królewski w Warszawie, w tym dwa dzieła Rembrandta. Ponad 500 zabytkowych obiektów, wśród nich 82 obrazy włoskie i ponad 220 rysunków Jacka Malczewskiego przekazała Zamkowi Królewskiemu na Wawelu – Państwowym Zbiorom Sztuki. Dary otrzymały również inne instytucje: Biblioteka Jagiellońska, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Polska Akademia Umiejętności. W wywiadtie dla telewizji polskiej, zapytana o powód tej hojności, odpowiedziała: &quot;Wszystko co moje, jest polskie. (...) Przypadkiem, zbiegiem okoliczności (...) odziedziczyłam po wygasłej rodzinie to, co mogłam przekazać narodowi&quot;.<br /> <br /> == Śmierć i upamiętnienie ==<br /> Jej pogrzeb odbył się 12 września 2002 roku; grób na cmentarzu Campo Verano w Rzymie (kwatera 38) jest wpisany do Ewidencji grobów weteranów o Wolność i Niepodległość Polski prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej. Na skromnej płycie nagrobnej z napisem Carolina de Brzezie Lanckoronska poza datami urodzin i śmierci znajduje się też łacińska sentencja ''Gentis suae Polonae ultima - ostatnia ze swego polskiego rodu.''<br /> <br /> W ramach projektu „słynni Polacy XX w.” 2 maja 2010 roku w parku im. Henryka Jordana w Krakowie odsłonięto popiersie Karoliny Lanckorońskiej, a na narożnej kamienicy przy ulicy Wenecja umieszczono tablicę pamiątkową. Kolejne jej krakowskie popiersie wita wchodzących do gmachu Polskiej Akademii Nauk. Lanckorońska ma też swój skwer na styku ulic Podzamcze i Kanoniczej.<br /> <br /> == Linki ==<br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Karolina_Lanckoro%C5%84ska<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Karolina_Lanckoro%C5%84ska<br /> <br /> https://youtu.be/XRPPO13Bhrs?si=v7FEv8V3aROfjC8D<br /> <br /> https://niezlasztuka.net/o-sztuce/wyprawa-jacka-malczewskiego-i-karola-lanckoronskiego-do-anatolii/<br /> <br /> https://muzhp.pl/wiedza-on-line/karolina-lanckoronska-arystokratka-uczona-protektorka<br /> <br /> == Książki ==<br /> Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22.IX.1939-5.IV.1945. Wyd. Znak, Kraków 2001<br /> <br /> Karolina Lanckorońska, Szkice wspomnień<br /> <br /> Karolina Lanckorońska, Notatki z podróży do Grecji<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Mariusz Wilk, Jedyna, Wyd. Znak, Kraków 2025</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Karolina_Lanckoro%C5%84ska&diff=2376 2026-06-11T17:23:49Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>[[Plik:KarolinaLanckoronska.jpg|alt=Karolina Lanckorońska|mały|Karolina Lanckorońska]]<br /> '''Wpis opracowała Ewa Maria Slaska'''<br /> <br /> '''Karolina Lanckorońska''' (ur. 11 sierpnia 1898 w Buchberg am Kamp, Dolna Austria, zm. 25 sierpnia 2002 w Rzymie) – polska historyczka i historyczka sztuki, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Jana Kazimierza, żołnierka Armii Krajowej, więźniarka obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oficerka prasowa 2 Korpusu Polskiego Polskich Sił Zbrojnych, po 1945 najważniejsza działaczka Polonii we Włoszech, inicjatorka i współzałożycielka Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, pisarka, członkini założycielka Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie i członkini Polskiej Akademii Umiejętności.<br /> <br /> Żyła 104 lata!<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> [[Plik:RodziceKaroliny.jpg|alt=Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata|mały|Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata]]<br /> Pochodziła z rodu arystokratycznego herbu Zadora, była córką hrabiego Karola Lanckorońskiego i jego trzeciej żony Małgorzaty von Lichnowsky.<br /> [[Plik:Palac-lanckoronski-biblioteka.jpg|alt=Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu|tło|prawo|bezramki|600x600px|Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu]]<br /> Ukończyła gimnazjum w Wiedniu, w latach 1917–1921 studiowała w Wiedniu, historię sztuki. W 1926 roku obroniła doktorat. Zajmowała się głównie zagadnieniami sztuki baroku i twórczością Michała Anioła. W 1935 habilitowała się na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na podstawie rozprawy ''Dekoracja malarska kościoła Il Gesu w Rzymie.'' Była pierwszą kobietą, która uzyskała w Polsce habilitację z zakresu historii sztuki. Została kierowniczką katedry historii sztuki na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Lwowskiego. Jednocześnie objęła stanowisko sekretarza Towarzystwa Polskich Badań Historycznych we Lwowie. W październiku 1936 otrzymała prawo prowadzenia wykładów, przysługujące samodzielnym pracownikom naukowym, z zakresu historii sztuki. W latach 1936/1937 prowadziła badania naukowe w Anglii i Holandii.<br /> <br /> Od momentu, gdy w roku 1933 umarł jej ojciec, administrowała dobra rodzinne, w tym również zbiory sztuki ojca, który posiadał ogromną kolekcję dzieł sztuki, odziedziczoną po przodkach, w tym dziedzictwo Rzewuskich, zawierające część prac zakupionych przez ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zbiory artystyczne hrabiego Lanckorońskiego, przez niego również uzupełniane, obejmowały ponad 3000 obiektów malarskich, reprezentujących szkołę włoską, niemiecką, francuską, holenderską od XIV wieku do czasów współczesnych, około tysiąca dzieł starożytnych z terenów Grecji, Rzymu i Egiptu oraz wyroby sztuki i rzemiosła z Dalekiego Wschodu (Chin, Indii i Japonii). Miejscem ich przechowywania był pałac przy Jacquingasse 18 w Wiedniu (na ilustracji obok biblioteka w pałacu, obraz Rudolfa von Alta z roku 1881). <br /> <br /> Pozowała do rysunków i obrazów polskich malarzy, w tym Jacka Malczewskiego, który był zaprzyjaźniony z jej ojcem, a w roku 1885 odbył z nim wyprawę do Azji Mniejszej w poszukiwaniu śladów starożytności. <br /> <br /> W 1934 zamieszkała we Lwowie przy ulicy Zimorowicza 19 (obecnie Dudajewa), prowadziła wykłady z historii sztuki włoskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza.<br /> [[Plik:Karolina Lanckoronska Popiersie.jpg|alt=Pomnik prof. Karoliny Lanckorońskiej w Parku Jordana w Krakowie. Wikipedia|mały|Pomnik prof. Karoliny Lanckorońskiej w Parku Jordana w Krakowie. Wikipedia]]<br /> <br /> === II wojna światowa ===<br /> Wybuch wojny zastał ją we Lwowie. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną przez pewien czas kontynuowała wykłady na Uniwersytecie Lwowskim. Zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Wobec zagrożenia aresztowaniem przez NKWD skorzystała z możliwości wymiany ludności między terenami polskimi okupowanymi przez ZSRR i hitlerowskie Niemcy i przeszła 3 maja 1940 na ziemie okupowane przez Niemców. Służyła w szeregach Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej w stopniu porucznika. Z polecenia dowództwa konspiracyjnego brała udział w pracach uznawanej przez Niemców Rady Głównej Opiekuńczej.<br /> [[Plik:Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie.jpg|alt=Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie|mały|Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie]]<br /> W końcu 1941 kilkakrotnie przybywała do Lwowa niosąc pomoc więźniom. W styczniu 1942 przyjechała z zadaniem zorganizowania filii Rady Głównej Opiekuńczej (tzw. Komitetu Polskiego) w województwie stanisławowskim. W maju 1942 roku została w Kołomyi aresztowana przez gestapo. 9 stycznia 1943 została wysłana do obozu koncentracyjnego Ravensbrück (nr obozowy 16076), gdzie doczekała zwolnienia; 5 kwietnia 1945 uwolniono ją po interwencji Carla J. Burckhardta, prezesa Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Wydarzenia wojenne opisała w książce ''Wspomnienia wojenne 22 IX 1939 – 5 IV 1945'' nominowanej do Nagrody Literackiej Nike 2002. <br /> <br /> === Po wojnie ===<br /> Krótko po uwolnieniu z obozu podjęła współpracę z 2 Korpusem Polskim generała Władysława Andersa, pełniąc funkcję oficera prasowego. <br /> <br /> Po wojnie osiadła we Włoszech. W roku 1945 należała do grona inicjatorów założenia Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie. Wspierała finansowo działalność instytutu, obejmując stanowisko jego dyrektora. Zainicjowała wydawanie czasopisma „Antemurale” (rocznik, 1954–1982, 30 tomów) oraz serii &quot;Elementa ad Fontium Editiones” (do 1987 75 tomów) i od roku 1990 „Acta Nuntiaturae Polonae”. Była też członkinią-założycielką Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.<br /> <br /> W 1967 była w Münster świadkiem na procesie Hansa Krügera, gestapowca ze Stanisławowa.<br /> <br /> Założyła Fundusz im. Karola Lanckorońskiego (od 1967 pod nazwą Fundacja Lanckorońskich z Brzezia z siedzibą w szwajcarskim Fryburgu i w Londynie), wspierający zarówno polskie instytucje emigracyjne (m.in. założony i kierowany przez nią Polski Instytut Historyczny w Rzymie, Biblioteka Polska w Paryżu) i krajowe (głównie biblioteki uniwersyteckie), jak i odbiorców indywidualnych (stypendia dla polskich naukowców przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne poza krajem, współfinansowanie leków dla pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego). Na emigracji kontynuowała pracę naukową, pozostała aktywna do późnych lat życia. W połowie lat 50. prowadziła badania domniemanego grobowca Bolesława Śmiałego w Ossiach w Karyntii. Królowi Bolesławowi i jego konfliktowi z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa poświęciła artykuł ''W sprawie sporu między Bolesławem Śmiałym a św. Stanisławem'' („Teki Historyczne”, tom IX, 1958).<br /> <br /> W 1990 została przyjęta w poczet członków Polskiej Akademii Umiejętności. Nadano jej doktoraty honorowe m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego (1983), Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie (1988), Uniwersytetu Wrocławskiego (1990).<br /> <br /> Otrzymała liczne odznaczenia państwowe polskie i włoskie oraz polonijne i watykańskie, niektóre pośmiertnie. Była też wielokrotnie odznaczana tytułem profesora ''honoris causa''.<br /> <br /> W 1994 Karolina Lanckorońska ofiarowała Polsce zachowaną część kolekcji dzieł sztuki, zgromadzonej przez jej ojca. 37 obrazów otrzymał Zamek Królewski w Warszawie, w tym dwa dzieła Rembrandta. Ponad 500 zabytkowych obiektów, wśród nich 82 obrazy włoskie i ponad 220 rysunków Jacka Malczewskiego przekazała Zamkowi Królewskiemu na Wawelu – Państwowym Zbiorom Sztuki. Dary otrzymały również inne instytucje: Biblioteka Jagiellońska, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Polska Akademia Umiejętności. W wywiadtie dla telewizji polskiej, zapytana o powód tej hojności, odpowiedziała: &quot;Wszystko co moje, jest polskie. (...) Przypadkiem, zbiegiem okoliczności (...) odziedziczyłam po wygasłej rodzinie to, co mogłam przekazać narodowi&quot;.<br /> <br /> == Śmierć i upamiętnienie ==<br /> Jej pogrzeb odbył się 12 września 2002 roku; grób na cmentarzu Campo Verano w Rzymie (kwatera 38) jest wpisany do Ewidencji grobów weteranów o Wolność i Niepodległość Polski prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej. Na skromnej płycie nagrobnej z napisem Carolina de Brzezie Lanckoronska poza datami urodzin i śmierci znajduje się też łacińska sentencja ''Gentis suae Polonae ultima - ostatnia ze swego polskiego rodu.''<br /> <br /> W ramach projektu „słynni Polacy XX w.” 2 maja 2010 roku w parku im. Henryka Jordana w Krakowie odsłonięto popiersie Karoliny Lanckorońskiej, a na narożnej kamienicy przy ulicy Wenecja umieszczono tablicę pamiątkową. Kolejne jej krakowskie popiersie wita wchodzących do gmachu Polskiej Akademii Nauk. Lanckorońska ma też swój skwer na styku ulic Podzamcze i Kanoniczej.<br /> <br /> == Linki ==<br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Karolina_Lanckoro%C5%84ska<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Karolina_Lanckoro%C5%84ska<br /> <br /> https://youtu.be/XRPPO13Bhrs?si=v7FEv8V3aROfjC8D<br /> <br /> https://niezlasztuka.net/o-sztuce/wyprawa-jacka-malczewskiego-i-karola-lanckoronskiego-do-anatolii/<br /> <br /> https://muzhp.pl/wiedza-on-line/karolina-lanckoronska-arystokratka-uczona-protektorka</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Karolina_Lanckoro%C5%84ska&diff=2375 2026-06-11T17:20:48Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''Wpis opracowała Ewa Maria Slaska'''<br /> <br /> '''Karolina Lanckorońska''' (ur. 11 sierpnia 1898 w Buchberg am Kamp, Dolna Austria, zm. 25 sierpnia 2002 w Rzymie) – polska historyczka i historyczka sztuki, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Jana Kazimierza, żołnierka Armii Krajowej, więźniarka obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oficerka prasowa 2 Korpusu Polskiego Polskich Sił Zbrojnych, po 1945 najważniejsza działaczka Polonii we Włoszech, inicjatorka i współzałożycielka Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, pisarka, członkini założycielka Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie i członkini Polskiej Akademii Umiejętności.<br /> <br /> Żyła 104 lata!<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> [[Plik:RodziceKaroliny.jpg|alt=Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata|mały|Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata]]<br /> Pochodziła z rodu arystokratycznego herbu Zadora, była córką hrabiego Karola Lanckorońskiego i jego trzeciej żony Małgorzaty von Lichnowsky.<br /> [[Plik:Palac-lanckoronski-biblioteka.jpg|alt=Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu|tło|prawo|bezramki|600x600px|Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu]]<br /> Ukończyła gimnazjum w Wiedniu, w latach 1917–1921 studiowała w Wiedniu, historię sztuki. W 1926 roku obroniła doktorat. Zajmowała się głównie zagadnieniami sztuki baroku i twórczością Michała Anioła. W 1935 habilitowała się na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na podstawie rozprawy ''Dekoracja malarska kościoła Il Gesu w Rzymie.'' Była pierwszą kobietą, która uzyskała w Polsce habilitację z zakresu historii sztuki. Została kierowniczką katedry historii sztuki na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Lwowskiego. Jednocześnie objęła stanowisko sekretarza Towarzystwa Polskich Badań Historycznych we Lwowie. W październiku 1936 otrzymała prawo prowadzenia wykładów, przysługujące samodzielnym pracownikom naukowym, z zakresu historii sztuki. W latach 1936/1937 prowadziła badania naukowe w Anglii i Holandii.<br /> <br /> Od momentu, gdy w roku 1933 umarł jej ojciec, administrowała dobra rodzinne, w tym również zbiory sztuki ojca, który posiadał ogromną kolekcję dzieł sztuki, odziedziczoną po przodkach, w tym dziedzictwo Rzewuskich, zawierające część prac zakupionych przez ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zbiory artystyczne hrabiego Lanckorońskiego, przez niego również uzupełniane, obejmowały ponad 3000 obiektów malarskich, reprezentujących szkołę włoską, niemiecką, francuską, holenderską od XIV wieku do czasów współczesnych, około tysiąca dzieł starożytnych z terenów Grecji, Rzymu i Egiptu oraz wyroby sztuki i rzemiosła z Dalekiego Wschodu (Chin, Indii i Japonii). Miejscem ich przechowywania był pałac przy Jacquingasse 18 w Wiedniu (na ilustracji obok biblioteka w pałacu, obraz Rudolfa von Alta z roku 1881). <br /> <br /> Pozowała do rysunków i obrazów polskich malarzy, w tym Jacka Malczewskiego, który był zaprzyjaźniony z jej ojcem, a w roku 1885 odbył z nim wyprawę do Azji Mniejszej w poszukiwaniu śladów starożytności. <br /> <br /> W 1934 zamieszkała we Lwowie przy ulicy Zimorowicza 19 (obecnie Dudajewa), prowadziła wykłady z historii sztuki włoskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza.<br /> [[Plik:Karolina Lanckoronska Popiersie.jpg|alt=Pomnik prof. Karoliny Lanckorońskiej w Parku Jordana w Krakowie. Wikipedia|mały|Pomnik prof. Karoliny Lanckorońskiej w Parku Jordana w Krakowie. Wikipedia]]<br /> <br /> === II wojna światowa ===<br /> Wybuch wojny zastał ją we Lwowie. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną przez pewien czas kontynuowała wykłady na Uniwersytecie Lwowskim. Zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Wobec zagrożenia aresztowaniem przez NKWD skorzystała z możliwości wymiany ludności między terenami polskimi okupowanymi przez ZSRR i hitlerowskie Niemcy i przeszła 3 maja 1940 na ziemie okupowane przez Niemców. Służyła w szeregach Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej w stopniu porucznika. Z polecenia dowództwa konspiracyjnego brała udział w pracach uznawanej przez Niemców Rady Głównej Opiekuńczej.<br /> [[Plik:Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie.jpg|alt=Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie|mały|Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie]]<br /> W końcu 1941 kilkakrotnie przybywała do Lwowa niosąc pomoc więźniom. W styczniu 1942 przyjechała z zadaniem zorganizowania filii Rady Głównej Opiekuńczej (tzw. Komitetu Polskiego) w województwie stanisławowskim. W maju 1942 roku została w Kołomyi aresztowana przez gestapo. 9 stycznia 1943 została wysłana do obozu koncentracyjnego Ravensbrück (nr obozowy 16076), gdzie doczekała zwolnienia; 5 kwietnia 1945 uwolniono ją po interwencji Carla J. Burckhardta, prezesa Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Wydarzenia wojenne opisała w książce ''Wspomnienia wojenne 22 IX 1939 – 5 IV 1945'' nominowanej do Nagrody Literackiej Nike 2002. <br /> <br /> === Po wojnie ===<br /> Krótko po uwolnieniu z obozu podjęła współpracę z 2 Korpusem Polskim generała Władysława Andersa, pełniąc funkcję oficera prasowego. <br /> <br /> Po wojnie osiadła we Włoszech. W roku 1945 należała do grona inicjatorów założenia Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie. Wspierała finansowo działalność instytutu, obejmując stanowisko jego dyrektora. Zainicjowała wydawanie czasopisma „Antemurale” (rocznik, 1954–1982, 30 tomów) oraz serii &quot;Elementa ad Fontium Editiones” (do 1987 75 tomów) i od roku 1990 „Acta Nuntiaturae Polonae”. Była też członkinią-założycielką Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.<br /> <br /> W 1967 była w Münster świadkiem na procesie Hansa Krügera, gestapowca ze Stanisławowa.<br /> <br /> Założyła Fundusz im. Karola Lanckorońskiego (od 1967 pod nazwą Fundacja Lanckorońskich z Brzezia z siedzibą w szwajcarskim Fryburgu i w Londynie), wspierający zarówno polskie instytucje emigracyjne (m.in. założony i kierowany przez nią Polski Instytut Historyczny w Rzymie, Biblioteka Polska w Paryżu) i krajowe (głównie biblioteki uniwersyteckie), jak i odbiorców indywidualnych (stypendia dla polskich naukowców przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne poza krajem, współfinansowanie leków dla pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego). Na emigracji kontynuowała pracę naukową, pozostała aktywna do późnych lat życia. W połowie lat 50. prowadziła badania domniemanego grobowca Bolesława Śmiałego w Ossiach w Karyntii. Królowi Bolesławowi i jego konfliktowi z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa poświęciła artykuł ''W sprawie sporu między Bolesławem Śmiałym a św. Stanisławem'' („Teki Historyczne”, tom IX, 1958).<br /> <br /> W 1990 została przyjęta w poczet członków Polskiej Akademii Umiejętności. Nadano jej doktoraty honorowe m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego (1983), Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie (1988), Uniwersytetu Wrocławskiego (1990).<br /> <br /> Otrzymała liczne odznaczenia państwowe polskie i włoskie oraz polonijne i watykańskie, niektóre pośmiertnie. Była też wielokrotnie odznaczana tytułem profesora ''honoris causa''.<br /> <br /> W 1994 Karolina Lanckorońska ofiarowała Polsce zachowaną część kolekcji dzieł sztuki, zgromadzonej przez jej ojca. 37 obrazów otrzymał Zamek Królewski w Warszawie, w tym dwa dzieła Rembrandta. Ponad 500 zabytkowych obiektów, wśród nich 82 obrazy włoskie i ponad 220 rysunków Jacka Malczewskiego przekazała Zamkowi Królewskiemu na Wawelu – Państwowym Zbiorom Sztuki. Dary otrzymały również inne instytucje: Biblioteka Jagiellońska, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Polska Akademia Umiejętności. W wywiadtie dla telewizji polskiej, zapytana o powód tej hojności, odpowiedziała: &quot;Wszystko co moje, jest polskie. (...) Przypadkiem, zbiegiem okoliczności (...) odziedziczyłam po wygasłej rodzinie to, co mogłam przekazać narodowi&quot;.<br /> <br /> == Śmierć i upamiętnienie ==<br /> Jej pogrzeb odbył się 12 września 2002 roku; grób na cmentarzu Campo Verano w Rzymie (kwatera 38) jest wpisany do Ewidencji grobów weteranów o Wolność i Niepodległość Polski prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej. Na skromnej płycie nagrobnej z napisem Carolina de Brzezie Lanckoronska poza datami urodzin i śmierci znajduje się też łacińska sentencja ''Gentis suae Polonae ultima - ostatnia ze swego polskiego rodu.''<br /> <br /> W ramach projektu „słynni Polacy XX w.” 2 maja 2010 roku w parku im. Henryka Jordana w Krakowie odsłonięto popiersie Karoliny Lanckorońskiej, a na narożnej kamienicy przy ulicy Wenecja umieszczono tablicę pamiątkową. Kolejne jej krakowskie popiersie wita wchodzących do gmachu Polskiej Akademii Nauk. Lanckorońska ma też swój skwer na styku ulic Podzamcze i Kanoniczej.<br /> <br /> == Linki ==<br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Karolina_Lanckoro%C5%84ska<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Karolina_Lanckoro%C5%84ska<br /> <br /> https://youtu.be/XRPPO13Bhrs?si=v7FEv8V3aROfjC8D<br /> <br /> https://niezlasztuka.net/o-sztuce/wyprawa-jacka-malczewskiego-i-karola-lanckoronskiego-do-anatolii/<br /> <br /> https://muzhp.pl/wiedza-on-line/karolina-lanckoronska-arystokratka-uczona-protektorka</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:KarolinaLanckoronska.jpg&diff=2374 2026-06-11T17:19:41Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Karolina Lanckorońska</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Karolina_Lanckoro%C5%84ska&diff=2373 2026-06-11T17:16:01Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''Wpis opracowała Ewa Maria Slaska'''<br /> <br /> '''Karolina Lanckorońska''' (ur. 11 sierpnia 1898 w Buchberg am Kamp, Dolna Austria, zm. 25 sierpnia 2002 w Rzymie) – polska historyczka i historyczka sztuki, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Jana Kazimierza, żołnierka Armii Krajowej, więźniarka obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oficerka prasowa 2 Korpusu Polskiego Polskich Sił Zbrojnych, po 1945 najważniejsza działaczka Polonii we Włoszech, inicjatorka i współzałożycielka Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, pisarka, członkini założycielka Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie i członkini Polskiej Akademii Umiejętności.<br /> <br /> Żyła 104 lata!<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> [[Plik:RodziceKaroliny.jpg|alt=Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata|mały|Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata]]<br /> Pochodziła z rodu arystokratycznego herbu Zadora, była córką hrabiego Karola Lanckorońskiego i jego trzeciej żony Małgorzaty von Lichnowsky.<br /> [[Plik:Palac-lanckoronski-biblioteka.jpg|alt=Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu|tło|prawo|bezramki|600x600px|Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu]]<br /> Ukończyła gimnazjum w Wiedniu, w latach 1917–1921 studiowała w Wiedniu, historię sztuki. W 1926 roku obroniła doktorat. Zajmowała się głównie zagadnieniami sztuki baroku i twórczością Michała Anioła. W 1935 habilitowała się na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na podstawie rozprawy ''Dekoracja malarska kościoła Il Gesu w Rzymie'' i została tam zatrudniona jako kierowniczka katedry historii sztuki na Wydziale Humanistycznym. Jednocześnie objęła stanowisko sekretarza Towarzystwa Polskich Badań Historycznych we Lwowie. W październiku 1936 otrzymała prawo prowadzenia wykładów, przysługujące samodzielnym pracownikom naukowym, z zakresu historii sztuki. W latach 1936/1937 prowadziła badania naukowe w Anglii i Holandii.<br /> <br /> Od momentu, gdy w roku 1933 umarł jej ojciec, administrowała dobra rodzinne, w tym również zbiory sztuki ojca, który posiadał ogromną kolekcję dzieł sztuki, odziedziczoną po przodkach, w tym dziedzictwo Rzewuskich, zawierające część prac zakupionych przez ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zbiory artystyczne hrabiego Lanckorońskiego, przez niego również uzupełniane, obejmowały ponad 3000 obiektów malarskich, reprezentujących szkołę włoską, niemiecką, francuską, holenderską od XIV wieku do czasów współczesnych, około tysiąca dzieł starożytnych z terenów Grecji, Rzymu i Egiptu oraz wyroby sztuki i rzemiosła z Dalekiego Wschodu (Chin, Indii i Japonii). Miejscem ich przechowywania był pałac przy Jacquingasse 18 w Wiedniu (na ilustracji obok biblioteka w pałacu, obraz Rudolfa von Alta z roku 1881). <br /> <br /> Pozowała do rysunków i obrazów polskich malarzy, w tym Jacka Malczewskiego, który był zaprzyjaźniony z jej ojcem, a w roku 1885 odbył z nim wyprawę do Azji Mniejszej w poszukiwaniu śladów starożytności. <br /> <br /> W 1934 zamieszkała we Lwowie przy ulicy Zimorowicza 19 (obecnie Dudajewa), prowadziła wykłady z historii sztuki włoskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza.<br /> [[Plik:Karolina Lanckoronska Popiersie.jpg|alt=Pomnik prof. Karoliny Lanckorońskiej w Parku Jordana w Krakowie. Wikipedia|mały|Pomnik prof. Karoliny Lanckorońskiej w Parku Jordana w Krakowie. Wikipedia]]<br /> <br /> === II wojna światowa ===<br /> Wybuch wojny zastał ją we Lwowie. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną przez pewien czas kontynuowała wykłady na Uniwersytecie Lwowskim. Zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Wobec zagrożenia aresztowaniem przez NKWD skorzystała z możliwości wymiany ludności między terenami polskimi okupowanymi przez ZSRR i hitlerowskie Niemcy i przeszła 3 maja 1940 na ziemie okupowane przez Niemców. Służyła w szeregach Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej w stopniu porucznika. Z polecenia dowództwa konspiracyjnego brała udział w pracach uznawanej przez Niemców Rady Głównej Opiekuńczej.<br /> [[Plik:Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie.jpg|alt=Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie|mały|Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie]]<br /> W końcu 1941 kilkakrotnie przybywała do Lwowa niosąc pomoc więźniom. W styczniu 1942 przyjechała z zadaniem zorganizowania filii Rady Głównej Opiekuńczej (tzw. Komitetu Polskiego) w województwie stanisławowskim. W maju 1942 roku została w Kołomyi aresztowana przez gestapo. 9 stycznia 1943 została wysłana do obozu koncentracyjnego Ravensbrück (nr obozowy 16076), gdzie doczekała zwolnienia; 5 kwietnia 1945 uwolniono ją po interwencji Carla J. Burckhardta, prezesa Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Wydarzenia wojenne opisała w książce ''Wspomnienia wojenne 22 IX 1939 – 5 IV 1945'' nominowanej do Nagrody Literackiej Nike 2002. <br /> <br /> === Po wojnie ===<br /> Krótko po uwolnieniu z obozu podjęła współpracę z 2 Korpusem Polskim generała Władysława Andersa, pełniąc funkcję oficera prasowego. <br /> <br /> Po wojnie osiadła we Włoszech. W roku 1945 należała do grona inicjatorów założenia Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie. Wspierała finansowo działalność instytutu, obejmując stanowisko jego dyrektora. Zainicjowała wydawanie czasopisma „Antemurale” (rocznik, 1954–1982, 30 tomów) oraz serii &quot;Elementa ad Fontium Editiones” (do 1987 75 tomów) i od roku 1990 „Acta Nuntiaturae Polonae”. Była też członkinią-założycielką Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.<br /> <br /> W 1967 była w Münster świadkiem na procesie Hansa Krügera, gestapowca ze Stanisławowa.<br /> <br /> Założyła Fundusz im. Karola Lanckorońskiego (od 1967 pod nazwą Fundacja Lanckorońskich z Brzezia z siedzibą w szwajcarskim Fryburgu i w Londynie), wspierający zarówno polskie instytucje emigracyjne (m.in. założony i kierowany przez nią Polski Instytut Historyczny w Rzymie, Biblioteka Polska w Paryżu) i krajowe (głównie biblioteki uniwersyteckie), jak i odbiorców indywidualnych (stypendia dla polskich naukowców przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne poza krajem, współfinansowanie leków dla pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego). Na emigracji kontynuowała pracę naukową, pozostała aktywna do późnych lat życia. W połowie lat 50. prowadziła badania domniemanego grobowca Bolesława Śmiałego w Ossiach w Karyntii. Królowi Bolesławowi i jego konfliktowi z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa poświęciła artykuł ''W sprawie sporu między Bolesławem Śmiałym a św. Stanisławem'' („Teki Historyczne”, tom IX, 1958).<br /> <br /> W 1990 została przyjęta w poczet członków Polskiej Akademii Umiejętności. Nadano jej doktoraty honorowe m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego (1983), Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie (1988), Uniwersytetu Wrocławskiego (1990).<br /> <br /> Otrzymała liczne odznaczenia państwowe polskie i włoskie oraz polonijne i watykańskie, niektóre pośmiertnie. Była też wielokrotnie odznaczana tytułem profesora ''honoris causa''.<br /> <br /> W 1994 Karolina Lanckorońska ofiarowała Polsce zachowaną część kolekcji dzieł sztuki, zgromadzonej przez jej ojca. 37 obrazów otrzymał Zamek Królewski w Warszawie, w tym dwa dzieła Rembrandta. Ponad 500 zabytkowych obiektów, wśród nich 82 obrazy włoskie i ponad 220 rysunków Jacka Malczewskiego przekazała Zamkowi Królewskiemu na Wawelu – Państwowym Zbiorom Sztuki. Dary otrzymały również inne instytucje: Biblioteka Jagiellońska, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Polska Akademia Umiejętności. W wywiadtie dla telewizji polskiej, zapytana o powód tej hojności, odpowiedziała: &quot;Wszystko co moje, jest polskie. (...) Przypadkiem, zbiegiem okoliczności (...) odziedziczyłam po wygasłej rodzinie to, co mogłam przekazać narodowi&quot;.<br /> <br /> == Śmierć i upamiętnienie ==<br /> Jej pogrzeb odbył się 12 września 2002 roku; grób na cmentarzu Campo Verano w Rzymie (kwatera 38) jest wpisany do Ewidencji grobów weteranów o Wolność i Niepodległość Polski prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej. Na skromnej płycie nagrobnej z napisem Carolina de Brzezie Lanckoronska poza datami urodzin i śmierci znajduje się też łacińska sentencja ''Gentis suae Polonae ultima - ostatnia ze swego polskiego rodu.''<br /> <br /> W ramach projektu „słynni Polacy XX w.” 2 maja 2010 roku w parku im. Henryka Jordana w Krakowie odsłonięto popiersie Karoliny Lanckorońskiej, a na narożnej kamienicy przy ulicy Wenecja umieszczono tablicę pamiątkową. Kolejne jej krakowskie popiersie wita wchodzących do gmachu Polskiej Akademii Nauk. Lanckorońska ma też swój skwer na styku ulic Podzamcze i Kanoniczej.<br /> <br /> == Linki ==<br /> https://pl.wikipedia.org/wiki/Karolina_Lanckoro%C5%84ska<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Karolina_Lanckoro%C5%84ska<br /> <br /> https://youtu.be/XRPPO13Bhrs?si=v7FEv8V3aROfjC8D<br /> <br /> https://niezlasztuka.net/o-sztuce/wyprawa-jacka-malczewskiego-i-karola-lanckoronskiego-do-anatolii/</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Karolina_Lanckoro%C5%84ska_-_popiersie_w_hallu_gmachu_PAU_w_Krakowie.jpg&diff=2372 2026-06-11T17:12:47Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Karolina Lanckorońska - popiersie w hallu gmachu PAU w Krakowie</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Karolina_Lanckoronska_Popiersie.jpg&diff=2371 2026-06-11T16:50:48Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Pomnik prof. Karoliny Lanckorońskiej w Parku Jordana w Krakowie. Wikipedia</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Karolina_Lanckoro%C5%84ska&diff=2370 2026-06-11T15:35:27Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''Wpis opracowała Ewa Maria Slaska'''<br /> <br /> '''Karolina Lanckorońska''' (ur. 11 sierpnia 1898 w Buchberg am Kamp, Dolna Austria, zm. 25 sierpnia 2002 w Rzymie) – polska historyczka i historyczka sztuki, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Jana Kazimierza, żołnierka Armii Krajowej, więźniarka obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oficerka prasowa 2 Korpusu Polskiego Polskich Sił Zbrojnych, po 1945 najważniejsza działaczka Polonii we Włoszech, inicjatorka i współzałożycielka Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, pisarka, członkini założycielka Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie i członkini Polskiej Akademii Umiejętności.<br /> <br /> Żyła 104 lata!<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> [[Plik:RodziceKaroliny.jpg|alt=Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata|mały|Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata]]<br /> Pochodziła z rodu arystokratycznego herbu Zadora, była córką hrabiego Karola Lanckorońskiego i jego trzeciej żony Małgorzaty von Lichnowsky.<br /> [[Plik:Palac-lanckoronski-biblioteka.jpg|alt=Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu|tło|prawo|bezramki|600x600px|Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu]]<br /> Ukończyła gimnazjum w Wiedniu, w latach 1917–1921 studiowała w Wiedniu, historię sztuki. W 1926 roku obroniła doktorat. Zajmowała się głównie zagadnieniami sztuki baroku i twórczością Michała Anioła. W 1935 habilitowała się na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na podstawie rozprawy ''Dekoracja malarska kościoła Il Gesu w Rzymie'' i została tam zatrudniona jako kierowniczka katedry historii sztuki na Wydziale Humanistycznym. Jednocześnie objęła stanowisko sekretarza Towarzystwa Polskich Badań Historycznych we Lwowie. W październiku 1936 otrzymała prawo prowadzenia wykładów, przysługujące samodzielnym pracownikom naukowym, z zakresu historii sztuki. W latach 1936/1937 prowadziła badania naukowe w Anglii i Holandii.<br /> <br /> Od momentu, gdy w roku 1933 umarł jej ojciec, administrowała dobra rodzinne, w tym również zbiory sztuki ojca, który posiadał ogromną kolekcję dzieł sztuki, odziedziczoną po przodkach, w tym dziedzictwo Rzewuskich, zawierające część prac zakupionych przez ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zbiory artystyczne hrabiego Lanckorońskiego, przez niego również uzupełniane, obejmowały ponad 3000 obiektów malarskich, reprezentujących szkołę włoską, niemiecką, francuską, holenderską od XIV wieku do czasów współczesnych, około tysiąca dzieł starożytnych z terenów Grecji, Rzymu i Egiptu oraz wyroby sztuki i rzemiosła z Dalekiego Wschodu (Chin, Indii i Japonii). Miejscem ich przechowywania był pałac przy Jacquingasse 18 w Wiedniu (na ilustracji obok biblioteka w pałacu, obraz Rudolfa von Alta z roku 1881). <br /> <br /> Pozowała do rysunków i obrazów polskich malarzy, w tym Jacka Malczewskiego, który był zaprzyjaźniony z jej ojcem, a w roku 1885 odbył z nim wyprawę do Azji Mniejszej w poszukiwaniu śladów starożytności. <br /> <br /> W 1934 zamieszkała we Lwowie przy ulicy Zimorowicza 19 (obecnie Dudajewa), prowadziła wykłady z historii sztuki włoskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza.<br /> <br /> === II wojna światowa ===<br /> Wybuch wojny zastał ją we Lwowie. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną przez pewien czas kontynuowała wykłady na Uniwersytecie Lwowskim. Zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Wobec zagrożenia aresztowaniem przez NKWD skorzystała z możliwości wymiany ludności między terenami polskimi okupowanymi przez ZSRR i hitlerowskie Niemcy i przeszła 3 maja 1940 na ziemie okupowane przez Niemców. Służyła w szeregach Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej w stopniu porucznika. Z polecenia dowództwa konspiracyjnego brała udział w pracach uznawanej przez Niemców Rady Głównej Opiekuńczej.<br /> <br /> W końcu 1941 kilkakrotnie przybywała do Lwowa niosąc pomoc więźniom. W styczniu 1942 przyjechała z zadaniem zorganizowania filii Rady Głównej Opiekuńczej (tzw. Komitetu Polskiego) w województwie stanisławowskim. W maju 1942 roku została w Kołomyi aresztowana przez gestapo. 9 stycznia 1943 została wysłana do obozu koncentracyjnego Ravensbrück (nr obozowy 16076), gdzie doczekała zwolnienia; 5 kwietnia 1945 uwolniono ją po interwencji Carla J. Burckhardta, prezesa Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Wydarzenia wojenne opisała w książce ''Wspomnienia wojenne 22 IX 1939 – 5 IV 1945'' nominowanej do Nagrody Literackiej Nike 2002.<br /> <br /> === Po wojnie ===<br /> Krótko po uwolnieniu z obozu podjęła współpracę z 2 Korpusem Polskim generała Władysława Andersa, pełniąc funkcję oficera prasowego. <br /> <br /> Po wojnie osiadła we Włoszech. W roku 1945 należała do grona inicjatorów założenia Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie. Wspierała finansowo działalność instytutu, obejmując stanowisko jego dyrektora. Zainicjowała wydawanie czasopisma „Antemurale” (rocznik, 1954–1982, 30 tomów) oraz serii &quot;Elementa ad Fontium Editiones” (do 1987 75 tomów) i od roku 1990 „Acta Nuntiaturae Polonae”. Była też członkinią-założycielką Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.<br /> <br /> W 1967 była w Münster świadkiem na procesie Hansa Krügera, gestapowca ze Stanisławowa.<br /> <br /> Założyła Fundusz im. Karola Lanckorońskiego (od 1967 pod nazwą Fundacja Lanckorońskich z Brzezia z siedzibą w szwajcarskim Fryburgu i w Londynie), wspierający zarówno polskie instytucje emigracyjne (m.in. założony i kierowany przez nią Polski Instytut Historyczny w Rzymie, Biblioteka Polska w Paryżu) i krajowe (głównie biblioteki uniwersyteckie), jak i odbiorców indywidualnych (stypendia dla polskich naukowców przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne poza krajem, współfinansowanie leków dla pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego). Na emigracji kontynuowała pracę naukową, pozostała aktywna do późnych lat życia. W połowie lat 50. prowadziła badania domniemanego grobowca Bolesława Śmiałego w Ossiach w Karyntii. Królowi Bolesławowi i jego konfliktowi z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa poświęciła artykuł ''W sprawie sporu między Bolesławem Śmiałym a św. Stanisławem'' („Teki Historyczne”, tom IX, 1958).<br /> <br /> W 1990 została przyjęta w poczet członków Polskiej Akademii Umiejętności. Nadano jej doktoraty honorowe m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego (1983), Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie (1988), Uniwersytetu Wrocławskiego (1990).<br /> <br /> Otrzymała liczne odznaczenia państwowe polskie i włoskie oraz polonijne i watykańskie, niektóre pośmiertnie. Była też wielokrotnie odznaczana tytułem profesora ''honoris causa''.<br /> <br /> W 1994 Karolina Lanckorońska ofiarowała Polsce zachowaną część kolekcji dzieł sztuki, zgromadzonej przez jej ojca. 37 obrazów otrzymał Zamek Królewski w Warszawie, w tym dwa dzieła Rembrandta. Ponad 500 zabytkowych obiektów, wśród nich 82 obrazy włoskie i ponad 220 rysunków Jacka Malczewskiego przekazała Zamkowi Królewskiemu na Wawelu – Państwowym Zbiorom Sztuki. Dary otrzymały również inne instytucje: Biblioteka Jagiellońska, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Polska Akademia Umiejętności. W wywiadtie dla telewizji polskiej, zapytana o powód tej hojności, odpowiedziała: &quot;Wszystko co moje, jest polskie. (...) Przypadkiem, zbiegiem okoliczności (...) odziedziczyłam po wygasłej rodzinie to, co mogłam przekazać narodowi&quot;.<br /> <br /> == Śmierć i upamiętnienie ==<br /> Jej pogrzeb odbył się 12 września 2002 roku; grób na cmentarzu Campo Verano w Rzymie (kwatera 38) jest wpisany do Ewidencji grobów weteranów o Wolność i Niepodległość Polski prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej. Na skromnej płycie nagrobnej z napisem Carolina de Brzezie Lanckoronska poza datami urodzin i śmierci znajduje się też łacińska sentencja ''Gentis suae Polonae ultima - ostatnia ze swego polskiego rodu.''<br /> <br /> W ramach projektu „słynni Polacy XX w.” 2 maja 2010 roku w parku im. Henryka Jordana w Krakowie odsłonięto popiersie Karoliny Lanckorońskiej, a na narożnej kamienicy przy ulicy Wenecja umieszczono tablicę pamiątkową. Kolejne jej krakowskie popiersie wita wchodzących do gmachu Polskiej Akademii Nauk. Lanckorońska ma też swój skwer na styku ulic Podzamcze i Kanoniczej.<br /> <br /> == Linki ==</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Karolina_Lanckoro%C5%84ska&diff=2369 2026-06-11T15:34:21Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''Wpis opracowała Ewa Maria Slaska'''<br /> <br /> '''Karolina Lanckorońska''' (ur. 11 sierpnia 1898 w Buchberg am Kamp, Dolna Austria, zm. 25 sierpnia 2002 w Rzymie) – polska historyczka i historyczka sztuki, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Jana Kazimierza, żołnierka Armii Krajowej, więźniarka obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oficerka prasowa 2 Korpusu Polskiego Polskich Sił Zbrojnych, po 1945 najważniejsza działaczka Polonii we Włoszech, inicjatorka i współzałożycielka Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, pisarka, członkini założycielka Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie i członkini Polskiej Akademii Umiejętności.<br /> <br /> Żyła 104 lata!<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> [[Plik:RodziceKaroliny.jpg|alt=Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata|mały|Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata]]<br /> Pochodziła z rodu arystokratycznego herbu Zadora, była córką hrabiego Karola Lanckorońskiego i jego trzeciej żony Małgorzaty von Lichnowsky.<br /> [[Plik:Palac-lanckoronski-biblioteka.jpg|alt=Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu|tło|prawo|bezramki|600x600px|Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu]]<br /> Ukończyła gimnazjum w Wiedniu, w latach 1917–1921 studiowała w Wiedniu, historię sztuki. W 1926 roku obroniła doktorat. Zajmowała się głównie zagadnieniami sztuki baroku i twórczością Michała Anioła. W 1935 habilitowała się na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na podstawie rozprawy ''Dekoracja malarska kościoła Il Gesu w Rzymie'' i została tam zatrudniona jako kierowniczka katedry historii sztuki na Wydziale Humanistycznym. Jednocześnie objęła stanowisko sekretarza Towarzystwa Polskich Badań Historycznych we Lwowie. W październiku 1936 otrzymała prawo prowadzenia wykładów, przysługujące samodzielnym pracownikom naukowym, z zakresu historii sztuki. W latach 1936/1937 prowadziła badania naukowe w Anglii i Holandii.<br /> <br /> Od momentu, gdy w roku 1933 umarł jej ojciec, administrowała dobra rodzinne, w tym również zbiory sztuki ojca, który posiadał ogromną kolekcję dzieł sztuki, odziedziczoną po przodkach, w tym dziedzictwo Rzewuskich, zawierające część prac zakupionych przez ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zbiory artystyczne hrabiego Lanckorońskiego, przez niego również uzupełniane, obejmowały ponad 3000 obiektów malarskich, reprezentujących szkołę włoską, niemiecką, francuską, holenderską od XIV wieku do czasów współczesnych, około tysiąca dzieł starożytnych z terenów Grecji, Rzymu i Egiptu oraz wyroby sztuki i rzemiosła z Dalekiego Wschodu (Chin, Indii i Japonii). Miejscem ich przechowywania był pałac przy Jacquingasse 18 w Wiedniu ( na ilistracji biblioteka w pałacu, obraz Rudolfa von Alta z roku 1881. <br /> <br /> Pozowała do rysunków i obrazów polskich malarzy, w tym Jacka Malczewskiego, który był zaprzyjaźniony z jej ojcem, a w roku 1885 odbył z nim wyprawę do Azji Mniejszej w poszukiwaniu śladów starożytności. <br /> <br /> W 1934 zamieszkała we Lwowie przy ulicy Zimorowicza 19 (obecnie Dudajewa), prowadziła wykłady z historii sztuki włoskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza.<br /> <br /> === II wojna światowa ===<br /> Wybuch wojny zastał ją we Lwowie. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną przez pewien czas kontynuowała wykłady na Uniwersytecie Lwowskim. Zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Wobec zagrożenia aresztowaniem przez NKWD skorzystała z możliwości wymiany ludności między terenami polskimi okupowanymi przez ZSRR i hitlerowskie Niemcy i przeszła 3 maja 1940 na ziemie okupowane przez Niemców. Służyła w szeregach Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej w stopniu porucznika. Z polecenia dowództwa konspiracyjnego brała udział w pracach uznawanej przez Niemców Rady Głównej Opiekuńczej.<br /> <br /> W końcu 1941 kilkakrotnie przybywała do Lwowa niosąc pomoc więźniom. W styczniu 1942 przyjechała z zadaniem zorganizowania filii Rady Głównej Opiekuńczej (tzw. Komitetu Polskiego) w województwie stanisławowskim. W maju 1942 roku została w Kołomyi aresztowana przez gestapo. 9 stycznia 1943 została wysłana do obozu koncentracyjnego Ravensbrück (nr obozowy 16076), gdzie doczekała zwolnienia; 5 kwietnia 1945 uwolniono ją po interwencji Carla J. Burckhardta, prezesa Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Wydarzenia wojenne opisała w książce ''Wspomnienia wojenne 22 IX 1939 – 5 IV 1945'' nominowanej do Nagrody Literackiej Nike 2002.<br /> <br /> === Po wojnie ===<br /> Krótko po uwolnieniu z obozu podjęła współpracę z 2 Korpusem Polskim generała Władysława Andersa, pełniąc funkcję oficera prasowego. <br /> <br /> Po wojnie osiadła we Włoszech. W roku 1945 należała do grona inicjatorów założenia Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie. Wspierała finansowo działalność instytutu, obejmując stanowisko jego dyrektora. Zainicjowała wydawanie czasopisma „Antemurale” (rocznik, 1954–1982, 30 tomów) oraz serii &quot;Elementa ad Fontium Editiones” (do 1987 75 tomów) i od roku 1990 „Acta Nuntiaturae Polonae”. Była też członkinią-założycielką Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.<br /> <br /> W 1967 była w Münster świadkiem na procesie Hansa Krügera, gestapowca ze Stanisławowa.<br /> <br /> Założyła Fundusz im. Karola Lanckorońskiego (od 1967 pod nazwą Fundacja Lanckorońskich z Brzezia z siedzibą w szwajcarskim Fryburgu i w Londynie), wspierający zarówno polskie instytucje emigracyjne (m.in. założony i kierowany przez nią Polski Instytut Historyczny w Rzymie, Biblioteka Polska w Paryżu) i krajowe (głównie biblioteki uniwersyteckie), jak i odbiorców indywidualnych (stypendia dla polskich naukowców przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne poza krajem, współfinansowanie leków dla pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego). Na emigracji kontynuowała pracę naukową, pozostała aktywna do późnych lat życia. W połowie lat 50. prowadziła badania domniemanego grobowca Bolesława Śmiałego w Ossiach w Karyntii. Królowi Bolesławowi i jego konfliktowi z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa poświęciła artykuł ''W sprawie sporu między Bolesławem Śmiałym a św. Stanisławem'' („Teki Historyczne”, tom IX, 1958).<br /> <br /> W 1990 została przyjęta w poczet członków Polskiej Akademii Umiejętności. Nadano jej doktoraty honorowe m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego (1983), Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie (1988), Uniwersytetu Wrocławskiego (1990).<br /> <br /> Otrzymała liczne odznaczenia państwowe polskie i włoskie oraz polonijne i watykańskie, niektóre pośmiertnie. Była też wielokrotnie odznaczana tytułem profesora ''honoris causa''.<br /> <br /> W 1994 Karolina Lanckorońska ofiarowała Polsce zachowaną część kolekcji dzieł sztuki, zgromadzonej przez jej ojca. 37 obrazów otrzymał Zamek Królewski w Warszawie, w tym dwa dzieła Rembrandta. Ponad 500 zabytkowych obiektów, wśród nich 82 obrazy włoskie i ponad 220 rysunków Jacka Malczewskiego przekazała Zamkowi Królewskiemu na Wawelu – Państwowym Zbiorom Sztuki. Dary otrzymały również inne instytucje: Biblioteka Jagiellońska, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Polska Akademia Umiejętności. W wywiadtie dla telewizji polskiej, zapytana o powód tej hojności, odpowiedziała: &quot;Wszystko co moje, jest polskie. (...) Przypadkiem, zbiegiem okoliczności (...) odziedziczyłam po wygasłej rodzinie to, co mogłam przekazać narodowi&quot;.<br /> <br /> == Śmierć i upamiętnienie ==<br /> Jej pogrzeb odbył się 12 września 2002 roku; grób na cmentarzu Campo Verano w Rzymie (kwatera 38) jest wpisany do Ewidencji grobów weteranów o Wolność i Niepodległość Polski prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej. Na skromnej płycie nagrobnej z napisem Carolina de Brzezie Lanckoronska poza datami urodzin i śmierci znajduje się też łacińska sentencja ''Gentis suae Polonae ultima - ostatnia ze swego polskiego rodu.''<br /> <br /> W ramach projektu „słynni Polacy XX w.” 2 maja 2010 roku w parku im. Henryka Jordana w Krakowie odsłonięto popiersie Karoliny Lanckorońskiej, a na narożnej kamienicy przy ulicy Wenecja umieszczono tablicę pamiątkową. Kolejne jej krakowskie popiersie wita wchodzących do gmachu Polskiej Akademii Nauk. Lanckorońska ma też swój skwer na styku ulic Podzamcze i Kanoniczej.<br /> <br /> == Linki ==</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Lista_kobiet&diff=2368 2026-06-11T15:33:50Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> == A ==<br /> <br /> * [[Weronika Augustyniak]]<br /> <br /> == B ==<br /> * [[Julia Bereźnicka (PL)]]<br /> *[[Sara Bialas]]<br /> *[[Ewa Bielska (PL)]]<br /> <br /> * [[Anna Bilińska-Bohdanowicz]]<br /> *[[Irena Bobowska (DE)]]<br /> * [[Irena Bobowska (PL)]]<br /> *[[Helena Bohle-Szacka (PL)]]<br /> *[[Olga Boznańska]]<br /> *[[Franciszka Brucka (PL)]]<br /> * [[Barbara Buczek]]<br /> *[[Feliza Bursztyn]]<br /> <br /> * [[Marta Buszka (DE)]]<br /> <br /> == C ==<br /> <br /> * [[Grażyna Chrostowska]]<br /> *[[Maria Ciechomska (PL)]]<br /> *[[Bronisława Czubakowska (PL)]]<br /> * [[Elżbieta Czyżewska]]<br /> <br /> == D ==<br /> <br /> * [[Danuta Danielsson]]<br /> *[[Xawera Deybel]]<br /> *[[Dora Diamant]]<br /> *[[Pelagia Dobrzykowska (DE)]]<br /> * [[Pelagia Dobrzykowska (PL)]]<br /> *[[Alicja Dryszkiewicz]]<br /> *[[Monika Dymska (DE)]]<br /> <br /> == F ==<br /> <br /> * [[Renate von Natzmer|Benita von Falkenhayn]] (siehe Renate von Natzmer)<br /> *[[Aleksandra Faucher]]<br /> <br /> * [[Edyta Felsztyńska]]<br /> <br /> == G ==<br /> <br /> * [[Marianna Gąszczak (DE)]]<br /> *[[Zofia Gołębiewska]]<br /> *[[Maria Gratkowska-Scarlini]]<br /> *[[Cecylia Grześkiewicz (DE)]]<br /> * [[Cecylia Grześkiewicz (PL)]]<br /> <br /> * [[Wilhelmina Günther]]<br /> <br /> == H ==<br /> <br /> * [[Ewelina Hańska]]<br /> <br /> * [[Julia Hauke]]<br /> <br /> * [[Zofia Herz]]<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> == J ==<br /> * [[Hildegard Jadamowicz (Jadamowitz) D]]<br /> <br /> * [[Wiesława Jezierska (DE)]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> <br /> == K ==<br /> <br /> * [[Maria Kalergis]]<br /> *[[Eleonora Kalkowska]]<br /> *[[Olga Kamińska-Prokop (DE)]]<br /> * [[Olga Kamińska-Prokop (PL)]]<br /> *[[Józefa Kantor]]<br /> *[[Melania Kmiotek (DE)]]<br /> * [[Melania Kmiotek (PL)]]<br /> *[[Katarzyna Kobro]]<br /> *[[Mirosława Kocowa (DE)]]<br /> * [[Mirosława Kocowa (PL)]]<br /> *[[Halina Konieczna (DE)]]<br /> * [[Maria Konopnicka (PL)]]<br /> *[[Wiktoria (Viki) Korb (PL)]]<br /> *[[Tola Korian]]<br /> *[[Marta Koszówna]]<br /> *[[Irena Krzywicka]]<br /> * [[Maria Kuncewiczowa]]<br /> * [[Maria Kurecka (PL)]]<br /> *[[Johanna Kursatz]]<br /> * [[Maria Kwaśniewska (PL)]]<br /> <br /> == L ==<br /> <br /> * [[Karolina Lanckorońska]]<br /> *[[Katarzyna Lenhardt]]<br /> *[[Maria Leszczyńska (królowa)]]<br /> *[[Sara Lipska]]<br /> <br /> * [[Rosa Luxemburg (DE)]]<br /> <br /> == Ł ==<br /> <br /> * [[Agnieszka Łaszkiewicz (DE)]]<br /> * [[Agnieszka Łaszkiewicz (PL)]]<br /> <br /> * [[Tamara Łempicka]]<br /> <br /> == M ==<br /> <br /> * [[Helena Maćkowiak (DE)]]<br /> *[[Ewa Martynowicz (DE)]]<br /> *[[Janina Mertyn (DE)]]<br /> *[[Celina Mickiewiczowa]]<br /> <br /> * [[Magdalena Milenkovska]]<br /> *[[Irena Mitręga (PL)]]<br /> *[[Genowefa Młynarz]]<br /> *[[Helena Modrzejewska (PL)]]<br /> <br /> * [[Hella Moja]] <br /> <br /> == N ==<br /> * [[Renate von Natzmer]]<br /> *[[Pola Negri (PL)]]<br /> <br /> * [[Sonja Nejman]]<br /> *[[Hedwig (Jadwiga) Neumann (DE)]]<br /> <br /> * [[Jadwiga Neumann (PL)]]<br /> <br /> * [[Nora Ney]]<br /> <br /> == O ==<br /> <br /> * [[Hanka Ordonówna]]<br /> <br /> == P ==<br /> <br /> * [[Anna Pajonk]]<br /> <br /> * [[Maria Pawlikowska-Jasnorzewska]] <br /> *[[Marianna Pietrzak (DE)]]<br /> * [[Marianna Pietrzak (PL)]]<br /> *[[Ruth Prawer Jhabvala]]<br /> *[[Stefania Przybył (DE)]]<br /> *[[Anka Ptaszkowska]]<br /> <br /> * [[Anna Pustowójtówna]]<br /> <br /> *&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> &lt;p&gt;&lt;/p&gt;<br /> <br /> == R ==<br /> <br /> * [[Marta Rachel]]<br /> <br /> * [[Elisa Radziwiłł]]<br /> *[[Józefa Ratajczak]]<br /> *[[Maria Rink]]<br /> *[[Halina Rometzki (PL)]]<br /> <br /> * [[Helena Rubinstein]]<br /> *[[Maria Rybacka]]<br /> <br /> * [[Franciszka Rychły (DE)]]<br /> * [[Franciszka Rychły (PL)]]<br /> <br /> == S ==<br /> * [[Józefa Sadowska]]<br /> *[[Marianna Schejner (DE)]]<br /> *[[Władysława Sieradzka (DE)]]<br /> *[[Krystyna Skarbek (PL)]]<br /> *[[Maria Skłodowska-Curie]]<br /> *[[Lucyna Steiner (PL)]]<br /> *[[Zofia Stryjeńska]]<br /> *[[Pelagia Szeffczyk (DE)]]<br /> *[[Agnieszka Szukalska]]<br /> <br /> == Ś ==<br /> <br /> * [[Gertruda Świerczek (DE)]]<br /> <br /> * [[Świętosława (Sigrida Storrada)]]<br /> <br /> == T ==<br /> <br /> *[[Zofia Tarka]]<br /> <br /> * [[Maria Gr. Tarnowska (DE)]]<br /> <br /> * [[Maria hr. Tarnowska (PL)]]<br /> *[[Franciszka Themerson (PL)]]<br /> *[[Pelagia Trocha (DE)]]<br /> *[[Joanna Trümner (PL)]]<br /> *[[Izabela Tyrkin]]<br /> *[[Paulina Tyszewska PL ENG DE]]<br /> <br /> *<br /> <br /> == U ==<br /> <br /> * [[Stanisława Umińska]]<br /> <br /> == V ==<br /> *[[Nina Veith]]<br /> <br /> == W ==<br /> <br /> *[[Ganna Walska]]<br /> <br /> * [[Ewa Wanat (PL)]]<br /> *[[Anna Maria Warszawska (DE)]]<br /> *[[Wanda Węgierska]]<br /> <br /> * [[Maria Wieczorek (DE)]]<br /> <br /> * [[Krystyna Wituska (DE)]]<br /> *[[Maria Wrobińska]]<br /> <br /> == Z / Ż ==<br /> <br /> * [[Blandyna Zaborowska]]<br /> *[[Anna Zagóra]]<br /> *[[Agnieszka Zarembowicz (DE)]]<br /> <br /> * [[Leokadia Zbierska (DE)]]<br /> * [[Leokadia Zbierska (PL)]]<br /> *[[Hanka Zborowska]]<br /> *[[Maria Helena Żurowska-Kurowska]]<br /> <br /> == Inne ==<br /> <br /> * [[O nas / Über uns]]<br /> <br /> *[[Posłanki z Berlina (PL)]]<br /> <br /> * [[Groby Polek w Berlinie]]<br /> <br /> * [[Polinnen im Gefängnis Plötzensee]]<br /> <br /> * [[Polki w cieniu gilotyny]]<br /> <br /> * [[Lista kobiet straconych w Plötzensee]]<br /> <br /> * [[Plötzensee Prosa]]<br /> * [[Plötzensee Prosa 2]]<br /> <br /> * [[Quest for Women* PL / D]]<br /> <br /> * [[Polskie żony obcych władców]]<br /> <br /> * [[Polkopedia Workshop 1]]<br /> * [[Polkopedia Workshop 2]]<br /> * [[Polkopedia Workshop 3]]&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> __NOTOC__<br /> __NOEDITSECTION__</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Karolina_Lanckoro%C5%84ska&diff=2367 2026-06-11T15:32:28Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''Wpis opracowała Ewa Maria Slaska'''<br /> <br /> '''Karolina Lanckorońska''' (ur. 11 sierpnia 1898 w Buchberg am Kamp, Dolna Austria, zm. 25 sierpnia 2002 w Rzymie) – polska historyczka i historyczka sztuki, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Jana Kazimierza, żołnierka Armii Krajowej, więźniarka obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oficerka prasowa 2 Korpusu Polskiego Polskich Sił Zbrojnych, po 1945 najważniejsza działaczka Polonii we Włoszech, inicjatorka i współzałożycielka Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, pisarka, członkini założycielka Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie i członkini Polskiej Akademii Umiejętności.<br /> <br /> Żyła 104 lata!<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> [[Plik:RodziceKaroliny.jpg|alt=Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata|mały|Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata]]<br /> Pochodziła z rodu arystokratycznego herbu Zadora, była córką hrabiego Karola Lanckorońskiego i jego trzeciej żony Małgorzaty von Lichnowsky.<br /> [[Plik:Palac-lanckoronski-biblioteka.jpg|alt=Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu|tło|prawo|bezramki|600x600px|Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu]]<br /> Ukończyła gimnazjum w Wiedniu, w latach 1917–1921 studiowała w Wiedniu, historię sztuki. W 1926 roku obroniła doktorat. Zajmowała się głównie zagadnieniami sztuki baroku i twórczością Michała Anioła. W 1935 habilitowała się na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na podstawie rozprawy ''Dekoracja malarska kościoła Il Gesu w Rzymie'' i została tam zatrudniona jako kierowniczka katedry historii sztuki na Wydziale Humanistycznym. Jednocześnie objęła stanowisko sekretarza Towarzystwa Polskich Badań Historycznych we Lwowie. W październiku 1936 otrzymała prawo prowadzenia wykładów, przysługujące samodzielnym pracownikom naukowym, z zakresu historii sztuki. W latach 1936/1937 prowadziła badania naukowe w Anglii i Holandii.<br /> <br /> Od momentu, gdy w roku 1933 umarł jej ojciec, administrowała dobra rodzinne, w tym również zbiory sztuki ojca, który posiadał ogromną kolekcję dzieł sztuki, odziedziczoną po przodkach, w tym dziedzictwo Rzewuskich, zawierające część prac zakupionych przez ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zbiory artystyczne hrabiego Lanckorońskiego, przez niego również uzupełniane, obejmowały ponad 3000 obiektów malarskich, reprezentujących szkołę włoską, niemiecką, francuską, holenderską od XIV wieku do czasów współczesnych, około tysiąca dzieł starożytnych z terenów Grecji, Rzymu i Egiptu oraz wyroby sztuki i rzemiosła z Dalekiego Wschodu (Chin, Indii i Japonii). Miejscem ich przechowywania był pałac przy Jacquingasse 18 w Wiedniu ( na ilistracji biblioteka w pałacu, obraz Rudolfa von Alta z roku 1881. <br /> <br /> Pozowała do rysunków i obrazów polskich malarzy, w tym Jacka Malczewskiego, który był zaprzyjaźniony z jej ojcem, a w roku 1885 odbył z nim wyprawę etnograficzną do Azji Mniejszej. <br /> <br /> W 1934 zamieszkała we Lwowie przy ulicy Zimorowicza 19 (obecnie Dudajewa), prowadziła wykłady z historii sztuki włoskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza.<br /> <br /> === II wojna światowa ===<br /> Wybuch wojny zastał ją we Lwowie. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną przez pewien czas kontynuowała wykłady na Uniwersytecie Lwowskim. Zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Wobec zagrożenia aresztowaniem przez NKWD skorzystała z możliwości wymiany ludności między terenami polskimi okupowanymi przez ZSRR i hitlerowskie Niemcy i przeszła 3 maja 1940 na ziemie okupowane przez Niemców. Służyła w szeregach Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej w stopniu porucznika. Z polecenia dowództwa konspiracyjnego brała udział w pracach uznawanej przez Niemców Rady Głównej Opiekuńczej.<br /> <br /> W końcu 1941 kilkakrotnie przybywała do Lwowa niosąc pomoc więźniom. W styczniu 1942 przyjechała z zadaniem zorganizowania filii Rady Głównej Opiekuńczej (tzw. Komitetu Polskiego) w województwie stanisławowskim. W maju 1942 roku została w Kołomyi aresztowana przez gestapo. 9 stycznia 1943 została wysłana do obozu koncentracyjnego Ravensbrück (nr obozowy 16076), gdzie doczekała zwolnienia; 5 kwietnia 1945 uwolniono ją po interwencji Carla J. Burckhardta, prezesa Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Wydarzenia wojenne opisała w książce ''Wspomnienia wojenne 22 IX 1939 – 5 IV 1945'' nominowanej do Nagrody Literackiej Nike 2002.<br /> <br /> === Po wojnie ===<br /> Krótko po uwolnieniu z obozu podjęła współpracę z 2 Korpusem Polskim generała Władysława Andersa, pełniąc funkcję oficera prasowego. <br /> <br /> Po wojnie osiadła we Włoszech. W roku 1945 należała do grona inicjatorów założenia Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie. Wspierała finansowo działalność instytutu, obejmując stanowisko jego dyrektora. Zainicjowała wydawanie czasopisma „Antemurale” (rocznik, 1954–1982, 30 tomów) oraz serii &quot;Elementa ad Fontium Editiones” (do 1987 75 tomów) i od roku 1990 „Acta Nuntiaturae Polonae”. Była też członkinią-założycielką Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.<br /> <br /> W 1967 była w Münster świadkiem na procesie Hansa Krügera, gestapowca ze Stanisławowa.<br /> <br /> Założyła Fundusz im. Karola Lanckorońskiego (od 1967 pod nazwą Fundacja Lanckorońskich z Brzezia z siedzibą w szwajcarskim Fryburgu i w Londynie), wspierający zarówno polskie instytucje emigracyjne (m.in. założony i kierowany przez nią Polski Instytut Historyczny w Rzymie, Biblioteka Polska w Paryżu) i krajowe (głównie biblioteki uniwersyteckie), jak i odbiorców indywidualnych (stypendia dla polskich naukowców przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne poza krajem, współfinansowanie leków dla pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego). Na emigracji kontynuowała pracę naukową, pozostała aktywna do późnych lat życia. W połowie lat 50. prowadziła badania domniemanego grobowca Bolesława Śmiałego w Ossiach w Karyntii. Królowi Bolesławowi i jego konfliktowi z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa poświęciła artykuł ''W sprawie sporu między Bolesławem Śmiałym a św. Stanisławem'' („Teki Historyczne”, tom IX, 1958).<br /> <br /> W 1990 została przyjęta w poczet członków Polskiej Akademii Umiejętności. Nadano jej doktoraty honorowe m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego (1983), Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie (1988), Uniwersytetu Wrocławskiego (1990).<br /> <br /> Otrzymała liczne odznaczenia państwowe polskie i włoskie oraz polonijne i watykańskie, niektóre pośmiertnie. Była też wielokrotnie odznaczana tytułem profesora ''honoris causa''.<br /> <br /> W 1994 Karolina Lanckorońska ofiarowała Polsce zachowaną część kolekcji dzieł sztuki, zgromadzonej przez jej ojca. 37 obrazów otrzymał Zamek Królewski w Warszawie, w tym dwa dzieła Rembrandta. Ponad 500 zabytkowych obiektów, wśród nich 82 obrazy włoskie i ponad 220 rysunków Jacka Malczewskiego przekazała Zamkowi Królewskiemu na Wawelu – Państwowym Zbiorom Sztuki. Dary otrzymały również inne instytucje: Biblioteka Jagiellońska, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Polska Akademia Umiejętności. W wywiadtie dla telewizji polskiej, zapytana o powód tej hojności, odpowiedziała: &quot;Wszystko co moje, jest polskie. (...) Przypadkiem, zbiegiem okoliczności (...) odziedziczyłam po wygasłej rodzinie to, co mogłam przekazać narodowi&quot;.<br /> <br /> == Śmierć i upamiętnienie ==<br /> Jej pogrzeb odbył się 12 września 2002 roku; grób na cmentarzu Campo Verano w Rzymie (kwatera 38) jest wpisany do Ewidencji grobów weteranów o Wolność i Niepodległość Polski prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej. Na skromnej płycie nagrobnej z napisem Carolina de Brzezie Lanckoronska poza datami urodzin i śmierci znajduje się też łacińska sentencja ''Gentis suae Polonae ultima - ostatnia ze swego polskiego rodu.''<br /> <br /> W ramach projektu „słynni Polacy XX w.” 2 maja 2010 roku w parku im. Henryka Jordana w Krakowie odsłonięto popiersie Karoliny Lanckorońskiej, a na narożnej kamienicy przy ulicy Wenecja umieszczono tablicę pamiątkową. Kolejne jej krakowskie popiersie wita wchodzących do gmachu Polskiej Akademii Nauk. Lanckorońska ma też swój skwer na styku ulic Podzamcze i Kanoniczej.<br /> <br /> == Linki ==</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Karolina_Lanckoro%C5%84ska&diff=2366 2026-06-11T15:31:51Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''Wpis opracowała Ewa Maria Slaska'''<br /> <br /> '''Karolina Lanckorońska''' (ur. 11 sierpnia 1898 w Buchberg am Kamp, Dolna Austria, zm. 25 sierpnia 2002 w Rzymie) – polska historyczka i historyczka sztuki, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Jana Kazimierza, żołnierka Armii Krajowej, więźniarka obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oficerka prasowa 2 Korpusu Polskiego Polskich Sił Zbrojnych, po 1945 najważniejsza działaczka Polonii we Włoszech, inicjatorka i współzałożycielka Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, pisarka, członkini założycielka Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie i członkini Polskiej Akademii Umiejętności.<br /> <br /> Żyła 104 lata!<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> [[Plik:RodziceKaroliny.jpg|alt=Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata|mały|Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata]]<br /> Pochodziła z rodu arystokratycznego herbu Zadora, była córką hrabiego Karola Lanckorońskiego i jego trzeciej żony Małgorzaty von Lichnowsky. Była przyrodnią siostrą Antoniego Lanckorońskiego.<br /> [[Plik:Palac-lanckoronski-biblioteka.jpg|alt=Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu|tło|prawo|bezramki|600x600px|Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu]]<br /> Ukończyła gimnazjum w Wiedniu, w latach 1917–1921 studiowała w Wiedniu, historię sztuki. W 1926 roku obroniła doktorat. Zajmowała się głównie zagadnieniami sztuki baroku i twórczością Michała Anioła. W 1935 habilitowała się na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na podstawie rozprawy ''Dekoracja malarska kościoła Il Gesu w Rzymie'' i została tam zatrudniona jako kierowniczka katedry historii sztuki na Wydziale Humanistycznym. Jednocześnie objęła stanowisko sekretarza Towarzystwa Polskich Badań Historycznych we Lwowie. W październiku 1936 otrzymała prawo prowadzenia wykładów, przysługujące samodzielnym pracownikom naukowym, z zakresu historii sztuki. W latach 1936/1937 prowadziła badania naukowe w Anglii i Holandii.<br /> <br /> Od momentu, gdy w roku 1933 umarł jej ojciec, administrowała dobra rodzinne, w tym również zbiory sztuki ojca, który posiadał ogromną kolekcję dzieł sztuki, odziedziczoną po przodkach, w tym dziedzictwo Rzewuskich, zawierające część prac zakupionych przez ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zbiory artystyczne hrabiego Lanckorońskiego, przez niego również uzupełniane, obejmowały ponad 3000 obiektów malarskich, reprezentujących szkołę włoską, niemiecką, francuską, holenderską od XIV wieku do czasów współczesnych, około tysiąca dzieł starożytnych z terenów Grecji, Rzymu i Egiptu oraz wyroby sztuki i rzemiosła z Dalekiego Wschodu (Chin, Indii i Japonii). Miejscem ich przechowywania był pałac przy Jacquingasse 18 w Wiedniu ( na ilistracji biblioteka w pałacu, obraz Rudolfa von Alta z roku 1881. <br /> <br /> Pozowała do rysunków i obrazów polskich malarzy, w tym Jacka Malczewskiego, który był zaprzyjaźniony z jej ojcem, a w roku 1885 odbył z nim wyprawę etnograficzną do Azji Mniejszej. <br /> <br /> W 1934 zamieszkała we Lwowie przy ulicy Zimorowicza 19 (obecnie Dudajewa), prowadziła wykłady z historii sztuki włoskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza.<br /> <br /> === II wojna światowa ===<br /> Wybuch wojny zastał ją we Lwowie. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną przez pewien czas kontynuowała wykłady na Uniwersytecie Lwowskim. Zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Wobec zagrożenia aresztowaniem przez NKWD skorzystała z możliwości wymiany ludności między terenami polskimi okupowanymi przez ZSRR i hitlerowskie Niemcy i przeszła 3 maja 1940 na ziemie okupowane przez Niemców. Służyła w szeregach Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej w stopniu porucznika. Z polecenia dowództwa konspiracyjnego brała udział w pracach uznawanej przez Niemców Rady Głównej Opiekuńczej.<br /> <br /> W końcu 1941 kilkakrotnie przybywała do Lwowa niosąc pomoc więźniom. W styczniu 1942 przyjechała z zadaniem zorganizowania filii Rady Głównej Opiekuńczej (tzw. Komitetu Polskiego) w województwie stanisławowskim. W maju 1942 roku została w Kołomyi aresztowana przez gestapo. 9 stycznia 1943 została wysłana do obozu koncentracyjnego Ravensbrück (nr obozowy 16076), gdzie doczekała zwolnienia; 5 kwietnia 1945 uwolniono ją po interwencji Carla J. Burckhardta, prezesa Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Wydarzenia wojenne opisała w książce ''Wspomnienia wojenne 22 IX 1939 – 5 IV 1945'' nominowanej do Nagrody Literackiej Nike 2002.<br /> <br /> === Po wojnie ===<br /> Krótko po uwolnieniu z obozu podjęła współpracę z 2 Korpusem Polskim generała Władysława Andersa, pełniąc funkcję oficera prasowego. <br /> <br /> Po wojnie osiadła we Włoszech. W roku 1945 należała do grona inicjatorów założenia Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie. Wspierała finansowo działalność instytutu, obejmując stanowisko jego dyrektora. Zainicjowała wydawanie czasopisma „Antemurale” (rocznik, 1954–1982, 30 tomów) oraz serii &quot;Elementa ad Fontium Editiones” (do 1987 75 tomów) i od roku 1990 „Acta Nuntiaturae Polonae”. Była też członkinią-założycielką Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.<br /> <br /> W 1967 była w Münster świadkiem na procesie Hansa Krügera, gestapowca ze Stanisławowa.<br /> <br /> Założyła Fundusz im. Karola Lanckorońskiego (od 1967 pod nazwą Fundacja Lanckorońskich z Brzezia z siedzibą w szwajcarskim Fryburgu i w Londynie), wspierający zarówno polskie instytucje emigracyjne (m.in. założony i kierowany przez nią Polski Instytut Historyczny w Rzymie, Biblioteka Polska w Paryżu) i krajowe (głównie biblioteki uniwersyteckie), jak i odbiorców indywidualnych (stypendia dla polskich naukowców przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne poza krajem, współfinansowanie leków dla pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego). Na emigracji kontynuowała pracę naukową, pozostała aktywna do późnych lat życia. W połowie lat 50. prowadziła badania domniemanego grobowca Bolesława Śmiałego w Ossiach w Karyntii. Królowi Bolesławowi i jego konfliktowi z biskupem Stanisławem ze Szczepanowa poświęciła artykuł ''W sprawie sporu między Bolesławem Śmiałym a św. Stanisławem'' („Teki Historyczne”, tom IX, 1958).<br /> <br /> W 1990 została przyjęta w poczet członków Polskiej Akademii Umiejętności. Nadano jej doktoraty honorowe m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego (1983), Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie (1988), Uniwersytetu Wrocławskiego (1990).<br /> <br /> Otrzymała liczne odznaczenia państwowe polskie i włoskie oraz polonijne i watykańskie, niektóre pośmiertnie. Była też wielokrotnie odznaczana tytułem profesora ''honoris causa''.<br /> <br /> W 1994 Karolina Lanckorońska ofiarowała Polsce zachowaną część kolekcji dzieł sztuki, zgromadzonej przez jej ojca. 37 obrazów otrzymał Zamek Królewski w Warszawie, w tym dwa dzieła Rembrandta. Ponad 500 zabytkowych obiektów, wśród nich 82 obrazy włoskie i ponad 220 rysunków Jacka Malczewskiego przekazała Zamkowi Królewskiemu na Wawelu – Państwowym Zbiorom Sztuki. Dary otrzymały również inne instytucje: Biblioteka Jagiellońska, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Polska Akademia Umiejętności. W wywiadtie dla telewizji polskiej, zapytana o powód tej hojności, odpowiedziała: &quot;Wszystko co moje, jest polskie. (...) Przypadkiem, zbiegiem okoliczności (...) odziedziczyłam po wygasłej rodzinie to, co mogłam przekazać narodowi&quot;.<br /> <br /> == Śmierć i upamiętnienie ==<br /> Jej pogrzeb odbył się 12 września 2002 roku; grób na cmentarzu Campo Verano w Rzymie (kwatera 38) jest wpisany do Ewidencji grobów weteranów o Wolność i Niepodległość Polski prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej. Na skromnej płycie nagrobnej z napisem Carolina de Brzezie Lanckoronska poza datami urodzin i śmierci znajduje się też łacińska sentencja ''Gentis suae Polonae ultima - ostatnia ze swego polskiego rodu.''<br /> <br /> W ramach projektu „słynni Polacy XX w.” 2 maja 2010 roku w parku im. Henryka Jordana w Krakowie odsłonięto popiersie Karoliny Lanckorońskiej, a na narożnej kamienicy przy ulicy Wenecja umieszczono tablicę pamiątkową. Kolejne jej krakowskie popiersie wita wchodzących do gmachu Polskiej Akademii Nauk. Lanckorońska ma też swój skwer na styku ulic Podzamcze i Kanoniczej.<br /> <br /> == Linki ==</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:RodziceKaroliny.jpg&diff=2365 2026-06-11T14:51:33Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Rodzice Karoliny, Karol i Małgorzata</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Palac-lanckoronski-biblioteka.jpg&diff=2364 2026-06-11T14:40:33Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Biblioteka w pałacu Lanckorońskich w Wiedniu</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Karolina_Lanckoro%C5%84ska&diff=2363 2026-06-11T14:31:31Z

<p>Admin: Utworzono nową stronę &quot;'''Wpis opracowała Ewa Maria Slaska''' '''Karolina Lanckorońska''' (ur. 11 sierpnia 1898 w Buchberg am Kamp, Dolna Austria, zm. 25 sierpnia 2002 w Rzymie) – polska…&quot;</p> <hr /> <div>'''Wpis opracowała Ewa Maria Slaska'''<br /> <br /> '''Karolina Lanckorońska''' (ur. 11 sierpnia 1898 w Buchberg am Kamp, Dolna Austria, zm. 25 sierpnia 2002 w Rzymie) – polska historyczka i historyczka sztuki, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Jana Kazimierza, żołnierka Armii Krajowej, więźniarka obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oficerka prasowa 2 Korpusu Polskiego Polskich Sił Zbrojnych, po 1945 najważniejsza działaczka Polonii we Włoszech, inicjatorka i współzałożycielka Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, pisarka, członkini założycielka Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie i członkini Polskiej Akademii Umiejętności.<br /> <br /> == Życiorys ==<br /> Pochodziła z rodu arystokratycznego herbu Zadora, była córką hrabiego Karola Lanckorońskiego i jego trzeciej żony Małgorzaty von Lichnowsky. Była przyrodnią siostrą Antoniego Lanckorońskiego.<br /> Ukończyła gimnazjum w Wiedniu, w latach 1917–1921 studiowała w Wiedniu, historię sztuki. W 1926 roku obroniła doktorat. Zajmowała się głównie zagadnieniami sztuki baroku i twórczością Michała Anioła. W 1935 habilitowała się na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na podstawie rozprawy ''Dekoracja malarska kościoła Il Gesu w Rzymie'' i została tam zatrudniona jako kierowniczka katedry historii sztuki na Wydziale Humanistycznym. Jednocześnie objęła stanowisko sekretarza Towarzystwa Polskich Badań Historycznych we Lwowie. W październiku 1936 otrzymała prawo prowadzenia wykładów, przysługujące samodzielnym pracownikom naukowym, z zakresu historii sztuki. W latach 1936/1937 prowadziła badania naukowe w Anglii i Holandii.<br /> <br /> Od momentu, gdy w roku 1933 umarł jej ojciec, administrowała dobra rodzinne. <br /> <br /> Pozowała do rysunków i obrazów polskich malarzy, w tym Jacka Malczewskiego. <br /> <br /> W 1934 zamieszkała we Lwowie przy ulicy Zimorowicza 19 (obecnie Dudajewa), prowadziła wykłady z historii sztuki włoskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza.<br /> <br /> === II wojna światowa ===<br /> Wybuch [[II wojna światowa|wojny]] zastał ją we Lwowie. Po zajęciu miasta przez [[Armia Czerwona|Armię Czerwoną]] przez pewien czas kontynuowała wykłady na [[Uniwersytet Lwowski|Uniwersytecie Lwowskim]]. Zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Wobec zagrożenia aresztowaniem przez [[NKWD]] skorzystała z możliwości wymiany ludności między terenami polskimi okupowanymi przez ZSRR i hitlerowskie Niemcy i przeszła 3 maja 1940 na ziemie okupowane przez [[III Rzesza|Niemców]]. Służyła w szeregach [[Związek Walki Zbrojnej|Związku Walki Zbrojnej]], a następnie w [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] (porucznik). Z polecenia dowództwa konspiracyjnego brała udział w pracach uznawanej przez Niemców [[Rada Główna Opiekuńcza (1940–1945)|Rady Głównej Opiekuńczej]], utrzymując m.in. kontakt z wieloletnim przyjacielem rodziny, arcybiskupem krakowskim [[Adam Stefan Sapieha|Adamem Sapiehą]].<br /> <br /> W końcu 1941 kilkakrotnie przebywała we Lwowie z pomocą więzionym w tamtejszych więzieniach i w celu stworzenia silnej placówki RGO we Lwowie obejmującą opieką całą [[Małopolska Wschodnia|Małopolskę Wschodnią]].<br /> <br /> W styczniu 1942 przyjechała ponownie do Lwowa z zadaniem zorganizowania filii Rady Głównej Opiekuńczej (tzw. Komitetu Polskiego) w województwie stanisławowskim. Wkrótce jednak (maj 1942) została w Kołomyi aresztowana przez [[Gestapo]] i po przewiezieniu do [[Iwano-Frankiwsk|Stanisławowa]] przesłuchiwał ją szef Gestapo w Stanisławowie, hauptsturmführer [[Hans Krüger (oficer Gestapo)|Hans Krüger]], znany z [[Mord w Czarnym Lesie|akcji wymordowania polskiej inteligencji]] w Stanisławowie. W przekonaniu, że aresztowana wkrótce poniesie śmierć, oficer Gestapo pochwalił się przed nią swoją decydującą rolą także w [[Mord profesorów lwowskich|mordzie profesorów lwowskich]] (3 na 4 lipca 1941). Już po wojnie zeznania Lanckorońskiej oraz przekazany b. rektorowi Uniwersytetu Lwowskiego [[Stanisław Kulczyński|Stanisławowi Kulczyńskiemu]] tzw. ''Raport Karli Lanckorońskiej'' (opublikowany w 1977) były ważnymi dowodami przy próbach wyjaśnienia zbrodni lwowskiej.<br /> <br /> Lanckorońska została przeniesiona ze Stanisławowa do Lwowa, a następnie 9 stycznia 1943 wysłana do [[Ravensbrück (KL)|obozu koncentracyjnego Ravensbrück]] (nr obozowy 16076), doczekała tam jednak zwolnienia. U schyłku wojny 5 kwietnia 1945 uwolniono ją po interwencji [[Carl Jakob Burckhardt|Carla J. Burckhardta]], prezesa Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Wydarzenia wojenne opisała w książce ''Wspomnienia wojenne 22 IX 1939 – 5 IV 1945'' nominowanej do [[Nagroda Literacka „Nike”|Nagrody Literackiej Nike]] 2002.<br /> <br /> === Po wojnie ===<br /> Krótko po uwolnieniu z obozu podjęła współpracę z [[2 Korpus Polski (PSZ)|2 Korpusem Polskim]] generała [[Władysław Anders|Władysława Andersa]] jako oficer prasowy. Zajęła się m.in. organizacją studiów dla zdemobilizowanych żołnierzy (ok. 1300 osób) na emigracji. Po wojnie osiadła we [[Włochy|Włoszech]]&lt;sup&gt;[&lt;nowiki/&gt;[[Pomoc:Przypisy|potrzebny przypis]]]&lt;/sup&gt;. W 1945 była jednym z inicjatorów założenia [[Polski Instytut Historyczny w Rzymie|Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie]]. Do jego powstania przyczyniła się także finansowo, sama stanęła na czele Instytutu jako dyrektor. W ramach Instytutu zainicjowała wydawanie czasopisma „[[Antemurale]]” (rocznik, 1954–1982, 30 tomów) i serii: „[[Elementa ad Fontium Editiones]]” (do 1987 75 tomów) i „[[Acta Nuntiaturae Polonae]]” (od 1990), upowszechniających ważne źródła dotyczące historii Polski (m.in. dziejów nuncjatury apostolskiej w Polsce). Członek-założyciel [[Polskie Towarzystwo Naukowe na Obczyźnie|Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie]]&lt;sup&gt;[&lt;nowiki/&gt;[[Pomoc:Przypisy|potrzebny przypis]]]&lt;/sup&gt;.<br /> <br /> W 1967 była świadkiem na procesie Hansa Krügera w [[Münster]], gestapowca ze Stanisławowa.<br /> <br /> Założyła Fundusz im. Karola Lanckorońskiego (od 1967 pod nazwą [[Fundacja Lanckorońskich z Brzezia]] z siedzibą w szwajcarskim Fryburgu i w Londynie), wspierający zarówno polskie instytucje emigracyjne (m.in. założony i kierowany przez nią Polski Instytut Historyczny w Rzymie, Biblioteka Polska w Paryżu) i krajowe (głównie biblioteki uniwersyteckie), jak i odbiorców indywidualnych (stypendia dla polskich naukowców przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne poza krajem, współfinansowanie leków dla pracowników [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytetu Jagiellońskiego]]). Na emigracji kontynuowała pracę naukową, pozostając aktywną do późnych lat życia. W połowie lat 50. prowadziła badania domniemanego grobowca [[Bolesław II Szczodry|Bolesława Śmiałego]] w Ossiach w [[Karyntia|Karyntii]]. Królowi Bolesławowi i jego konfliktowi z biskupem [[Stanisław ze Szczepanowa|Stanisławem ze Szczepanowa]] poświęciła artykuł ''W sprawie sporu między Bolesławem Śmiałym a św. Stanisławem'' („[[Teki Historyczne]]”, tom IX, 1958).<br /> <br /> W 1990 została przyjęta w poczet członków [[Polska Akademia Umiejętności|Polskiej Akademii Umiejętności]]. Nadano jej doktoraty honorowe m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego (1983), [[Polski Uniwersytet na Obczyźnie|Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie]] w Londynie (1988), Uniwersytetu Wrocławskiego (1990).<br /> <br /> === Śmierć i upamiętnienie ===<br /> Profesor Karolina Lanckorońska była ostatnim przedstawicielem swojego rodu.<br /> <br /> Jej grób, znajdujący się na cmentarzu Campo Verano w Rzymie (kwatera cudzoziemska- kw. 38), został wpisany do Ewidencji grobów weteranów o Wolność i Niepodległość Polski prowadzonej przez [[Instytut Pamięci Narodowej]].<br /> <br /> Karolina Lanckorońska upamiętniona została w ramach projektu „słynni Polacy XX w.” popiersiem, które stoi w [[Park im. Henryka Jordana w Krakowie|parku im. Henryka Jordana w Krakowie]] (V.2) – odsłonięcie 2 maja 2010.<br /> <br /> === Kolekcja Lanckorońskich ===<br /> [[:Plik:Kolekcja Lanckorońskich.mp3|Kolekcja Lanckorońskich]]<br /> <br /> Czas trwania: 36 minut i 16 sekund.36:16<br /> <br /> 15 grudnia 2020<br /> <br /> ''Problem z odtwarzaniem tego pliku? Zobacz [[Commons:Pomoc - multimedia|strony pomocy]].''<br /> <br /> W 1994 Karolina Lanckorońska ofiarowała Polsce zachowaną część kolekcji dzieł sztuki, zgromadzonej przez jej ojca w [[Pałac Lanckorońskich w Wiedniu|pałacu Lanckorońskich w Wiedniu]].<br /> <br /> 37 obrazów otrzymał [[Zamek Królewski w Warszawie]], m.in. dwa dzieła [[Rembrandt|Rembrandta]]. Ponad 500 zabytkowych obiektów, wśród nich 82 obrazy włoskie i ponad 220 rysunków Jacka Malczewskiego przekazała [[Zamek Królewski na Wawelu – Państwowe Zbiory Sztuki|Zamkowi Królewskiemu na Wawelu – Państwowym Zbiorom Sztuki]].<br /> <br /> Obdarowane zostały też inne instytucje: [[Biblioteka Jagiellońska]], [[Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego]], [[Muzeum Narodowe w Warszawie]], [[Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie]], [[Polska Akademia Umiejętności]].<br /> <br /> == Odznaczenia ==<br /> <br /> * Krzyż Wielki [[Order Odrodzenia Polski|Orderu Odrodzenia Polski]] (1991)<br /> * [[Krzyż Walecznych]] (1942)<br /> * Brązowy [[Krzyż Zasługi z Mieczami]] (1965)<br /> * [[Krzyż Armii Krajowej]] (1968)<br /> * Krzyż Kombatancki [[Stowarzyszenie Polskich Kombatantów|Stowarzyszenia Polskich Kombatantów]] (1988)<br /> * Krzyż Oficerski [[Order Zasługi Republiki Włoskiej|Orderu Zasługi Republiki Włoskiej]] (1997)<br /> * Krzyż Komandorski z Gwiazdą [[Order Świętego Grzegorza Wielkiego|Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego]] (1998) nadany przez [[Jan Paweł II|Jana Pawła II]] z okazji 100. rocznicy urodzin<br /> * Medal [[Polonia Mater Nostra Est]] (2001)<br /> * Złota odznaka honorowa Koła Lwowian w Londynie (1970)<br /> * Srebrny Medal [[Cracoviae Merenti]] oznaczony numerem drugim (1995)</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Renate_von_Natzmer&diff=2362 2026-06-06T20:27:02Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''Renate von Natzmer''', eine deutsche adelige, die wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und am 18. Februar 1935 in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee mit dem Handbeil hingerichtet.<br /> <br /> Sie wurde zusammen mit ihrer Freundin, '''Benita von Falkenhayn''', inhaftiert, die ebenfalls wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee am denselben Tag mit dem Handbeil hingerichtet wurde.<br /> <br /> Beide wurden durch den Scharfrichter Carl Gröpler enthauptet.<br /> <br /> Beide wurden von den polnischen Spion, Major Jerzy Sosnowski in der Zeit von 1926 bis 1934 angeworben, den polnischen Nachrichtenoffizier, der vor allem weibliche Angestellte des Reichswehrministeriums für Spionagedienste zu Gunsten des polnischen Geheimdienstes angeworben hat. Der polnische Spionagering wurde im Februar 1934 von der deutschen Abwehr enttarnt und alle Mitglieder wurden festgenommen.<br /> <br /> Interessanterweise wurde der Führungsoffizier beider, Jerzy Sosnowski zu lebenslanger Zuchthausstrafe verurteilt, aber schon ein Jahr nach seiner Verurteilung gegen mehrere deutsche Agenten, die in Polen enttarnt worden waren, ausgetauscht.<br /> <br /> Vor ihrer Verhaftung lebte Benita von Falkenhayn zuletzt in der Kleiststraße 13, die damals zu Charlottenburg und heute zu Schöneberg gehört.[[Plik:Arnsberg Execution block.jpg|alt=Hinrichtungsblock|mały|Hinrichtungsblock]]<br /> Das Wort Handbeil bedeutet einen durch den Henkel in den beiden Händen gehaltenen Beil. Beide Frauen wurden die letzten, die mit der Handbeil hingerichtet worden sind.<br /> <br /> Beide Frauen waren Deutsche, wurden aber in Polkopedia, Wikipedia der Polinnen in Ausland erwąhnt, weil sie, genauso wie [[Wilhelmina Günther]], für das und die Polen aktiv tätig waren und wegen Polens sind sie auch inhaftiert, verurteilt und hingerichtet.<br /> <br /> == Wikipedia ==<br /> Das '''Richtbeil''' (auch ''Handbeil'') ist wie das Richtschwert ein Gerät, mit dem ein Scharfrichter seine Tätigkeit verrichtete. Es ist nicht mit dem Richtbeil zu verwechseln, das für Holzbearbeitung in der Stellmacherei genutzt wurde. Das Richtbeil wurde in einigen Teilen des Deutschen Reiches, insbesondere in weiten Teilen Preußens, bis 1938 zur Vollstreckung der Todesstrafe eingesetzt. Aber z.B. in Schweden wurde es letztmals 1900 bei der Enthauptung des Massenmörders Johan Filip Nordlund verwendet.<br /> <br /> Es handelte sich hierbei oft um ein schweres, zweihändig zu handhabendes Beil (von der Größe her eher eine Art Axt), das durch die eigene Masse eine starke Durchschlagskraft hatte und in Verbindung mit einem Richtblock oder einer Richtbank, vor dem oder auf dem die zum Tode Verurteilten festgeschnallt wurden, verwendet wurde. Das Richtbeil galt als pragmatisch schnelles Tötungsinstrument, kam aber wegen seiner offensichtlichen Brutalität zunehmend in Verruf, auch wenn die Scharfrichter mit Handschuhen, Frack und Zylinder auftraten. <br /> <br /> Als am 18. Februar 1935 in Plötzensee zwei Frauen ('''Benita von Falkenhayn''' und [[Renate von Natzmer]]) wegen „Verrats militärischer Geheimnisse“ mit dem Richtbeil exekutiert wurden, kam es zu Protesten im Ausland. Ernst Hanfstaengl, ein Freund Hitlers, sah darin „kaum wieder gut zu machende Schädigungen des deutschen Kulturansehens“. Roland Freisler dagegen hielt das Richtbeil für „männlich“, weil dabei die „Muskelkraft“ des Scharfrichters eine zentrale Rolle spiele, während etwa bei der Guillotine eine Maschine das Werk vollziehe. Außerdem war die Guillotine, wie sie etwa in Bayern zum Einsatz kam, vielen Nationalsozialisten suspekt, nämlich als eine Erfindung Frankreichs. Mitte der 1930er-Jahre suchte die NS-Führung nach einer einheitlichen Hinrichtungsmethode im ganzen Reich. Am 14. Oktober 1936 entschied Hitler gegen das Richtbeil und für die Guillotine, offiziell (wie bereits üblich und auch nachher in der DDR beibehalten) „Fallbeil“ genannt.<br /> <br /> == Literatur und Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Richtbeil_(Strafvollzug)</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Renate_von_Natzmer&diff=2361 2026-06-06T11:44:43Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''Renate von Natzmer''', eine deutsche adelige, die wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und am 18. Februar 1935 in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee mit dem Handbeil hingerichtet.<br /> <br /> Sie wurde zusammen mit ihrer Freundin, '''Benita von Falkenhayn''', inhaftiert, die ebenfalls wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee am denselben Tag mit dem Handbeil hingerichtet wurde.<br /> <br /> Beide wurden durch den Scharfrichter Carl Gröpler enthauptet.<br /> <br /> Beide wurden von den polnischen Spion, Major Jerzy Sosnowski in der Zeit von 1926 bis 1934 angeworben, den polnischen Nachrichtenoffizier, der vor allem weibliche Angestellte des Reichswehrministeriums für Spionagedienste zu Gunsten des polnischen Geheimdienstes angeworben hat. Der polnische Spionagering wurde im Februar 1934 von der deutschen Abwehr enttarnt und alle Mitglieder wurden festgenommen.<br /> <br /> Interessanterweise wurde der Führungsoffizier beider, Jerzy Sosnowski zu lebenslanger Zuchthausstrafe verurteilt, aber schon ein Jahr nach seiner Verurteilung gegen mehrere deutsche Agenten, die in Polen enttarnt worden waren, ausgetauscht.<br /> <br /> Vor ihrer Verhaftung lebte Benita von Falkenhayn zuletzt in der Kleiststraße 13, die damals zu Charlottenburg und heute zu Schöneberg gehört.[[Plik:Arnsberg Execution block.jpg|alt=Hinrichtungsblock|mały|Hinrichtungsblock]]<br /> Das Wort Handbeil bedeutet einen durch den Henkel in den beiden Händen gehaltenen Beil. Beide Frauen wurden die letzten, die mit der Handbeil hingerichtet worden sind.<br /> <br /> == Wikipedia ==<br /> Das '''Richtbeil''' (auch ''Handbeil'') ist wie das Richtschwert ein Gerät, mit dem ein Scharfrichter seine Tätigkeit verrichtete. Es ist nicht mit dem Richtbeil zu verwechseln, das für Holzbearbeitung in der Stellmacherei genutzt wurde. Das Richtbeil wurde in einigen Teilen des Deutschen Reiches, insbesondere in weiten Teilen Preußens, bis 1938 zur Vollstreckung der Todesstrafe eingesetzt. Aber z.B. in Schweden wurde es letztmals 1900 bei der Enthauptung des Massenmörders Johan Filip Nordlund verwendet.<br /> <br /> Es handelte sich hierbei oft um ein schweres, zweihändig zu handhabendes Beil (von der Größe her eher eine Art Axt), das durch die eigene Masse eine starke Durchschlagskraft hatte und in Verbindung mit einem Richtblock oder einer Richtbank, vor dem oder auf dem die zum Tode Verurteilten festgeschnallt wurden, verwendet wurde. Das Richtbeil galt als pragmatisch schnelles Tötungsinstrument, kam aber wegen seiner offensichtlichen Brutalität zunehmend in Verruf, auch wenn die Scharfrichter mit Handschuhen, Frack und Zylinder auftraten. <br /> <br /> Als am 18. Februar 1935 in Plötzensee zwei Frauen ('''Benita von Falkenhayn''' und [[Renate von Natzmer]]) wegen „Verrats militärischer Geheimnisse“ mit dem Richtbeil exekutiert wurden, kam es zu Protesten im Ausland. Ernst Hanfstaengl, ein Freund Hitlers, sah darin „kaum wieder gut zu machende Schädigungen des deutschen Kulturansehens“. Roland Freisler dagegen hielt das Richtbeil für „männlich“, weil dabei die „Muskelkraft“ des Scharfrichters eine zentrale Rolle spiele, während etwa bei der Guillotine eine Maschine das Werk vollziehe. Außerdem war die Guillotine, wie sie etwa in Bayern zum Einsatz kam, vielen Nationalsozialisten suspekt, nämlich als eine Erfindung Frankreichs. Mitte der 1930er-Jahre suchte die NS-Führung nach einer einheitlichen Hinrichtungsmethode im ganzen Reich. Am 14. Oktober 1936 entschied Hitler gegen das Richtbeil und für die Guillotine, offiziell (wie bereits üblich und auch nachher in der DDR beibehalten) „Fallbeil“ genannt.<br /> <br /> == Literatur und Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Richtbeil_(Strafvollzug)</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Renate_von_Natzmer&diff=2360 2026-06-06T11:39:30Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''Renate von Natzmer''', wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und am 18. Februar 1935 in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee mit dem Handbeil hingerichtet.<br /> <br /> Sie wurde zusammen mit ihrer Freundin, '''Benita von Falkenhayn''', inhaftiert, einer deutschen Widerstandskämpferin, die ebenfalls wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee am denselben Tag mit dem Handbeil hingerichtet wurde.<br /> <br /> Beide wurden von den polnischen Spion, Major Jerzy Sosnowski in der Zeit von 1926 bis 1934 angeworben, den polnischen Nachrichtenoffizier, der vor allem weibliche Angestellte des Reichswehrministeriums für Spionagedienste zu Gunsten des polnischen Geheimdienstes angeworben hat. Der polnische Spionagering wurde im Februar 1934 von der deutschen Abwehr enttarnt und alle Mitglieder wurden festgenommen.<br /> [[Plik:Arnsberg Execution block.jpg|alt=Hinrichtungsblock|mały|Hinrichtungsblock]]<br /> Das Wort Handbeil bedeutet einen durch den Henkel in den beiden Händen gehaltenen Beil. Beide Frauen wurden die letzten, die mit der Handbeil hingerichtet worden sind.<br /> <br /> == Wikipedia ==<br /> Das '''Richtbeil''' (auch ''Handbeil'') ist wie das Richtschwert ein Gerät, mit dem ein Scharfrichter seine Tätigkeit verrichtete. Es ist nicht mit dem Richtbeil zu verwechseln, das für Holzbearbeitung in der Stellmacherei genutzt wurde. Das Richtbeil wurde in einigen Teilen des Deutschen Reiches, insbesondere in weiten Teilen Preußens, bis 1938 zur Vollstreckung der Todesstrafe eingesetzt. Aber z.B. in Schweden wurde es letztmals 1900 bei der Enthauptung des Massenmörders Johan Filip Nordlund verwendet.<br /> <br /> Es handelte sich hierbei oft um ein schweres, zweihändig zu handhabendes Beil (von der Größe her eher eine Art Axt), das durch die eigene Masse eine starke Durchschlagskraft hatte und in Verbindung mit einem Richtblock oder einer Richtbank, vor dem oder auf dem die zum Tode Verurteilten festgeschnallt wurden, verwendet wurde. Das Richtbeil galt als pragmatisch schnelles Tötungsinstrument, kam aber wegen seiner offensichtlichen Brutalität zunehmend in Verruf, auch wenn die Scharfrichter mit Handschuhen, Frack und Zylinder auftraten. <br /> <br /> Als am 18. Februar 1935 in Plötzensee zwei Frauen ('''Benita von Falkenhayn''' und [[Renate von Natzmer]]) wegen „Verrats militärischer Geheimnisse“ mit dem Richtbeil exekutiert wurden, kam es zu Protesten im Ausland. Ernst Hanfstaengl, ein Freund Hitlers, sah darin „kaum wieder gut zu machende Schädigungen des deutschen Kulturansehens“. Roland Freisler dagegen hielt das Richtbeil für „männlich“, weil dabei die „Muskelkraft“ des Scharfrichters eine zentrale Rolle spiele, während etwa bei der Guillotine eine Maschine das Werk vollziehe. Außerdem war die Guillotine, wie sie etwa in Bayern zum Einsatz kam, vielen Nationalsozialisten suspekt, nämlich als eine Erfindung Frankreichs. Mitte der 1930er-Jahre suchte die NS-Führung nach einer einheitlichen Hinrichtungsmethode im ganzen Reich. Am 14. Oktober 1936 entschied Hitler gegen das Richtbeil und für die Guillotine, offiziell (wie bereits üblich und auch nachher in der DDR beibehalten) „Fallbeil“ genannt.<br /> <br /> == Literatur und Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Richtbeil_(Strafvollzug)</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Renate_von_Natzmer&diff=2359 2026-06-06T11:35:12Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''Renate von Natzmer''', wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und am 18. Februar 1935 in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee mit dem Handbeil hingerichtet.<br /> <br /> Wahrscheinlich im gemeinsamen Prozess mit '''Benita von Falkenhayn''', einer deutschen Widerstandskämpferin, die ebenfalls wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee am denselben Tag mit dem Handbeil hingerichtet wurde.<br /> [[Plik:Arnsberg Execution block.jpg|alt=Hinrichtungsblock|mały|Hinrichtungsblock]]<br /> Das Wort Handbeil bedeutet einen durch den Henkel in den beiden Händen gehaltenen Beil. Beide Frauen wurden die letzten, die mit der Handbeil hingerichtet worden sind.<br /> <br /> == Wikipedia ==<br /> Das '''Richtbeil''' (auch ''Handbeil'') ist wie das Richtschwert ein Gerät, mit dem ein Scharfrichter seine Tätigkeit verrichtete. Es ist nicht mit dem Richtbeil zu verwechseln, das für Holzbearbeitung in der Stellmacherei genutzt wurde. Das Richtbeil wurde in einigen Teilen des Deutschen Reiches, insbesondere in weiten Teilen Preußens, bis 1938 zur Vollstreckung der Todesstrafe eingesetzt. Aber z.B. in Schweden wurde es letztmals 1900 bei der Enthauptung des Massenmörders Johan Filip Nordlund verwendet.<br /> <br /> Es handelte sich hierbei oft um ein schweres, zweihändig zu handhabendes Beil (von der Größe her eher eine Art Axt), das durch die eigene Masse eine starke Durchschlagskraft hatte und in Verbindung mit einem Richtblock oder einer Richtbank, vor dem oder auf dem die zum Tode Verurteilten festgeschnallt wurden, verwendet wurde. Das Richtbeil galt als pragmatisch schnelles Tötungsinstrument, kam aber wegen seiner offensichtlichen Brutalität zunehmend in Verruf, auch wenn die Scharfrichter mit Handschuhen, Frack und Zylinder auftraten. <br /> <br /> Als am 18. Februar 1935 in Plötzensee zwei Frauen ('''Benita von Falkenhayn''' und [[Renate von Natzmer]]) wegen „Verrats militärischer Geheimnisse“ mit dem Richtbeil exekutiert wurden, kam es zu Protesten im Ausland. Ernst Hanfstaengl, ein Freund Hitlers, sah darin „kaum wieder gut zu machende Schädigungen des deutschen Kulturansehens“. Roland Freisler dagegen hielt das Richtbeil für „männlich“, weil dabei die „Muskelkraft“ des Scharfrichters eine zentrale Rolle spiele, während etwa bei der Guillotine eine Maschine das Werk vollziehe. Außerdem war die Guillotine, wie sie etwa in Bayern zum Einsatz kam, vielen Nationalsozialisten suspekt, nämlich als eine Erfindung Frankreichs. Mitte der 1930er-Jahre suchte die NS-Führung nach einer einheitlichen Hinrichtungsmethode im ganzen Reich. Am 14. Oktober 1936 entschied Hitler gegen das Richtbeil und für die Guillotine, offiziell (wie bereits üblich und auch nachher in der DDR beibehalten) „Fallbeil“ genannt.<br /> <br /> == Literatur und Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Richtbeil_(Strafvollzug)</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Weronika_Augustyniak&diff=2358 2026-06-06T11:19:39Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Projekt &quot;Frauen im Schatten der Guillotine. Polinnen im Gefängnis Plötzensee&quot;<br /> <br /> [[Polinnen im Gefängnis Plötzensee|Beschreibung des Projekts]]<br /> <br /> [[Polkopedia Workshop 1|Beschreibung des Workshops]]<br /> <br /> '''Autorka: Marzena Zajączkowska'''<br /> <br /> == Wersja polska ==<br /> <br /> === Życie ===<br /> Weronika Augustyniak z domu Nowak urodziła się 30 listopada 1899 w Borkach koło Konina. Była rolniczką i mieszkała z mężem Józefem, 9-letnią córką i 75-letnią mamą w Borkach. Weronika została skazana za zdradę stanu za pomoc sowieckiemu więźniowi, Fiodorowi Asarowowi. Wraz z nią aresztowani i skazani zostali jej mąż, Józef Augustyniak, a także Agnieszka Łaszkiewicz, Marianna Pietrzak, Leokadia Zbierską. Weronika zamordowana została w Berlin-Plötzense 15 sierpnia 1942 roku. <br /> <br /> === Śmierć ===<br /> Małżeństwo Augustyniak we wrześniu 1941 roku pomogło sowieckiemu więźniowi wojennemu Fiodorowi Azarowowi, który uciekł z niemieckiego obozu jenieckiego. Para zapewniła mu schronienie i dostarczała żywność. W związku z donosem, w listopadzie 1941 r. 28-letni Azarow został zabrany przez patrol niemieckiej żandarmerii z ukrycia nieopodal folwarku Augustyniaków. Następnie 25 listopada 1941 roku policja aresztowała kolejne osoby, w tym Józefa Augustyniaka, a 21 lutego 1942 r. została aresztowana również Weronika Augustyniak. Weronikę osadzono w więzieniu w Koninie, a potem w więzieniu Moabit w Berlinie. <br /> <br /> „Sąd Ludowy” skazał małżeństwo na śmierć 28 maja 1942 r. za “działania na szkodę” Rzeszy  w “wojnie przeciwko Rzeszy Niemieckiej”, jak podawał wyrok.<br /> <br /> Prośby o ułaskawienie zostały odrzucone przez Sekretarza Stanu Ministerstwa Sprawiedliwości Rzeszy Rolanda Freislera. W tym samym czasie Naczelny Prokurator Rzeszy został poproszony o zaplanowanie egzekucji jak „najszybciej”. <br /> [[File:001WeronikaAugustyniak.jpg|thumb|Weronika Augustyniak, Bild von Anna Krenz 2023]]<br /> 15 sierpnia 1942 r. Weronika i Józef Augustyniakowie zostali ścięci gilotyną w Berlinie-Plötzensee. <br /> <br /> Za kawałek chleba i dach dla młodego człowieka.<br /> <br /> === Dr Stieve ===<br /> Nazwisko Weroniki Augustyniak pojawia się na liście doktora Hermanna Stieve pod numerem 16. Dr Stieve był anatomem i dyrektorem Instytutu Anatomii na Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma w Berlinie. Prowadził między innymi badania na temat cyklu menstruacyjnego kobiet, badając więźniarki z obozu koncentracyjnego w Ravensbrueck i z więzienia w Plötzensee. Z jego badań wynikało, że cykl staje się nieregularny u kobiet, które żyją w stresie i/lub doświadczają nagłej traumy (na przykład są informowane dacie egzekucji). Ciała więźniarek po egzekucji natychmiast transportowano do Instytutu Anatomii, gdzie dr Stieve prowadził badania histologiczne i publikował ich wyniki w prasie branżowej. Po wojnie dr Stieve z powodzeniem dalej pracował, został dyrektorem Instytutu Anatomii w Berlinie, dziekanem Wydziału Medycyny na Uniwersytecie Berlińskim, a jego prace naukowe zyskiwały uznanie branży medycznej. Przez wiele lat jego popiersie zdobiło salę wykładową w Szpitalu Charite w Berlinie. <br /> [[File:Augustyniak Zbierska Łaszczak Pietrzak.png|alt=Pomnik ku czci mieszkańców wsi Borki|thumb|Pomnik ku czci mieszkańców wsi Borki, którzy zginęli w czasie II wojny, w tym pięciu osób straconych w więzieniu Plötzensee - są wśród nich 4 kobietyDenkmal für die Ermordeten und Gefallenen im 2. WK, darunter 5 Personen hingerichtet im Plötzensee, darunter 4 Frauen<br /> <br /> Weronika Augustyniak (+Ehemann / mąż Józef), Agnieszka Łaszkiewicz, Marianna Pietrzak i Leokadia Zbierska]]<br /> <br /> === Architektura pamięci ===<br /> Początek sięga roku 1986 - wtedy właśnie z inicjatywy mieszkańców wsi powstała pierwsza tablica i zaczęto mówić o historii tego miejsca. Dzisiejsi mieszkańcy Borek strzegą pamięci narodowej, stawiając pomnik upamiętniający  trudną historię jej mieszkańców. Nowy monument ufundował mieszkaniec wsi Borki, syn Feliksa Gruberskiego, Janusz Gruberski. Uroczyste poświęcenie pomnika odbyło się w poniedziałek, 19 września 2022 roku.<br /> <br /> === Wiersz ===<br /> '''Autorka: Elżbieta Kargol'''<br /> <br /> '''Sterbeurkunde / Akt zgonu'''<br /> <br /> '''Weronika Augustyniak'''<br /> <br /> ''urodzona: 30. XI. 1899 w Borkach koło Konina''<br /> <br /> ''ścięta pod gilotyną wraz z mężem Józefem: 15 VIII 1942 w Berlinie-Plötzensee''<br /> <br /> Weronika zdjęła swoją chustę<br /> <br /> I otarła jego rany.<br /> <br /> Nakarmiła chlebem.<br /> <br /> Napoiła wodą.<br /> <br /> A Józef umościł mu<br /> <br /> Posłanie.<br /> <br /> Ale pojawił sie zdrajca.<br /> <br /> I wszystko odebrał.<br /> [[File:KanteBrot.jpg|alt=Katarzyna Kalin|thumb|Rysunek Katarzyna Kalin podczas warsztatów 20.01.2024 do wpisu o Leokadii Zbierskiej, który jednak dotyczy również Marianny Pietrzak, Agnieszki Łaszkiewicz i Weroniki Augustyniak.]]<br /> Chustę<br /> <br /> Chleb<br /> <br /> Wodę<br /> <br /> Posłanie<br /> <br /> Życie.<br /> <br /> == Upamiętnienia ==<br /> Podczas warsztatu autorka wpisu o Agnieszce Łaszkiewicz Ewelina Jaworska napisała i wyreżyserowała etiudę teatralną ilustrującą losy mieszkaćców wsi Borki na przykładzie Agnieszki Łaszkiewicz i jej syna Zenona; w etiudzie wzięło udział wielu uczestników warsztatów; została ona sfotografowana i sfilmowana przez Marzenę Zajączkowską.<br /> <br /> Katarzyna Kalin narysowała obrazek oddający to, jak uczestnicy warsztatów nazywali los czterech kobiet, dwóch mężczyzn i młodego chłopaka ze wsi Borki: za kromkę chleba pod gilotynę.<br /> <br /> Elżbieta Kargol pisze wiersze o Polkach z Plötzensee.<br /> == Beitrag auf Deutsch ==<br /> Weronika Augustyniak, geborene Nowak, geb. am 30. November 1899, Borki/Konin – gestorben (hingerichtet) am 15. August 1942.<br /> <br /> Mit ihr zusammen wurden ihr Mann Josef sowie drei weitere Frauen hingerichtet.<br /> <br /> Sie sind alle polnische Kleinbauern.<br /> <br /> Sie halfen im September 1941 dem aus einem deutschen Gefangenenlager entflohenen sowjetischen Kriegsgefangenen Fiodor Asarow. Das Ehepaar gewährt ihm Unterkunft und versorgt ihn mit Lebensmitteln. Im November 1941 wird der 26-jährige Asarow aufgrund einer Denunziation von einer deutschen Gendarmeriestreife in der Nähe des Hofes der Augustyniaks aufgegriffen. Die Polizei nimmt daraufhin mehrere polnische Bürgerinnen und Bürger fest, darunter am 25. November 1941 auch Józef Augustyniak. Weronika Augustyniak wird am 21. Februar 1942 ebenfalls festgenommen.<br /> <br /> Der „Volksgerichtshof” verurteilt beide am 28. Mai 1942 zum Tode. Die Gnadengesuche werden vom Staatssekretär im Reichsjustizministerium Roland Freisler abgewiesen und der Oberreichsanwalt wird aufgefordert, die Hinrichtung mit „größter Beschleunigung” anzusetzen.<br /> <br /> Am 15. August 1942 werden Weronika und Józef Augustyniak in Berlin-Plötzensee ermordet.<br /> <br /> Im September 2022 wurde im Dorf Borki, wo sie geboren, lebten und ihren &quot;Tat&quot; ausübten ein Denkmal errichtet.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Laut der Liste der im Deutschen Reich hingerichteten Personen war sie die erste von den Polinnen in Plötzensee, die während des 2. WKs dort hingerichtet wurde. Es ist jedoch nicht klar, ob man der Liste glauben schenken kann, da man dorthin mehrere Namen nicht findet, von den Personen von denen man mit Sicherheit weißt, dass sie im 3. Reich hingerichtet wurden, wie z.B. [[Irena Bobowska (DE)|Irena Bobowska]]. <br /> <br /> == Quellen ==<br /> &lt;nowiki&gt;https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/hinrichtungen-in-ploetzensee/josef-und-veronika-augustyniak&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;https://www.gdw-berlin.de/fileadmin/bilder/Forschungspublikationen/Ploetzensee_als_Erinnerungsort_klein.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> https://www.instagram.com/p/C0w1lh9IRXy/<br /> <br /> https://www.facebook.com/reel/328917793372320<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> == Links ==<br /> [[Agnieszka Łaszkiewicz (PL)|Agnieszka Łaszkiewicz]]<br /> <br /> [[Marianna Pietrzak (PL)|Marianna Pietrzak]]<br /> <br /> [[Leokadia Zbierska (PL)|Leokadia Zbierska]]<br /> == Förderung ==<br /> Beitrag, Bilder und Video wurden gefertigt im Rahmen von Workshops &quot;Frauen im Schatten der Guillotine. Polinnen im Gefängnis Plötzensee&quot; am 2.12.2023 <br /> <br /> Das Projekt ist gefördert von der Stiftung EVZ (Erinnerung Verantwortung Zukunft)<br /> <br /> [http://www.stiftung-evz.de www.stiftung-evz.de]<br /> <br /> Diese Veröffentlichung stellt keine Meinungsäußerung der Stiftung EVZ dar. Für inhaltliche Aussagen trägt Polkopedia die Verantwortung.</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Weronika_Augustyniak&diff=2357 2026-06-06T11:04:10Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Projekt &quot;Frauen im Schatten der Guillotine. Polinnen im Gefängnis Plötzensee&quot;<br /> <br /> [[Polinnen im Gefängnis Plötzensee|Beschreibung des Projekts]]<br /> <br /> [[Polkopedia Workshop 1|Beschreibung des Workshops]]<br /> <br /> '''Autorka: Marzena Zajączkowska'''<br /> <br /> == Wersja polska ==<br /> <br /> === Życie ===<br /> Weronika Augustyniak z domu Nowak urodziła się 30 listopada 1899 w Borkach koło Konina. Była rolniczką i mieszkała z mężem Józefem, 9-letnią córką i 75-letnią mamą w Borkach. Weronika została skazana za zdradę stanu za pomoc sowieckiemu więźniowi, Fiodorowi Asarowowi. Wraz z nią aresztowani i skazani zostali jej mąż, Józef Augustyniak, a także Agnieszka Łaszkiewicz, Marianna Pietrzak, Leokadia Zbierską. Weronika zamordowana została w Berlin-Plötzense 15 sierpnia 1942 roku. <br /> <br /> === Śmierć ===<br /> Małżeństwo Augustyniak we wrześniu 1941 roku pomogło sowieckiemu więźniowi wojennemu Fiodorowi Azarowowi, który uciekł z niemieckiego obozu jenieckiego. Para zapewniła mu schronienie i dostarczała żywność. W związku z donosem, w listopadzie 1941 r. 28-letni Azarow został zabrany przez patrol niemieckiej żandarmerii z ukrycia nieopodal folwarku Augustyniaków. Następnie 25 listopada 1941 roku policja aresztowała kolejne osoby, w tym Józefa Augustyniaka, a 21 lutego 1942 r. została aresztowana również Weronika Augustyniak. Weronikę osadzono w więzieniu w Koninie, a potem w więzieniu Moabit w Berlinie. <br /> <br /> „Sąd Ludowy” skazał małżeństwo na śmierć 28 maja 1942 r. za “działania na szkodę” Rzeszy  w “wojnie przeciwko Rzeszy Niemieckiej”, jak podawał wyrok.<br /> <br /> Prośby o ułaskawienie zostały odrzucone przez Sekretarza Stanu Ministerstwa Sprawiedliwości Rzeszy Rolanda Freislera. W tym samym czasie Naczelny Prokurator Rzeszy został poproszony o zaplanowanie egzekucji jak „najszybciej”. <br /> [[File:001WeronikaAugustyniak.jpg|thumb|Weronika Augustyniak, Bild von Anna Krenz 2023]]<br /> 15 sierpnia 1942 r. Weronika i Józef Augustyniakowie zostali ścięci gilotyną w Berlinie-Plötzensee. <br /> <br /> Za kawałek chleba i dach dla młodego człowieka.<br /> <br /> === Dr Stieve ===<br /> Nazwisko Weroniki Augustyniak pojawia się na liście doktora Hermanna Stieve pod numerem 16. Dr Stieve był anatomem i dyrektorem Instytutu Anatomii na Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma w Berlinie. Prowadził między innymi badania na temat cyklu menstruacyjnego kobiet, badając więźniarki z obozu koncentracyjnego w Ravensbrueck i z więzienia w Plötzensee. Z jego badań wynikało, że cykl staje się nieregularny u kobiet, które żyją w stresie i/lub doświadczają nagłej traumy (na przykład są informowane dacie egzekucji). Ciała więźniarek po egzekucji natychmiast transportowano do Instytutu Anatomii, gdzie dr Stieve prowadził badania histologiczne i publikował ich wyniki w prasie branżowej. Po wojnie dr Stieve z powodzeniem dalej pracował, został dyrektorem Instytutu Anatomii w Berlinie, dziekanem Wydziału Medycyny na Uniwersytecie Berlińskim, a jego prace naukowe zyskiwały uznanie branży medycznej. Przez wiele lat jego popiersie zdobiło salę wykładową w Szpitalu Charite w Berlinie. <br /> [[File:Augustyniak Zbierska Łaszczak Pietrzak.png|alt=Pomnik ku czci mieszkańców wsi Borki|thumb|Pomnik ku czci mieszkańców wsi Borki, którzy zginęli w czasie II wojny, w tym pięciu osób straconych w więzieniu Plötzensee - są wśród nich 4 kobietyDenkmal für die Ermordeten und Gefallenen im 2. WK, darunter 5 Personen hingerichtet im Plötzensee, darunter 4 Frauen<br /> <br /> Weronika Augustyniak (+Ehemann / mąż Józef), Agnieszka Łaszkiewicz, Marianna Pietrzak i Leokadia Zbierska]]<br /> <br /> === Architektura pamięci ===<br /> Początek sięga roku 1986 - wtedy właśnie z inicjatywy mieszkańców wsi powstała pierwsza tablica i zaczęto mówić o historii tego miejsca. Dzisiejsi mieszkańcy Borek strzegą pamięci narodowej, stawiając pomnik upamiętniający  trudną historię jej mieszkańców. Nowy monument ufundował mieszkaniec wsi Borki, syn Feliksa Gruberskiego, Janusz Gruberski. Uroczyste poświęcenie pomnika odbyło się w poniedziałek, 19 września 2022 roku.<br /> <br /> === Wiersz ===<br /> '''Autorka: Elżbieta Kargol'''<br /> <br /> '''Sterbeurkunde / Akt zgonu'''<br /> <br /> '''Weronika Augustyniak'''<br /> <br /> ''urodzona: 30. XI. 1899 w Borkach koło Konina''<br /> <br /> ''ścięta pod gilotyną wraz z mężem Józefem: 15 VIII 1942 w Berlinie-Plötzensee''<br /> <br /> Weronika zdjęła swoją chustę<br /> <br /> I otarła jego rany.<br /> <br /> Nakarmiła chlebem.<br /> <br /> Napoiła wodą.<br /> <br /> A Józef umościł mu<br /> <br /> Posłanie.<br /> <br /> Ale pojawił sie zdrajca.<br /> <br /> I wszystko odebrał.<br /> [[File:KanteBrot.jpg|alt=Katarzyna Kalin|thumb|Rysunek Katarzyna Kalin podczas warsztatów 20.01.2024 do wpisu o Leokadii Zbierskiej, który jednak dotyczy również Marianny Pietrzak, Agnieszki Łaszkiewicz i Weroniki Augustyniak.]]<br /> Chustę<br /> <br /> Chleb<br /> <br /> Wodę<br /> <br /> Posłanie<br /> <br /> Życie.<br /> <br /> == Upamiętnienia ==<br /> Podczas warsztatu autorka wpisu o Agnieszce Łaszkiewicz Ewelina Jaworska napisała i wyreżyserowała etiudę teatralną ilustrującą losy mieszkaćców wsi Borki na przykładzie Agnieszki Łaszkiewicz i jej syna Zenona; w etiudzie wzięło udział wielu uczestników warsztatów; została ona sfotografowana i sfilmowana przez Marzenę Zajączkowską.<br /> <br /> Katarzyna Kalin narysowała obrazek oddający to, jak uczestnicy warsztatów nazywali los czterech kobiet, dwóch mężczyzn i młodego chłopaka ze wsi Borki: za kromkę chleba pod gilotynę.<br /> <br /> Elżbieta Kargol pisze wiersze o Polkach z Plötzensee.<br /> == Beitrag auf Deutsch ==<br /> Weronika Augustyniak, geborene Nowak, geb. am 30. November 1899, Borki/Konin – gestorben (hingerichtet) am 15. August 1942.<br /> <br /> Mit ihr zusammen wurden ihr Mann Josef sowie drei weitere Frauen hingerichtet.<br /> <br /> Sie sind alle polnische Kleinbauern.<br /> <br /> Sie halfen im September 1941 dem aus einem deutschen Gefangenenlager entflohenen sowjetischen Kriegsgefangenen Fiodor Asarow. Das Ehepaar gewährt ihm Unterkunft und versorgt ihn mit Lebensmitteln. Im November 1941 wird der 26-jährige Asarow aufgrund einer Denunziation von einer deutschen Gendarmeriestreife in der Nähe des Hofes der Augustyniaks aufgegriffen. Die Polizei nimmt daraufhin mehrere polnische Bürgerinnen und Bürger fest, darunter am 25. November 1941 auch Józef Augustyniak. Weronika Augustyniak wird am 21. Februar 1942 ebenfalls festgenommen.<br /> <br /> Der „Volksgerichtshof” verurteilt beide am 28. Mai 1942 zum Tode. Die Gnadengesuche werden vom Staatssekretär im Reichsjustizministerium Roland Freisler abgewiesen und der Oberreichsanwalt wird aufgefordert, die Hinrichtung mit „größter Beschleunigung” anzusetzen.<br /> <br /> Am 15. August 1942 werden Weronika und Józef Augustyniak in Berlin-Plötzensee ermordet.<br /> <br /> Im September 2022 wurde im Dorf Borki, wo sie geboren, lebten und ihren &quot;Tat&quot; ausübten ein Denkmal errichtet.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> Laut der Liste der im Deutschen Reich hingerichteten Personen war sie die erste von den Polinnen in Plötzensee, die während des 2. WKs dort hingerichtet wurde. <br /> <br /> == Quellen ==<br /> &lt;nowiki&gt;https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/hinrichtungen-in-ploetzensee/josef-und-veronika-augustyniak&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;https://www.gdw-berlin.de/fileadmin/bilder/Forschungspublikationen/Ploetzensee_als_Erinnerungsort_klein.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> https://www.instagram.com/p/C0w1lh9IRXy/<br /> <br /> https://www.facebook.com/reel/328917793372320<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> == Links ==<br /> [[Agnieszka Łaszkiewicz (PL)|Agnieszka Łaszkiewicz]]<br /> <br /> [[Marianna Pietrzak (PL)|Marianna Pietrzak]]<br /> <br /> [[Leokadia Zbierska (PL)|Leokadia Zbierska]]<br /> == Förderung ==<br /> Beitrag, Bilder und Video wurden gefertigt im Rahmen von Workshops &quot;Frauen im Schatten der Guillotine. Polinnen im Gefängnis Plötzensee&quot; am 2.12.2023 <br /> <br /> Das Projekt ist gefördert von der Stiftung EVZ (Erinnerung Verantwortung Zukunft)<br /> <br /> [http://www.stiftung-evz.de www.stiftung-evz.de]<br /> <br /> Diese Veröffentlichung stellt keine Meinungsäußerung der Stiftung EVZ dar. Für inhaltliche Aussagen trägt Polkopedia die Verantwortung.</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Renate_von_Natzmer&diff=2356 2026-06-06T10:56:11Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>'''Renate von Natzmer''', wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und am 18. Februar 1935 in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee mit dem Handbeil hingerichtet.<br /> <br /> Wahrscheinlich im gemeinsamen Prozess mit '''Benita von Falkenhayn''', die ebenfalls wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee am denselben Tag mit dem Handbeil hingerichtet wurde.<br /> [[Plik:Arnsberg Execution block.jpg|alt=Hinrichtungsblock|mały|Hinrichtungsblock]]<br /> Das Wort Handbeil bedeutet einen durch den Henkel in den beiden Händen gehaltenen Beil. Beide Frauen wurden die letzten, die mit der Handbeil hingerichtet worden sind.<br /> <br /> == Wikipedia ==<br /> Das '''Richtbeil''' (auch ''Handbeil'') ist wie das Richtschwert ein Gerät, mit dem ein Scharfrichter seine Tätigkeit verrichtete. Es ist nicht mit dem Richtbeil zu verwechseln, das für Holzbearbeitung in der Stellmacherei genutzt wurde. Das Richtbeil wurde in einigen Teilen des Deutschen Reiches, insbesondere in weiten Teilen Preußens, bis 1938 zur Vollstreckung der Todesstrafe eingesetzt. Aber z.B. in Schweden wurde es letztmals 1900 bei der Enthauptung des Massenmörders Johan Filip Nordlund verwendet.<br /> <br /> Es handelte sich hierbei oft um ein schweres, zweihändig zu handhabendes Beil (von der Größe her eher eine Art Axt), das durch die eigene Masse eine starke Durchschlagskraft hatte und in Verbindung mit einem Richtblock oder einer Richtbank, vor dem oder auf dem die zum Tode Verurteilten festgeschnallt wurden, verwendet wurde. Das Richtbeil galt als pragmatisch schnelles Tötungsinstrument, kam aber wegen seiner offensichtlichen Brutalität zunehmend in Verruf, auch wenn die Scharfrichter mit Handschuhen, Frack und Zylinder auftraten. <br /> <br /> Als am 18. Februar 1935 in Plötzensee zwei Frauen ('''Benita von Falkenhayn''' und [[Renate von Natzmer]]) wegen „Verrats militärischer Geheimnisse“ mit dem Richtbeil exekutiert wurden, kam es zu Protesten im Ausland. Ernst Hanfstaengl, ein Freund Hitlers, sah darin „kaum wieder gut zu machende Schädigungen des deutschen Kulturansehens“. Roland Freisler dagegen hielt das Richtbeil für „männlich“, weil dabei die „Muskelkraft“ des Scharfrichters eine zentrale Rolle spiele, während etwa bei der Guillotine eine Maschine das Werk vollziehe. Außerdem war die Guillotine, wie sie etwa in Bayern zum Einsatz kam, vielen Nationalsozialisten suspekt, nämlich als eine Erfindung Frankreichs. Mitte der 1930er-Jahre suchte die NS-Führung nach einer einheitlichen Hinrichtungsmethode im ganzen Reich. Am 14. Oktober 1936 entschied Hitler gegen das Richtbeil und für die Guillotine, offiziell (wie bereits üblich und auch nachher in der DDR beibehalten) „Fallbeil“ genannt.<br /> <br /> == Literatur und Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Richtbeil_(Strafvollzug)</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Lista_kobiet&diff=2355 2026-06-06T10:47:17Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> == A ==<br /> <br /> * [[Weronika Augustyniak]]<br /> <br /> == B ==<br /> * [[Julia Bereźnicka (PL)]]<br /> *[[Sara Bialas]]<br /> *[[Ewa Bielska (PL)]]<br /> <br /> * [[Anna Bilińska-Bohdanowicz]]<br /> *[[Irena Bobowska (DE)]]<br /> * [[Irena Bobowska (PL)]]<br /> *[[Helena Bohle-Szacka (PL)]]<br /> *[[Olga Boznańska]]<br /> *[[Franciszka Brucka (PL)]]<br /> * [[Barbara Buczek]]<br /> *[[Feliza Bursztyn]]<br /> <br /> * [[Marta Buszka (DE)]]<br /> <br /> == C ==<br /> <br /> * [[Grażyna Chrostowska]]<br /> *[[Maria Ciechomska (PL)]]<br /> *[[Bronisława Czubakowska (PL)]]<br /> * [[Elżbieta Czyżewska]]<br /> <br /> == D ==<br /> <br /> * [[Danuta Danielsson]]<br /> *[[Xawera Deybel]]<br /> *[[Dora Diamant]]<br /> *[[Pelagia Dobrzykowska (DE)]]<br /> * [[Pelagia Dobrzykowska (PL)]]<br /> *[[Alicja Dryszkiewicz]]<br /> *[[Monika Dymska (DE)]]<br /> <br /> == F ==<br /> <br /> * [[Renate von Natzmer|Benita von Falkenhayn]] (siehe Renate von Natzmer)<br /> *[[Aleksandra Faucher]]<br /> <br /> * [[Edyta Felsztyńska]]<br /> <br /> == G ==<br /> <br /> * [[Marianna Gąszczak (DE)]]<br /> *[[Zofia Gołębiewska]]<br /> *[[Maria Gratkowska-Scarlini]]<br /> *[[Cecylia Grześkiewicz (DE)]]<br /> * [[Cecylia Grześkiewicz (PL)]]<br /> <br /> * [[Wilhelmina Günther]]<br /> <br /> == H ==<br /> <br /> * [[Ewelina Hańska]]<br /> <br /> * [[Julia Hauke]]<br /> <br /> * [[Zofia Herz]]<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> == J ==<br /> * [[Hildegard Jadamowicz (Jadamowitz) D]]<br /> <br /> * [[Wiesława Jezierska (DE)]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> <br /> == K ==<br /> <br /> * [[Maria Kalergis]]<br /> *[[Eleonora Kalkowska]]<br /> *[[Olga Kamińska-Prokop (DE)]]<br /> * [[Olga Kamińska-Prokop (PL)]]<br /> *[[Józefa Kantor]]<br /> *[[Melania Kmiotek (DE)]]<br /> * [[Melania Kmiotek (PL)]]<br /> *[[Katarzyna Kobro]]<br /> *[[Mirosława Kocowa (DE)]]<br /> * [[Mirosława Kocowa (PL)]]<br /> *[[Halina Konieczna (DE)]]<br /> * [[Maria Konopnicka (PL)]]<br /> *[[Wiktoria (Viki) Korb (PL)]]<br /> *[[Tola Korian]]<br /> *[[Marta Koszówna]]<br /> *[[Irena Krzywicka]]<br /> * [[Maria Kuncewiczowa]]<br /> * [[Maria Kurecka (PL)]]<br /> *[[Johanna Kursatz]]<br /> * [[Maria Kwaśniewska (PL)]]<br /> <br /> == L ==<br /> <br /> * [[Katarzyna Lenhardt]]<br /> *[[Maria Leszczyńska (królowa)]]<br /> *[[Sara Lipska]]<br /> <br /> * [[Rosa Luxemburg (DE)]]<br /> <br /> == Ł ==<br /> <br /> * [[Agnieszka Łaszkiewicz (DE)]]<br /> * [[Agnieszka Łaszkiewicz (PL)]]<br /> <br /> * [[Tamara Łempicka]]<br /> <br /> == M ==<br /> <br /> * [[Helena Maćkowiak (DE)]]<br /> *[[Ewa Martynowicz (DE)]]<br /> *[[Janina Mertyn (DE)]]<br /> *[[Celina Mickiewiczowa]]<br /> <br /> * [[Magdalena Milenkovska]]<br /> *[[Irena Mitręga (PL)]]<br /> *[[Genowefa Młynarz]]<br /> *[[Helena Modrzejewska (PL)]]<br /> <br /> * [[Hella Moja]] <br /> <br /> == N ==<br /> * [[Renate von Natzmer]]<br /> *[[Pola Negri (PL)]]<br /> <br /> * [[Sonja Nejman]]<br /> *[[Hedwig (Jadwiga) Neumann (DE)]]<br /> <br /> * [[Jadwiga Neumann (PL)]]<br /> <br /> * [[Nora Ney]]<br /> <br /> == O ==<br /> <br /> * [[Hanka Ordonówna]]<br /> <br /> == P ==<br /> <br /> * [[Anna Pajonk]]<br /> <br /> * [[Maria Pawlikowska-Jasnorzewska]] <br /> *[[Marianna Pietrzak (DE)]]<br /> * [[Marianna Pietrzak (PL)]]<br /> *[[Ruth Prawer Jhabvala]]<br /> *[[Stefania Przybył (DE)]]<br /> *[[Anka Ptaszkowska]]<br /> <br /> * [[Anna Pustowójtówna]]<br /> <br /> *&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> &lt;p&gt;&lt;/p&gt;<br /> <br /> == R ==<br /> <br /> * [[Marta Rachel]]<br /> <br /> * [[Elisa Radziwiłł]]<br /> *[[Józefa Ratajczak]]<br /> *[[Maria Rink]]<br /> *[[Halina Rometzki (PL)]]<br /> <br /> * [[Helena Rubinstein]]<br /> *[[Maria Rybacka]]<br /> <br /> * [[Franciszka Rychły (DE)]]<br /> * [[Franciszka Rychły (PL)]]<br /> <br /> == S ==<br /> * [[Józefa Sadowska]]<br /> *[[Marianna Schejner (DE)]]<br /> *[[Władysława Sieradzka (DE)]]<br /> *[[Krystyna Skarbek (PL)]]<br /> *[[Maria Skłodowska-Curie]]<br /> *[[Lucyna Steiner (PL)]]<br /> *[[Zofia Stryjeńska]]<br /> *[[Pelagia Szeffczyk (DE)]]<br /> *[[Agnieszka Szukalska]]<br /> <br /> == Ś ==<br /> <br /> * [[Gertruda Świerczek (DE)]]<br /> <br /> * [[Świętosława (Sigrida Storrada)]]<br /> <br /> == T ==<br /> <br /> *[[Zofia Tarka]]<br /> <br /> * [[Maria Gr. Tarnowska (DE)]]<br /> <br /> * [[Maria hr. Tarnowska (PL)]]<br /> *[[Franciszka Themerson (PL)]]<br /> *[[Pelagia Trocha (DE)]]<br /> *[[Joanna Trümner (PL)]]<br /> *[[Izabela Tyrkin]]<br /> *[[Paulina Tyszewska PL ENG DE]]<br /> <br /> *<br /> <br /> == U ==<br /> <br /> * [[Stanisława Umińska]]<br /> <br /> == V ==<br /> *[[Nina Veith]]<br /> <br /> == W ==<br /> <br /> *[[Ganna Walska]]<br /> <br /> * [[Ewa Wanat (PL)]]<br /> *[[Anna Maria Warszawska (DE)]]<br /> *[[Wanda Węgierska]]<br /> <br /> * [[Maria Wieczorek (DE)]]<br /> <br /> * [[Krystyna Wituska (DE)]]<br /> *[[Maria Wrobińska]]<br /> <br /> == Z / Ż ==<br /> <br /> * [[Blandyna Zaborowska]]<br /> *[[Anna Zagóra]]<br /> *[[Agnieszka Zarembowicz (DE)]]<br /> <br /> * [[Leokadia Zbierska (DE)]]<br /> * [[Leokadia Zbierska (PL)]]<br /> *[[Hanka Zborowska]]<br /> *[[Maria Helena Żurowska-Kurowska]]<br /> <br /> == Inne ==<br /> <br /> * [[O nas / Über uns]]<br /> <br /> *[[Posłanki z Berlina (PL)]]<br /> <br /> * [[Groby Polek w Berlinie]]<br /> <br /> * [[Polinnen im Gefängnis Plötzensee]]<br /> <br /> * [[Polki w cieniu gilotyny]]<br /> <br /> * [[Lista kobiet straconych w Plötzensee]]<br /> <br /> * [[Plötzensee Prosa]]<br /> * [[Plötzensee Prosa 2]]<br /> <br /> * [[Quest for Women* PL / D]]<br /> <br /> * [[Polskie żony obcych władców]]<br /> <br /> * [[Polkopedia Workshop 1]]<br /> * [[Polkopedia Workshop 2]]<br /> * [[Polkopedia Workshop 3]]&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> __NOTOC__<br /> __NOEDITSECTION__</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Renate_von_Natzmer&diff=2354 2026-06-06T10:43:47Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>[[Plik:Arnsberg Execution block.jpg|alt=Hinrichtungsblock|mały|Hinrichtungsblock]]<br /> '''Renate von Natzmer,''' wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und am 18. Februar 1935 in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee mit dem Handbeil hingerichtet.<br /> <br /> Wahrscheinlich im gemeinsamen Prozess mit '''Benita von Falkenhayn''', die ebenfalls wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee am denselben Tag mit dem Handbeil hingerichtet.<br /> <br /> Das Wort Handbeil bedeutet Richtbeil, also tatsächlich durch den Henkel in den Händen gehaltenen Beil.<br /> <br /> == Literatur und Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Arnsberg_Execution_block.jpg&diff=2353 2026-06-06T10:43:11Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Hinrichtungsblock</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Johanna_Kursatz&diff=2352 2026-06-06T10:34:20Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>[[Plik:Kursatz-Gefangegenkarte.jpg|alt=Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee|mały|Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee]]<br /> Geb. 15. Februar 1900, Kölpin/Kreis Wollstein (Kiełpino/Wolsztyn) – gest. (hingerichtet) 3. März 1942<br /> <br /> Johanna Kursatz, geborene Dombrowski, wird am 15. Februar 1900 in Kölpin im Kreis Wollstein ge­boren. Nach dem Besuch der Volksschule ist sie erst im Haushalt ihrer Elern und anschließend als Haushalts­gehilfin und Stuben­mädchen tätig. Von 1925 bis 1932 arbeitet sie regelmäßig auf Landgütern in Deutschland.<br /> <br /> Johanna Kursatz hat eine Schwester, die im deutschen Grenzgebiet lebt, und ist im Besitz eines Jahres­grenzausweises. Im April 1939 wird sie daher vom polnischen Nachrichtendienst angeworben und erhält den Auftrag, militärisch relevante Informationen vor allem zu deutschen Truppen­bewegungen und Befestigungs­bauten zu beschaffen. Bis August 1939 unternimmt sie mehrere Reisen nach Deutschland.<br /> <br /> Sie wird am 7. März 1941 festgenommen und am 19. November 1941 durch den „Volksgerichtshof” wegen „Landes­verrats” zum Tode verurteilt. Inhaftiert im Frauengefängnis in der Barnimstrasse. Sie wurde am 3. März 1942 im Strafgefängnis Berlin-Plötzensee hingerichtet.<br /> <br /> == Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen<br /> <br /> https://www.gedenkstaette-ploetzensee.de/totenbuch/recherche/person/kursatz-johanna</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Lista_kobiet&diff=2351 2026-06-06T10:32:37Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> == A ==<br /> <br /> * [[Weronika Augustyniak]]<br /> <br /> == B ==<br /> * [[Julia Bereźnicka (PL)]]<br /> *[[Sara Bialas]]<br /> *[[Ewa Bielska (PL)]]<br /> <br /> * [[Anna Bilińska-Bohdanowicz]]<br /> *[[Irena Bobowska (DE)]]<br /> * [[Irena Bobowska (PL)]]<br /> *[[Helena Bohle-Szacka (PL)]]<br /> *[[Olga Boznańska]]<br /> *[[Franciszka Brucka (PL)]]<br /> * [[Barbara Buczek]]<br /> *[[Feliza Bursztyn]]<br /> <br /> * [[Marta Buszka (DE)]]<br /> <br /> == C ==<br /> <br /> * [[Grażyna Chrostowska]]<br /> *[[Maria Ciechomska (PL)]]<br /> *[[Bronisława Czubakowska (PL)]]<br /> * [[Elżbieta Czyżewska]]<br /> <br /> == D ==<br /> <br /> * [[Danuta Danielsson]]<br /> *[[Xawera Deybel]]<br /> *[[Dora Diamant]]<br /> *[[Pelagia Dobrzykowska (DE)]]<br /> * [[Pelagia Dobrzykowska (PL)]]<br /> *[[Alicja Dryszkiewicz]]<br /> *[[Monika Dymska (DE)]]<br /> <br /> == F ==<br /> <br /> * [[Aleksandra Faucher]]<br /> <br /> * [[Edyta Felsztyńska]]<br /> <br /> == G ==<br /> <br /> * [[Marianna Gąszczak (DE)]]<br /> *[[Zofia Gołębiewska]]<br /> *[[Maria Gratkowska-Scarlini]]<br /> *[[Cecylia Grześkiewicz (DE)]]<br /> * [[Cecylia Grześkiewicz (PL)]]<br /> <br /> * [[Wilhelmina Günther]]<br /> <br /> == H ==<br /> <br /> * [[Ewelina Hańska]]<br /> <br /> * [[Julia Hauke]]<br /> <br /> * [[Zofia Herz]]<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> == J ==<br /> * [[Hildegard Jadamowicz (Jadamowitz) D]]<br /> <br /> * [[Wiesława Jezierska (DE)]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> <br /> == K ==<br /> <br /> * [[Maria Kalergis]]<br /> *[[Eleonora Kalkowska]]<br /> *[[Olga Kamińska-Prokop (DE)]]<br /> * [[Olga Kamińska-Prokop (PL)]]<br /> *[[Józefa Kantor]]<br /> *[[Melania Kmiotek (DE)]]<br /> * [[Melania Kmiotek (PL)]]<br /> *[[Katarzyna Kobro]]<br /> *[[Mirosława Kocowa (DE)]]<br /> * [[Mirosława Kocowa (PL)]]<br /> *[[Halina Konieczna (DE)]]<br /> * [[Maria Konopnicka (PL)]]<br /> *[[Wiktoria (Viki) Korb (PL)]]<br /> *[[Tola Korian]]<br /> *[[Marta Koszówna]]<br /> *[[Irena Krzywicka]]<br /> * [[Maria Kuncewiczowa]]<br /> * [[Maria Kurecka (PL)]]<br /> *[[Johanna Kursatz]]<br /> * [[Maria Kwaśniewska (PL)]]<br /> <br /> == L ==<br /> <br /> * [[Katarzyna Lenhardt]]<br /> *[[Maria Leszczyńska (królowa)]]<br /> *[[Sara Lipska]]<br /> <br /> * [[Rosa Luxemburg (DE)]]<br /> <br /> == Ł ==<br /> <br /> * [[Agnieszka Łaszkiewicz (DE)]]<br /> * [[Agnieszka Łaszkiewicz (PL)]]<br /> <br /> * [[Tamara Łempicka]]<br /> <br /> == M ==<br /> <br /> * [[Helena Maćkowiak (DE)]]<br /> *[[Ewa Martynowicz (DE)]]<br /> *[[Janina Mertyn (DE)]]<br /> *[[Celina Mickiewiczowa]]<br /> <br /> * [[Magdalena Milenkovska]]<br /> *[[Irena Mitręga (PL)]]<br /> *[[Genowefa Młynarz]]<br /> *[[Helena Modrzejewska (PL)]]<br /> <br /> * [[Hella Moja]] <br /> <br /> == N ==<br /> * [[Renate von Natzmer]]<br /> *[[Pola Negri (PL)]]<br /> <br /> * [[Sonja Nejman]]<br /> *[[Hedwig (Jadwiga) Neumann (DE)]]<br /> <br /> * [[Jadwiga Neumann (PL)]]<br /> <br /> * [[Nora Ney]]<br /> <br /> == O ==<br /> <br /> * [[Hanka Ordonówna]]<br /> <br /> == P ==<br /> <br /> * [[Anna Pajonk]]<br /> <br /> * [[Maria Pawlikowska-Jasnorzewska]] <br /> *[[Marianna Pietrzak (DE)]]<br /> * [[Marianna Pietrzak (PL)]]<br /> *[[Ruth Prawer Jhabvala]]<br /> *[[Stefania Przybył (DE)]]<br /> *[[Anka Ptaszkowska]]<br /> <br /> * [[Anna Pustowójtówna]]<br /> <br /> *&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> &lt;p&gt;&lt;/p&gt;<br /> <br /> == R ==<br /> <br /> * [[Marta Rachel]]<br /> <br /> * [[Elisa Radziwiłł]]<br /> *[[Józefa Ratajczak]]<br /> *[[Maria Rink]]<br /> *[[Halina Rometzki (PL)]]<br /> <br /> * [[Helena Rubinstein]]<br /> *[[Maria Rybacka]]<br /> <br /> * [[Franciszka Rychły (DE)]]<br /> * [[Franciszka Rychły (PL)]]<br /> <br /> == S ==<br /> * [[Józefa Sadowska]]<br /> *[[Marianna Schejner (DE)]]<br /> *[[Władysława Sieradzka (DE)]]<br /> *[[Krystyna Skarbek (PL)]]<br /> *[[Maria Skłodowska-Curie]]<br /> *[[Lucyna Steiner (PL)]]<br /> *[[Zofia Stryjeńska]]<br /> *[[Pelagia Szeffczyk (DE)]]<br /> *[[Agnieszka Szukalska]]<br /> <br /> == Ś ==<br /> <br /> * [[Gertruda Świerczek (DE)]]<br /> <br /> * [[Świętosława (Sigrida Storrada)]]<br /> <br /> == T ==<br /> <br /> *[[Zofia Tarka]]<br /> <br /> * [[Maria Gr. Tarnowska (DE)]]<br /> <br /> * [[Maria hr. Tarnowska (PL)]]<br /> *[[Franciszka Themerson (PL)]]<br /> *[[Pelagia Trocha (DE)]]<br /> *[[Joanna Trümner (PL)]]<br /> *[[Izabela Tyrkin]]<br /> *[[Paulina Tyszewska PL ENG DE]]<br /> <br /> *<br /> <br /> == U ==<br /> <br /> * [[Stanisława Umińska]]<br /> <br /> == V ==<br /> *[[Nina Veith]]<br /> <br /> == W ==<br /> <br /> *[[Ganna Walska]]<br /> <br /> * [[Ewa Wanat (PL)]]<br /> *[[Anna Maria Warszawska (DE)]]<br /> *[[Wanda Węgierska]]<br /> <br /> * [[Maria Wieczorek (DE)]]<br /> <br /> * [[Krystyna Wituska (DE)]]<br /> *[[Maria Wrobińska]]<br /> <br /> == Z / Ż ==<br /> <br /> * [[Blandyna Zaborowska]]<br /> *[[Anna Zagóra]]<br /> *[[Agnieszka Zarembowicz (DE)]]<br /> <br /> * [[Leokadia Zbierska (DE)]]<br /> * [[Leokadia Zbierska (PL)]]<br /> *[[Hanka Zborowska]]<br /> *[[Maria Helena Żurowska-Kurowska]]<br /> <br /> == Inne ==<br /> <br /> * [[O nas / Über uns]]<br /> <br /> *[[Posłanki z Berlina (PL)]]<br /> <br /> * [[Groby Polek w Berlinie]]<br /> <br /> * [[Polinnen im Gefängnis Plötzensee]]<br /> <br /> * [[Polki w cieniu gilotyny]]<br /> <br /> * [[Lista kobiet straconych w Plötzensee]]<br /> <br /> * [[Plötzensee Prosa]]<br /> * [[Plötzensee Prosa 2]]<br /> <br /> * [[Quest for Women* PL / D]]<br /> <br /> * [[Polskie żony obcych władców]]<br /> <br /> * [[Polkopedia Workshop 1]]<br /> * [[Polkopedia Workshop 2]]<br /> * [[Polkopedia Workshop 3]]&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> __NOTOC__<br /> __NOEDITSECTION__</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Johanna_Kursatz&diff=2350 2026-06-06T10:31:18Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>[[Plik:Kursatz-Gefangegenkarte.jpg|alt=Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee|mały|Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee]]<br /> Geb. 15. Februar 1900, Kölpin/Kreis Wollstein (Kiełpino/Wolsztyn) – gest. (hingerichtet) 3. März 1942<br /> <br /> Johanna Kursatz, geborene Dombrowski, wird am 15. Februar 1900 in Kölpin im Kreis Wollstein ge­boren. Nach dem Besuch der Volksschule ist sie erst im Haushalt ihrer Elern und anschließend als Haushalts­gehilfin und Stuben­mädchen tätig. Von 1925 bis 1932 arbeitet sie regelmäßig auf Landgütern in Deutschland.<br /> <br /> Johanna Kursatz hat eine Schwester, die im deutschen Grenzgebiet lebt, und ist im Besitz eines Jahres­grenzausweises. Im April 1939 wird sie daher vom polnischen Nachrichtendienst angeworben und erhält den Auftrag, militärisch relevante Informationen vor allem zu deutschen Truppen­bewegungen und Befestigungs­bauten zu beschaffen. Bis August 1939 unternimmt sie mehrere Reisen nach Deutschland.<br /> <br /> Sie wird am 7. März 1941 festgenommen und am 19. November 1941 durch den „Volksgerichtshof” wegen „Landes­verrats” zum Tode verurteilt. Inhaftiert im Frauengefängnis in der Barnimstrasse. Sie wurde am 3. März 1942 im Strafgefängnis Berlin-Plötzensee hingerichtet.</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Lista_kobiet&diff=2349 2026-06-06T10:30:13Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>&lt;div style=&quot;display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> == A ==<br /> <br /> * [[Weronika Augustyniak]]<br /> <br /> == B ==<br /> * [[Julia Bereźnicka (PL)]]<br /> *[[Sara Bialas]]<br /> *[[Ewa Bielska (PL)]]<br /> <br /> * [[Anna Bilińska-Bohdanowicz]]<br /> *[[Irena Bobowska (DE)]]<br /> * [[Irena Bobowska (PL)]]<br /> *[[Helena Bohle-Szacka (PL)]]<br /> *[[Olga Boznańska]]<br /> *[[Franciszka Brucka (PL)]]<br /> * [[Barbara Buczek]]<br /> *[[Feliza Bursztyn]]<br /> <br /> * [[Marta Buszka (DE)]]<br /> <br /> == C ==<br /> <br /> * [[Grażyna Chrostowska]]<br /> *[[Maria Ciechomska (PL)]]<br /> *[[Bronisława Czubakowska (PL)]]<br /> * [[Elżbieta Czyżewska]]<br /> <br /> == D ==<br /> <br /> * [[Danuta Danielsson]]<br /> *[[Xawera Deybel]]<br /> *[[Dora Diamant]]<br /> *[[Pelagia Dobrzykowska (DE)]]<br /> * [[Pelagia Dobrzykowska (PL)]]<br /> *[[Alicja Dryszkiewicz]]<br /> *[[Monika Dymska (DE)]]<br /> <br /> == F ==<br /> <br /> * [[Aleksandra Faucher]]<br /> <br /> * [[Edyta Felsztyńska]]<br /> <br /> == G ==<br /> <br /> * [[Marianna Gąszczak (DE)]]<br /> *[[Zofia Gołębiewska]]<br /> *[[Maria Gratkowska-Scarlini]]<br /> *[[Cecylia Grześkiewicz (DE)]]<br /> * [[Cecylia Grześkiewicz (PL)]]<br /> <br /> * [[Wilhelmina Günther]]<br /> <br /> == H ==<br /> <br /> * [[Ewelina Hańska]]<br /> <br /> * [[Julia Hauke]]<br /> <br /> * [[Zofia Herz]]<br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> == J ==<br /> * [[Hildegard Jadamowicz (Jadamowitz) D]]<br /> <br /> * [[Wiesława Jezierska (DE)]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> <br /> == K ==<br /> <br /> * [[Maria Kalergis]]<br /> *[[Eleonora Kalkowska]]<br /> *[[Olga Kamińska-Prokop (DE)]]<br /> * [[Olga Kamińska-Prokop (PL)]]<br /> *[[Józefa Kantor]]<br /> *[[Melania Kmiotek (DE)]]<br /> * [[Melania Kmiotek (PL)]]<br /> *[[Katarzyna Kobro]]<br /> *[[Mirosława Kocowa (DE)]]<br /> * [[Mirosława Kocowa (PL)]]<br /> *[[Halina Konieczna (DE)]]<br /> * [[Maria Konopnicka (PL)]]<br /> *[[Wiktoria (Viki) Korb (PL)]]<br /> *[[Tola Korian]]<br /> *[[Marta Koszówna]]<br /> *[[Irena Krzywicka]]<br /> * [[Maria Kuncewiczowa]]<br /> * [[Maria Kurecka (PL)]]<br /> *[[Johanna Kursatz]]<br /> * [[Maria Kwaśniewska (PL)]]<br /> <br /> == L ==<br /> <br /> * [[Katarzyna Lenhardt]]<br /> *[[Maria Leszczyńska (królowa)]]<br /> *[[Sara Lipska]]<br /> <br /> * [[Rosa Luxemburg (DE)]]<br /> <br /> == Ł ==<br /> <br /> * [[Agnieszka Łaszkiewicz (DE)]]<br /> * [[Agnieszka Łaszkiewicz (PL)]]<br /> <br /> * [[Tamara Łempicka]]<br /> <br /> == M ==<br /> <br /> * [[Helena Maćkowiak (DE)]]<br /> *[[Ewa Martynowicz (DE)]]<br /> *[[Janina Mertyn (DE)]]<br /> *[[Celina Mickiewiczowa]]<br /> <br /> * [[Magdalena Milenkovska]]<br /> *[[Irena Mitręga (PL)]]<br /> *[[Genowefa Młynarz]]<br /> *[[Helena Modrzejewska (PL)]]<br /> <br /> * [[Hella Moja]] <br /> <br /> == N ==<br /> * [[Pola Negri (PL)]]<br /> <br /> * [[Sonja Nejman]]<br /> *[[Hedwig (Jadwiga) Neumann (DE)]]<br /> <br /> * [[Jadwiga Neumann (PL)]]<br /> <br /> * [[Nora Ney]]<br /> <br /> == O ==<br /> <br /> * [[Hanka Ordonówna]]<br /> <br /> == P ==<br /> <br /> * [[Anna Pajonk]]<br /> <br /> * [[Maria Pawlikowska-Jasnorzewska]] <br /> *[[Marianna Pietrzak (DE)]]<br /> * [[Marianna Pietrzak (PL)]]<br /> *[[Ruth Prawer Jhabvala]]<br /> *[[Stefania Przybył (DE)]]<br /> *[[Anka Ptaszkowska]]<br /> <br /> * [[Anna Pustowójtówna]]<br /> <br /> *&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> &lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 300px;&quot;&gt;<br /> &lt;p&gt;&lt;/p&gt;<br /> <br /> == R ==<br /> <br /> * [[Marta Rachel]]<br /> <br /> * [[Elisa Radziwiłł]]<br /> *[[Józefa Ratajczak]]<br /> *[[Maria Rink]]<br /> *[[Halina Rometzki (PL)]]<br /> <br /> * [[Helena Rubinstein]]<br /> *[[Maria Rybacka]]<br /> <br /> * [[Franciszka Rychły (DE)]]<br /> * [[Franciszka Rychły (PL)]]<br /> <br /> == S ==<br /> * [[Józefa Sadowska]]<br /> *[[Marianna Schejner (DE)]]<br /> *[[Władysława Sieradzka (DE)]]<br /> *[[Krystyna Skarbek (PL)]]<br /> *[[Maria Skłodowska-Curie]]<br /> *[[Lucyna Steiner (PL)]]<br /> *[[Zofia Stryjeńska]]<br /> *[[Pelagia Szeffczyk (DE)]]<br /> *[[Agnieszka Szukalska]]<br /> <br /> == Ś ==<br /> <br /> * [[Gertruda Świerczek (DE)]]<br /> <br /> * [[Świętosława (Sigrida Storrada)]]<br /> <br /> == T ==<br /> <br /> *[[Zofia Tarka]]<br /> <br /> * [[Maria Gr. Tarnowska (DE)]]<br /> <br /> * [[Maria hr. Tarnowska (PL)]]<br /> *[[Franciszka Themerson (PL)]]<br /> *[[Pelagia Trocha (DE)]]<br /> *[[Joanna Trümner (PL)]]<br /> *[[Izabela Tyrkin]]<br /> *[[Paulina Tyszewska PL ENG DE]]<br /> <br /> *<br /> <br /> == U ==<br /> <br /> * [[Stanisława Umińska]]<br /> <br /> == V ==<br /> *[[Nina Veith]]<br /> <br /> == W ==<br /> <br /> *[[Ganna Walska]]<br /> <br /> * [[Ewa Wanat (PL)]]<br /> *[[Anna Maria Warszawska (DE)]]<br /> *[[Wanda Węgierska]]<br /> <br /> * [[Maria Wieczorek (DE)]]<br /> <br /> * [[Krystyna Wituska (DE)]]<br /> *[[Maria Wrobińska]]<br /> <br /> == Z / Ż ==<br /> <br /> * [[Blandyna Zaborowska]]<br /> *[[Anna Zagóra]]<br /> *[[Agnieszka Zarembowicz (DE)]]<br /> <br /> * [[Leokadia Zbierska (DE)]]<br /> * [[Leokadia Zbierska (PL)]]<br /> *[[Hanka Zborowska]]<br /> *[[Maria Helena Żurowska-Kurowska]]<br /> <br /> == Inne ==<br /> <br /> * [[O nas / Über uns]]<br /> <br /> *[[Posłanki z Berlina (PL)]]<br /> <br /> * [[Groby Polek w Berlinie]]<br /> <br /> * [[Polinnen im Gefängnis Plötzensee]]<br /> <br /> * [[Polki w cieniu gilotyny]]<br /> <br /> * [[Lista kobiet straconych w Plötzensee]]<br /> <br /> * [[Plötzensee Prosa]]<br /> * [[Plötzensee Prosa 2]]<br /> <br /> * [[Quest for Women* PL / D]]<br /> <br /> * [[Polskie żony obcych władców]]<br /> <br /> * [[Polkopedia Workshop 1]]<br /> * [[Polkopedia Workshop 2]]<br /> * [[Polkopedia Workshop 3]]&lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> __NOTOC__<br /> __NOEDITSECTION__</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Renate_von_Natzmer&diff=2348 2026-06-06T10:25:17Z

<p>Admin: Utworzono nową stronę &quot;'''Renate von Natzmer,''' wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und am 18. Februar 1935 in der Strafanstalt Ber…&quot;</p> <hr /> <div>'''Renate von Natzmer,''' wegen Spionage zugunsten des polnischen Geheimdienstes vom Volksgerichtshof zum Tode verurteilt und am 18. Februar 1935 in der Strafanstalt Berlin-Plötzensee mit dem Handbeil hingerichtet.<br /> <br /> == Literatur und Links ==<br /> https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_im_Deutschen_Reich_hingerichteter_Personen</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Johanna_Kursatz&diff=2347 2026-06-06T10:21:22Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>[[Plik:Kursatz-Gefangegenkarte.jpg|alt=Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee|mały|Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee]]<br /> Geb. 15. Februar 1900, Kölpin/Kreis Wollstein (Kiełpino/Wolsztyn) – gest. (hingerichtet) 3. März 1942<br /> <br /> Johanna Kursatz, geborene Dombrowski, wird am 15. Februar 1900 in Kölpin im Kreis Wollstein ge­boren. Nach dem Besuch der Volksschule ist sie erst im Haushalt ihrer Elern und anschließend als Haushalts­gehilfin und Stuben­mädchen tätig. Von 1925 bis 1932 arbeitet sie regelmäßig auf Landgütern in Deutschland.<br /> <br /> Johanna Kursatz hat eine Schwester, die im deutschen Grenzgebiet lebt, und ist im Besitz eines Jahres­grenzausweises. Im April 1939 wird sie daher vom polnischen Nachrichtendienst angeworben und erhält den Auftrag, militärisch relevante Informationen vor allem zu deutschen Truppen­bewegungen und Befestigungs­bauten zu beschaffen. Bis August 1939 unternimmt sie mehrere Reisen nach Deutschland.<br /> <br /> Sie wird am 7. März 1941 festgenommen und am 19. November 1941 durch den „Volksgerichtshof” wegen „Landes­verrats” zum Tode verurteilt.<br /> <br /> Johanna Kursatz wird am 3. März 1942 im Strafgefängnis Berlin-Plötzensee hingerichtet.</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Johanna_Kursatz&diff=2346 2026-06-06T10:20:50Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>[[Plik:Kursatz-Gefangegenkarte.jpg|alt=Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee|mały|Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee]]<br /> Geb. 15. Februar 1900, Kölpin/Kreis Wollstein (Kiełpino/Wolsztyn) – gest. (hingerichtet) 3. März 1942<br /> <br /> Johanna Kursatz, geborene Dombrowski, wird am 15. Februar 1900 in Kölpin im Kreis Wollstein ge­boren. Nach dem Besuch der Volksschule ist sie erst im Haushalt ihrer Elern und anschließend als Haushalts­gehilfin und Stuben­mädchen tätig. Von 1925 bis 1932 arbeitet sie regelmäßig auf Landgütern in Deutschland.<br /> <br /> Johanna Kursatz hat eine Schwester, die im deutschen Grenzgebiet lebt, und ist im Besitz eines Jahres­grenzausweises. Im April 1939 wird sie daher vom polnischen Nachrichtendienst angeworben und erhält den Auftrag, militärisch relevante Informationen vor allem zu deutschen Truppen­bewegungen und Befestigungs­bauten zu beschaffen. Bis August 1939 unternimmt sie mehrere Reisen nach Deutschland.<br /> <br /> Sie wird am 7. März 1941 festgenommen und am 19. November 1941 durch den „Volksgerichtshof” wegen „Landes­verrats” zum Tode verurteilt.<br /> <br /> Johanna Kursatz wird am 3. März 1942 im Strafgefängnis Berlin-Plötzensee ermordet.</div>

Admin https://polkopedia.org/wiki/index.php?title=Plik:Kursatz-Gefangegenkarte.jpg&diff=2345 2026-06-06T10:20:28Z

<p>Admin: </p> <hr /> <div>Johanna Kursatz, Gefangegenkarte Plötzensee</div>

Admin